title
stringlengths 7
58
| title_en
stringlengths 8
63
| author
stringlengths 7
27
| genre
stringclasses 8
values | issued_date
stringdate 1859-01-01 00:00:00
1954-01-01 00:00:00
| written_date
stringlengths 4
11
| ocr_confidence
float64 0.86
1
| text
stringlengths 2.92k
14.4k
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
ධර්ම ප්රදීපිකාව හෙවත් මහාබෝධිවංශ පරිකථාව
|
Dharma Pradheepikawa hewath Mahabodhiwansha Parikathawa
|
Unknown
|
Non-Fiction; Religious
|
1906
|
1187 - 1225
| 0.9682
|
ධර්ම ප්රදීපිකාව.
නමෝ තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
අප බුදුන් සාරාසකි * කප්සුවහස් මතුයෙහි කුලුණුනු වණින්
යුත් මහත වු සක් වැ දිවකුරු බුදුන් හමුවැ අතට පත් නිවන් සසර සේ
පියා සතුන් සඳහා විඳුනා සසර දුක් නිවන් සේ ගෙන භව දුර්ගයට
වැද පැරුම් පුරා තු පුර පැමිණ දසදහස් ලෝදාහි + දෙව්බඹුන්ගේ
අයජ මෙන් කිඹුල්වත්හි ඉපද වැඩිවිය පැමිණ මහභිනික්මන් කොට
පැවිජි වැ මහා වීර්යය කොට බොධිපර්යංකාරූඪ වැ මාරවිජය කොට
සර්වඥපදප්රාප්ත වැ හුනස්නෙන් නැඟී පූර්වොත්තර දිශා භාගයෙහි
වැඩ සිට සප්තාහයක් අනිමිසලෝචන යුගලයෙන් පුදන ලද ජය
මහා බොධිය තත ප්රභව වූ ඵල රුහ මහා බොධිය තදවයව වූ ශාඛා
හා බොධිය යන තුන් මහා බොධීන්ගේ වංශයෙහි සහස්රරශ්මින්
විභක්ත පදයන් අතුරෙහි පරිකථානුකූල පද ගෙන වර්ණනා
කරනු ලැබේ.
1. යස්ස යනු චතුර්විධ පදයන් කෙරෙහි නාමපදයි. එහි චතුර්විධ
පද නම් කවරයත්? නාම පදය ආඛ්යාත පදය උපසර්ග පදය
නිපාතපදයි.
එහි ' නාම පද' නම් සර්වාර්ථයන් නමන්නෙන් නාම පද නම්
වේ- එයින් කීහ.
"යත්ත්රිලිංගං ත්රිවචනං සර්වාසු ච විභක්තිෂු
නමත්යර්ථෙන සර්වාර්ථා නාම කවයො විදුඃ " යී.
ක්රියාවාචක පද ' ආඛ්යාත ' නම් වේ - එයින් කීහ.
යත්ත්රි කාලං ත්රිපුරුෂං ක්රියාවාචි ත්රිකාරකම්
අත්රිලිංගං ත්රිවචනං තදාඛ්යාතං ප්රවක්ෂතෙ '' යී.
* 'සාරාසංඛ්ය' +'ලෝධාහි'
ධර්ම ප්රදීපිකා.
ක්රියා දොතක පද ' උපසර්ග ' නම් වේ - එයින් කීහ.
''යස්මාදුප සෘජන්තයන් පදස්යාපරි ගච්ඡති
ක්රියායොග වහස්ත ස්මාදුප සර්ග ඉති ස්මෘතඃ " යී.
දක්වන ලද පදයන්ගේ ආද්යන්ත මධ්යයෙහි නිපතිත වූ විචිත්රාර්ථ
පදයෝ ' නිපාත ' නම් වෙත් - එයින් කීහ.
''යස්මාදාද්යාන්තමධ්යෙෂු වාක ප්රයොග විශෙෂතඃ
නිපතන්ති විචිත්රාර්ථා නිපාතාසතුතු සංඥතාඃ '' යි.
මේ චතුර්විධ පදයන්ගේ ප්රයෝග දක්වන්නට කීහ.
"පදං චතුර්විධං ප්රොක්තං නාමාඛ්යාතොප සර්ගජම්
නිපාතජච ශබ්ද ඥෙරවඃ ඛලවභිධාවති " යී
මේය ' චතුර්විධ පද' නම්.
2. නිසිතෙනාව යන තන්හි ' එව ' යන නිපාතය ''
අයොග
ව්යවඡදකය, අන්ය යොග ව්යවච්ඡේදකය, අත්යන්තා යොග ව්යව
ච්ඡේදකය '' යි ත්රිවිධ වූයේ අන්ය යොග ව්යවච්ඡේදක වේ- එහි
විශෙෂණයා කෙරෙන් පර කොට ප්රයෝග කරන ලද එවකාරය
අයොග ව්යවච්ඡේදක වෙයි " චෛත්රො ධනුර්ධර එව” යන තන්හි
සෙයින් - විශෙෂයා කෙරෙන් පර කොට ප්රයෝග කරන ලද එව
කාරය ' අන්ය යොග ව්යවච්ඡේදක ' වෙයි '' පාර්ථි එව ධනුද්ධරඃ '' යන
තන්හි සෙයින්-ක්රියායෙන් පර කොට ප්රයොග කරන ලද එව
කාරය අත්යන්තා යොග ව්යවච්ඡේදක වෙයි " නීලං සරොජම
සෙත්යව " යන තන්හි සෙයින්-වාක්යයන් ව්යවච්ඡේද ඵල වන
බැවින් නිපාතයා ප්රයෝග නොකළද විවක්ෂා වශයෙන් ඔහුගේ
අර්ථ ප්රතීත වේ මැයි.
එයින් කීහ ධර්ම කීර්තිපාදයෝ.
" අයොගං යොගම පරෛරත්යන්තා යොග මෙව ච
ව්යවච්ඡිනත්ති ධර්මස්ය නිපාතො ව්යතිරෙචකඃ.
විශේෂණ විශේෂ්යාභ්යා ක්රියයා ච සහොදිතඃ
විවක්ෂාතො 'ප්රයොගෙ 'පි තයාර්ථෙ ' යං ප්රතීයතෙ.
ව්යවච්ඡෙද ඵලං වාක්යං යතා චිත්රො ධනුද්ධරඃ
පාථො ධනුර්ධරො නීලං සරොජමස්ති *වා යථා.
*'' සරොජමිති'' යන පාඨය මෙහි පුර්වොක්තිය හා නොගැළපේ.
අහීස මාධි කථා.
ප්රතියොග ව්යවච්ඡෙදස්තත්රාප්යර්වෙෂු ගම්යතෙ
තථා ප්රසිද්ධෙස්සා ධර්මර්ෂ්යාවක්ෂානුගමානෝ '' යී.
3. පත්තෝ සබ්බඤ්ඤැතං සත්ථා යනුයෙන් දක්වන ලද
බුදුහු අනන්තා පරිමාණ ගුණ ඇතියෝ. කිසේය යත්? බුදුහු රූප
විලාසයෙනුදු වචන විලාසයෙනුදු ඥාන විලාසයෙනුදු අචින්ත්යයහ
අවාච්යයහ අතුල්යහ අවෙද්යයෝයි- එව්හු අචින්ත්ය වන බැවින්
චින්තා විෂයාතික්රාන්තයහ අවාච්ය වන බැවින් වාග් විෂයාතික්රාන්ත
සහ අතුල්ය වන බැවින් උපමා විෂයාතික්රාන්තයහ අද වන
බැවින් ඥාන විෂයාතික්රාන්තයහ. කපකුදු වූ දවස් තම සේම වූ බුදු
කෙනෙකුනුදු කියත් නොගෙවෙන ගුණ ඇතියෝ - මහ මුහුදැ හෙළූ
සිදුහතුළුදු කළ සැළදු තම තමා පමණින් දියගන්නා සේ ඒ බුදු
රජහුගේ ගුණ මුහුදට වන් පසේ බුදුහුදු බුදු සවෝද තම තමන්ගේ
නුවණ පමණින් ගන්ති ගුණ පමණින් ගන්නට නොනිසෝ.
''ගංගාය වාලුකා බීයෙ උදකං ඛීයෙ මහණ්ණ වෙ
මහියා මත්තිකා ඛීයෙ ලක්ඛෙන මම බුද්ධියා '' යී -
ඥානගර්ජනා කරන්නට සමර්ථ වූ ධර්ම සෙනෙවි සැරියුත් මහතෙ
රුන් වැනි මහා පුරුෂයනටත් අවිෂය වූ බුදු ගුණ පුහුදුන් වැ කියම්
හයි සිතනු මදුරු දළින් විදුරු ගිරි විදුනාක් පින හැඹිළි දළින් මහ
පොළොව උකුල් දෙනුවක් වැනි බැවින් තම හට අවිෂය වතුදු ප්රසාද
පරවශ වැ ප්රවචන වහල් කොට ශ්රද්ධා බුද්ධි සම්පන්නජනයන් සඳහා
කතිපය ගුණයෙක් දක්වනු ලැබේ.
බුදුන්ගේ ගුණයෙහි පුහුදුනන් හාද සව්පසේ බුදුන් හාද සාධා
රණ ගුණයෝ ඇත්මය අසාධාරණ ගුණයෝ ඇත්මැයි. එහි
සෙසු * තිරිසනුන් හා සාධාරණ තණ කබල ගඳැත්කුස දිරුණ සිව් දෑ
ගඳ වන සෙයින් පුහුදුන් ආදීන් හා සාධාරණ වූ රූපශොභාද ධ්යානාභි
ඥාදි ගුණයෝද බුදු සතන්හිලා අසාධාරණ වෙති, නොරබීජ
නෙහි නොසිටුනා සිංහ තෙල් සෙයින් දශබල චතුර්වෛශාරද්යාදි
අසාධාරණ ගුණයෝ වූ කල නොබුදු සතන්හි ලා නොසිටිත්.
ඔවුන්ගේ ' රූප විලාස ' නම් කවරයත්? ද්වාත්රිංශන්මහා පුරුෂ
ලක්ෂණයෙන් හා අශීති අනුව්යංජනයෙන් ප්රජ්වලිත රූප ශොභායි.
එහි ' ද්වාත්රිංගන් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ ' නම් කවරයත් ?.
වදාළේ මැනො බුදුන් විසින්.
''සුප්පතිටඨිත පාදො - හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානී සහ
සාරානී සනෙමිකානි සනාභිකානි සබ්බාකාර පරිපුරානි - ආයත
* 'තෙසු'
ධර්ම ප්රදීපිකා.
පණහි - දීඝගුලි - මුදු තලු නහත්ථ පාදො - ජාල හත්ථපාදො - උස්සං
ඛපාදො - එණිජංඝො - ඨිතකා අනොනිමන්තො උභොහි පාණී
තලෙහි ජෂ්ණුකානි පරිමසති පරිමජ්ජති-කොසොහිතවත්ථගු
හ - සුවණ්ණවණ්ණො කඤචන සන්නිභත්තචො - සුඛුමච්ඡවි වි
සුඛුමන්තා ඡවියා රජො ජල්ලං කායෙ න උපලිප්පති - එකෙක
රජොජල්ලං ලොමො එකෙකානි ලොමානි ලොමකූපෙසු ජාතානි - උඩග්ග ලොමො
උද්ධග්ගානි ලොමානි ජාතානි නිලානි අඤ්ජන වණ්ණානි කුණ්ඩ
ලාවත්තානි පදක්ඛිණාවත්තක ජාතානි - බ්රහ්මුජ්ජුගත්තො - සත්තු
සීහ පුබ්බකායො - චිතන්තරංසො - නිග්රොධ පරිමණ්ඩ
ලො යාවතඣස්ස කායො තාවතස්ස ව්යාමො යාවතස්ස ව්යාමො
තාවතඤස්ස කායො - සමවත්තක්ඛන්ධො -~ රසග්ගසග්ගි - සීහහනු -
චත්තාලීසදනෙන්තො - සමදන්තො - අවිවර දන්තො - සුසුක්කදාඨො -
පහූත ජි වෙහා - බ්රහ්මස්සරෝ කරවීකභාණී - අභිනීල නෙත්තො -
ගොපඛුමො - උණ්ණා භමුකන්තරෙ ජාතා ඔදාතා මුදුතු ලසන්නිභා -
උණහීස සීසො ''යී.
මෙහි සුප්පතිටඨිතපාදො යන තන්හි සුප්රතිෂ්ඨිතපාදතා
නම් කවරයත්? අනුන් පතුල් බිම ඔබන කලැ අග්ර පාද තලය හෝ
පාර්ෂණිය හෝ පාර්ශවය හෝ පෙරට වැ භූමි ස්පර්ශ කෙරෙහි පාදතල
මධ්යයෙහි ජිදු හෝ වෙයි පත්ල නඟන කලද අග්රපාදතලාදීන්
කෙරෙන් අන්යතර ස්ථානයෙක් පෙරට වැ නැඟෙයි.මොවුන් පතුල්
වූ කල ස්වර්ණපාදුකා සෙයින් එක පැහැර භූමි සපර්ශ කෙරෙයි එක
පැහැර නැගේ - ඉදින් අනෙකශත පෞරුෂ නරක ප්රපාතයෙහි
ඇක්මෙමියි පය එයට ඵළ වූයේ වී නම් එම විගස වළ තැන් භස්ත්රාසෙ
යින් පිරෙයි ගොඩ තැන් භෙරිතල සෙයින් සම වේ- දුර ඇක්මෙමියි
පය නැඟුයේ වී නම් ප්රාතිහාර්යාවසානයෙහි සෙයින් මෙරු ප්රමාණ
පර්වතයෙකුදු හුයාපී වෙයග බඩක් සෙයින් නැමී පාද සමීපයට උප
ගත වේ.
එයින් කීහ.
"නින්නං ඨානං උණ්ණමති ගච්ඡන්තෙ ලොක නාය කෙ
උණ්ණතංච සමං හොති පඨවී ච අචෙතනා.
පාසාණා සක්ඛරා චෙව කඨලා ඛාණු කණට කා
සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජෙන්ති ගච්ඡන්තෙ ලොක නාය කෙ.
ගච්ඡතො බුද්ධසෙට්ඨස්ස හෙට්ඨාපාදතලං මුදු
සමං සත්ථුසතෙ භූමිං රජසා නූපලිප්පනි.
නාග වික්කන්තචාරො සො ගමනෙ සොභතෙ ජිනො
චාරුං ගච්ඡති ලොකග්ගො හාසයන්තො සදෙවකෙ " යී.
අභිස ඹාධිකය.
මෙසෙයින් සුප්රතිෂ්ඨිත වූ පාද තලද්වය ඇති වන බැවින් " සුප්රතිෂ්ඨිත
පාද " නම් වෙත් බුදුහු.
හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි යන තන්හි චක්රයෝ
නම් කවරහයත්? බුදුන් දෙපත්ලෙහි දෙචක්රයෙක් විය. එකි
එකී චක්රයෙහි දහස් දහස් දැව් විය නෙමිදු විය නාභිදු වී - ඒ චක්රයෙහි
පාදතල මධ්යයට වැ නාභි පැනෙයි නාභි වටා සිටි වටරෙඛා පැනෙයි
නාභිමුඛ වටා සිටි වට පැනෙයි ඡිද්රමුඛ පැනෙයි දැවි පැනෙයි දැවියෙහි
වටරෙඛා පැනෙයි නෙමි පැනෙයි නෙමිමණි පැනෙයි. ඒ වටා
ස්වස්තිකය, ශ්රීවත්සය, නන්දාවර්තය, සෞවස්තිකය, අවතංස
කය, වර්ධමානකය, භද්ර පීඨය, ප්රාසාදය, තොරණය, ශ්වේතච්ඡත්රය,
ඛංඩගය, තාලවෘත්තය, මයුර හස්තය, චාමරය, උෂ්ණීෂය, මණිය,
සුමනාදාමය, නීලොත්පලය, රක්තොත්පලය, රක්ත පද්මමය, ශ්වෙත
පදමය, පූර්ණකලසය, පූර්ණපාත්රය, සමුදාය, චක්රවාල පර්වතය,
හිමවත් පර්වතය, මෙරු පර්වතය, සුර්යය මණ්ඩලය, චන්ද්ර මණ්ඩලය,
සපරිවාර සතර මහාද්වීපය, ස්පර්ෂත සප්තරත්න චක්රවර්තිය, දක්ෂිණා
වර්ණා ශ්වෙතශංඛය, ස්වර්ණ මතස්යයුගලය, චක්රායුධය,සපත
මහා ගංගාය, සප්ත මහා ශෛලය, සප්ත මහාභ්රදය, සුපර්ණ රාජය,
ශිශුමාරය, ධ්වජය, පතාකාය, ස්වර්ණශි විකාය, ස්වර්ණ වාලව්යජ
නය, කෛලාස පර්වතය, සිංහ රාජය, ව්යාඝ්ර රාජය, වලාහක අශ්ව
රාජය, පෞෂථභස්තිරාජය, වාසුකි නාගරාජය, හංසරාජය, වෘෂභ
රාජය, ඓරාවණහස්ති රාජය, ස්වර්ණමකරය, චතුර්මුඛ ස්වර්ණ
නෞකාය, සවත් සකධෙනුය, කිම පුරුෂය, කින්නරීය, කුරවිකය,
මයුර රාජය, සුංව රාජය, චක්රවාක රාජය, ජිවඤ්ජිවක රාජය,
ෂඩ් විධ දිව්ය ලොකය, ෂොඩශවිධ බ්රහ්ම ලොකය යන මෙතෙක්
මංගල ලක්ෂණයෝ පැනෙත්.
මෙසෙයින් බුදුන් දෙපත්ලෙහි දහස් දහස් දැව් ඇති නිම් නැබ
සියෝ මඟුල් ලකුණු පිරිවර ලද දෙචක්ර ලක්ෂණයෝ " චක්ර " නම්
වෙත්.
ආයන පණහි යන තන්හි ආයත වු පාෂීණී නම් කවරයත්?
පිරිහුන් දික්විළු මැ, සෙස්සන් අක්පතුල් දික් වෙයි විළුම් මුදුනෙහි
සිහින් කකුල් වෙයි විළුම් සැසපීවාක් වැනි වෙයි. බුදුනට වූ කල එසේ
නොවෙයි, බුදුන් පත්ලෙහි සතර භාගයෙන් දෙභාගයෙක් අක්
පතුල් වෙයි තුන්වන භාගයෙහි ජංඝා ප්රතිෂඨිත වෙයි. සතර වන
භාගයෙහි හිදි අගින් වටා තුබුවාක් වැනි රක්ත කම්බල ගෙණ්ඩුකයක්
|
නිදහසේ මන්ත්රය
|
Nidhahase Manthraya
|
ඇස් මහින්ද හිමි
|
Non-Fiction; Poetry
|
1938
|
1901 - 1938
| 0.8997
|
නිදහසේ මන්ත්රය.
කෙස් ගහ පවා වෙන රටවල මිනිසු න්නේ
උ ස් නිදහස පිණිස සටනට සැරැසෙ න්නේ
හිස් මොළ තිබෙද්දීත් මේ වගනොතක න්නේ
ඇස් ගෙඩි දෙකට හෙණ ගැහිල ද සිහළු න්නේ
නොලැබී නියත නිදහස රට ජාතිය ට
නොහොබී සැපැයි සැලැකුම කිසි සැපතක ට
කැලැඹී එතත් මේ මුළු තුන්ලොව එක ට
ළැඹී සිටුමු නිදහස් නම් රණ බිම ට
සිරසට කිරුළ සතුරන්ගේ කඩු ප හර
උරවට හරය වැගිරෙන උණු ලේ ද හර
මරහට ඇසෙන සාපය වෙයි අම අ හර
තරකොට සිත වු තරුණෙනි තෙපි මේ ව හර
හැඬි දැඩි වෙසින් මරු මරහඬ තලන කොට ත්
එනවෙඩි පහර පාමුල ගිනි නඟන විට ත්
සි ටි අ ඩි නො සොල්වා සිටිනට සමත් වතො ත්
උඹ දැඩි හදෑති විකුමැති පිරිමියෙකි කිය ත්
නා සක බලය නැස්මට වැද සතුරු සෙ බේ
මා ර ක පහර ලැබහෙන මළ සිරුර ඔ බේ
ජාතික බලය පිළිබඳ සරදඹර ගැ බේ
නෑ සැක පහන් තරුවක සිරි සරින් හෙ බේ
මැරුණු කෙණෙහි උපදින මරණයක් ගැ න
දරුණු දුකින් මිරිකෙන නිවටයන් මෙ න
පිරුණු තෙදැති පරපුරෙකින් පැවැත එ න
තුරුණු ඔබට යුතු නැති බව සිතනු මැ න
නිදහසේ මන්ත්රීය
බියවනු කුමට සැරැසෙවු තෙපි මරණය ට
සිය රට නිසා යුද බිම් වැද පරලොව ට
ගිය අප මුතුන් මිත්තන් හමුවෙයි එවි ට
කිය තැකි යළිත් අප හා එක් වන ලෙස ට
එක මරණෙකින් හැකි නම් මේ තරම් දෙය ක්
දුක කිම? එයට එක වරකට සියක් වර ක්
දැක තොප නිදන සැටි නොලැබ ම වහල් බව ක්
නෑ තොපට එක්වනුවට තවත් දහ ක්
එක ලේ බිඳක් එක මිනිහෙකුගෙන් වැටෙ න
එක උල්පතක් නම් නිදහස් දිය උන න
එක එක්කෙනා තම තම හදවතින් න
එකණින් දමවු මුළු සිරිලක තෙමෙන මෙ න
නොහැර දෙනුව ඉටු සිරි දෙව් දුවට ඉ ඩ
සතර රදිගින් එන මොළ රුපු බලය මැ ඩ
අයරලන්තෙ ඩි. වැලේරා කරපු වැ ඩ
ඇ සැර බලවු සිහළුනි කොතරම් ද හැ ඩ
විපතින් බියව ජාතික එඩි ගති සි න්දා
හි ව ලු න් ලෙසින් මෙරමා දෙපතුල ව න්දා
දෙවියන් සමග සැනහෙන දිය දද බ න්දා
මළවුන් නමට නො කරවු සිහළුනි නි න්දා
අවටින් තුඬු පොවන මාරක සතුර න්ට
ඉඩ දෙන් නමුද රට ජාතිය වනස න්ට
මළවුන් සමග නිදහස් සැප වළඳ න්ට
නැගිටින් ඉතින් හොඳ නැහැ අලසව ඉ න්ට
නිදහසේ මන්ත්රය
ඇතහොත් අකණිටායෙහි මුත් සැපෙක් ඉ ත
සිරිමත් නිදහසම මිස වෙන දෙයක් නැ ත
මෙය සිත් රැගෙන වැඩ කොට ගිනි ත
මැරුණත් මොක ද එහි නො මැරෙන නමක් ඇ ත
සටන් නමැති යකිණිගෙ ගත සිත දෙක ම
මසින් උණු ලෙයින් සතපා ලන තුරු ම
නොවන්නෙ නම් අපහට නිදහස උරු ම
කරනමු එය ද දහමක් ලෙස පර ම
අයුත් තක් දුටොත් එය එම තැනම කො ටවු
සිතත් බසත් කිරියත් එකිනෙකට ග ටවු
මහත් පරපුරැති විකුමැති සිහළ පැ ටවු
අදත් සිහළ ලේවල බල පපා න ටවු
නිදහස් ගහේ ජාතික මල් පිපෙන තු රූ
ඇද වත් කරමු පපුවේ උණු ලේ වතු රූ
එ ද නොහැකි නම් නිවහල් මිනිහකු අයු රූ
වැඳ ලක් මවට අද අවසන් හුස්ම හ රූ
බලවු! පොළොන්නරු අනුරාපුර පෙදෙ ස
සිතවු! පැවැති නිදහස මෙහි පෙර දව ස
නඟවු! තව තවත් තර සර තරුණ ගො ස
වරෙවු ! යම වු! නැඟිටි වු! නො පියවු! දෙ ඇ ස
උපන් නෙත් මැරෙනෙත් තනිව ම යි ලො වේ
එයින් පිටත්තර වෙන විදියෙකින් නො වේ
අනුන් පිහිට තකමින් යුතුකම හමු වේ
බියෙන් මුලු වදිනු අපහට තරම් නො වේ
නිදහසේ මන්ත්රය
දික් කළ කෙණෙහි සතුරන්ගේ ගෙල නොසි ඳ
වක් නු පොරණ සිංහල අත් යුවළ අ ඳ
ඔක් කෝට ම වඳින හැටි බල බලා ඉ ඳ
ලක් මව අඬන හැටි උඹටත් පෙනෙනව ද
උපන්නේ පුතෙක් වී උඹ ලක් මව ට
කරන්නට නොවෙද සේවය ඇගෙ නම ට
ඉතින් එ ගැන නො තකා කිසිවක් ට
මැරෙන්නට හිතන උඹ පවිටෙකි නිව ට
ඉපදුණ රටට අදහන ආගමට සෙ ට
මොන මොන අන්දමින්මුත් මෙහෙයක් නො කො ට
පැටවුණ බරක් මෙන් ලංකා පොළොව පි ට
පසුවන එක හොඳ ද? සිංහල පුතකු හ ට
බෑ කිය කියා නිවටව අහු මුලු නො වැ දී
ජාතිය නිසා මාරක සටනකට වැ දී
මාපිය සහෝදරයන් පණ පුදන වි දී
පී තිය සිතින් නරඹමි පුහු මෙතින් මි දී
ගිරි මත පැමිණි එකසර කෙසරිඳු සේ වී
සිරිබර පවර ජාතික ආලෙහි ගෑ වී
හරි පිරිමියකු මෙන් වැඩ නො කොළොත් පේ වී
සිරි ලක් මවට උඹ ණය ගැතියෙක් වේ වී
අපේ රට අපේ ජාතිය අපේ ග ම
අපෙ අසල්වැසියා යන සියල්ල ම
අපේ අතට අවනත කරගෙන වහ ම
අපේ කමට සලකමු දිවි දෙමු මෙහෙ ම
නිදහසේ මන්ත්රය
හිස පිට වැටෙන හෙණ උසුලන්නට සැ දෙව
වටපිට රැවුම් ගෙරවුම් ගැන කන් නො දෙව
මරණට වුව ද සතුටින් යන්නට බැ ඳෙව
එමවිට ලැබෙන නිදහස් සුවයෙහි රැ ඳෙව
දනට අණට බලයට පා පහර දෙව
ගුණට නැණට දහමට දිවි වුව ද දෙව
සිතට බසට අනුව ම කිරියෙහි යෙ දෙව
එවිට ලැබෙන නිදහස් සුවයෙහි රැ දෙව
සල කවු! ගැමුණු, පැරැකුම් සිහළුන්ගේ සෙ ට
මළ කුණු වලින් පෝර වු ලක් පොළොව පි ට
පැළවුණු සඳුන් පැළයක් මෙන් වැඩෙන්න ට
මැල වී ඉඳිනු යුතු නැහැ සිංහල උඹ ට
ලක සමුදුරෙක ජාතික ආලය නැවෙ ක
සැක නෑ බුහුටි තරුණය උඹ නියමුවෙ ක
කිකලෙක නමුදු නිදහස් පරතෙර නොදැ ක
අත රක නතර නො කරනු උඹේ යුතු කමෙ ක
රටක් ජාතියක් සමයක් කරණ කො ට
තුවක් කුවට කඩුවට ගල් මුල් වල ට
ඉලක් කයක් වන්නට ඇත්නම් අප ට
සැපක් තමයි නො නිවෙන නිවනින් මෙපි ට
දෙදහස් තෙසිය සත් පනසක් වන තුරු ම
නිදහස් රටක් ලෙස කළ සිරිලක රැකු ම
දිය දෙස් සිහළ කිරුළෙහි බල සිහිකර ම
තියු ගොස් නඟ වූ නැගිටි වූ නො නිදවූ මෙහෙ ම
නිදහසේ මන්ත්රය
හෙණ පිට හෙණත් කඩුපිට කඩු හෙතත් හෙ ම
පණ නළ අපෙ අපගෙන් වෙන්වෙන තුරු ම
වණ නො කරමු යි ජාතික ගතිගුණ පර ම
දණ ඇන සිඹි මු ලක්මවගේ පාපියු ම
කපන්නට බැරි ද වැවු ළිං පොළොව පු රා
අනුන් ගේ වතුරු නළයට නො කරනු රා
තමන්ගේ ම ඇස්වල උණු කඳුලු පෙ රා
බොමින් ඉඳිමු ජාතික පණ නැහෙන තු රා
දෙන්නට සුව සෙවණ බැරි නම් සිය හිස ට
දන් ඩකි එ අත සිඳලවු සත් කඩක් කො ට
අන් අය තැනූ සුදු පටකුඩ වල පිහි ට
ගන්නට එපා ජාතික ගති ඇතොත් සෙ ට
ඇතොත් රටට ආදරයක් සිතින් සි පා
අතත් පයත් ඔලුවත් වෙන වෙන ම ක පා
කතත් කමක් නැහැ කැත බිය ගතිය ප පා
අයුත් තකට අත්දෙක ඔසවන්ට එ පා
අපේ රටට පිළිමල් වන සතුරු මු ල
අපේ අයම නම් බිඳිනමු උන්ගෙ බ ල
අපේ මුතුන් මිත්තන් මළ සොහොන් ව ල
පිපේ එවිට ජාතික අබිමාන ම ල
පුවතර මුතුන් මිත්තන්ගේ සොහොන් ග බ
මුව සිඹ හමන සිහිලැල් මඳ සුළඟ ලැ බ
නව ජීවනය ලැබ ලැබ සුව විඳින ඔ බ
තව නිදිමතේ ඇයි ගත සිත නො කර පො බ
නිදහසේ මන්ත්රය
රට සහ ජාති ආගම තුන කරණ කො ට
සටනට යම වු යයි අඬගා කියන කො ට
"මට බැහැ " කිවොත් සිහළකු නම් ඔහුගෙ ක ට
පට වනු නිසිය ගිනියම් කළ ලොහොදි කැ ට
මම් එක කෙනෙක නො සිතා කිසිවිටෙක නො පා
" මාර ක බිමෙහි ඇටවුණු මරු කපොලු ක පා
" ජාතික වැඩට සමයට දිවි කරමි කැ පා"
සාතික වෙන්න තරුණය අත හිසේ හ පා
ජාතික වැඩට මරුගුල් අටවමින් සි ට
නායක නමට දඟලන නිවටයන් හ ට
මේලක එකට අමු සොහොනක් කරන්න ට
සාතික වෙන්න තරුණය අද පටන් කො ට
එනමුත් වියරු පුහු වැඩ නො කරන්නන්ට ඉ ටවු
පෙනුණොත් නියම යුතුකම අබිරුව මන ටවු
පපුවත් අතත් එකවිට අසිපතට ග ටවු
මැරුණත් කමක් නැහැ නැගිටි වූ සිහළ පැ ටවු
ගන්දී, නේරු, පාතෙල් ඈ වීර ව රෝ
ඉන්දී නිදහසට දිව රෑ කරති අ රෝ
කන්දී උන් බසට සිංහල සොහෝ වු රෝ
දැන්දී පේ. තිබෙන ජාතික වැඩට ව රෝ
ඇතියම්බලය පමණින් තම තමන් හ ට
යුතුකම් ඉටු කරනු මිස සමයට රට ට
පැරැදුම් දිනුම් වැනැසුම් සැනැසුම් වල ට
සැලැකුම් නො කොට එවු කවුරුත් ඉදිරිය ට
නිදහසේ මන්ත්රය
ජාතික ගීය.
දින දින දිනෙ දිනෙ සිරිලක ජාතික ආලේ //
ජාතික ආලය ජාතික ආලේ //
දින දින දිනෙ දිනෙ සිරිලක ජාතික ආලේ //
ජාතික රුධිරය යුද්ධ බිමේහි //
ලූ අප නරවිරු ලාමුමෙනෙහි //
පාමූ දැන් අපි එක් වී රොක් වී ජාතික ආලේ //
ජාතික ආ- //
දින දින දිනෙ දිනෙ -
ජාතික නිදහස සුද්ධ බිමේහී//
පෝරට ඇති දෙය ලේය ඇඟේ හී //
මේවා සීකොට පාමූ දැන් අපි ජාතික ආලේ //
ජාතික ආ− //
දින දින දිනෙ දිනෙ - //
|
පැරණි ගම
|
Parani Gama
|
ගල්පාත ඛේමානන්ද හිමි
|
Non-Fiction; History
|
1944
|
1944
| 0.9846
|
පැරැණිගම.
පළමු අදියර.
ගම්කාරයා.
ගම යන වචනයෙහි ඇති සාමාන්ය අදහස විස්තර කිරීමට හැඳින්
වීම් ලිවීම නිෂ්ඵල වැඩකි. නමුත් අපේ සාහිත්යයට හා ඉතිහාසයට ද
අයත් ලිපි ලෙඛන වල මේ වචනය යොදා තිබෙන හැටියෙන් දැනට මේහි
ප්රචාරිත අර්ථයට වඩා පලල් වූ අදහසක් එහි ගැබ්ව පවත්නා බව පෙනී
යයි. " ගාමා වා අරඤ්ඤ වා " යන පාළි වචනය අටුවාකරණ බුද්ධඝොෂ
පාදයෝ ' ඉඳිකඩ දෙකක් ඇති අනුරාධපුරය වැනි ගමක ඇතුළු ඉඳි
කඩෙහි සිට මධ්යම ප්රමාණ පුරුෂයකු ගලක් නැගූ කල්හි ගල වැටෙන
පමණ දුර ගම් ඉම වේ ' යයි කියමින් ග්රාම සීමාව නිශ්චය කළහ. බුද්ධ
ඝොෂපාදයන් ලංකාවට වැඩම වූ කාලයෙහි අනුරාධපුරය අංග සම්පූර්ණ
රාජධානියක් ව පැවති බව දන්නා කරුණකි. එහෙත් යට කී වාක්යයෙහි
අනුරාධපුරය වැනි ගමක යයි කියා තිබීමෙන් බෞද්ධ සාහිත්යයෙහි ඇතැම්
විට ගම යන වචනය නියම් ගම් රාජධානිවලට පවා විශෙෂයක් නො සලකා
ව්යවහාර කොට තිබෙන බව පැහැදිලි වෙයි.
බුද්ධ ධර්මය පිළිබඳ සකලසාරය ම් හකුළුවා බුද්ධඝොෂ ස්ථවිර පාදයන්ම
ලියා ඇති විශුද්ධි මාර්ගය නම් ධර්ම ග්රන්ථයෙහි එක් තැනෙක තවද මෙසේ ත්
දක්වා ඇත. ' අගුවට වැසි දිය වැටෙන තැනින් ඇතුළු පෙදෙස ගෙය ය.
ගෘහිණිය විසින් බඳුන් සෝදා ඉවත ලන වතුර වැටෙන ප්රමාණ ප්රදේශය
ගෘහය පිළිබඳ උපචාරය ය. මේ වැනි ගෙවල් ගොමුව ගමය. එබඳු වූ
ගමෙහි අවසාන ගෙයි සීමාවේ සිට මධ්යම් වයසේ සිටි අයකු විසින් ගලක්
හෙලා ලන පමණ දුර ගමට උපචාරය ය. මේ ගම් සීමාවට ' ගම්වල් '
යයි ව්යවහාර විය.
පැරැණි රජුන් විසින් ලියා කොටවන ලද සෙල්ලිපි හා තුඩපත් ආදි
යෙහි මෙන්ම සාමාන්ය ව්යවහාරයෙහි පවා පෙනෙන ස භොග ග්රාම
' බඩවැටිගම ’ ආදී වචනවලට අනුව සලකන විට මෙය ඉඩම් කැබැල්ලක්
හෝ කැබැලි කීපයක් උදෙසා ද භාවිත වූ බවට සැකයෙක් නැත.
වර්තමාන සිංහලයාගේ කිළුටු භාෂාවට ද පවිටු සමාජ සිරිත් විරිත්
වලට ද විශේෂයෙන්ම කැලැල්ව ගිය ආගම භක්තියට ද කොයි ලෙස
කින් හෝ සම්මිශ්රණය වීමෙන් තුමුත් කෙලෙසෙතැයි යන බියෙන් මෙන්
වල් වැදුනු අවුරුදු දහස් දෙදහස් ගණන් පැරැණි ශිලාලේඛන මහත්
රාශියක් විශේෂයෙන්ම උතුරුමැද පළාතේ ද වයඹ පළාතේ හා හම්බන්
තොට දිස්ත්රික්කයේ ද පොළොව මතු පිටට මෙන්ම ඇතුළට ද වී සැඟවී
සිටින බව අපි දනිමු. දැනට දැන තිබෙන, සිංහලයාගේ යට ගිය යසස්ස
පිළිබිඹු කරවන මේ ලිපි ලෙඛන සියල්ලම දෙවන පෑතිස් රජුගෙන් පසු
කාලයෙහි ලියන ලද ඒවා වෙති. එම ලිපිවල ' ගමිණි, සිරිසඟබො, අබහට
යන විරුද වචන ඒ ඒ රජුන්ගේ නම් වලට මුලින් දක්නට තිබේ.
මෙහි ගාමණී යන පාලි වචනයට සමාන වූ ගමිණි යන විරුද වචනය
පුරා විද්යාඥයන්ගේ විශෙෂ කල්පනාවට භාජන වූවකි. එහි අදහස ' ගමේ
නායකයා ' යන්න ය. ධර්මාශෝක රජු විසින් අනුදැන් වූ දෙවෙනි පෑතිස්
තුමා ලක්දිව පළමු වරට හිස පැන් වත්කිරීමෙන් අභිෂේකය ලැබූ රජ
බව ද ඊට පෙර සිටි නරපතීන් අභිෂෙකය ලැබූ රජුන් මෙන් නොව
'ගමිණි ' නාමයෙන් හැඳින් වූ බවද ඔවුන්ගේ හැඟීමක්ව පවතී.
ගමක් පිහිටු වීමට අදහස් කරන්නන් විසින් පළමු කොටම සිතා
බලන කරුණ වතුර ලබා ගැණීමේ පහසු කම ය.
ගම්වැසියා, කුඬියා රොගොපද්රවාදී දහසක් කරදර වලට භාජන වෙමි
සහ නුත්, අප රට වියලි කලාපයෙහි අදත් ජීවත් වන
ගම්දස්සා බොහෝ දෙනාගේ ගම්මානවල් පිහිටා ඇත්තේ
වැව් අසබඩ ය. අධිපතීන්ගේ තාඩන පීඩන වලින්
බේරීමට පළා ගොස් නතර වන පවුලක් දෙකක් නිසා කල්යාමේ දී ගම්
මානවල් පැන නැඟෙති. එබඳු ගම් දුගීම් වූ කඳු මත්තෙහි පිහිටුවා
ගණිති. එහෙත් වතුර ලබා ගැණීමට යහපත් ඇළක් හෝ දොළක් ළඟ
නොමැති නම් නිතැතින්ම එහි නිවාසය ඔවුන්ට අරුචි වෙයි. ගමක්
එලෙස පැන නැඟී බවට ගණන් ගත යුතු ඉතාම වැදගත් සාක්කිය නම්
එගම වැස්සන් එකම් පෙළපතකට අයත් වූවන් වීමය. මෑතක් වන
තුරු ම එසේ එකම පෙළපතකින් පැවැතියන් විසූ ගම් කීපයක් අපි දු
දන්නෙමු. නමුත් ක්රමානුකූලව ගමක් බැඳීමෙන් ගම ඇති වී නම් එහි
එකම පෙළපතක වූවන් වෙතොත් ඒ කලාතුරකිනි. අංග සම්පූර්ණ
ගමක එකල්හි සමාජයෙහි නොයෙක් තත්වය දරණ ගම්මුන් සිටිය යුතුය.
මිහින්තලා ශිලා ලේඛනයෙහි හා තවත් බොහෝ ලිපිවලද ගමක
සිටින්නවුන් ගැණ සඳහන් කරණ විට ගම්වැස්සාය, කුඩියා ය, ගම්දස්
සාය යන වචන තුණක් ව්යවහාර කොට ඇත. මෙයින් ගම්වැසිකමට බල
වත් සැලකිල්ලක් අදත් අප අතර දක්නා ලැබේ. අපේ රටේ සර්වජන
ඡන්දය නිසි සේ ක්රියාවේ යොදා ගැණීමට නොහැකිව පවත්නා එක් කරු
ණක් නම් ගමේ කමට තැන නොතැන නොසලකා පමණ ඉක්මවා
දක්වන සැලකිල්ලයි. සෝවාන් වීමට ඔන්න මෙන්නැයි ළංව සිටින
අයට ඇතිවන කෙලෙසිලි දෙකක් ධර්ම ග්රන්ථ වල දක්වති. ඉනුදු එකක්
නම් ජනපද විතර්කය යයි අන්ය නාමයකින් කියැවෙන ගමේ කමට සැල
කිල්ලය. අතිමාත්ර වූ හැමෙකක්ම් වරද වන්නා සේ මිස ගමේ කමට
සැලකීම හැම තැනම වරද යයි ලෞකික වූ අපි කෙසේ කියමුද? ආණ්ඩුව
සන්තක ඉඩම් බදුහදු දීම් ආදියෙහි ද ගම්මුළාදෑනිකම් දීම් ආදියෙහි ද
ආණ්ඩුව පවා අදත් පුරුද්දක් හැටියට ම් ගමේ කමට වැඩි සැලකිලි දක්
වන බව කිව යුතුයි. ගම්වැසියකු නො වීම නින්දාවක් ලෙස ද වීම නද
පතුරුවා කියා ගත යුතු ගෞරවයක් ලෙස ද අදත් සැලකෙන්නේය.
කෝ දෙලෙන් දිලෙන නෙත් අයා පහරට පහර දෙන ගැටළු ගැටවරයන්
දෙදෙනෙකු ගෙන් එකෙක් කලහයේ මද අස්වැසිල්ලක් ලබා උදාරමට
දික්වෙන තර්ජනිය විදහා දනුව, මීම ගමේ එකෙකැයි හඬ නඟන්නේය.
මේ උදාරම් වාක්යයම අනික් පැත්තට පෙරළූ කළ ඉන් ගමේ නො වීම
නින්දාවක් බව ද කියැවෙයි. සෑම දෙයක මෙන්ම මනුෂ්යයාගේ සිතුම්
පැතුම් පිළිබඳව ද බලවත් විපර්යාසයක් ඇති වූ මේ විසිවෙනි ශත වර්ෂයෙහි
ගමේ කමෙන් ඇතිවන ප්රශංසාව මහජනයා මෙයට වඩා ඇතැම්
විට අඩුවට සිතන්ට පුළුවන. පෙර කී තුන් කොටසට අයත් අයගෙන්
ගම් වැසියෝ වනාහි ගම් බැඳීමට හෝ ගම පිහිටුවීමට මුල් වූවෝ වෙති.
නැතහොත් ගම් බැඳීමට මුල් වූ අයගේ පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නෝ
වෙති. දෙවෙනි කී කුඩියා ගමට හෝ ගමේ කමට අපිතියක් ඇත්තෙක්
නොවේ. සෙල්ලිපි බොහොමයකම කුඩීන් වරින් වර මාරුවෙමින් යන
අස්ථිර වාසයක් ඇත්තවුන් බවට සාක්ෂි තිබේ. දැනුදු ස්ථිර නැති වාස
යක් ගැණ කෙනෙකු කථා කරන්නේ ' පැලේ ඉන්නා වගෙයි ' කියා ය.
පැල්කාරයා දලුපත්කාරයා කියන්නේත් කුඬියාට මය. මොවුන්ට ගම්
වැසියන් සම්ග නෑ සබඳකම් නො වෙතත් ගම් වැසියෝ මොවුන් සෑම්
වැපිරීම් ආදී යම් යම් වැඩ නිසා පමණුවා ගණිති. ගම්දස්සා වනාහි කුඩි
යාට වඩා තත්වයෙන් පහත් වූවෙකි. ඔවුන් පෝෂණය කිරීම ගම්වැස්
සන්ට අයත් වැඩක් විය. ගම්වැස්සාගේ බැලමෙහෙවර කිරීමෙන් ගම්
දස්සෝ කල් කළහ. ගමයාගේ ගම් පංගුවෙන් අය භාගයක් ගම්දස්සාගේ
ජීවනයට ඔව්හු වෙන් කළෝය. මධ්ය කාලීන පුරාතනයෙහි මෙකී
අන්යොන්ය යුතු කම් කොතරම් හොඳ අදහසින් පැවැත්තා ද කියතොත්
එකිනෙකා අතර උස් පහත් ය යන හැඟීම්වලට වඩා යුතුකම් ඉෂ්ට කිරීමේ
හැඟීම් ම වැඩියක් බල පැවැත් වු බව කිය යුතුය.
අද දක්නට ලැබෙන බොහෝ ගම් පුරාණයෙහි ඊට වඩා විශාලව
පැවැති බව නොයෙක් විට දැනගන්නට ලැබේ. මහාවංශ දිපවංශාදි
( 4 )
හෙතුව
ඓතිහාසික ග්රන්ථවල අසවල් සිද්ධ ස්ථානය අසවල් ගමේ පිහිටා ඇතැයි
කියා තිබෙන නමුත් අදට අනුව ඇතැම් විට එම
ගම ලද්දා රට ලද්දා සිද්ධ ස්ථානය වෙනත් ගමක පිහිටා තිබෙන බව
හා පෙනෙන්නට තිබේ. මෙය මෙසේ වීමට
නුවර ලද්දා කලින් කල ග්රාම සීමා වෙනස්ව යාමයි. දැනට තිබෙන
බොහෝ ගම් පුරාණයේ පැවති ගම් වලින් කැඩී ගිය
කැබලි බව නම් අනුවමත් දැනගන්නට පුලුවන. අද අප වංගෙඩියත්
සමග මතක් කර ගන්නා ගමරාළ පුරාණයෙහි ගමක් පාලනය කළ පාලක
නිලධාරියෙකි. ඔහුට ගම් ලද්දා හෝ ගමලත් යයි ද ඇතැම්හු ගම්ම හේ
යයි ද ව්යවහාර කළහ. ගම්මැහේට සහ ගම්මහගේට ද එකල ගමේ උසස්
තත්වය ලැබී තිබින. ගමරාළ ගමේ අය ලබන්නෙකු මෙන් ද පාලක නිල
ධාරියෙකු මෙන් ද පෙනී සිටියේ ය. නමුත් පාලනය අතින් මෙසේ ගම
රාළට හිමි වූ බලය නගරාසන්න ප්රදේශවල නිතැතින් ම හීන වී ගියේ ය.
නගර හා තදාසන්න ප්රදේශවල ගමරාළගේ බලය යට කොට ගෙණ නානා
විධ මණ්ඩල පැන නැඟීම නිසා මෙය මෙසේ වූ බව සිතීය යුතුය. ගම්මුම
කුඩා වීමේ එක් හේතුවක් වූයේ වරින් වර ගම් පීරා පැතිර යන නානා
විධ රොගය. මෙ බඳු රොග වලින් ගම්බද සිය ගණන් එකෑවර මැරී වැටුනු
විට ගෙ වැසියන් අඩුව ගොස් ඇතැම් ගම් ගෙවල් කීපයකට පමණක්
සීමිත වන්නට හැකිය. තවද එක ගම ගමරාළලා දෙතුන් දෙනෙකුගේ
යටතට පැමිණි විට ද කල් යාමේදී කැබලි වී කුඩා වෙයි. දිශාපති හට
රට ලද්දා යයි ද රජුට නුවර ලද්දා යයිද පැවැසින. දැනුදු පරන්නෝ
දිශා පතින් හට ලියන ලිපියක පිට නම් ' රට ලැබී කරවන ' අසවලාට යයි
ලියති. රට පාලනය පිළිබඳව මෙන්ම ආදායම් පාලනය පිළිබඳව ද
බලවත් වග කීමක් ඔවුන් අත රඳා තිබුනේය. එකොළොස් වැනි සියවසේදී
ලියූ සෙල්ලිපිවල ආරාම් පාලනය ගැණ තිබෙන නීති රීති පරීක්ෂා කරණ
විට එකල රාෂ්ට්ර පාලනය කළ අයුරු ගැණ ද තරමක වැටහීමක් ඇති කර
ගන්ට හැකිය. ස්ථානයක දිනපතා සටහන් මාස්පතා සටහන් වාර්ෂික
සටහන් තිබිය යුතු යයි කියා තිබෙන විට ලිපි විද්යාව අද මෙන් දියුණු
නො උවද ආණ්ඩුව පිළිබඳ සටහන් කොතරම් හොඳින් තිබෙන්නට ඇත්
දැයි වැටහෙයි. පැරැණි රටලද්දා ගැමියන්ගෙන් බලාත්කාරයෙන් වැව්
කැපීම් ආදී මෙහෙවර ගන්නා යම් දූතයෙකැයි යන හැඟීමක් ඇතැමුන් තුළ
ඇත. පොදුවේ කියන මෙම අයුක්ති සහගත කථාවෙහි ඇති අඥත්වය
පහත සඳහන් මිහින්තලා සෙල්ලිපි පාඨයෙන් පෙනේ. ' කුඩින් කළ
වරජක් ඇත. ගම් සිරිත් ද කිරා කිරූ දමිනැ ඇකැ අවටැ සොළොස්
රියන් කබුල් බැගින් ගෙන වැව් මෙහෙ කැරැ විය යුතු. කලිනුදු සඳහන්
කළ අයුරු කුඬින් ගම්දස්සනට වඩා සම්තමින් උසස් වූවා පමණෙකි.
දහවෙනි සිය වසේ දී පමණ ලියූ ඉරිපින්නීයෑව සන්නයෙහි පෙණෙන
පරිදි කුඩීන් අතර සිංහලයන් මෙන් ම දෙමලුන් ද සිටින්ට ඇත. දැනට
දක්නා ලැබෙන වැව් දාගැබ් බොහොමයක් බලාත්කාරයෙන් රට වැස්සා
ගෙන් වැඩ ගැණීමෙන් කරණ ලදහයි යන මතයද ඉහත කී පාඨයෙන්
තරමක් දුරට දුර්වල වී යේ. ඇතැම් විහාරාරාම චෛත්යාදිය කරවීමේ දී
කිසි දු මෙහෙයක් නොමිලයේ නොගත් බව ධර්ම ග්රන්ථයන්හි දු පෙනෙන
හෙයින් පොදුවේ කියන මේ දොෂය ඒ වූ පරිදි ම භාරගැණීම උගහටය.
අපේ ඉතිහාසයේ මධ්යම් කාලයේ දී ගම් පාලනය කිරීමට මණ්ඩල සතක්
පැවති බව ඉතිහාසඥයෝ පිළිගණිති.
මේ පිළිබඳ නියම හැඟීමක් ඇතිකර ගැණීමට මහාවංශාදි ඓතිහාසික
පොත් වලින් නො හැකිය. මේ තාක් අනාවරණය වී තිබෙන ශිලා ලේඛන
වලින් ද ඉතාම වැඩි හරියක් විහාරාරාම පිළිබඳ වත් සිරිත් හා පුද පූජා ද
පැවැත් විය යුතු ආකාරය පැහැදිලි වන ව්යවස්ථා
කාරිය කරන්නෝ බැවින් මෙබඳු කරුණු වලට අදාළ වන ලිපි ඇත්තේ
ඉතා ම ස්වල්පයකි. සිටිහාමි සහ යාපාහාමි
මෙබඳු පාලන මණ්ඩල දෙකක ප්රධානීන් බව වැටහේ. රජුට අයත් ආදා
යම් එකතු කරණ නිලධාරි තැන සිටිහාමි නමැයි ද කුමාරයන්ගේ අය
භාගය එකතු කරන තැනැත්තා යාපාහාමි නමැයි ද යන මතයක් පව
තියි.යාපා යන වචනය අයපා යන්නට සසඳා ආදායම්පාලක යන අර්ථය
ගෙණ දෙන්නකැයි යන මතය ඇතැම්මු ප්රකාශ කෙරෙති.සිටිහාමි
යාපාහාමි යන දෙදෙනාම සුලු සුලු ප්රදේශ ආණ්ඩු කෙරෙමින් විසූ අධි
පතීන් බවට කිසි දු සැකයක් නැත. විතාරන්නා, ලියන්නා, මනන්නා,
පතිරන්නැහේ හා ගම්රාළ ද මේ පාලක මණ්ඩලවල වැදගත් නිලතල දැරූ
අය වෙති. මෙයින් ලියන්නා සතු කාර්යය කුමක් වී දැයි වටහා ගැණීම්
පහසුය. ඉර අවරට ගිය ද මදක් වේලා නොනැසී තිබෙන ආලොකය
මේන් මේ නිලතල වල නම් ගම් අදත් මිනිසුන්ගේ සඥා නාම ව්යාජයෙන්
තවම අප අතර පවත්නාහ. මනන්නා සතු වූ කාර්යය මොන යම් වූ හෝ
ප්රමාණ කිරීමක් බව ද වැටහෙයි. සෙසු නිලතල හෝ එම නිල්වලට අයත්
වගකීම් ගැණ හෝ යමක් කීමට තබා සිතීමට ත් නො හැකි තරම් ඒ පිළි
බඳ හැඟීම් අප කෙරෙන් ඈත්ව පවත්නේය. මේ සියල්ලෝම කාරිය
කරන්නෝ වූහ. කාරිය කරණගේ නම් වූ ගේ නාමයක් දැනුදු ඇත්
තේය. ඉහත කී අයට වෙන් වෙන්ව පැවති කාරිය කෙබඳු දැයි නො දනී
තත් ඒ සියල්ල ම රාජකාරිය යන ගෞරවාස්ප ද වචනයෙන් හැඳින් විය
යුතු නම් බව කිය හැකිය.
යහපත් පාලනය පිණිස ගම් දසය බැගින් පිඩු කොට පාලනය කළ
යුතු බව මනු හා විෂ්ණු විසින් නියම කර තිබේ. එමෙන්ම මහජනයාගේ
පොදු නිදහසට ගරු කරණ සෑම නරපතියකු ම පාහේ මණ්ඩල මගින් රට
|
පන්සිය පනස් ජාතක පොත
|
Pansiya Panas Jathaka Potha
|
Unknown
|
Fiction; Religious
|
1881
|
1303 - 1333
| 0.9987
|
බුද්ධ වංසය
හෙවත්
බුදුන්ගේ ජීවිත කථාව.
නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
වන්දිත්වා සිරසා සම්මා සම්බුද්ධං පරමාදරා
බුද්ධවංසං පවක බාමි ගහෙත්වාට්ඨ කථානයං.
අසරණ සරණ වූ සරණාගත වජ්රපඤජර වූ කරුණා නිධාන වූ තුන් ලොවට
නායක වූ සම්යක් සම්බුද්ධ සර්වඥ රාජෝත්තමයානන් වහන්සේට උත්තමාදර
ඇතියෙන් භකති ප්රෙමාති භාරාවනතො ත්ත මාර්ගයෙන් භය ලොභ කුලාචා
රාදීන් වීනා සකසා වැඳ, අර්ථ කථා නය ගෙන බුද්ධවංසය හෙවත් බුදුන්
ගේ ජීවිත කථාව සිංහළ භාෂාවෙන් රචනා කරන්නෙමි - හෙමනාව ඇසිය යුතු.
පූර්වයෙහි වූ ඒ ඒ කාරණයන් පිළිබඳ වූ අපන්නක ජාතකය ආදී වූ යම් ජා
තකධර්ම කෙනෙක් ඇද්ද? ඒ ජාතක ධර්මයෝ සියල්ල දත්තා වූ සර්වඥයන් වහන්
සේ විසින් දෙශනා කරණ ලද්දාහුය, යම් හෙයකින් සත්වයන් සංසාර සාගර
යෙන් එතර කිරීම් අර්ථ කොට ඇත්තා වූ තුන් ලොවට නායක වූ සර්වඥයන්
වහන්සේ අනන්ත වූ යම් බොධි සම්භාරයක් පරිපාචනයකළේද, ඒ සියල්ල
එකතු කොට සංගායනාවට නගන්නා වූ සංගායනාකතෲන් විසින් යම් ධර්ම
යක් සංගායන කරණ ලද්දේද ඒ ධර්ම ජාතක ධර්ම නම් වේ
කීහ ජාතක අටුවාවෙහි
තංතං කාරණ මාගම්ම දෙසිතා නිජුතිමතා
අපන්නකා දීනිපුරා ජාතකානි මහෙසිනා.
යානියෙ සුචිරං සත්ථා ලොක නිත්ථර නත්ථි කො
අනන්තෙ බොධි සම්භාරෙ පරිපාචෙසි නායකො.
තානි සබ්බානි එකජ්ඣං ආරොපෙත්තෙයෙහි සංගහං
ජාතකං නාම සංගීතං ධම්මසංගාහ කෙහියං.
සර්ව ලොකෙක නායක වූ කකුසඳ, කෝනාගම, කාශ්යප, ගෞතම,මෛ
ත්රි යන බුද්ධ දිවාකරයන් පස් දෙනෙකුන් වහන්සේගෙන් ප්රතිමණ්ඩිත හෙයින් භ
ද්ර කල්පයයි ලද නම් ඇති මේ කල්පයට සාරාසංඛ්යක ලක්ෂයකින් මත්තෙ
හි සාරමණ්ඩ නම් කල්පයෙක් වූයේය- ඒ කල්පයෙහි සතරවන අතුරුකප ස
විඤ්ඤානක අවිඤ්ඤානක සියලු රත්නාදියට උත්පත්ති ස්ථාන් වූ ගඟා ගිරි
තටා කරණ්යාදියෙන් සමලංකෘත වූ ජඹුද්වීපයෙහි දෙවියන්ගේ ආලකමන්
දානම් රාජධානිය සේ සදාරම්ය වූ ක්ෂනික මරණ නැති හෙයින් අමර යයි කිය
නලද දෙවියන් වැනි නරනාරී සමූහයාගෙන් සමා කීර්ණ හෙයින් අමරවති
නුවර යයි ලද නම් ඇති එක්තරා නුවරෙක් වූයේය, එහි සුමේධ නම් බ්රාහ්ම
ණොත්තම කෙනෙක් වාසය කෙරෙයි ඔහු වනාහි සත් ත්වන කුල පරම්පරාව දක්
වා කුල පිළිබඳ තෙපුලෙන් නොදැමිය හැකි වූ මාතෘ පිතෘ කුලද්වයෙන් පිරිසි
ඳු වූ දුටුවන් සිත ප්රිය උපදවන්නා වූ අනභයා පරයන රූප ශෝභාවෙන් යුක්
න වූ කෘෂි වනිජ්ජාදී වූ අන්කීසි ක්රියාවකට ව්යාව්රත නොවී බ්රාහ්මණයන් විසි
න් උගතමනා ඉජුර් යජුර් සාමයන න්ත්රිවෙදයද අටවන වේදය හා චාතුර්වෙදය ද
කල්පය ව්යාකරණය ජෝති ශාස්ත්රය ආදී සංඩාගය හා අනිකුදු ලොකයෙහි පැ
වති යම් යම් ශාස්ත්රයක් ඇද්ද ඒ සියල්ලෙහිම කෙලපැමිනියාවූ බ්රාහ්මණෝ
ත්තම කෙනෙක් වන්නේය ඔහුගේ දෙමවුපිය දෙදෙන ඔහුල දරු කාලයෙහි
ම කාල ක්රියා කළාහුය ඔහුගේ වස්තු රක්ෂා කිරීමෙහි නියුක්ත රාසි වඩ්ඩික න
ම් අමාත්ය තෙම අය පුස්තකය ගෙන රන් රිදී මුතු මැණික් ආදියෙන් පිරු
ණ වූ වස්තු ගබඩාවල දොර හරවා සාමීන්වහන්ස මේ ධන රාශියෙන් මෙප
මනෙක් නුඹ වහන්සේගේ මවුසන්තක ධනය, මෙපමනෙක් පියසන්තක
ධනය, මෙපමනෙක් නුඹ වහන්සේගේ මුතුන් මී මුතුන් සන්තක ධනය, නූ
ඹ වහන්සේගේ සත්මුතු පරම්පරාවක පටන් පැවත එන්නා වූ මේ ධන රාශිය
ප්රතිජග්ගනය කල මැනවැයි කීහ. එකල්හි සුමෙධ පණ්ඩිත තෙම මෙසේ
සිතුසේක. මාගේ මාතෘ පිතෘ අදීහු මේ ධනරැස්කොට තබා පරලොව
යන්නාහු එකමකහවනුවක් පමනවත් කැටුව නොගෙනම ගියාහුය, මා වි
සින් වනාහි මේ ධනසම්පත් දන්දීම් වශයෙන් කැටුවම ගෙනයන්ට වටනේ
යයි සිතා රජහට එපවත් දත්වා ධන ධාන්යයෙන් ප්රයෝජන කෙනෙක් සු
මෙධ බ්රාහ්මණයන්ගේ ගේ දොරට එන්නේ යයි සියළු නුවර බෙර හසුරුවා යා
චකයන් සිත්ලෙස සත් දවසක් රුවන් පිරූ ගබඩාවල හැරදොර නොවසා
දන් දුන් සේක. ඉක්බිත්තෙන් මාගේ ස්වාමි දරු වූ ඒ සුමෙධ බොධිසත්වයො
දිව්ය විමානයක් සෙයින් උතුම් වූ මතුමගල් තලයෙහි ර භොගතවපලක් බැඳ වැ
ඩහිඳ මෙසේ සිතු සේක - කෙසේ ද යත් - එඹා සුමෙට පණ්ඩිතයෙනි නැවත
නැවත භවයෙහි ප්රතිසන්ධි ග්රහනය කිරිම නම් මහත් දුක්වන්නේය, එසේම
උපන් උපන් ස්ථානයෙහි ශරීරයාගේ විනාශ වීම දුක් වන්නේය, මමද ජාතිය
ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි ව්යාධිය ස්වභා
ව කොට ඇත්තෙමි මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි, මෙසේ ජාති ප්රා
ව්යාධි මරණ ඇති සසරෙහි දුක් විඳිනා මා විසින් ජාති නැත්තා වූ ජරා නැ
ත්තා වූ ව්යාධී නැත්තා වූ මරණ නැත්තාවූ ඒකාන්ත සැප ඇති රාගාදීන්
නැවීමක් නැති හෙයින් සිසිල් වූ අමෘත හා නිර්වානය සොයන්ට වටනේය,
භවයෙන් මිදීම ඇති එක් නිර්වාන මාර්ගයකුදු ඒකාන්තයෙන් ඇති විය යුතුය
යි සිතූ සේක. එයින් මත්තෙහිද සිතන සේක් යම්සේ මේ ලොකයෙහිකා
යචිත්ත පීඩා කරණ්ණා වූ දුක්ඛය නසන සැප නම් දෙයක් ඇත්තේද එප
රිද්දෙන්ම භවය ඇති කල්හි ඒ භවය විනාසයට සුදුසු වූ විභවයකුත් ඇතිවි
ය යුතුයි, යම්සේ මේ ලොකයෙහි නොඉවසිය හැකි ඌෂෂ්ණයක් ඇති කල්හි
ඒ නැසිය යුතු ජල පවන් ආදි සිහිලස දෙයකුත් ඇත්තේය, එපරිද්දෙන්ම
රාගාදී කෙලශානි සංහිඳුවන නිර්වානයකුත් ඇතිවිය යුතුය, යම්සේ ලොක
යෙහි පවිටු වූ ලාමක වූ පාප ධර්මයක් ඇති කල්හි ඒ නැසිය යුතු වූ කල්යාන වූ
අනවද්ය වූ කුශලධබයකුදු ඇතිවිය යුතුය. එපරිද්දෙන්ම ඒ ඒ තන්හි උපද
වන පවිටු වූ ජාතිය ඇති කල්හි ඒ ප්රාති යන සන්නා වූ නිර්වානයකුත් ඇතිනේ
මයයි නිවන් ඇති බැව් නිශ්චය කොට සිතූසේක. එයින් කීහ.
යථා පිදු කෙම ටිපජ්ජන්නෙ සුඛන්තාමපි විජ්ජති
එවං භවේ විජ්ජමානෙ විභවොපි ඉච්ජිතබ්බකො.
තවද බුදුන් පසේ බුදුන් හැර සෙස්සන් විසින් නොසවිය හැකි නිර්වානය
ඇති බැව් මෙසේ අනෙකො පමාවෙන් විනිශ්චය කොට සොයා තබා කාම
යෙන් නික්ම ගොස් ඒ නිර්වානය සෙවිය යුතු බවට නොයෙක් උපමා නැව
තත් සිතූ සේක හේ කෙසේද යත්.
ඒවා සුමෙධ පණ්ඩිතයෙනි යම්සේ පුරුෂයෙක් මහත් අසු චීවලෙන්හි භූ
ලි කිළුටු වූ ගාත්රා ඇතිව සිටී නම් ඒ පුරුෂයා පස් පියුමෙන් ගැවසී ගත් සි
හිල් පැනින් පිරී තිබෙන විලක් දැක ඒ විලට බස්නට මග නොසොයා නම්
ශරීරයෙහි තැවරී තිබෙන අසූචි මල යොදා සුද්ධ වෙමි සිතා විලට බස්නට උ
ත්සාහ නොකෙරෙත් නම් ඒ අඥාන පුරුෂයාගේ දොෂයෙක් මිස විලෙහි දො
ෂයක් නොවන්නේය, එසේම කෙලෙස් නැමති මල පිරිසිඳු කිරීමට ස
මර්ථ වූ නිවන් නැමති විලට බැස කෙලෙස් මල පිරිසිදු කිරීමට උත්සහ නො
කරේ නම් එඹා සුමේධ පණ්ඩිතයෙනි තොපගේම දෝෂය මිස නිර්වාන නමැති
විලෙහි දොෂයක් නොවන්නේය, යම්සේ සොරුන් විසින් පිරිවරණ ලද පුරුෂ
යෙක් ගැලවි යන්නට සුදුසු මාර්ගයක් ඇතුව තිබියදී ඉදින් ඒ මග නොයේ
නම් මාර්ගයෙහි දොෂයෙක් නොවෙයි, ඒ පුරුෂයාගේම දොෂයෙක් වන්නේ
ය, එපරිද්දෙන්ම කෙලෙස් නැමති සොරුන් විසින් පිරිවරණ හෙවත් වට
කොට සිසාරා ගන්නා ලද පුරුෂයෙක් ඇත්නම් ඒ පුරුෂයා කෙලෙස් සතු
රන්ගෙන් විනිර්මුක්ත වූ නිර්වාන මාර්ගය ඇතුව තිබියදී ඒ මග නොසේ නම්
ඒ පුරුෂයාගේ දෝෂය මිස නිර්වාන මාර්ගයෙහි දොෂයෙක් නොවන්නේය
යම්සේ ව්යාධියෙන් පීඩිත වූ පුරුෂයෙක් සර්වව්යාධි ව්යප සමන්ය කිරීමෙහි ද
ක්ෂ වූ වෛද්යාචාරියෙක් සමීපයෙහි ඇතුව සිටියදීත් ඒ වෛද්යාචාරියා කරා
පැමින ව්යාධියට නිසි පිළියම් නොකරවා නම් ඔහුගේ දොෂය මිස වෛද්යාචාරි
යාගේ දොෂයෙ නොවන්නේය. එපරිද්දෙන්ම කෙලෙස් නැමති ව්යාධී
යෙන් පීඩිත වු සත්ව තෙම. කෙලෙස් ව්යපසමනයට සමර්ථ වූ නිවන් නැමති
ආචාරීන් සේවනය නොකරේ නම් ඒ පුද්ගලයාගේ දොෂය මිස නිවන්නැම
ති ආචාරීන්ගේ දොෂයෙක් නොවන්නේය. එයින් කීහ.
යථා ගූථ ගතො පුරිසො තලාකං දිස්වාන පුරිතං
නගවෙසෙති තං තලාකං නදොසො තලාකස්සසො.
තවද වර්චස් භුමියෙහි පහරණ ලද මල මුත්රයෙහි කිසි ආලයක් නොකොට
නින්දා කොට ස්ත්රී පුරුෂයෝඵය රෙදි කොන දවටා ගෙන හෝ හිනෙන් හෝගෙ
න නොයෙද්ද එපරිද්දෙන්ම මා විසිනුත් මේ කුනු සැරිරයෙ හි ආලයක්
මැදහත්කමක් නොකොට දමා නිවන්පුර යායුතුය. තවද යම්සේ නාවි
කයෝ දිරා දැදුරුව උදකොන්ගත වන ජරා ජීර්ණ නැව් හැරදමා යෙද්ද
එසේම මා විසිනුත් නවදොරකින් වැහෙන කුනු ඇති මේ සැරීරය හැර නි
වන්පුර යායුතුය- තවද යම්සේ පුරුෂයෙක් නොයෙක් රත්නයන් ගෙ
ණ සොරුන්හා සමඟ යන්නේ තමාගේ රත්නයන් සොරුන් කෙරෙන් න
සීදොයන භයින් ඔවුන් හා නොගොස් නිරුපද්ර මාර්ගයකින් යේද එසේහෙ
යින්ම මා විසිනුදු සොරුන් වැනි මේ සැරීරය හැර යා යුතුය. ඉදින් මේ
සැරිරයෙහි තෘෂ්ණාව කෙලෙන් නම් කුසල් නැමති රුවන් නස්නේය - එබැ
වින්මා විසිනුදු කුසල් නැමති රුවන් නැසීමට භයින් මේ සැරීරය හැර නි
වන් නැමති නගරයට යා යුතුම යයි සිතුසේක. එයින් කීහ.
යථාපි කුනපං පුරිසො කණෙඨබද්ධං ජිගුච්ජියං
මොචයිත්වා නගච්ඡය්ය සුඛීසෙරි සයංවසි - පෙ-
මේ ආදී අනෙකොපමාවෙන් ගිහිගෙන් නික්මෙන්නට සුදුසු අර්ථ සිතින්
සලකා තමන්ගේ ප්රමානාතික්රාන්ත වූ ධන රාශිය යට කී ක්රමයෙන් යාචකා
දීන්ට දන්දී වස්තු කාම ක්ලේශ කාමය හැර අමරණම් නුවරින් නික්ම හුද
කලාව හිමවත ධර්මක නම් පර්වතය නිසා පංච දොෂ විනිර්මුක්ත පන්සලක්
හා සක්මන්මළුවක් මවා කාමච්ඡන්දාදී පංචනීවරණ ධර්මයෙන් වෙන් වූ පංචා
භිඥා අෂ්ට සමාපත්ති උපදවනු පිනිස ඒ ආශ්රම ප්රදෙශයෙහි නවදොෂ සම
න්නාගත වූ සාටක යුගලය හැර ද්වාදශ ගුණ සමන්නාගත වූවාක් චීවරය
හැඳ සෘෂි ප්රව්රජ්යාවෙන් පැවිදි වූ සේක. මෙසේ පැදි වූ තැනැත්තේ අෂ්ට
දෝෂයකින් සමාකීර්ණ වූ ඒ පන්සල හැර දශගුණයකින් සමන්නාගත වූ
වෘක්ෂමූලයට එළඹ ධාන්යයෙන් කලාවූ සියළු භොජනය හැර ප්රවෘත්ත ඵල
භොජනය කොට නිසද්යස්ථාන චංක්රමන වසයෙන් වීර්යය කිරීමෙහි යෙදී සත්
දවස ඇතුලෙහිම අෂ්ට සමාපත්ති පංචාභිඥාලාභී වූ සේක. එයින් කීහ.
එවාහං චිත්තයිත්වාන නෙක කොටි සතංධනං
නාථා නාථා නංදත්වාන හිමවන්තමුපාගමී -
එසමයෙහි අවිද්යා නැමැති අන්ධකාරය නසන්නා සධර්ම නැමති ප්රදීපා
ලෝකය කරන්නා වූ සර්ව ලෝකයා හට ක්ෂාන්තිය කරවූ දීපංකර සම්යක් සම්බු
දුරජානන් වහන්සේ ඊට පුර්වභාගයෙහි අනල්ප කල්ප කොට්සතසලයෙහි
දානාදී සමත්රිංශත් පාරමී ධර්මයන් පුරා රම්යවතී නම් රාජධානියෙහි සුමෙධ
නරපතීන් නිසා සුමෙධ නම් බිසවුන් කුස ප්රතිසන්ධි ග්රහනය කොට වලාපටල
යකින් නික්මුනු පූර්ණ චන්ද්ර මණ්ඩලයක් සෙයින් මවුකුසින් ප්රසූතව දශ
දික් විලෝකනය කොට උත්තර දිශාභිමුඛව සිංහනාද කොට ක්රමයෙන් වැඩි
හංසය කොණ්ඩාය මයුරාය යන නම් ඇති තුන්පායෙහි ලක්ෂ ගනන්නාටක
ස්ත්රීන් හා සමග රාජ්යශ්රී සම්පත් අනුභව කෙරෙමින් ලක්ෂයක් අවුරුද්දට ආයු
ෂ ඇතිවන කාලය වන බැවින් දශ දහසක් අවුරුදු මුළුල්ලෙහි ගිහිගෙයි
වැස පදුමනම් දේවීන් කුසින් ව්රසහක්ඛන්ධ නම් පුත්රුවනක් උපන් කල්හි
ජරාජීර්ණ ව්යාධි මත සංඛ්යාත දෙව දූතයන් තුන්දෙනා දැක සසර කල
කිරි නැවත ප්රවෘජ්ජිත රුපය දැක මේ ලෙස කෙරෙමියි සිතා අලංකෘතහ
ස්තික්ඛත්වා හිරුඪව එසේයින්ම ස්වාසුදහක් හස්තික්ඛන්ධාභිරුඪ වූ රජදරුවන්
විසින් පිරිවරණ ලදුව මහත් වූ රාජා ලෝකයෙන් මහ හිනික්මන් නික්ම පැවි
දිව අනුව පැවිදි වූ කෙලක් පමන භික්ෂූන් විසින් පිරිවරණ ලදුව දශමසක්
මුළුල්ලෙහි දුෂ්කර ක්රියාකොට අන්යතර පුර්ෂාඟනාව විසින් පිලිගන්වන ලද
දිවඹජස් ප්රක්ෂිප්ත කලක්ෂීරපාසයවලදා සල්වෙනෙහි දිවා විහරණය කොට
පුනන්ද ජීවකොපනීත කුසුමුෂ්ටී ප්රතිග්රහනය කොට පුලීලනම් බොධි වෘ
ක්ෂ මූලයෙහිදී සම්යක් සමොධි ඥානය සමධිගමය කොට බොධි ද්රැම ව
මීපයෙහි යථා ක්රමයෙන් සප්ත සපතාහාති ක්රාන්ත කොට සුනන්ද රාම
යෙහිදී ධර්ම චක්රය පවත්වා සුමඟලය තිස්සය. යන නමින් ප්රසිද්ධ අග්ර ශ්රා
වක දෙදෙනෙකු වහන්සේ සමග හැමකල්හි චතුරාශ්රවයන් ක්ෂය කල
සාර ලක්ෂයක් පමන ක්ෂීන ශ්රාවකයන් විසින් පිරිවරණ ලදුව සාගත නම්
මහා තෙර කෙනෙකුන් විසින් උපස්ථාන කරණු ලබමින් නන්දාය සුනන්දය
යන අග්රශ්රාවිකා දෙදෙනෙකු විසින් සමධිගත ශාසනය ඇතිව යථාක්රමයෙ
න් සැරිසරණ සේක් රම්ය නම් නුවරට ප්රවිෂ්ටව කෙල ශාගනින් තැවුනාවූ
ජනයන් විසින් ධර්ම කථා නැමති අමෘතර සධාරයෙන් සිහිල් බවට පමුනුව
මින් සුදර්ශන මහ විහාරයෙහි වැඩ වදාරණ සේක.
මෙසේ සර්වඥයන් වහන්සේ සුදර්ශන මහ විහාරයෙහි වැඩවසන සේකැයි
යනු ඇසු රඹ ගන් නුවර වාසි ශ්රද්ධාවන්ත ජනයෝ ගඳ දුම් මල් පහන් ගත් අත්
ඇතිව බුදුන් කරා එළඹ පසඟ පිහිටුවා වැඳ සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා බන අසා
ගැත්තවුන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් සෙට දවසට ඉවසා වදාරන්නේ යයි ආ
රාධනා කොට නුවරට ගොස් දෙවෙනි දවස් මහදන් සරහා නුවර අලංකෘත
කොට නැවත බුදුන් වඩනා මාර්ගය සරහන්නා වූ උදකයෙන් භින්න ස්ථාන
යෙහි පස්පුරවා සමතලා කරමින් රිදී පටක් සේ වැලි අතුට ලද පස්
මල් ඉසිමින් නානාවිධ විචිත්ර වස්ත්රයෙන් ධජ පතාක නන්වමින් ක
දලි තොරණ පුන්කලස පන්ති ආදිය සදමින් සිටියාහුය, එසමයෙහි සුමෙධ
තාපසයන් වහන්සේ උන්වහන්සේගේ ආශ්රම පදයෙන් උද්ගතව මාර්ගය සරහ
මින් සිටි ඒ මනුෂ්යයන්ගේ උපරිභාගයෙන් ආකාශ චාරිව යන සේක් තුටු
පහටු සිත් ඇති ඒ මිනිසුන් දැක කාරණ කිමිදොහොයි විමසනු පිනි
ස ආකාශයෙන් බැස එකත්පසෙක සිටිසේක් එඹා උපාසක වොරුනි මේ
මාර්ගය තෙපිකවරක් හට අලංකෘත කොටසරහව්දයි ඒ මනුෂ්යයන්ගෙන් විචාල
සේක, ඒ ඇසු ජනයෝ කියන්නාහු ස්වාමී වූ සුමේධ පණ්ඩිතයන් වහන්ස
තව නොදත් සේක්ද දීපංකර නම් දශබලධාරී වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ
සර්වඥතාඥාන පද ප්රාප්තව පවත්වන ලද උතුම් වූ ධර්ම චක්රය ඇතිව ලෝකා
හිවෘද්ධිය පිනිස ග්රාමනිගමාදියෙහි සැරිසරණසේක් අපගේ නුවර සුදර්ශන
|
හිතෝපදේශ සන්නය
|
Hithopadhesha Sannaya
|
වැලිගම ශ්රී සුමංගල හිමි
|
Non-Fiction
|
1884
|
1825 - 1905
| 0.9871
|
HITOPADESAYA.
ප දෙෙග ය.
1. අවබෝධ කරණ ලද මේ හිතොපදේශය සංස්කෘත භාෂාව
පිළිබඳ වූ කථාවෙහි දක්ෂ බවද, නානාවිධ වූ සියලු කාරණයෙහි
වචනයන් යෙදීමෙහි විසිතුරු බවද, රාජ නීති ශාස්ත්රය දැනී
මද දානය කෙරේ.
2. නුවණැති පුරුෂ තෙම ජරා මරණ දෙකින් මිදුනු එකක්හු
මෙන් තර්ක ව්යාකරණදි ශාස්ත්ර දැන්මද, මුතු මැණික් ආදී ධනය
රැස්කිරීමද උතුම් කොට සිතන්නේය, මරහු විසින් කෙශයෙන්
තර කොට ගන්නා ලද එකක්හු මෙන් අනවරතයෙන් සුචරිත
යෙහි හැසිරෙන්නේය.
3. සොර සතුරු ආදීන් විසින් පැහැරගත නොහැකි බැවින්ද,
අගය නියම කළ නොහෙන බැවින් ද, හැම කල්හි ගෙවී හීන
නොවන බැවි ද, සකල ද්රව්යයන් අතුරෙන් ශාස්ත්ර නම් වූ ද්රව්ය
යම අතිශයින් උතුම් යයි පණ්ඩිතයෝ කියත්.
4. පාත් වූ භූමිය කරා බැසයන නදිය සාගරයට පැමිණෙන්නා
මෙන් උගත් ශාස්ත්රයම ලංවිය නොහැකිවූ රජ්ජුරුවන් කරාද
ඉන්පසු ඓශ්චර්යයට හිත වූ භාග්යය කරාද හීන කුලයෙහි
උපන්නා වූද මනුෂ්යයා පමුණුවයි.
1. ශ්රැතො හිතොපදෙශො ' යං පාටවං සංස්කෘතොක්තිෂු,
වාචා සර්වත්ර වෛචිත්ර්ය නීතිවිද්යා
දදාති ච.
2. අජරාමරවත් ප්රාඥෙ විද්යාමථිඤ්ච චින්තයෙන්,
ගෘහිත ඉව කෙශෙෂු මෘත යුනා ධර්මම්මාචරෙත්.
3. සර්වද්රව්යෙෂු විදෛව ද්රව්යමාහුර නුත්තමම්,
අහාර්යයත්වා දන සිත්වා දක්ෂයත්වාවට සර්වදා.
4. සංගමයත් විදෛයව නීචගාපි නරං සරිත්,
සමුදු දුර්වර්මං නෘපං භාග්යමනඃ පරම්.
මිත්රලාහය.
1. ශාස්ත්රඥානය තෙමේ ජනයාට හික්මීම ගෙණ දෙයි, හික්
මීම හේතු කොටගෙණ ගුණයෙන් යුක්ත බවට පැමිණේ, ඒ
සුදුසු බව හේතුකොට ගෙණ ධනයට පැමිණේ, ධනය හෙතු කොට
ගෙණ සුචරිතයට ද, ඒ සුචරිතය හෙතුකොටගෙණ සැපත
ටද පැමිණේ.
2. කඩු ආදී වූ ආයුධ විද්යාව ද, තර්ක ව්යාකරණදි ශාස්ත්ර විද්යා
වද විද්යායී, මේ විද්යා දෙක කීර්ති ලාභය පිණිස වෙත්, මහලු
වයසට පැමිණිකල මුලකී ආයුධ විද්යාව සිනාවට කාරණ වන්
නීය, පසුවකී ශාස්ත්ර විද්යාව වනාහි හැමකල්හි ලොකයා
විසින් ආදර කරණු ලබා.
3. නුපුලුස්සන ලද තෙත්වූ මැටි බදනෙහි කුඹලා විසින්
ඔබ්බන ලද සැරසීම තෙම කල් ඉක්ම ගිය නමුදු අන්ය ප්රකාරය
කින් වෙනසක් යම් හෙයකින් නොවන්නේද, එහෙයින් කඩු
ඉදිබු ආදීන්ගේ කථා උපායෙන් සිතියමකින් මෙන් වැසීම කොට
මේ පොතෙහි බාලයන්ට නීති ශාස්ත්රය කියනු ලැබේ.
4. මිත්ර ලාභ නම් පරිච්ඡේදය, මිත්ර භෙද නම් පරිච්ඡේදය, විග්ර
හ නම් පරිච්ඡේදය, සනධි නම් පරිච්ඡේදය දැයි යන මේ පරිච්ඡේද
සතරකට බෙදා පඤ්චතන්ත්ර නම් ප්රකරණයෙන්ද එසේම අනිකුදු
මහාභාරත කාමන්දක්යාදි ප්රකරණයන් ගෙන්ද කරුණු උපුටා
රැගෙණ ලියනු ලැබේ.
ගංගා නදිය ඉවුරෙහි පාටලී පුත්ර නම් නුවරෙක් ඇත, ඒ
නගරයෙහි සියලු රාජ ගුණයෙන් යුක්ත වූ සුදර්ශන නම් රජෙක්
විය. ඒ රජතෙම එක් දිනෙක කිසිවක්හු විසින් කියනු ලබන්
නාවූ සොලෝ දෙකක් ඇසූයේය.
1. විද්යා දදාති විනයං විනයාද් යාති පාත්රතාම්,
පාත්රාත්වාද් ධනමානාති ධනාද් ධර්මං තතඃ සුඛම්.
2. විද්යා ශස්ත්රඤ්ච ශාස්ත්රඤච ද්වෙ විද්ය ප්රතිපත්තයෙ,
ආද්යා හාස්යාය වෘද්ධත්වෙ ද්විතීයාදියතෙ සදා.
3. යන්නවෙ භාජනෙ ලනඃ සංස්කාරො නාන්යථා භවෙත්,
කථාච්ඡලෙන බාලානං නීතිස්ස දිහ කථ්යතෙ.
4. මිත්රලාභඃ සුහෘදෙහදො විග්රහඃ සන්ධිරෙව ච,
පඤඤ්චතන්ත්රාත්තථාන සමාද් ග්රථාදා කෘ ෂ්යලිඛ්යතෙ.
හිතොපදෙශය.
1. (එනම්) නොයෙක් කාරණයෙහි සැක නසන සුලු වූ චක්ෂු
පථයෙහි නුවූ කරුණු දැක්වීම කරවන්නා වූ සකල ලොකයාගේ
ඇසක් වූ ශාස්ත්රය යම් පුරුෂයක් හට නැත්තේ නම් හෙතෙම
අන්ධයෙක්මය.
2. තරුණ වයසය, ධන සම්පත්තිය, අධිපති භාවය, නුවණින්
පරීක්ෂා නොකරණ බවය, (යන මොවුන් අතුරෙහි) එක එක
කාරණයකුදු හානිය පිණිස වෙයි, එහි අංග සතරම එක්වූකල
කියනු කිම? (යනුයි.)
මේ සොලෝ දෙක අසා, දැනගන්නාලද ශාස්ත්රයක් නැත්
තා වු ක්රීඩා ද්යුතාදියෙන් නිතර නොමග පවත්නා වූ ස්වකීය පුත්ර
යන්ගේ ශාස්ත්ර ඥානය ලැබිය යුතු ඉගෙණීමෙහි ප්රමාදභාවය
නිසා සිත් කලකිරුණ වූ ඒ රජතෙම මෙසේ සිතී.
3.නොපෙණෙන්නා වූ ඇසින් ප්රයෝජන නැත, ඇසට එකම
දුක පමණක්මය, එසේම යම් පුත්රයෙක් අඥානද සුචරිතයෙහි
නොපිහිටියේද උපන්නා වූ ඒ පුත්රයාගෙන් ප්රයොජන නොවේ.
4. නූපන් එකෙක්ද, මළා වූ එකෙක්ද, අඥානයෙක්ද යන
මේ තුන්දෙනා අතුරෙන් පළමු කොට කී දෙදෙන උතුම් වෙත්;
පසුව කියන ලද තැනත්තේ උතුම් නොවේ. පළමු කී දෙදෙන
එකම වරක් දුක් දෙති, අඥානයා වූ කලී පියවරක් පියවරක් පාසා
දුක්වෙයි.
5. තවත් කාරණයෙක් - වදනකාලයට පළමු දරුවාගේ වැ
ටීම උතුවන්නේය, නැවත ද ඔසප් ස්ත්රිය හා සම්භෝග නොකිරී
1. අනෙක සංශයොච්ඡෙදි පරොක්ෂාර්ථස්ය දර්ශකම්,
සර්වස්ය ලොචනං ශාස්ත්ර යස්ය නාස්ත්යන්ධි එව සඃ,
2. යෞවනං ධන සම්පතිඃ ප්රභුත්තම විවෙකීතා,
එකෛක මප්ය නර්ථාය කිමු යනු චතුෂ්ටයම්.
3. කො' පුත්රෙණ ජාතෙන යොන විද්වාන් න ධාර්මිකඃ,
කාණෙන චක්ෂුෂා කිං වා ච පීජෛව කෙවලම්.
4. අජාතමෘත මු ඛාණං වරමාදෞ න චාන්තිමඃ
සකෘද දුඃඛකරාවාද්ය වන්ති මස්තු පදෙ පදෙ.
5. කිඤච:- වරං ගර්භස්රාවො වරමපි ච නෛවාභිගමනං
වරං ජානඃ ප්රෙතො චරපි ච කන්යාවජනිතා,
වරං වන්ධ්යා භාර්යයා වරම්පි ච ගන්හෙෂු වසතිඃ
නවා ' විද්වාන් රූපදුවිණ ගණ යුක්තො 'පි තන'' යඃ.
මිත්රලාහය.
මද උතුමා, උපන් පුරුෂයෙක් මරණයට පැමිණියේද හෙද
උතුම් වේ, නැවතද මව් තොමෝ කන්යාවක්ම වීද උතුම් වන්නීය,
වඳ වූ අඹුවද උතුම් විය, නැවතද මවගේ කුසෙහිම විසූවේද
උතුම්වෙයි, රූප ශෝභාවෙන් හා ධනයෙන්ද අධික වූ පුත්රයෙක්
නමුදු අඥාන වූයේ නම් උතුම් නොවේ.
1. උපන්නාවූ යම් පුත්රයක්හු කරණ කොටගෙණ එම ගොත්ර
ය උසස් බවට යේද හෙතෙම උපන්නේ වේ, උපදිමින් නහි
මින් සංසාරයෙහි ගමන් කරණ කල්හි මළා වූ කවරෙක් නම් නූප
දනේද, එ හෙයින් උපන් පමණකින් උතුම් නොවෙයි.
2. අනිකුදු කාරණයෙක් - නුවණැති පුරුෂයෝ මේ මේ යයි
ඔවුන්ගේ ගණන ලකුණු කිරීමට පටන් ගන්නා කල්හි යම්
පුරුෂයක්හුගේ ලකුණෙහි ගෞරවයෙන් ලකුණු කරණ ද්රව්යය
නොවැටෙන්නේද ඔහු කරණකොටගෙන මව් වැදු එකියක්
වී නම් වඳ ගැහැනියක් කෙබඳු ද යනු පින්වත කියව?
3. නැවතද - යොග්ය ස්ථානයෙහි ද්රව්යදීමය, තපත්රැකීමය
යුද්ධ භූමියෙහි ජයග්රහණය පිණිස කරණ වික්රමය, ශාස්ත්රය, ධනය
රැස්කිරීමය, යන මේ කාරණ විෂයෙහි යමක්හුගේ සිත නො
පිහිටියේද ඒ පුත්ර තෙම මවගේ මල මුත්රමය.
4. අනිකුදු කරුණු - චතුරගුණ ඇති එක් පුත්රයෙක් උතුම්,
අඥාන පුතුන් සිය ගණනකින්ද ප්රයෝජන නොවේ, (මීට කාරණ
යෙක් නම්) එකම චන්ද්රයා අඳුරු නසා, තාරකා සමූහයක් විසි
නුදු අඳුරු දුරුකරණු නොලැබේ.
1. ස ජාතො යෙන ජාතෙන යාති වංශඃ සමුන්නතීම්,
පරිවර්තනි සංසාරෙ මෘතඃ කො වාන ජායතෙ
2. අන්යච්ච :- ගුණි ගණ ගණනාරම්හෙන පතති කඨිනී සසමහ්රමාද් යස්ය,
තෙනාබා යදි සුතිනී වද වන්ධ්යා කීදෘශි භවති.?
3. අපි ච :- දානෙ තපසි ශෙයෙඹු ච යස්යන ප්රථිතං මනඃ,
විද්යායාමථිලාභෙ ච මාතුරුවචාර එව සඃ.
4. අපරච:-වර මෙකො ගුණී පුත්රො නච මුඛශතෛරපි,
එකචන්ද්රස්තමො හන්ති න ච තාරාග ෙෙරයි.
හිතොපදෙ
1. යමක්හු විසින් යම්කිසි පිරිසිදු වූ තීර්ථයෙක්හි අතිශයින් දුෂ්ක
ර වූ තපසෙක් කරණ ලදද ඕහට ධනයෙන් වැඩුනා වූද සුචරිත
යෙහි පිහිටියා වුද නුවණැති වසඟ වූ පුත්රයෙක් ඇති
වන්නේය.
2. එයින් ද කියන ලදී - එම්බා මහරජ! නිතර ධනලාභය,
නිරොගි බවය, ප්රිය භාර්යාවය, ප්රිය වචනකියනසුලු භාර්යාවය, ත
මා අණ පිළිගන්නා පුතුය, ධන ලාභයට හේතු වූ ශාස්ත්රය යන
මේ සය සත්ව ලොකයෙහි සැපයෝයි.
3. බොල්පිරූ කුරුණි සමාන වූ ශාස්ත්ර ඥානාදියෙන් තොර වූ
බොහෝ පුතුන්ගෙන් කවර පිණෙක්ද? යම් පුත්රයක්හු උපන්
කල්හි පියතෙම මහජනයා විසින් ප්රශංසාකරණු ලැබේද කුලය
උසුලන්නා වූ එබඳු එකම පුත්රයා උතුම් වේ.
දැන් මේ මාගේ පුත්රයෝ ගුණ ඇත්තහු කරණු ලැබෙත්වා.
4. යම් කාරණයකින් - ආහාර අනුභව කිරීමය, සැතපීමය, භය
ය, මෛථුනය යන මේ සතර තිරිසන්නු හා තිරිසනුන්ගේද සමා
නයහ, සුචරිත ක්රියාව වූ කලී ඒ මිනිසුන් අධික වු වෙනස නම,
සුචරිත ක්රියාවෙන් තොර වූ ඒ මනුෂ්යයෝ තිරිසනුන් හා සමයෝය.
5. යම් කාරණයෙකින් - සුචරිත ක්රියාවය, ධනය, කාම සැප
අනුභවය, නිර්වාණය යන මොවුන් අතුරෙන් එකකුදු යම් පුරුෂ
යක් හට නැත්තේද ඔහුගේ ඉපදීම ප්රයෝජන නොවේ, (කුමක්
මෙන් ද) එළු දෙනගේ බෙල්ලෙහි වූ තනයෙහි හටගැන්ම ප්රයො
ජන නොවන්නා මෙනි.
1. පුණ්යතීථි කෘතං යෙන තපඃ ඣාපෘතිදුෂ්කරම්,
තස්ය පුත්රො භවෙද්වශ්යා සමෘද්ධො ධාර්මිකඃ සුධිඃ
2. තථා චොක්තම් :- අර්ථාගමො නිත්යමරොගීතා ච
ප්රියා ච භාර්යයා ප්රියවාදිනී ච,
වශ්යව පුත්රො ර්ථකරි ච විද්යා
ෂඩ් ජිව ලොකෙෂු සුඛානි රාජන්.
3. කො ධන්යො බහු පුත්රො කුශුලා පුරඪ කෛඃ,
වරමෙකඃ කුලාලම බී යනු විශ්රැයතෙපිතා.
4. යතඃ :- ආහාරනිද්රා භය මෛථුනංච සාමාන්ය මෙතත් පශුභීරාණම්,
ධර්මො හි තෙෂා මධිකො විශෙෂො ධර්මෙණ හීනාඃ පශුභිඃ සමානාඃ.
5. යතඃ :-ධර්මාර්ථ කාමොක්ෂාණං යත්යෙකො ' පි න විද්යතෙ,
අජාගලස්තනය්යෙව තස්ය ජනම නිරර්ථිකම්.
මිත්රලාභය.
1. යම වනාහි කියනු ලැබේද - ජීවත්වන කාලය, ජීවත්
වන කල්හි ක්රියාවය, ධනය, ශාස්ත්රය, මරණය යන මේ පස මව්
කුස වසන්නා වූ ජනයාහටම නියම කරණු ලැබෙත්.
2. අනිකකුදු දක්නා ලැබෙයි - එකාන්තයෙන් වන්නා වූ ක්රියා
වෝ මහොත්තම දෙවියන්ට පවා වන්නාහ, ඊශ්වරයාගේ වස්ත්ර
රහිත භාවය ද, විෂ්ණුහුගේ අනන්ත නම් නා රජු කෙරෙහි සැත
පීමද, (මීට කරුණුයි).
3. අනිකුදු කාරණයෙක් - යමක් එකාන්තයෙන් නොවිය
යුතු ද ඒ ක්රියාව නොවන්නේන්මය, යමක් එකාන්තයෙන් විය
යුතුද ඒ තෙම අන්පරිද්දකින් වෙනස් නොවේ, මෙබඳු සිතිවිලි
නැමති විෂ නසන මේ බෙහෙත කුමක් හෙයින් පානය කරණු
නොලැබේද?
මේ තෙම කටයුතු වූ ක්රියා සම්පාදනය පිණිස අපොහොසත්
ඇතම් අලසයන්ගේ කීමෙක් වෙයි.
4.ඒ එසේමැයි - එක් රථ චක්රයක් කරණ කොට ගෙණ රථයා
ගේ ගමන යම්සේ නොවේද, එසේම පුරුෂයාගේ උත්සාහවත්
ක්රියාවෙන් වෙන්ව භාග්ය යයි කියන ලද ඓශ්චර්යය ලැබීමට
හිත වූ කාරණය සිදු නොවේ.
5. එසේද කියන ලදී - පෙර ජාතියෙහි සම්පාදනය කරණලද
යම් කර්මයෙක් ඇද්ද ඒ තෙම භාග්යයයි කියනු ලැබේ, එහෙයින්
අලසනු වූ තැනැත්තේ පුරුෂත්වය වැළඳගෙණ කාර්යය සිද්ධිය
පිණිස උත්සාහ කරන්නේය.
1. යවෙවාච්යතෙ:- ආයුඃ කර්ම ච චිත්තඤඤ්ච විද්යා නිධන මෙව ච,
පඤ්ඤෙවතාන්යපි සෘජ්යන්තෙ ගබ්භස්ථයව දෙහිනඃ.
2. කිංඤ්ඤච:-අවශ්යම්භාවිනො භාවා භවන්ති මහතාමපි,
නගනත්වං නීලකණ්ඨස්ය මහාහී ශයනං හරෞ.
3. අන්යච්ච :- යදභාවී න තද්භාවි භාවි වෙන්න තදන්යථා,
ඉති චින්තා විෂඝෙනා ' යමගදඃ කින්න පීයතෙ.
4. යථා භෞකෙන චක්රෙණන රථස්ය ගර්භවෙත්,
එවං පුරුෂකාරෙණ විනා දෛවං න සිධ්යති.
5. තථාව:-පූර්ව ජන්ම කෘතං කර්ම ත දෛදෛවමිති කථ්යතෙ,
තස්මාත් පුරුෂකාරෙණ යනං කුර්යයා දතන්ද්රිතඃ.
|
අධිමාස සංග්රහව
|
Adhimasa Sangrahawa
|
මාදම්පේ ධම්මතිලක හිමි
|
Non-Fiction; Religious
|
1903
|
1850 - 1903
| 0.9692
|
අධි මාස සංග්රහව.
නමො තස්ස
භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
1 නමාමහං අද්වයවාදිතාදිනං
විනායකං ලොකගරුං හිතං පජං,
විසොසයං තෙනඛිලං උපද්දවං
ව්යාකරිස්සං අධිමාස සංගහං.
2 පොරාණකාචරිය ගන්ථකරාපසත්ථා
වෙදාගම කුලධිමාස මතානි හිත්වා,
රාජානුවත්තක විධිං සුවිනිච්ඡයන්තා
පත්තාධිමාස විධි මෙව වියාකරිංසු.
3 ඉත්ථං නිරා කුලකතං අධිමාස භෙදං
ලංකාය කෙචියතයො ඉධ ම්රම්ම වංසෙ,
දුද්දිට්ඨි මෙව තථතො පරිගයහමානා
රොධෙන්ති තෙන බහුසො පටිපත්තිරාසිං.
4 තෙසා විරුඬමතගාහි තපොධනාන
මත්ථාය සුමනසා අනුකම්පමානො,
භාසාය සීහළිධ බුද්ධමතං ගහෙත්වා
ලික්ඛාමි සාධු කවයො පරිතොසයතු.
සකල ඥෙය සාගර පාරගතාශෙෂ ගුණරතන මන්දිරායමාන වූ
අප සම්යක් සම්බුද්ධ සර්වඥ රාජොත්තමයානන් වහන්සේ සකල
සත්වහිතානුකම්පීව සාරාසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂයක් සමත්රිංශත් පාර
මී ධර්මයන් පූරණය කොට වුත් බොධිද්රැම මූලයෙහි අපරාජිත පර්ය
ංකාරූඪව වැඩහිඳ සපරිවාර මාරපරාජය කොට සවාසනා සක
ල ක්ලෙශයන් නසා සර්වඥ පද ප්රාප්තව දිව්ය බ්රහ්මාදී අනන්තා පරි
යන්ත සත්ව සමූහයාට ධර්මාමෘතොදක පානය කර වීමෙන් ස්වර්ගාප වර්ග
අධිමාස සංග්රහව.
සම්පත් සිද්ධ කර දෙමින් වැඩ වාසය කරණුයේ "භගවතාහි පඨම
බොධියං වීසති වස්සානි වස්සුපනායිකා අපඤ්ඤත්තා අහොසි"
යනුවෙන් භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්රථම බෝධියෙහි විංශති
වර්ෂයක් වස්සුපනායිකාවත නොපණවන ලදවූහයි දැක්වූහ. ඉන්
පසු අපභාග්යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර වේළුවනාරාමයෙහි
වැඩ වාසය කරණ සමයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා වර්ෂා ඍතුවෙහි එ
කින්ද්රිය විහෙඨන තෘණපර්ණාදිය මැඩීම් ආදිය කරණුවන් ගෘහස්ථයෝ
දැක මේ භික්ෂූහු එකින්ද්රිය විහෙඨනාදිය කරත් යයි උජ්ඣායනාදිය
කරන්නාහු භික්ෂූහු එපවත් භාග්යවතුන් වහන්සේට සැළ කළ
කල්හි '' අනුජානාමි භික්ඛවේ වස්සානෙ වස්සං උපගනතුං '' ය
නුවෙත් " මහණෙනි වර්ෂා සෘතුවෙහි වස් එළඹෙන්ට අනුදනිමියි,,
වදාළේය. එකල්හි භික්ෂුහු වෙදාගමෙහි ද්විප්රකාර යාගහෝමාදිය
හා චාතුමා සිනී වෘත සමාදානයන් පවත්වන හෙයින් " කති නු ඛො
වස්සුපනායිකාති " යනුවෙන් වස් එළඹීම් කොපමණෙක් දැයි විචාළ
කල්හි '' මෙමා භික්ඛවෙ වස්සූපනායිකා පුරිමිකා පච්ඡිමිකාති "
යනුවදාරා " අපරජ්ජුගතාය ආසාළහියා පුරිමිකා උපගන්තබ්බො
මාසගතාය ආසාළහියා පච්ඡිකා උපගන්තබ්බාති " යනුවෙන්
මහණෙනි පෙරපසුදැයි මේ වස් විසිම් දෙකෙක් වෙත්. ඇසළ මස
පුණු පොහොය ගිය පසු දින පෙර වස් එළඹීම යුතුයි. ඇසළ පුණු
පොහොය ගොස් මාසයක් ගිය කල්හි පසු වස් එළඹීම යුතු යයි
වදාළේය.
පථම අනුදැනීමෙන් වර්ෂා ඍතුව ගත යුතු බැව් ''පණ්ණර සො
ති ඉමිනා අඤ්ඤං උපොසථ දිවසං පටික්ඛිපති " යනුවෙන් ලො
ක සම්මුති වූ චාතුර්දශියත් සාසනික සාමාග්රි පොහොයත් ප්රතික්ෂේ
පකළාක් මෙන් වස්සාන සෘතුවම ගත යුතුවා මිස දුතිකව මාසා
කර්ෂණය කොට ඍතු විපරිත කිරීම බුද්ධිමතානුකුල නොවන බව ප්රදෙ
ශඥානාක්ෂිය ශුද්ධ වූවන්ට අතැඹුලක් සේ පෙණේමය. ලොව්තුරා
බුද්ධත්වයට පැමිණි විසිතුන්වෙනි වූ කලියුග වර්ෂ ගණනින් 2535
වෙනි වර්ෂයේ බුදුරජානන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයේ දෙව්
රම්වෙහෙර වැඩවසන සමයෙහි බිම්සර රජතුමා "යදි පනය්යා ආ
ගමෙ පුණ්හ වස්සං උපගච්ඡෙය්යුංන්ති '' යනුවෙන් ඉඳින් වනා
හි ආර්යයන්වහන්සේලා වර්තමාන පෞණි මාසිය හැර එන්නා වූ
පෙණි මාසියෙහි වස් එළඹෙන්නාහු නම් මැනවැයි භික්ෂුන් සමීප
යෙහි දූතයෙකු යැවූයේය. භික්ෂුන් වහන්සේලා සර්වඥයන් වහන්
අධිමාස සංග්රහ වං
සේ. ඒකාරණය සැළකළාහුය. එකල්හි සර්වඥයන්වහන්සේ
"අනුජානාමි භික්ඛවෙ රාජුනං අනුවත්ති තුන්ති '' යනුවෙන් මහා
ණෙනි රජුට අනුව පවතින්ට අනුදනිමියි වදාළේය. ප්රථමයෙන්
සංඝයා අධික හැර වස් විසූ එම වර්ෂයෙහි වෘශ්චිකරවි විසිහය භාග
යෙහිදී අධිකපතනයව ඉන්පසු මේෂරවි දහනව භාගයෙහිදී ඇරු
නේය. මේ වෘශ්චිකර වියෙහි වූ අධිමාසපතනයට එම වර්ෂයෙහි වි
රාෂාඪව ප්රථමාෂාඪය අධිමාස වශයෙන් හැර පශ්චිමාෂාඪයෙහි
වස් එළඹීම කරතලා මලකයක් සේ වැටහී පෙණේ. ශාස්ත්රනියම්
යට හා බුද්ධ නියමයටත් එකඟව ආෂාඪවයක් වම අධිමාස හැරීම්
පෙණෙනු මිස අන්ය සෘතු දෙක්හි අධිමාස දෙකක් කොට හැරීමක්
නොමැතියි. එහෙයින් මෙහි මේෂරවියට අධිමාසස් කෙළවරවූව,
යින් පසු අධිමාස හැරියායයි සළකත් නම් බිම්සර රජතුමා භික්ෂූන්ට
දන්වා යැවීමෙහි '' යදිපනය්යා ආගමෙ ජුණ්හං වස්සං උපගච්ඡෙ
ය්යුං '' යනුවෙන් පසු ආෂාඪ පෞණිමියට වස් එළඹෙන්වයයි දන්
වා නොහරීමය.
තවත් ලක්ෂණයකින් සළකා බලන විට පුර්වාෂාඪමාසය ග්රීස්ම
තුවට හැර ග්රීස්ම ඍතුවේ පොහෝ දශයක් කොට අධික හරින්ට
නියම හෙයින් අධිමාස දුටු අවුරුද්දේ ශුද්ධාෂාඪ මාසය කඩාගෙන
ශිව භක්තික න්යායට ග්රීස්ම ඍතුවේ පොහෝදාශයක් කිරීම ශික්ෂාපද
විරොධවෙයි. එනම් වස්සිකසාටික ශික්ෂාපදයෙහි " මාසො සෙසො
ගිම්හානන්ති භික්ඛුනා වස්සික සාටික චීවරං පරියෙ සිතබ්බං " ය
නාදීන් ග්රීම මාසයන් අතුරෙන් මාසයක් ඉතුරු වූයේ යයි දැන හි
ක්ෂුව විසින් වැසි සළු සිවුර සෙවිය යුතුයි යන දේශනාවට අර්ථ කථා
චාරිතෙමේ " මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති, ගිම්හානං පච්ඡිම මා
සස්ස දිවසතො පට්ඨාය" ග්රීස්ම මාසයන් අතුරෙන් පශ්චිම මාසයා
ගේ පළමුවෙනි දවස පටන් යනාදීන් දන්නේයි. ටීකාවෙහි "ප
ච්ඡිම මාසස්ස පඨම දිවසතො පට්ඨායාති, ජෙට්ඨ මූල පුණ්ණ මාසියා
පච්ඡිමපාටිපදිවසතො පට්ඨාය" පශ්චිමමාසයාගේ පළමුවෙනි දව
ස පටන්ය යනු තෝරාතිබේ.
තවත් කංඛාවිතරණී ටීකා නම් වූ විනයාර්ථ මංජුසාවෙහි '' හි
මහානං පච්ඡිද්ධෙ මාසස්ස පඨම දිවස තොපට්ඨායාති, එත්ථ ජෙට්ඨ මුල
කාලපක්ඛුපොසථ පච්ඡිමපාටිපද දිවසතො පට්ඨාය යාව ආසාළහි
පුණ්ණමායදස්ස අඩ්ඪ මාසො ගිම්හානං පච්ඡිමඩ්ඪමාසො නාම
තස්ස පඨම දිව සතො පට්ඨායාති අත්ථො" ග්රීෂ්ම මාසයන් සම්බන්ධ වූ
අධිමා සසං ග්රහ වි
පශ්චිම අර්ධමාසයාගේ පළමුවෙනි මස පටන්ය යන මෙහි
සොත්කාල පක්ෂයට පෑල විය දින පටන් ඇසළ පෙණිමා සිය දක්වා
යම් අර්ධමාසයක් වේද හෙතෙම ග්රීෂ්ම මාසයන් සම්බන්ධව පශ්චිමා
ඊද්ධ මාසය නම්වේ.
ඒ අර්ධ මාසයාගේ පළමුවෙනි දින පටන් ය යන අර්ථයි. තවත්
සාරාර්ථ දිපනියෙහිද " අපරජ්ජුති ආසාළහි පුණ්ණමිතො අපරං දිනං
පාටිපදන්ති අත්ථො අස්සාති ආසාළහි පුණ්ණමියා" යන මෙයින්ද
කිසි තැනක ශ්රාවන පෞණිමිය නොදැක්වීම සළකන්ටද වටී. වින
යාලංකාරයෙහි අධිමාස විනිශ්චයෙහි නිගමනයේද ''ඉතොපරං
පඨමාසාළහ මාසස්ස ජුණ්හපක්ඛෙපි කාලපක්ඛෙපි දාතියාසාළහ
මාසස්ස පුණ්හපක්ඛෙපි පණ්ණ රසී උපොසථං කත්වා පාටිපදදිව
ස තිථියොගං වා නක්ඛත්ත යොගං වා අනොලොකෙත්වා පාතො
අරුණුග්ගමනන්තරතො පට්ඨාය යාව පුන අරුණුග්ගමනා සකල
දිවසරත්තියං යථාඣාසයං වස්සං උපගච්ඡන්තො සූපගතොව
හොති නත්ථි කොචි දොසොති දට්ඨබ්බො " මෙහි භාවය මෙයින්
මත්තෙහි ප්රථම ඇසළ මසගේ ශුක්ල පක්ෂයෙහිද කාලපක්ෂයෙහිද
දෙවෙනි ඇසළ මසගේ ශුක්ල පක්ෂයෙහිද පණ්ණරසී උපොසථ
කොට පෑලවිය දිනයෙහි තිථියෙදීමක් හෝ නැකැත් යෙදීමක් හෝ
නොබලා උදය අරුණ නැගුණ කාලය පටන් පසු අරුණ නැගීම
දක්වා සියලු රාත්රි කාලයෙහි හා දහවල් කාලයෙහිත් අදහස් වූ පරිද්
දෙන් වස් එළඹෙන්නේ මනාකොට (වස් ) එලඹුනේ වෙයි කිසි
දොසක් නැතැයි දත යුතුය.*
යනුවෙන් ද, වාද මත තීරණය කොට දේශනා අර්ථ කථා ටීකාවන්
හි දක්වා තිබෙන ප්රකාරයට ආෂාඪද්වයක් වූ කළ ප්රථමාෂාඪය ගි
ම්හානයට හැර ද්විතීයාෂාඪයෙහි වස් එළඹීම නියම කොට තිබියදි
ඒ කිසිවක් නොසොයා දළහගාහීව අස්ථානයෙහි මාසාකර්ෂණය කි
රීමෙන් වස් එළඹීම සුප්රතිපත්තිකාමීන්ට නොහොබී යයි දත යුතු.
•බිරාෂාඪයෙහිදී පොහෝ දෙකක් කරන්ට අර්ථ කථාටීකාදියෙහි දැක්වූ
නමුත් යාචාධි මාස වශයෙනුත් ශුද්ධ්ය ෂාඩයේ වැඩි පොහෝ දෙකක් කර
න්ට නියම නොකොට තිබියදී කුමන මතයකට එකතුව පොහෝ දෙ
කක් කරණවාද යනු විසදිය යුතුයි.
අධිමාස සංග්රහව.
5 වස්සං උපෙතුං වස්සානෙ ඵාසුකත්ථාය භික්ඛුනං,
සබ්බලොකහිතො සත්ථා අනුජාති තතො පන.
6 වෙදාගමම්හි වස්සූප ගමනා ද්වෙති ජානනා,
විමතුප්පන්නකා භික්ඛූ ගනවා බුද්ධස්ස සන්තිකං.
7 ආරොචිතෙ තං භගවා පුරිමං පච්ඡිමන්ති ච,
වස්සුපනායිකා චෙති භික්ඛුනං
8 වස්සූපගන්තුං පුරිමං ආසාළහිච තතො පරං,
සාවනං පච්ඡිමං වස්සං උපගන්තුං අභාසථ.
9 රාජානුවත්තනෙ චෙව පුබ්බා සාළහං විහායපි,
දෙසයිත්වපි වස්සුපගන්තුං දුතිය ආසාළහමෙව දෙසයි.
10 වස්සපගන්තුං තෙයෙව මා සෙසං වණ්ණනායච,
විත්ථාරතොව ව්යාකාසි තථා ටීකාසු ථෙතතො.
11 ව්යාකාසිතත්තා විනයා ලංකාරෙපි අනෙකධා,
විවාදෙපි විනිච්ඡිත්වා පාළිඅට්ඨ කථා දිසු.
12 ආගතත්ථං පකාසෙත්වා අධිකාසාළහ මෙව හි,
උක්කඩ්ඪනංව දීපෙත්වා නිට්ඨාපෙසි යතිස්සරො
13 සාසනස්සායුභූතෙසු පාළි අට්ඨ කථා දිසු,
දිප්පතෙ අයමත්ථොව සුරොව නභමුග්ගතො .
14 එවං නිරාකුලමතං මුනිනා පසත්ථං
හිත්වා අනත්ථසහිතං අනයං කුමග්ගං,
පත්වා විගාහිය විවාදකදිට්ඨි ජාලං
භොන්තො කදා විජටයෙථ අහො අනිච්චං.
ප්රථම භාගය
|
දුර්වාදී හෘදය විදාරණය
|
Dhurwadhi Hardhaya Widharanaya
|
ශ්රී ධනුද්ධරාචාර්ය
|
Non-Fiction; Religious
|
1899
|
1854 - 1899
| 0.9919
|
පාප්' බිසොප් පාදිලින්ගේ හා
කන්යා ස්ත්රීන්ගේ චරිත හා තත්වාධිකාර නම් වූ
හත්වෙනි කාණ්ඩය
චිනිකී පාදිලි උන්නාන්සේ විසින් රචනා කරණ ලද (රෝමානු පූජකයා
රෝමානු ස්ත්රී සහ පාපොච්චාරණ ස්ථානය) යන පොතෙන් උපුටා ගන්නා
ලද සත්ය වූ කරුණු මෙහි පහළ සඳහන් කරමි- හේදමනා සේ අසත්වා -
(රෝමානු පූජකයා) (රෝමානු ස්ත්රී ) සහ පාපොච්චාරණ ස්ථාණය -
මේ උක්ත ප්රකාර නාමයෙන් පිටු 222 කින් යුක්ත කොට සාදා තිබෙන
පොතෙන් කරුණු ටිකක් උපුටා ගෙණ මෙහි දක්වනු ලැබේ. රෝමානු
කතෝලික සභාවේ " පණස් අවුරුද්දක් '' යනු මාතෘකා කොට ලිව් පො
තෙත් කර්තෘ කෙනෙක්වන " චිනිකී '' නම් දේවගැති තැන විසින්
පොත ලියන ලද්දේය - අපට ලැබී තිබෙන්නේ වර්ෂ 1888 දී දෙවෙනි වරට
මුද්රිත කළ පොතකි, මේ වනතුරු යථොක්තපොතෙන් පිටපත් 200000
ලක්ෂයක් මුදුනය වී තිබේ. ප්රසිද්ධ කර තිබෙන්නේ ලොන්ඩන් නුවර " රො
බර්ට් බැන්ක්ස් සහ පුත්ර සමාගම '' විසිනි -- චීනි කී දේවගැතිතැන - වර්ෂ
1809 ජූලිමස 30 වෙනි දින ඇමරිකාවේ (කැනඩා) රටේ (කමව්රකා)
නම් නුවර උපන්නේය - මේ තුමාගේ පියාචාර්ල්ස් එනිකී නම් වේ මව් - රින්
පැරෝල්ට්-නම් වේ- දෙදෙනාම බැක් නුවර උපන්නෝ වෙති - පියා
ගේ ඇවෑමෙන් මොහුගේ මාමා කෙනෙක් වන එ රට උසස් ව්යවස්ථා
යක මන්ත්රිසභාවේ මන්ත්රීයෙක්ව සිටි '' අමා දියොන් විසින් සුද්ධ වූ
කොලොගේ උසස් ශාස්ත්රශාලාවට යවා උගන්වන ලද්දේය---
චිනි කී එහිදී ශබ්ද ශාස්ත්රයන්හිද ගණිත ශාස්ත්රයන්හි ද ප්රසිද්ධ උග
තෙවිය - - වර්ෂ 1833 දී " සියනයි " නබීස්පු තැන විසින් මොහුට පුජක
තනතුර දෙන ලද්දේය -- මද්ය පානය දොෂයක් බව දැන ඊට විරුද්ධව ක්රියා
කොට මොන්ට්රියෙල් නගර වාසින් විසින් රත්රන් පදක්කමක් දෙන ලද්
දේය - - වර්ෂ 1850 දීමද්යපානයට විපක්ෂව මොහු කළ පොතක් පාප්ට ත්යාගි
කරණු ලැබ පාප් කෙරෙන් ආශිර්වාද ලැබුයේය - මිසිසිපි - ගඟබඩ රටේ
රෝමානු ආගම්කාර මිනිසුන් දහස් ගණනක් පදිංචි කර අලුත්රෝමානු
ජනපදයක් කරන්ට යොජනා කළ කාලයේ එම වැදගත් කටයුත්තට මේ
චිනිකී දෙව ගැති තැන තෝරාපත් කරණ ලද්දේය - - මේ ආදි වශයෙන්
මේ පොත් කර්තෘගේ උසස් බව සිතේ තබා ගත යුතුයි - ප්රකාශ පත්රයක් - -
පොතේ මුලට ජුලියන් හර්බර්ට් ජේ-රොචොන් ප්රැචොයිස්ඩ්රින්
ජර්මේරී රොජර්ස්. ලුසීපිකාර්ඩ්. එර්ජිනී මාර්ටින්. සහ තවත් නෝනා
වරුන් හතළිස් තුන්දෙනෙක් විසින් පාපොච්චාරණය ගැණ දොෂ ප්රකාශ
කොට මොන්ට්රියෙල්හි බීස්පු වන බුගැන්ට යවන ලද ප්රකාශ පත්රයක් යොදා
තිබේ. එහි අදහස සැකෙවින් මෙසේයි .. "රෝමානු සභාවේ වැරදී අපට
දැනගන්ට ලැබුන නිසා පාපොච්චාරණ ස්ථානයේ අමනොඥභාවය ගැණ
යමක්කිම යුතුකමකි - මේවා ගැණ මුහුන රතු නොවී ස්ත්රීයෙකුට කරක
රට පවා බැරි බව තමුන්නාන්සේ දන්නෙහිය - තමන්ගේ අතිපාපිෂ්ට
චෙතනාද අතිපාපිෂ්ට තෘෂ්ණාද අතිරාහසික ක්රියාද ගැණ අවිවාහක මනු
ෂ්යයන්ට කියා දෙන ලෙස ස්ත්රීන්ට බලාත්කාර කම් කිරීමෙන් ශීලාචාර
ජනයන් අතර පවතින ලජ්ජාභය නැතිකර තිබෙන්නේ මන්ද - ස්ත්රීන්
ගෙන් අසනතුච්ඡ ප්රශ්න ගැණ අපි කුමක් කියමුද - - ඒවා මේ මේ ආකාරයයි
ලජ්ජාවෙන් සඳහන් කරන්ට බෑ - නමුත් තමාගේ ස්ත්රී සහ පූජකයා අතරත්
සිදුවෙන දෙයින් දසයෙන් කොටසක් ඔවුන්ගේ පුරුෂයන්ට දැනගන්ට
ලැබුනොත් ඒ නින්දාවට වඩා මරණය යහපතැයි සලකනවා ඇත " පළමු
වෙනි පරිච්ඡේදයේ කරුණු මෙතන සිට බලනු - ඉතා පව්කාර ස්ත්රියෙකුට
පවා ඈට අපහස කරණ ඉතා නින්දිතයෙකුගේ කටකින් පවා අසන්නන්ට නොලැ
බෙන තරම් ප්රශ්න වලට පිළිතුරු වශයෙන් නම්බුකාර උගත් ස්ත්රියෝ
කෙසේ උත්තර දෙත්ද - ලජ්ජාභයය කියන ලොක ස්වභාවය නිසා කිසිවෙ
නොකිය යුතු කරුණු ගැණ කසාද නොබැඳපු මිනිසෙකුට කියන්ට
වන හෙයිනි - පාපොච්චාරණ ස්ථානයේදී ස්ත්රී ක්ලාන්ත වනු ලැබුවාමම
එකවරක් දුටුවා නොවෙමි -- සමහර විට එවැණි ලජ්ජා නොවිඳ මරණයට
පවා කැමති වන තරම් සිත් වේදනා වූ බව බොහෝ ස්ත්රීහු මා සමඟ පසුව
කීවෝයි " -- තමා කළ කොයිම පාපයක් වුවත් ලජ්ජාව නිසාවත් නොකියා
ඉතුරු කළොත් නරකාදියට යන බව රෝමානුවේ උගන්වන නිසා සියක්
වාරවල නොව දහස්වාර වල " මම සදා කාලයටම නාස්ති වුනෙමි '' කියා
තරුණ ස්ත්රීන් විසින් දුක්වනු ලැබුවා මරණාසන්නයේ දී මා විසින් දක්නා
ලදී. ලජ්ජාවෙන් කියා ගන්ට මට බැරි වුනාය. මගේ ආත්මය නැති වූ.
නාය '' යනු මරණ මංචකයේදී ස්ත්රීහු කියති.
පව්වලට සමාව දෙන්නේ පව් කියා දුන් විට ඒ තැන්වලදීය - මේ නියමය
නිසා පව් සමාවදීමේ සැනසිල්ලවත් මරණ මංචකයේදී මේ දුක්පත් ගෑනු
ලමයින්ට මට දෙන්ට බැරිවිය - එසේ දීම යුතු නැති බව මමත් ඒ කාලේ
විශ්වාස කෙළෙමි - පාදිලියන් කොපමණ උපායෙන් කෛරාටික කමින්
ඇසුවත් සමහර ප්රශ්න වලට උත්තර වශයෙන් " ඔව් " කියා නොකියන
තරමේ ලජ්ජාභය ඇතිරෝමානු ගෑණු ලමයෝ දහස්ගණන් ලක්ෂ ගණන්
සිටිති. ඔවුන්ගේ සභාවේ නීතියට වඩා ඔවුන්ගේ සිත්තුළ ලජ්ජාවේ
නීතිය ලොකුයි - - නමුත් එකම පාපයක්වත් පාදි ලියාගෙන් සැඟෙව්වොත්
එසේ කරන්නන් සදාකාලේටම නැතිවෙන බව රෝමානුවේ පොත්වල
කියවන්ට ලැබේ. දෙශනා කුඩු වලින් අසන්නන්ට ද ලැබේ. එතකොට මෑනි
යන්ටවත් කියන්ට බැරිදේ මිනිසෙකුට ලජ්ජා නැතුව කියන්ට වේ.
නැත්නම් සදාකාලික විනාසයට පත්වන්නේය - පාපොච්චාරණය කරන්
ට ගිය කල එහිදී සියලු පව් කියා දීමට බලය ලැබෙන ලෙස දෙවියන්ට පම
ණක් යාඥා කරණ විට සමහරුන් දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලන බව දනිමු - න
මුත් හැකිවේ යයි බලාපොරොත්තුවෙන් ගොස් අන්තිමේදී අරනින්දිතකම
ට අසුවෙන් ලජ්ජාව නිසා බැරිවී පව්සමාව නොලැබ බොහෝ දෙනයත්.
රෝමානු ස්ත්රින් බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා සිතේ මහත් බරකින් සිටි
න බව ඇත්තක් නොවේ දැයි සියලු රෝමානු පාදිලින්ගෙන් අසමි - වන
චර රටක වනචර ස්ත්රීන්ට පවා අසන්ට් බැරි තරම් නින්දිතදේ ගැන බො
හෝ ස්ත්රීන්ට කථා කරණට පුරුදු කරවීමට පාදිලිවරුන්ට ඉතා කල්පනා
වෙන් ක්රියාකරළාත් අවුරුදු ගණනක් ගත වේ - එක්තරා ස්ත්රියක් විසින්
මට කියන ලද ප්රවෘත්තියක් මෙසේයි -- " මම දහහත් අවුරුද්දේදී කන්යා
මඩමෙක්හි පාඨශාලාවක ඉගෙණ ගත්තෙමි - එහි අපේ පාදිලි උන්නැ
හේ නාකිපාහේ කෙනෙක් නමුත් පාපොච්චාරණ ස්ථානයේදී මගෙන්
ප්රශ්න වගයක් ඇසුවේය- මට මේවා පළමුවෙන් තේරුණේ නැත - නමුත්
මේ ප්රශ්නමගේ පන්තියේ වෙන ගෑනු ලමයෙකු ගෙණුත් අසා තිබුනේය
ඈ ඒවා සෙල්ලමක් වාගේ සලකා තිබුනේය- මට ඒ වා ඒ ලමයා විසින්
තේරුම් කරළාත් දෙනු ලැබුවාය - ඈට ඒවා හොඳට තේරුම් තිබුනි--
මේ කාලය වන තුරු මම කොහෙත්ම නොදැන සිටි පාප නමැති සාගරයක
මගේ සිත ගිලුනේය - දවස් පතා සුමානයක් ඉතා නින්දිත සිතිවිලි මගේ
සිතට පැලඹුනේය - - ඊට පසුව පාප නමැති ජල ස්කන්ධයකින් මගේ ආත්මය
යට වී වගේ ගියේය - ඉතා කනගාටු විය යුතු අන්දමේ සුමාන ගණනක් ගත
කොට පසුවමේවායින් වෙන්ව වසන්නට සිතට ගෙණ ඉතා සුද්ධවන්තයෙක්
ලෙසද පියෙක් ලෙසද සැලකූ පාදිලි කෙණෙක් ලඟට පාපොච්චාරණය
පිණිස ගියෙමි - මම කළ පව් බොහෝමයක්ම ඔහුට කියාදු නිමි - නමුත්
මගේ නාස්තියට හේතු වූ එක පාපයක් පමණක් සඟවා ගතිමි. එසේ
නමුත් මට වූ විපතට හේතුව මීට ඉහත අසන ලද ප්රශ්න බව මතක්
ළෙමි. ඔහුමට කරුණාවෙන් කථා කළේය. අවවාදත් කෙළේය. නමුත්
මා කථා කරළා ඉවර වුනාම මගේ සිතෙන් කවදාවත් පිරිසිදු කර හ
රින්ට බැරි ප්රශන දෙකක් ඔහු මගෙන් ඇසුවේය. මේ ප්රශ්න දෙක විෂ පොවන
ලද ඊතල් දෙකක් මෙන් මගේ හෘදයේ වැදුනේය. මගේ නහර වල මර
ණීය විෂක් මෙන් පැතුරුණේය. මේවාට පළමුව මා තැති ගැණුන නමුත්
තුච්ඡ වූ නමුත් මේවාට ක්රමයෙන් මමත් පුරුදු වූයෙමි - මීට මසකට පසුව
නැවතත් පාපොච්චාරණයටයන්ට සිදු විය - මගේපව් මේ වතාවේ ලජ්ජා
වක් නැතුව කී විට ඔහුගේ කටින් පිට වූ නින්දිත ප්රශ්න දෙවියෝ දනිත් -
පැයක් පමණ මේ අපරාධ කථා කිරීමේ අවසානයේදී ඔහුත් පාපිෂ්ටයෙක්
බව මට දැනුනේය - සැඟවිලි වචන වලින් අපරාධයකට යොජනාවක් ඔහු
කෙළේය - මමත් ඊට රැවටී එකඟවීමි.
අවුරුද්දකට වැඩි කාලයක් මෙසේ පාපිෂ්ට සම්බන්ධයකින් (ඔහු හා ) විසූ
වෙමි - කන්යාමඩමේ මගේ ඉගෙණ ගැණීම ඉවරවූ සඳ මවුපියෝ මා ගෙද
රට කැඳවා ගත්තෝය -- එහි සිටි පාදිලි උන්නැහේ තරුණයෙකි - ඔහු
වහාම මා කෙරේ ප්රෙමයක් බැන්දේය - - ඔහු මා සමග කළ පව්ස්ත්රියෙකුට පිරි
මියෙක් සමග කියන්ට බැරි නිසා තමුන්නාන්සේ මගෙන් නොඅසන ලෙස
ඉල්ලමි (යයි චිනිකී පාදිලි තැන සමග ඒ ස්ත්රීකීවාය.) ඔහුගේ නාස්තියට
සහ මගේ නාස්තියටත් හේතුව නම් ඔහු මගෙන් ඇසූ ප්රශ්නත් මම ඔහුට
දුන් උත්තරත් යයි සිතමි - ඒ ප්රශෙනාන්තර නිසා ඔහුගේ සිත ඇවිළෙන
භින්නට දැමූ තෙල් මෙන් වූයේය - -" යනාදී වශයෙන් මට කියා පව් සමාව
ඉල්ලූවාය සියලු පව් කියා නොදී සමාව දෙන්ට පුලුවන් දැයි මම නො
දැන සිටි නිසා තව උගත් බිස්පු කෙනෙකුගෙන් විචාලෙමි - - ඔහු දුන් උත්ත
රය නම් - පුරුෂයෝ පාපොච්චාරණයට ආකල පව් පැහැදිලි ලෙස කියා
දෙති - නමුත් සුද්ධ වූ ලිගෝරිතුමා ලියා තිබෙන හැටියටත් මගේ දැනුමේ
හැටියටත් ගෑනුලමයි සියල්ලන් විසින් ද ස්ත්රීන් සියල්ලන් විසින් ද බොරු
වෙන් වැරදි ලෙස අභවන ලජ්ජාවක් නිසා කාමයෙහි වැරදි ගැන කියා
දෙනු ලබන්නේ කලාතුරකින් - එබැවින් මෙය ඉතා නුවණින් ප්රශ්න
කළ යුතුයි - ( එනම්) කුඩා පව් වලින් ක්රමයෙන් ගොස් බරපතළ පව්වලට
පැමිණිය යුතුයි - මෙසේ කරළත් යම් ස්ත්රියක් සම්පුර්ණයෙන් ඇගේ පව්
කියා නොදෙන්නී නම් ඈට පව් සමාව දෙන්ට තමුන්නාන්සේට බැරිය -
එම ප්රශ්න වලින් පාදිලි තැනත් පවට වැටේ නම් ඊට කරන්ට * දෙයක් නැත
මාසයකට වරක් පාපයට වැටෙන අයවෙනුවෙන් යාඥාවෙන පිණිස සුද්ධ වූ
කන්නිමරියා ගැලවුම්කාර ස්වාමින් වහන්සේ විසින් අපට දී තිබේ. මේ නිසා
දඬුවම් සකරමේන්තුව අපට නියම කර තිබේ - මේ මාර්ගයෙන් ඉල්ලන ඉල්
ලන විට සමාව ලබාගන්ට ඔවුන්ට පුළුවන " මාසයකට වරක් පාපයට වැ
ටෙන පාදිලි තැනට තරවටු නොකටයුතු යයි සන්තලිගෝරී උන්නාන්සේ
කියා තිබේ' යනාදියයි - මේ උත්තරය මට සෑහුනේනෑ - මීට පසු දවස
කත් අථොක්ත ස්ත්රී මා ලඟට ආවාය - පව් කියන්ට කී විට අනේ මා නැති
කරන්නට එපා යයි කීවාය - මට ඈගැණ බොහෝ කණගාටු නමුත් සුද්ධ වූ
කතෝලික සභාවේද සුද්ධ වූ පාප්ගේද නියමය නිසා සියලු පව් කියා නොදී
සමාව දෙන්ට බැරි බව කීමි -- එවිට මෑ " අනේ දෙවියනේ මම නැති වු
නෙමි - - සදා කාලේටම නැති වුනෙමි ' යයි කියා හඬන්ට පටන් ගත්තී ය
ඒ සමගම ඈ මුර්ජා වූවාද දුටුවෙමි - - ඈ වැටුනු ශබ්දයමට ඇසී මම දුව
ගණ ගොස් තව මිනිසුන් ටික දෙනෙකුත් කැඳවා බංකුවක් උඩ තැබුවෙමි
ඇගේ මුහුණ සුදුව ගියේය--නමුත් '' මම නැති වුනෙමි සදාකාලේටම නැ
තිවුනෙමි '' යන වචන කටින් පිටවුනා ඇසුනේය - මීට පසු ගෙදරට ගෙ
ණයන ලදි - ඉක්බිතිව මේ ස්ත්රීගේ දැකීමට මීට පෙර පාපොච්චාරණය කළ
පාදිලි දෙදෙනාත් පැමුණුනෝය - අනිත් මිනිසුන්ට කාමරෙන් යන්ට කියා
මෙම පාදිලි දෙදෙනාටත් යන ලෙස සහ තවත් නේන ලෙසත් යථොක්ත
ස්ත්රීඉල්ලා සිටියාය - මෑවෙනුවෙන් යාඥා කරද්දී මගේ ඇස්වල කඳුලු පිරු
ණේය - " එවිට මට දුක්වෙන්ට එපාය කියා මෙසේත් කීවාය -- දෙවරක්
මානාස්ති කළෝය - - පාපොච්චාරණයේදී නාස්ති වූ තවත් බොහෝ ගෑනු
ලමයින් මම දනිමි - - මේක රහසකි - නමුත් රහස සෑමදාම රහස්ව තිබේද
පාපොච්චාරණය කරණ පාදිලින් අතට ගිය කල තමන්ගේ දූ වරුන්ගේ
පිරිසිදුකමට වෙන්නේ මොකද කියා අපේ පියවරුන් දැනගත් දවසක පාදි
ලින්ට හොඳවෙන්නේ නැහැ - මගේ දරුවා නැති කළේ කොහොමද කියා
මගේ පියා දැනගත්තොත් සත්යයෙන්ම මගේ ප්රථම පාපොච්චාරණකාර
යන් මරණවා ඇති - මැරෙන්ට ලංවී සිටිද්දී මෑවෙත මට කීපවිටක්මයන්ට
සිදුවිය - නමුත් අපේ පල්ලියේ නියම වල හැටියට ඈට පව් සමාව දීමට
මට ඉඩක් තිබුනේ නැත - එසේම මැගේ මරණය විය - 2 - පරිච්ඡේදයෙ
නුත් කරුණු ටිකක් කියමි-
මැගේ මරණයට පසුත් ඔය අන්දමේ විනාස වූ බව පාපොච්චාරණ
යේදී මට කීපවිටක් නුවරවල සහ පිටිසර වල ස්ත්රීන්ගෙන් අසන්ට ලැබු
නේයි - දිනක් රාත්රියේ ගොරවන ශබ්දයක් නිසා මා අවදි වූ සඳ දොරට
* ඇයි කප්පදු කළොත් ඊට ප්රතිකාර වන්නේ නැද්ද - අ - දේ
තට්ටු කරණවා ඇසුනේය-එය මා විසින් විභාග කර බලනු ලැබූ සඳ '' දෙ
වගැති තැන මරණයට ලංව සිටි - මැරෙන්නට ප්රථම ඔහු තමුන්නාන්සේ
දකින්නට ඕනෑ යයි කියා '' උත්තර දුනී-- ඒ පාදිලි තැන එව්දුතයා සමග
ඉතා කුනාටුව ඇති රාත්රියේ මහ කලුවරේ මම ගොස් පාදිලි තැනගේ
කාමරයට පැමිණියෙමි - කාමරේ සිටිය වැඩකාරිට සහ වැඩකාරයාටත්
ඉන් අහක්ව යන ලෙස ඔහු අණ කෙළේය- ඔවුන් අහක්ව ගිය පසු දුප්පත්
මේරි මැරෙද්දී ලඟ සිටියේ තමුන්නාන්සේද " ඔව්මමයි " " ඈමැරෙද්දී අනේ
දෙයියනේ මානාස්ති වුනෙමි - කීවා සැබෑද " " මැරෙද්දී මාලඟ සිටියා සැ
බැයි - නමුත් ඒ කාරණා තමුන්නාන්සේට කියා දෙන්ට මට බැහැ මට
කීවේ ඇගේ මව්යය " " මවු තමුන්නාන්සේසමග ප්රවෘත්තිය කීවා නම් තමුන්
නාන්සේත් දන්නෙහිය'' ''නමුත් ඈ නැති වුනා නම් ඇගේ නාස්තියට
හේතු වූයේ මමයි - කන්යා මඩමට එද්දී ඈ දිව්යාංගනාවක් මෙන් පිරිසිදුයි -
අනේ මේරි උඹ නැති වුනා නම් මමත් දහස් විටක් නැති වූයෙමි - අනේ දෙ
වීයනේ මට වෙන්නේ මොකද - මම මැරෙමි - අනේ මාගේ දෙවියනේ මම්
නැති වුනෙමි '' කුනාටුවත් අහස ගෙරවීමත් නිසා මොහුගේ මේ විලාපය
ගෙදර අන්කිසිවෙකුට ඇසුනේ නැත - කවුරුත් පාහේ මොහුලොකු සුද්ධ
වන්තයෙකැයි සිතා සිටියෝය— මේ මහලුපව්කාරයා ඇඳේ පෙරලි පෙරළී
භය සහිත මුහුනකින් " මම නැති වුනෙමි - මම නැති වුනෙමි " යයි කෑ ගැ
සීම් අසන්නට පවා භයානකය - ඔහුගේ පව් කියාදී කමාව ලබාගන්නා ලෙස
මම අවවාද කෙළෙමි . " දැන් පව්ව්සමාව ලබන්ට කල්මදිය කියා සිතන්නේ
නැද්ද. මරණය ඉතා ලඟ යයි වෛද්යයාමට කීවේය. මරණය ලංවූවාක්
මෙන් මටත් දැනෙයි '' '' නෑ නුඹ ඇත්තෙන්ම පව් ගැණ කණගාටු වී කිව්
වොත් මම නුඹ පාපයෙන් මුදන්නෙමි. එවිට නුඹ ගැලවෙන්නෙහිය " යී
කීම් - මේ ලඟට ඔහුගේ පව් මට කියා
දුන්නේය - මේ පාදිලි තැනගේ
කරුණු බොහොමයක් මම නොකියමි - පළමුවෙනුව මේරි පාපොච්චර
ණයේදී සමහර පව් නොකිව් කරුණු දැනගතිමි - ඒවා සඳහන් කරන්ට
බැරිය භයානකය - මනුෂ්ය දිවකින් කියන්ට බැරි ඒවාය— අසන්ට පූළු
වන් මනුෂ්යයෝ ඇත්නම් ස්වල්පයකි - දෙවනුව මා විසින් කිය යුතු කරු
ණක් නම් පාපොච්චාරණයේදී ඔහුට අභිමුඛ වූ කසාද නොබැඳි සහ බැඳි
ස්ත්රීන්ගේ ගණන එක්දහස් පන්සියයක් පමණකි - ඉතා නින්දිත ප්රශ්න අස
මින් සතුටුව නැති කළ නොහොත් කිළුටු කළ ස්ත්රීන්ගේ ගණන අඩු ගණ
නේ එක් දහසකැයි *මොහුගේ පාපොච්චාරණයෙන් ප්රකාශ විය
මෙයිනුත් තමා සමග පාපයට බැඳෙන්ට කැමතිවූ අනූ පස් දෙනෙක්
සමග සංවාසයේ හැසුරුණ බව මා සමග කීවේය - මෙසේ පාපොච්චාර
ණ ස්ථානය කරණ කොට ගෙණ නැති වුනේ මොහු පමණක් නම් හොඳයි-
නමුත් අසු වූ වන්ගේ ගණන බැලු සඳ අහෝ බේරී ඇත්තේ කී දෙනෙක්ද -
පාදිලිවරුන් දෙසිය දෙනෙකුට වැඩි ගණනකගේ පාපොච්චාරණය ඇසු
යෙමි මා විසින් දෙවියන් ඉදිරියේ ඇත්ත කිය යුතුයි - පාපොච්චාරණ සූත්රයේ
දොෂයෙන් රහසයේ හෝ ප්රසිද්ධයේ හෝ කළ පව් ගැණ වැලපෙන්නන්ට නොසි
* එම්බල විපරමාහා අට කොල්ලා දීනි - නුඹලාගේ ස්ත්රීන්ටත් අරහැරි
නුවායයි සිතන්ට පුළුවන්ද -
|
වෛද්ය චින්තාමනි භෛෂද්ය සංග්රහව
|
Waidya Chinthamani Baishadhya Sangrahawa
|
Unknown
|
Non-Fiction; Medical
|
1909
|
1706 - 1739
| 0.9965
|
වෛද්ය චින්තාමණී
භෛ ෂද්ය සඬග්ර හ ව
නමස්ත මෛ භගවතෙහිතෙ සම්යක් සම්බුද්ධාය,
වාරණම් සර්වපාපානාම් නරාණම් භව වාරිධො
කාරණාම් ජගතාම් වන්දෙෙ කණ්ඨාදුපරි වාරණම්.
යනු හෙයින් ආයුර්වෙද වූ ග්රන්ථ අට ලක්ෂයකින් ප්රති මණ්ඩිත වූ
වෛද්ය ශාස්ත්රය ප්රථම කල්පයෙහි මහා බ්රහ්ම රාජයා විසින්
ප්රකාශ කෙළේය
කුමක් නිසා කුමක් අරභයා කවරෙකුගේ ආරාධනාවෙන් ගෙ
ණ හැර දැක්වීදයත්? ධර්මාර්ථකාමමොක්ෂ යන චතුර්විධ ඵලයෙහි
පිහිටියා වූ සත්වයා හට රොගයන් පැමිණි කල්හි සාදන්ට
නොහැකි බැවින් ශක්රයාගේ ආරාධනාව කරණ කොටගෙණ බ්රහ්මයා විසින්
ශක්රයාට ප්රකාශ කෙළේය, ඊට පසු ධන්වන්තරීභාරද්වාජ කාශ්යප
අග්නිවෙස පුනර්වෂු ආදී සෘධිවන්ත වූ මේ මහා සෘෂිපරම්පරාවට ශක්ර
යා විසින් ප්රකාශ කෙළේය; නැවත ශක්රයාගේ නියොගලත් පුනර්ව
ෂු නම් සෘෂිහු විසින් ලොක සත්වයාගේ අභිමතාර්ථය පිණිස අෂ්ටා
ංගයකින් සම්පූර්ණ වූ අනෙක විධ වෛද්යතන්ත්රවල් කළාහුය. ඒ අ
ෂ්ටාංගය නම් ? බාල චිකිත්සාය බාලග්රහචිකිත්සාය වෘද්ධාග චිකිත්සා
ය සල්ය විධි චිකිත්සාය ඉන්ද්රිය වර්ධනාදි අනෙක තන්ත්රවල් කළාහ.
එයින් පසු නරහරිවොපදෙව විජය රක්ෂිත වරම්භීරාදී ප්රශස්
ත පණ්ඩිතයන් විසින් සාදන ලද සුශ්රැත මාධවාදී නොයෙක්
ග්රන්ථටීකාදියෙන් සමලංකෘත වූ මෙම ආයුර්වෙදය ජම්බුද්වීපයෙහි
නිරාකූලව පවත්නා කල්හි සවෛශ්චර්යය සමෘද්ධි සම්පන්න වූ දඹදිව
සොලි රටින් බාහ්යව ශ්රී ලංකාද්වීපයෙහි ජයවර්ධනපුරයට පැමිණි
යා වූ රාමචන්ද්ර වෛද්යරත්න බ්රාහ්මණ පණ්ඩිතොත්තමයාට සහජාත
වූ මාතෘ පක්ෂයෙන් අංජනනිලේ කරණ වෛද්යමෘතාභිරාම වර්ග
වූ ගුරු පරම්පරාවෙන් රාජ ගුරුක චන්ද්ර බ්රාහ්මණ පණ්ඩිතොත්තමයා
ගේ පරපුරෙන් පැවති සිංහභට්ට නම් පණ්ඩිතොත්තමයාගෙන් කා
ව්ය ශාස්ත්රනීතිනිඝණ්ඩුත කී ව්යාකරණාදී ප්රචුරාමිත ශාස්ත්රයෙහි පාර
ප්රාප්ත වූ චන්ද්ර සේකර නම් පණ්ඩිතොත්තමයා කෙරෙන් උගත් පම
වෛද්ය චින්තාමණීභෛෂදා සංග්රහව.
ණින්ශෙලසිංහ නම් මා විසින් පූර්වයෙහි ද්රඪ භාෂාවෙන් පැවතියා
වූ මෙමවෛද්යචින්තාමණී භෛෂද්ය සංග්රහ නම් ප්රකරණය සිංහ
ල භාෂාවෙන් ගෙණහැර දක්වම්හ.
මඝවානිව දෙවානං ජ්යොතිෂාමීව භාස්කරඃ
චන්ද්රමා ඉව තාරාණං ව්යාධිනාමීශ්වරො ජ්වරඃ
යනු හෙයින් සියලු දෙවියන්ට විෂ්ණු ප්රධාන ද අන්ධකාර විධ්වං
ශනයට සූර්යයා ප්රධානද තාරකා සමූහයාට චන්ද්රයා ප්රධාන ද එසේ
ම සියලු ව්යාධීන්ට ජ්වරය ප්රධාන බැවින් පළමු කොට අෂ්ටවිධ ජ්වර
යාගේ විශේෂය දක්වනු ලැබේ.
දක්ෂාපමාන සංක්රැද්ධ රුදානිඃශ්වාසසම්භවඃ
ජ්වරොෂ්ටධා පෘථග්ජන්ට සංඝාතාගන්තුජඃ ස්මෘතඃ.
දක්ෂාපමාන, ප්රජාපතීහු විසින් කළ අවමානයෙන්; සංක්රැද්ධ,
ඉතා කිපියා වූ; රුද්ර, ඊශ්වරයාගේ; නිඃශ්වාස සම්භවඃ, හෙලාලුහුස්
මෙන් උපන්; ජ්වරඃ, ජ්වරය තෙම; පෘථක්, වෙන වෙනය: වච,
දෙකක් දෙකක්ය; සංඝාත, සියල්ල රැස්වය; මෙසේ සතක් හා,
ආගන්තුජඃ, ආගන්තුංජයයි කියා; අෂ්ටධා, අටපරිද්දෙකින්; ස්මෘතඃ,
දන්නා ලදී. මෙහි දක්ෂ නම් ප්රජාපතීහු විසින් නොපිදීමෙන් ඉතා
කිපි මහෙශ්වරයාගේ පවනින් උපන් උණ අෂ්ට ප්රකාරයෙක,
හේ කවරේද? වාතජ පිත්තජ කළුජ වාත පිත්තජ වාතකඵජ
පිත්ත කඵජ සන්නිපාතජ ආගන්තුජ යයි අෂ්ට ප්රකාර ජ්වරය වන්
නේයි.
ජ්වර සම් ප්රා ප්ති.
මිථ්යාහාර විහාරස්ය දොෂාහ්යමාශයාශ්රයාඃ
බහිර්නිරස්ය කොෂ්ඨාගග්ගං ජ්වරදාස් ස්යුරසානුගාඃ
යනු හෙයින් අපත්යව කල්යවන ආහාර අනුභව කරන්නහුගේ
වාතාදී දොෂයෝ ආමාශය ආශ්රය කොටගෙණ ආහාර පැසවන
ගිනි බැහැර දමා රස ධාතුවට අනුව ගොස් උණ කෙරෙයි.
මෙහි සාමාන්යවර ලක්ෂණ.
ස්වෙදා වරොධඃ සන්තාපඃ සර්වාංග ග්රහණං තථා
යුග පත්ර රොගෙතු සත්වරො ව්යප දිශ්යතෙ.
යනු හෙයින් ඩහ වැලැක්මය බහුල වූ තාපය සියලු ඇඟ ගැන්
මය යන මේ ලක්ෂණ එක විටම උපදනේ නම් ඒ රොගය තෙම
ජ්වර යයි කියනු ලැබේ.
ස්වර චිකිත්සාව.
සාමාන්ය පුර්ව රූප.
ශ්රමොරති වී වර්ණත්වං වෛර නයනපලවඃ
ඉච්ඡාද්වෙසෞ මුහුශ්වාපි ශීත වාතාතපාදිෂු
ජෘම්භාහමෙ ගුරුතා රොමහඝොරු චිස්තුමඃ
අප්රහර්ෂශ්ව ශීතංච භවත්යුත්පත්යති ජ්වරෙ.
යනු හෙයින් විඩාය ක්රීඩාදියෙහි නොඇලීමය ශරීර වර්ණ විපර්යයා
සය විරස බවය නෙත්ර ඉල්වීම හෝ කඳුලු වැහීමය සිහිල් පවන් ආදි
යෙහි නැවත නැවත ප්රිය අප්රිය බවය ඈනුමය ඇඟ මැඩීමය හෙ
පොඩි කිරීමය ඇඟ බර වීමය ලොමු දැහැගැන්මය අරුචිය
කඳුලුය අප්රීතිය නොහොත් සිනා නැති බවය ශීතය යන මේ ලකුණු
මතු උපදනා උණට ලකුණුයි.
විශෙෂ පූර්ව රූ ප.
සාමාන්යතො විශෙෂාත්තු ජෘම්භාත්යත්ථං සමීරණත්
පිත්තාන්නයනයොදාහඃ තුවාදන්නා රුචිර් භවෙත්
ද්වයොර්වයොස්තු රූපෙණ සංසෘෂ්ට ද්වනද්වජං විදුඃ
සර්වලිඟ සමාවායඃ සර්වදොෂ ප්රකොපජෙ.
විශෙෂයෙන් වනාහි වාතයෙන් ඈනුම් බහුල බවය පිත්ත
යෙන් ඇස් දැවීමය සෙමෙන් ආහාර අරුචියද වේ. රොගාතුර
යාහට දොස් දෙකකගේ ලකුණු ඇතහොත් ද්වනං ජජ්වරය වේ.
සන්නිපාතයට සියලු දොසුන්ගේ ලකුණු වේ.
මෙසේ කියන ලද ජ්වරය තෙම ජ්වර යයි කියාද අසාදයයි කියා
ද රොගස්ථිති යයි කියාද පාපවා යයි කියාද මොහු යයි කියා ද
යොජිත යයි කියාද අන්තක යයි කියාද ක්රොධ යයි කියාද යන මෙ
තෙදේ උණට නම්.
ජන්මාන්තරයෙහි මොහය මනස්සන්තාපය අපස්මාරය යන
නානාප්රකාරයෙන් යුක්ත වූ නාමයෙන් ක්රෑර වු මේ ජ්වරය තෙම
ප්රාණය ලත් නානා ජාතීන් කෙරෙහි පවන්නේය.
මෙහි විශේෂ ලක්ෂණ නම්.
සීගතු ඇති වීම් වෙවුළුම් සිසෑරුම් ශ්වාස ගතමැලි හැඬීම් ඉස
කටිය පය කලවය යන මෙකී තැන්වල වාත කෙණ්ඩා පෙරලීම් පි
පාස ඇති වීමද ඇසය ඇඟය නියය යන මෙකී තැන් කළුවීමය
මුඛය කසට රස වීම හනු ගැලවීම කාසශ්වාස යන මෙකී ලකුණු
වාතජ්වර ලක්ෂණය.
වෛද්ය චින්තාමණී භෛෂද සංග්රහව.
උණ තදවීම පිපාස මුර්ජා මුව තික්ත රස වීම් නන්දෙඩුම් නාස
මුඛ බෙල්ල දෙතොල් යන මෙකී තැන් වියලීම සහ පැහැය නැති වී
මද කෝප අරුවි මල නෙත්ර නිය මෙකී තැන් රන්වන් වීමද අතී
සාර වමන මෙකී ලකුණු පිත්තජ්වර ලක්ෂණ වේ
ශ්වාස කාස ප්රතිස්යා කට කෙල ඉනීම් අරුචි නිදි අධික වීම ඇඟ
බරවීම මුඛය පැනි රස වීම ඉතා සිත ලොමුදැහැගැනීමද මලනිය
ඇඟ ඇස සුදුවීම මෙකී ලකුණු ශෙලස්මාජ්වර ලක්ෂණයි.
සෙම් නැතිවීම උගුර මුඛය වියලීම ශී ගඩු නැගීම නිඳි නැති
වීම ඡර්දි සකල සන්ධි පැලෙන්නා සේ රිදීම මෙම ලකුණු වාත
පිත්තජ්වර ලක්ෂණයි.
අලස වීම සිසැරුම දාහ අරුචි කාස කටතික්ත මුළාවීම පිපාස
යන මෙකී ලකුණු වාතශ්ලෙස්මාවර ලක්ෂණයි.
ආලේප වූද තික්ත වූද මුව ඇති බව මැලි බව මුළාවීම කැස්ස
අරුචි පිපාස වරින් වර දාහ සිත මෙම ලකුණු පිත්ත ශ්ලෙස්මාවර
ලක්ෂණයි
සන්ධියෙහිද හිස් මුදුනෙහි ද රුදාවන් ඇතිවීම කන් නෑසීම
ශීත ඇති වීම රත්පිත් නැගීම මූර්ජා පිපාස අරුචි සිසෑරුම් උගුර
රිදීම් ඇස් රතුවීම් නිදි නැති වීම් දිව දාගියා සේ කොර සැඩිවීම් මුඛය
නොයෙක් රසවීම් ඇස් නිය ඡවී රත් පැහැවීම් කාස මෙකී ලකුණු
සන්නිපාතජ්වර ලක්ෂණයි.
ශ්ලෙස්මා වාතයෙන් වූ ජ්වරය කිපුණු කල්හි ඇඟ සීතල වී වෙව්
ලුම් ඇති වෙයි, පිත්තජ්වරයට දාහ වේ, ආහාරය දිරවා පැසවන්
නාවූ පිත්තය ද වන්නේය එසේකල පළමුව තිබූ පිත්තය වාසෙම්
දෙකෙහි පැවති ශ්ලෙස්මාව මැඩ පිත්තය කිපුනු කල සෙමෙන්
වූ සිතය හැර දාහ ඇති වෙයි එයින් සංස්කාර වෙයි මූච්ඡාකාස ඉතා
ඝොර වූ චාරවාර ඇතිව දිවි නසිනාමෙන් කරවයි මෙම ලකුණු
ශ්රීත ජ්වර ලක්ෂණයි.
ජ්වරය වනාහි වණයක ගත් ගින්නක් සේ සකල ශරීරයෙහි
පැතිර එක එක ධාතුවෙහි තුන්තුන් දවස බැගින් සිට ක්රමයෙන්
යන ලදී.
මීට පූර්වරූපනම්.
මුහුන පැහැ නැතිවීම් අරුචිවීම් සීගඩු නැගීම් ලොමුදැහැ
ගැණීම් මෙකී ලකුණු ඇති ජ්වරය තෙම රස ධාතුවෙහි පිහිටි
ලක්ෂණයි.
වර චිකිත්සාව.
ලේ සහිත කෑරීම දැවිල්ල මුළා වමන සිසෑරුම් නන් දෙඩීම්
බිබිලි පිපාස රක්ත ධාතුයෙහි පිහිටි ලක්ෂණයි.
කෙණ්ඩා රුජාවීම කෙණ්ඩා පෙරලීම පිපාස වීම මලමුත්ර
පැවැත්ම ගිලන් බව ඇතුළත උණුසුම් දැවිලි හා අත් පා ඇදීම් ආදී
විකාර ගිලන් බව මාංස ධාතුවෙහි උණ පිහිටි ලක්ෂණයි.
ඩහදිය පිපාස මුළාවීම නන්දෙඩීම දුර්ගන්ධ බව අරුචිය ගිලන්
බව ඉවසිය නොහැකි බව යන මේ ලකුණු මේදධාතුවෙහි සිටි
ලක්ෂණයි.
නහර ඇට සන්ධි බිඳෙන්නා සේ සර්වාංගය පොඩිවීම ඇට
ධාතුවෙහි පිහිටි ලක්ෂණයි.
අහික්කා ස්වාස කාස සිසැරූම් ප්රාණවායු අපානවායු දෙක
සර්වාංගයෙහි පැවැත්ම නිදි වැඩිවීම වෙලුම් ඇතිවීම යනාදි ලකු
ණු ඇති ජ්වරය ඇටමිදුලෙහි සිටි ලක්ෂණයි.
බොහෝ කොට නිදි ඇතහොත් ජ්වරය ශුක්ල ධාතුවෙහි පිහිටි
ලක්ෂණයි.
ජ්වරය රස ධාතුවෙහි පිහිටි කල්හි නිරන්තරයෙන් උණ
ඇතිවෙයි
ශාස්ත්රාභිඝාතයෙන් සුන්ය ක්රමයෙන් ග්රහ වශයෙන් ඖෂධා
දියෙහි සංයොගයෙන් වූ ජ්වරය අභිසංග නම් වේ. උණ ගත් සති
යක් තරුණ ජ්වරය - දොළොස් දවස මධ්යමජ්වරය - එයින් මත්තෙ
හි පුරාණ ජ්වරය.
තරුණජ්වරයට බෙහෙත් නොදී පාචන සමන දෙක බලා
සත්වෙනිදා ඒ ඒ ජ්වරයට තරම් බෙහෙත් කසායාදිය දෙනු.
මෙහි තරුණ ජ්වරාදිය නම්.
අධික වූ ජ්වරතාප දාහ බහුමුත්ර මල බද්ධ නිදාවැටීම බඩ ගිනි නැ
තිවීම යනාදිය තරුණ වර ලක්ෂණයි, ජ්වර වේග ද අධික වූ තෘෂ්ණා
ද ප්රලාප ස්වාස භ්රම මල හැරීම් බර වූ ශරීර යන මේ පාචනජ්වර ලකු
ණුයි - ඇස් හැකිලීම ශරීර පීඩා මුළාවීම් උෂ්ණ මේ හැම ඇති වීම හෝ
නැතිවීම මුඛ පාක නෙත්රාදි ඉන්ද්රියන්ගේ ප්රසන්න වීම හෝ එසේ
නැතිවීම යහපත් වූ සිතිවිලි ඇති වීම ඉස කැසීම ආහාර කැමති වීම
යනාදිය වර මුත්ත ලක්ෂණයි.
|
ජුබිලි වර්ණනාව
|
Jubili Warnanawa
|
ජෝන් ද සිල්වා
|
Fiction; Poetry
|
1887
|
1857 - 1922
| 0.9957
|
ජුබිලි වර්ණනාව.
JUBILEE WARNAN A WA.
1 ගීය. I Song වෘත්තය - ලායසස්සා.
1 කා කත නම් දෙව් - දැන්මගේ මුවේ
වසන්ට සුදුස්සීම බැව් දන්වා දෙනුයෙහේ.
Mayest thou Saraswati make it known that thou
art the right one to make my month thy abode.
2 මා මුවගේ වාසවි-කම්මැලී උනොත්
කුමක් ද පලේ බැද්දෙ සෙව්වන්ඳී පිපුන මෙන්?
Whilst thou remainest in my mouth abode, if thou be
indolent, of what use wouldst thou be, like unto a
Sewwandi flower blown in the Jungul, ?
3 මේ මුලුලෝ එක් හෙලා - මෙන් මගුල් ගෙයක්
තිබෙද්දී සතොස් වී කියන්හි රම්බරි උදක්.
When the whole world is like unto a feast, darling, be joyous
and sing songs earnestly.
4 සව්සිරියෙන් සාර වූ - එංගලන්තයේ
ඔටුන්න හිමි රාජිනින්වා දෙන්තුතිලියේ.
Give thanks to Her Majesty, to whom belongs the crown of
England, a country abounding in wealth.
5. සිංහලයෙන් ඒ කියන් - ඉල්ලමින් දිගා
සිටින්ට පණවස් තවත් සිංහාසනේ පිටා
Say thy praises in Sinhalese, wishing Her Majesty long
life, so that she may occupy the English throne for
another fifty years.
6 මේ රට දැන් පාලනා - නම් ගරු උතුම්
ලකින්දුවරම් ඒ අරන් සිත් සේ කියන්තුති.
Having obtained permission of that Great Chief who governs
the Island now, say thy praises as thou pleasest.
2. ගීය. II Song, වෘත්තය - ඌරොගියෙ උස
7. තුම්කිත් නලගණ කිවි ගොසඛෙන සද්දකන්සදා -
අපමහ රාජිනින්ගෙ මේ
ආලෙන් නටනා කල්හි මෙලෝ රංග මණ්ඩලේ.
8 ඉක්මන්කර කරකැවෙත විසුල වූ මුතුහරා -
බැඳගෙණ උන්න ඈගෙලා,
නීලම්බරයේ පේණතරු වැල් එකායුරා.
The stars that spangle in the blue heavens are like unto the
necklace of pearls, which our Great Sovereign's fame
damsel had round her neck and which escaped at turning
round fast whilst dancing on the world-stage to the tom.
tom-sound-like praises of the poets.
9 මේ සිංහල දිවඹුර සුදිලෙන රාජිනි සඳුන් -
ගුණකිරණින් නිමල් ලකල්
නෙක්මන් කොඳ පුල්වීය අසව් දී තුති නොමින්.
By the beautiful and pure ray-like virtues of Her Majesty
who is like unto the moon that adorns the sky of the Sinha-
lesc Island, nay, many lily-minds have been full blown.
10 පාමින් නැණ සුරගුරු ලෙසනය සාදවා විමල් -
මනුනය මෙන් නීතිලකල්,
රක්නා අපරාජේශ්වරිගේ පා පියුම් වඳිව්.
Bow unto the lotus-fect of our Great Queen, who protects
us by causing laws that are admirable like those of Manu
to be made and who exhibits wisdom like that of Brahas-
pati.
11 ආවොත් රුපුරද යුදකරණට රාජිනීන්කරා-
අපමහ රාජිනී කරා,
වැස්මක්යර ලෝ වෙන්නෙ නැතා උන්හට මෙදා.
If inimical kings were to approach Her Majesty to make
war, they would have no abode in this human world.
3 ගිය. III Song. වෘත්තය-රාජාහුන්මය්.
12 දෑතා ශ්රී රාජෙශ්වරී කප්රුක සේ දානෙන්
මන් ලොබ බින්ද, ලදු ගින් සිඳා දමා දුක්කන්.
In alms giving the two hands of the blessed Sovereign are
like unto the Kalpa Vriksa (a heavenly tree.) The desires
of the poor are gratified by the removal of grief.
13 මාතා ලක්දිව් සත්හටා ඉංග්රිසි ජාතියේ
සුන්දර වූ රාජෙශ්වරී දේවව්තුති බෝසේ.
Praise well the good Queen of England who is like unto a
mother to the natives of Lanka.
14 ගිල්වාලා බෝගම්බරේ දිව් වනසන්නේ නැ
උන් පෙර රාජා සේලකේ උදාර මෙන් ඇන්නෑ
Her Majesty does not destroy lives by drowning in Bogam-
bara lake as the king of Lanka did in by-gone days
affected with vanity.
15 යුක්තා යුත්තෙන් බේරලා ඤාණ තුළා හීලා
පින්කෙතවන් රාජෙශ්වරී නිමල්ගුණේ පාලා.
16 සර් ආතර් ගෝර්ඩන්තුමා ලක්දිව ආණ්ඩුවේ
තුම් ලකිඳුස්සේ පත්කළා අපේ පිණක් ඒ වේ.
Weighing in the Scales of wisdom Her Majesty discerns
justice from injustice, and having shown kindness Her
Majesty who is like unto a merit-field, appointed for our
happiness His Excellency, Sir Arthur Gordon, as Gover-
nor of Ceylon,
17 මේලෝ මැව් ඒ දෙව්තුමා සෙත් සලසා ප්රේමෙන්
රම්බර වූ රාජෙශ්වරි රකිත් දිගාඳීමෙන්!
May that great God who created this world grant peace
and protect Her Majesty by giving long life!
4 ගිය. IV Song, වෘත්තය ගසෙය්යා.
18 දේවාශිර්වාදයෙනා සීනකින්වත් දුක් නොයෙදී-
සීනකින්වත් දුක් නොයෙදී
වස්සියයක් ඉටපත තුංග අපේ රාජෙශ්වරී.
Pray that our Great Queen may live for a century, and that
she may not experience any sorrow even in a dream by
the blessing of God.
19 පන්නාලා දාමු අපි හෙල්වල ස්වන් වූ සෙනග -
හෙල් වලස් වන් වූ සෙනගා
ලක්දිව මේ උන්ට ගියොත් සිංහලයා කායහිඟා.
Let us drive away the people who are like unto the Polar
bear, for, if Lanka were to go under their sway, the
Sinhalese man would have to be in beggary.
20 ඉංග්රීසි ආණ්ඩු සොඳා රාජ ධම්මෙන් සත්රකිණා
රාජධම්මෙන් සත්රකිණා,
පෙන්වමු කී කෝරු අයින් බැව් යුදයක් වන් එදිනා.
The English Government, that rules the subjects with (ten)
royal virtues, is good, and if war ever breaks out, let us
then show that we are loyal subjects.
21 ලෙව්කේ ආදී උතුමෝ උනො සුඬෙන් නම්දරලා,
උන්නො සුද්ධෙන් නම්දරලා,
සිංහලයා දිව්වෙ නැතේ ඉස්සර නම් පස්සබලා
There were great men that distinguished themselves in war,
such as General Leuka, and in days of yore the Sinhalese
man did not run as a coward (from the battle field.)
22 පාගාලාදාමු රුපුන්තුංග ඉංග්රිස් රාජිනීන්ගේ-
තුංග ඉංග්රීස් රාජිනීන්ගේ,
ස්තුතියෙන් ඉම්මු දිගා ඉල්ලමිනා දිව් හෙලගේ.
Let us trample under our feet the enemy of her Majesty the
English Queen, and with thanks, remain in the house of
Lanka, praying for long life to her Majesty.
23 කා බී සන්තෝසවෙමු ප්රශංසා රාජිනිත්වා -
දී ප්රශංසා රාජිනින්ටා
සෙත් සිරියෙන් ඉන්ට පතා දැන් යදිමු දෙව් පිහිටා
Let us eat and drink and be merry, giving praises to Her
Majesty and let us pray to God that Her Majesty may
live in peace and prosperity.
5 ගිය.V Song වෘත්තය- සගෞමබාර.
24 නෙක් දේශ කීර්තියෙන්ම ආණ්ඩුවේ යොදා
සුරු ඤාණවන්ත මන්ත්රීයන් පිරිවරා
සොඳ එංගලන්ත දේශ වාසනම් ගරූම හේසිකා
රක්ෂා කෙරේවා නිත්සුරේන්දරා!
May God always protect Her Majesty under whose sway is
good England and who, surrounded by clever and sapient
ministers, has reduced many a country to a systematic
Government!
25 දික්කගෙ ගිවයන්හි කිත් හරා සරා
දශ ධර්මයෙන්ම ආණ්ඩු සාදවා ලනා
සොඳ එංගලන්ත දේශ බාර නම් ගරූම හේසිකා
රක්ෂා කෙරේවා නිත්සුරේන්දරා!
May God always protect Her Majesty under whose sway is.
good England, who ties the fame pearl necklace round the
necks of women-like cardinal-points (of the world) and
who causes good Government with ten royal virtues !
|
සිතියම් සහිත සද්ධර්මාලංකාරය
|
Sithiyam sahitha Sadhdharmalankaraya
|
Unknown
|
Non-Fiction; Religious
|
1954
|
1398 - 1410
| 0.981
|
සද්ධර්මාලංකාරය
නමො තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස
1. ධර්ම සංග්රහ වර්ගය.
සත්ථුප්පසත්ථ චරණං සරණං ජනානං
බ්රහ්මාදී මොලි මණිරංසි සමා වහන්තං,
පංකරු හාභ මුදු කොමල චාරුවණ්ණං
වන්දාමි චක්ක වරලක්ඛණමාදධානං
යන මේ ගාථාව සකල ලක්ෂණ සම්පන්න ගුණ ගණාධාර
ජගදීශ්වර ශාස්තෘ වූ සර්වඥයන් වහන්සේ ගේ ශ්රීපාද යුග්මයට
නමස්කාර පිණිස දක්වන ලදී.
මෙහි අභිප්රාව නම් ස්වර්ගමත්යපාතාල සංඛ්යාත භුවනත්රය
වාසී වූ සමස්ත සත්වයන්ගේ ප්රසාදනෙත්රයට විෂය වෙමින්
පාදාන්තයෙහි පටන් කෙශාන්තය දක්වා සකල ශරීරය එක
පැහැර සරහා සිටගත්තා වූ සුප්රතිෂ්ඨිත පාදාදී දෙතිස් මහා පුරුෂ
ලක්ෂණයෙන් හා, එම දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන් අනුව
පවත්නා වූ තම්බ තුංග නඛාදි වූ අසූ අනූ ව්යඤ්ජන ලක්ෂණ
ශ්රී ශොභාවන් හෙතුකොට ගෙන විකසිත පදෙමාත්පල
පුණ්ඩරීකාදීන් ප්රතිමණ්ඩිත වූ ජලතලාවක් සේ ද සාරකානිකර
යන්ගේ රශ්මි සමූහස්පර්ශයෙන් විස්ඵුරිත වූ ගගන තලයක්-
සේ ද සර්වසඵාලිඵුල්ලිත වූ කුසුමස්ත වකයෙන් හොබනා ලද
පාරිච්ඡත්තක නම් වෘක්ෂ රාජයා සේ ද අතිශයින් සශ්රීකව
බබළන්නා වූ උභයාංගයන් අතුරෙන් අධඃශරීරය වසා සර්වඥ
වෙශානුරූප කොට ත්රිමණ්ඩල ප්රතිච්ඡාදනාකාරයෙන් අඳනා ලද
ලාක්ෂා රස රාශියක්සේ අති රක්ත වූ දෙපට අඳනා සිවුරකින්
හා මත්තෙහි බඳනා ලද ස්වර්ණ විද්යුල්ලතාවක් හා සමාන
මනහර පටිධාතුවකින් හා එසේම ඌර්ධව ශරීරය වසා එකාංශ
කොට වළඳනා ලද සන්ධ්යාවලාපටලයක් වැනි සුරක්තවර
පාංශුකූල චීවරයකින් හා ශි රොධාතුව මැදින් රතන ප්රමාණයක්
නැගී ද්යුතිමත්ව බබළන කෙතුමාලාලංකාරයකින් හා සියලඟින්
නික්ම සක්වළ ගැබ පුරමින් දස දිග දුවන්නා වූ නීල, පීත,
ලොභිතාවදාත, මාඤ්ජිෂ්ඨ, ප්රභාස්වර යයි කියන ලද සවණක්
ඝන බුද්ධ රශ්මිමාලා සමූහයකින් භින්න වර්ණව හාත්පස්හි වර්
සද්ධර්මාලංකාරයෙහි
සිටගත්තා වූ බ්යාම ප්රභා මණ්ඩලය කරණ කොට ගෙන ස
වලාපටලයෙන් හා දෙව්දුන්නෙන් හා විදුලිය කැලයෙන් හා
වළඳනා ලද ස්වර්ණගිරි ශිඛරයන්ගේ ද උත්කෘෂ්ට වශයෙන්
දක්වන ලද නීසර්ග ශොභා විශේෂයෙන් විචිත්ර චක්ර රත්නාදී වූ
අනෙකප්රකාර රත්නජාතයන්ගේ ද සියලු දිව්ය බ්රහ්ම ගරුඬ
ගන්ධර්ව සිද්ධ විද්යා ධරාදීන්ගේ ද සකල ශ්රී ශොභාවෙන් එක පැහැර
නිශොභා කෙරෙමින් උපමාවිෂයාතික්රාන්ත වූ අතිශය සහිත
විලාසශ්රීන් දසදික් හොබවා බබළන්නා වූ අෂ්ටාදශ හස්ත ප්රමාණ
වූ රූපකාය සම්පත්තියක් හා, තවද ප්රඥාසම්පන්න ජනයන් ගේ
නුවණ නැමැති නෙත්රයට විෂය වෙමින් මනඃ ප්රසාදය උපදවා
තුන්ලොව්හි පැතිර පවත්නා වූ "ඉතිපිසො භගවා අරහං සම්මා
සම්බුද්ධො " යනාදීන් නව පෙදෙහි සංගෘහීතව සිටි ෂට් අසාධාරණ
ඥානය අෂ්ට විද්යා පසළොස්චරණ ධර්මය අෂ්ටාදශ අවෙනික ධර්මය
චුර්දශ බුද්ධ ඥානය ෂඅභිඥාය දශබලය සතර වෛශාරද්යය
සිව්පිළිසිඹියාය යනාදී වූ අනන්තාපරිමාණ කලණ ගුණ සමූහ
නමැති ධර්මකාය සම්පත්තියක් ඇත්තා වූ තමන් වහන්සේගේ රූප
ශබ්ද ගුණ විශෙෂතාක් දුටු දුටුවන් ඇසු ඇසුවන් සිතූ සිතුවන්
ඇස් නිවමින් කන් නිවමින් සිත් නිවමින් වැඳි වැන්දන්ට පිදු
පිදුවන්ට එක හෙලා දෙව් මිනිස් සැපත් හා නිවන් සැපත්
සාධාදීම් වශයෙන් සියල් ලෝවැස්සන් ජාතිකාන්තාරාදීන්
තරණය කොට අමාමහ නිවන් නැමැති ශාන්ති පුරයට පමුණු
වන හෙයින් ශාස්තෘ නම් වූ සර්වඥයන් වහන්සේගේ ශ්රීපාදද්වන්ද -
නමස්කාර කෙරෙමී. කෙසේ වූ ද යත්?
"සම්මන්නනත්ථො සහ හංස සීහ
සමාන ලීලාය යහිං පයාති,
නින්නුන්නතා භෙරිතලාව භුමි
හොතාථ පුපවාදිසුමණ්ඩිතා ච.
අපෙන්ති මග්ගා සයමෙව ඛානු
සකණ්ට මුලා කඨලාච සබ්බේ,
ගම්භීර නිරාජගපක දුන්නා
නිත්වා සභාවං රමණියමෙන්ති.
වජන්ති භුමිං ගිරයො පුරත්ථ
පසාරිතෙ පාදවරෙ ජිනස්ස,
නිබ්බාති අගී නරකොදරෙ‘පි
ගණ්හන්ති පාදෙ පදුමාදයො ච.
යනාදීන් දක්වන ලද මහත් වූ ආනුභාව සම්පත්තීන් යුක්ත
වූ කාම ලොකය රූප ලාකය අරූප ලොක යයි කියන ලද
ඇලෝ වාසීන්ට පරම ප්රතිෂ්ඨාධාර වූ තවද ජගත්තුය වාසි වූ
ධර්ම සංග්රහ වර්ගය
සකල ජනයන්ගේ වන්දනමානාදී බහුමාන භාජනව ලෝ කාධි
පති වූ සහම්පතී නම් මහා බ්රහ්මයා ආදී කොට ඇති බ්රහ්මරාජ -
යන්ගේ ද, අමරපුරාධිපති වූ ශක්ර දෙවෙන්ද්රයා ප්රධාන කොට ඇති
මහාත් භාව සම්පන්න වූ දිව්ය රාජයන්ගේ ද, අසුරපුරාධීශ්වර වූ
වෙපචිත්ති නම් අසුරෙන්ද්රයා ප්රධාන කොට ඇතිරවීයාන්විත
අසුර රාජයන්ගේ ද, උරග පුරෙශ්වර වූ මහාකාල නම් නාගෙ-
න්ද්රයා ආදි කොට ඇති දීර්ඝායුෂ්ක වූ නාගරාජයන්ගේ ද, මනුජ -
ලොකනායක වූ කාසි කොසලාදී නරෙන්ද්රයන්ගේ ද, යනාදී වූ
රාජාධිරාජ ප්රශස්ත උත්තම රාජයන්ගේ මස්තකාලංකාර මකුට -
මණිමයුඛ මාලාවන් උද්වහනය කරන්නාවූ හෙවත් නිරන්තර-
යෙන් වැඳ පුදන ලද නෛක බ්රහ්ම සුරාසුරොරග ගරුඬ ගන්ධර්ව
සිද්ධ විද්යාධරාදී වූ රාජාධි රාජයන්ගේ ද සකල මස්තකාලංකාර වූ
මෞලි මාණික්ය රශ්මි සමූහ නැමැති හංස සහස්රයන් උද්වහනය
කරන්නා වූ පුමටවට සිලුටු දීගුලි පංක්ති නැමැති පෙති
පතරින් හොබනා සර්වාකාර පරිපූර්ණ වූ නාභි නිම්වළලු සහිත
දහස් ගණන් දැවී නැමැති කෙශර පංතීන් ශොභමාන වූ චක්ර
ලක්ෂණ නැමැති කර්ණිකා දෙකක් හා -
''තමෙව් චක්කං පරිවාරයිත්වා
සිරි වත් සොවත්ථවටංසකා ච,
පාසාදභද්රාසනපුණ්ණපාතී
සීතා තපන්නා ච මයූර හත්ථා.
නීලාදිභෙදා කමලුප්පලා චලාව
සමෙරුසත්තද්දි මහා සමුද්දා,
සත්තාපගා මහා සරා ච
හිමාලයො චක්කවාළද්දි කොච.
චන්දක්කතාරාච ඡදෙවලොකා
පීතාමහාවාසමනුස්සලොකා,
සුවණ්ණනාවා සිවිකා ච සඛං
කෙලාස සෙලා ධජතොරණාව.
චින්තාමනුන්හීස වච්ඡසධෙනු
මීනද්වයං චක්කවත්තිස සෙනො,
සිහස්ස මාතංග විභංග රාජා
හංසොසභො කිමපුරිසො මයුරො.
කොචා ච එරාවණ හත්ථරාජා
සචක්කවාකා මකරාදයො ච,
නානා මහා මංගල ලක්ඛණානී
විරොචමානා විලසන්ති නිච්චං."
සද්ධර්මාලංකාරයෙහි
යනාදීන් දක්වන ලද එම චක්ර ලක්ෂණ කර්ණිකා දෙක
පිරිවරා සිටි සිරිවස ස්වස්තිකාදී වූ දෙසිය සොළසක් පමණ-
අනන්ය සාධාරණොත්තම මංගල ලක්ෂණ නැමැති මුවරද සමූහ -
යන් දරන්නාවූ රක්තපදම යුග්මයක් හා සමාන අරුණතරවර්ණ.
සම්පත්තීන් යුක්තව මෘදු කොමල මනොඥ වූ සියලු ජනයන්
විසින් පසස්නා ලද එබඳු ශ්රීපාද යුග්මය එහි ජනිත මේ යථොක්ත
ප්රකාර ඇති සකල ජනමනඃ ප්රසාදජනක වූ තථාගතො චිත
ලක්ෂණ ගුණචින්තනාදී වශයෙන් මනොද්වාරයෙහි පැවැත්තා වූ
භක්තිප්රෙමාති බහුමානොපචාර භාරාවනතොත්තමාංගය කරණ
කොටගෙන හෙවත් මනොද්වාරයෙන් ප්රෙම සහිතව කායද්වාර -
යෙන් ප්රණතව වාග්ද්වාරයෙන් ස්තුති කෙරෙමින් ආයු වර්ණ.
සැප බල බුද්ධි වර්ධනාදී වූ සියලු අභිමතාර්ථ සිද්ධිය පිණිස
නමස්කාර කෙරෙමි වඳිමි කී නියාය.
එසේ හෙයින් මේ ලෝකයෙහි තම තමන් භජනය කළා වූ
සත්වයන්ට කැමැති කැමැති වස්තු සිද්ධ කොට දෙමින් තුන් ලෙව්හි
පූජ්යව සිටි මහානුභාව සම්පත් ඇති චක්රරත්නාදී වූ උත්තමා
වස්තුන් විසිනුදු ලක්ෂණ ව්යඤජනයෙන් භජනය කරන ලද එබඳු
ශ්රීපාද යුග්මයට නමස්කාර කිරීමෙන් සිද්ධ කරන්නා වූ විපාක
විශෙෂය සලකාගත නොහී යම් කිසි කෙනෙක් බුදුන්ට කළ
නමස්කාර පමණකින් ආයුර්වර්ණ වර්ධනාදී වූ අභිමත ප්රාර්ථනාව
කෙසේ සිද්ධවේදෝ හෝයි සැක සිතන්නාහු වූ නමුදු ඔවුන්ගේ
සාංකා දුරුකරණු පිණිස මෙතැන්හි දැක්විය යුතු බොහෝ කථා
වස්තුන් අතුරෙන් එක්තරා උදාහරණයක් ගෙණ හැර දක්වමි.
තමහට වැඩ කැමැති සත්පුරුෂයන් විසින් සාවධානවා
ඇසිය යුතු.
හේ කෙසේද යත්? එක් සමයෙක අප මහා ගෞතම සම්මා
සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මගධ රට වෙධිය නම් පර්වතයක්
මුදුනෙහි පවුරු පදනමින් හා භිත්ති දොර කවුළු ආදියෙන්
හෙබියා වූ ඉන්ද්රශාලා නම් ගල් ගුහායෙක වැඩ වසන සේක.
එකල ශක්රයෝ මනුෂ්ය ගණනාවෙන් තුන් කෙළ සැටලක්ෂයක්
අවුරුදු ශක්ර සම්පත් විඳ තමන්ගේ ආයු ගෙවුණු හෙයින් මරණ
භයින් වෙව්ලා තව්තිසා වැසි දෙවියන් රැස්කරවා මහත් වූ
දිව්යසෙනාව හා සමග බුදුන්දක්නා කැමැතිව වෙඩිය පර්වතයට
ගොස් තමන් ආ නියාව පංචශිඛයා ලවා බුදුන්ට දන්වා ඔහු
ගෙනදුන් අවසරයෙන් ඉන්ද්රශාලා නම් ගල්ගුහාවට වැද බුදුන්
වැඳගෙන ඔත්හ. එකල බුදුහු සක්දෙව් රජහුගේ පූර්ව චරිතය
බලා "ශක්රය ආයු බොහෝ ව '' යි වදාළ සේක.
ධර්ම සංග්රහ වර්ගය
එබස හා සමග ශක්රයෝ තුන් කෙළ සැටලක්ෂයක් අවුරුද්ද -
කට ආයු ලදින් තුන් ගව් උස දිව්ය ශරීර ඇතිව ගව් උස මිණි
ඔටුණු දරා සැට ගැලක් පුරාලන දිව්යාභරණයෙන් සැරහී රන්
හිරිකුළු දෙකක් බඳු වූ දිවමිණි කොඩොල් දෙකක් දෙකණ
පැළඳ යෙලයාලක් සුවඳ විලවුන් ගෙණ රන්ගිරි අතලක් මුදු -
නෙන් හුණු ගඟුල් හැල්ලක් හා සමාන වූ මනහර මුත්හරක්
කරලා විදුලිය කැල වැළඳි රන් පර්වතයක් මෙන් ශොභාමත්ව
නොයෙක් දහස් සුවහස් ගණන් හිරසඳ එක විට පහළ වූ
කලක් පරිද්දෙන් සියලඟින් දුවන්නා වූ රශ්මි සමූහයෙන්
දසදික් හොබවා මහත් වූ දිව්යානුභාවයෙන් දිලිහි දිලිහී වැඳ
වැඳ නැගී සිට බුදුන්ගේ මහිම සිත සිතා වැඳ වැඳ නැමි නැමී
එකත්පස්ව සිටියහ, එසේ හෙයින් කියන ලදී.
"යං වන්දමානො තිදසාධිපො සො
යස්සානුභාවෙන ගතායුකො'පි
සකීය ඨානෙසු පුනාසි තෙසං
පාදම්බුජං ධීර මහානුභාවං " යී.
මෙසේ මහ සොම්නසින් ඔදවැඩියා වූ ශක්රයෝ බුදුන්ට
දන්වන්නාහු, ස්වාමීනි, පෙර මම මේ බුද්ධොත්පාදයෙහිම
සදිව්ය ලොකය පිරෙයි, සතර අපාය සිවෙයි, යනු අනුන්
අතින් ඇසීමි. දැන් මම ඒ ප්රත්යක්ෂයෙන් ම දිටිමි. නුඹ වහන්-
සේගේ මේ බුද්ධොත්පාදයෙහි කිඹුල්වත් නුවර ගොපිකා නම්
රාජකන්යාවක් තුනුරුවන් කෙරෙහි පැහැද පඤ්චශීලය අඛණ්ඩ
කොට රක්ෂා කරන්නී, ස්ත්රී භාවයෙහි සිට බුදු විය නොහැක්ක.
පසේ බුදු විය නොහැක්ක, සක්විති රජ විය නොහැක්ක, සක්
දෙව් රජ විය නොහැක්ක, මාර සම්පත් ලද නොහැක්ක,
යනාදීන් මෙසේ ස්ත්රී භාවයෙහි ස්වප්රධානත්වයක් නැති පවත්
අසා ස්ත්රී භාවයෙහි කලකිරී පිරිමිව උපදිමියි ප්රාර්ථනා කොට
විහාරයක් කරවා සඟ තුන්දෙනෙකුන් වහන්සේට පිළිගන්වා
නිරන්තරයෙන් සිව්පස දානයෙන් උපස්ථාන කළාය.
බණ අසන වේලෙහි පවිත්රශීලීව එක් තෙනක වැඩ හිඳ භය
ලජ්ජා ඇතිව ආදර සහිතව දොහොත් මුදුනෙහි තබාගෙන
දසත නොබලා කිසි කෙණෙකුන් හා කථා නොකොට බුලත්
පමණකුත් නොකා නො නිඳා එකඟ වූ සිතින් බණ අසා
නොයෙක් පින්කම් කොට ස්ත්රී භාවයෙන් මිදී තව්තිසා දෙව් -
ලොව නොයෙක් ලක්ෂ ගණන් දිව නළුවන් හා සමග දහස්
සුවහස් ගණන් දෙවඟනන් පිරිවරා දෙ දෙව්ලොවට අධිපති වූ
මටම පුත්ව ඉපිද ගොපික දිව්ය පුත්රය යි ප්රසිද්ධව මා හා සමාන
වූ සම්පත් ලද්දී ය.
|
හංස සංදේශය
|
Hansa Sandheshaya
|
සී.ඊ. ගොඩකුඹුරේ
|
Fiction; Poetry
|
1953
|
1457 - 1465
| 0.8553
|
හංස සන්දේශය
1 සැරද1 හසරදසඳ2—පුන්සඳපහන් පිරිසිදු3
පියකරු පියන් පිරි – පියවුරු ලෙසින් හොබනා
2 සැප1 සැපවෙයි1 ලොවට - තොප තෙපලකින්2 හසරද3
තොප තුඩතුළට කිරිරස දිය හැර4 ව දිය 5
තොප පිට පිහිට කර බඹ තෙදිය ඇවිදි6
තොප රුව ලත් හසත්-සත? සැපත රැකඃ සැප දේ
තොප උන් ටැඹට පිට දී විදි සැර සතර
තොප ගෙන9 එතී යෙති දිව බිම හෙන අතර
තොප නම ඉදිරි කළ නමටත් උතුම යෙති
තොප කුල පැමිණි10 මහසත්හුද11 හිරු දිනිති
තොප සැටි රැගෙන සිටි තැනටත් කෙරෙති12 රුති
තොප වෙත මිතුර13 ඉන් අප සිත වැඩෙයි බැති
3 වන කල ගොදුරු මරකතමිණි මියුරු ලෙ ස
බොන කල පොකුරුමී ඉඳ පිපිපියුම් හි ස
යන1 කල ගමන් රිවිසඳ පසුකර අහ ස
මන කල මිතුර2 තොප යස පවසමි කෙලෙ ස
4 මෙතින් නොගෙන උන්ගෙන් වන අයා පත
ගතින් ගෙන1 දිදී රන්වන්2 පියාපත
නිතින් සියන්3 රැකියව4 සිත දයාපත
සිතින් සිතන්ටත් බැරි මෙතොප යා පත
1. 1D සැරදෙ, HMTV සරද 2 H °රජ° 3 D පිරිසුදු 4 V සොබනා.
2. 1D සැප සැපයෙයි, N හැර හැම සැපවෙයි 2 K තෙපලින් 3 G රදහස,
M හන්ෂරදහසය, KV හසර දහසය, N හසරදය 4V දියහර 5M වැදය
6T තෙදිය තැවිදිය 7 V සත් 8 V රැකදෙය 9 KMV ගෙන් 10 DPNR
රැගෙන 11 L °සන්නුද, N බෝසත්හුද 12 N කෙරෙයි 13 V මිතුරු.
3. 1Lගණ 2V මිතුරු.
4. 1KP ගැන, M නැන, V ගුන 2D වන 3V සිය 4 N රැකියෙන්
5D සිට 6V සිතන්ඩත්.
හංසසන්දෙශය
5. බැඳී මලෙයි උන් රජු වෙතම පෙම් බැඳී
නොඟිය හසු ' දැක වැදි මලෙන්3 මි ඳී
ලැදී 4 එගුණ බඹදත් රජ රජෙන්5 පි දී
හු දී7 දහම් තොපවෙත වැතිරඃ පුදඃ ලදී
6. මෙලෙසින් දියත පරසිදු ඉටුමිතුරුස ඳ
අ හ සි න් පැමිණි විසිතුරු සිතුමිණක් ලෙ ද
විලසින් මෙතොප ලදුයෙමි පිනකින් මෙස ඳ
එබැවින්1 තොපට පවසන අස්නෙක සබ ඳ
7. අද රව1 අසාගෙන2 ලෝවැඩ අදහ සිනි
හද3 තුළ තබා රැක ලද නිදනක් ලෙ සිනි
මඳ ලස නොවී මෙපුරෙන් ගොස් අප බ සිනි
එද තොප විසින් පැවසිය යුතුවෙයි තො සිනි
8. දිනූ බිම මහිම ඇති මුනි මාරබල
වැනූ තැනක් වැනි සත පින් සාරපල
තැනූ නොයෙක් කෙත්වත් සරු සාරපල2
දනූ පසිදු වෙහෙරෙකඃ සැදි කෑරගල
9. පුල් සැදි කමල් විල්-මල්වතු දිමුතු එවෙහෙර’
දැක දැක දෙලෝ2 වැඩ පවසන අමා ලෙ සින්
ලක එක මඟුල් ගෙයසේ කළ තමා බ සින්
පෙරැදුරුවර4 නුදුටු—ගැඹුරු තැන් දුටු සතරෙහි
ඇ සූ සඟන යලි ටීකා කරන ලෙ ස
දෙසූ අසනා5 තැන් සැක තැන් මුලින් පි ස
නිති වනරත්න රුවනින්? සඟුරුවන් ඇති
නිති වනරත්න දිදුලෙන් මොක් මඟන8 තැති
නිති වනරත්න දිවුරජකුල9 රැක පැවති
නිති වනරත්න මාහිමිහිමිසඳ පවති10
5. 1 DN හස 2 V බැඳි 3 KPR මලින්, MT °ම් 4 KMNPRSV ලදී 5 KR
රජෙක් 6 V මිදී 7 KMS රැදී, N ද්රොදී 8P වැදිර 9KMV පුර.
6. 1HPT එබැවින් 2 N අස්නක.
7. 1MV අදරට 2V අසාගණ 3D හිද, N ඉද.
8. 1KM වනූ 2HV සාරකල 3DM වෙහෙරෙක, K°රෙක්, N °රක,
RV°රක්
9. 1HT එවෙහෙරෙහි, V °හෙ 2V දෙලොව 8K මෙන්, Tලෙස
4V පෙර° 5MV අස්න 6V මලින් 7D රූවන් 8PRT මගග,V මග
ගන 9DH දෙව්° 10KSV පැවති.
හංසසන්දෙශය
10. ලොවැති නොමින් සිරිසැපතින් පිරි2සාල
කැමැති ලෙසි න් දෙන තිළිනෙන් සුර සාල
නැවති3 දොසින් දිසි යසසින් සුවිසාල
එය ති රදුන්4 දැක මෙඅසුන් පවසාල
11. මිතුරුතුම හස්න මුනිසස්න එහිමිහට කියන සුබහස්න
මතු කියමි. පියදස්න තොප මඟ පිළිවිස්න2 දන විස්ම
වනලෙසට මෙපුරෙහි පිරි ඉසුරුසරඃ වනන4 මා
තෙපුල් මිණිකොඩොල් තා5 සවන් සද.
12. සිරිවද්දන1 සැපතින් දිනු අලක පු ර
රුපමද්දන1 කර ජයලත් නොයෙකව ර
බලවද්දන1 රඳනා සතුරු සැකහැ ර
ජයවද්දන1 පුර නම් මෙය මෙලකතු ර
13. මෙරමත ගෙන අලළන1 සඳ කිරි සයුර
වෙරලත වැද සිටි තුඟු දියකඳ අයුර
පිරියත සිට බබලයි පිළිමිණි පවුර
සිරි ව ත මෙපුර සරි පුරයෙක් නම් කවර
14. සිරිසඳ මෙපුර වඩනා මඟුලට අතු ළ1
මනනඳ සොඳුරු පියවෙළි ලෙසිනි නිකස ළ
පියනඳ තිසරවැළ බිඟුරළ කෙ වත ළ
හැමසඳ4 දිලෙයි පිපි පඬෙරින් සැදි අග ළ5
15. අනත පිරි ඉසුරු සැපතින් වෙමින් බ ර
අනත පෙණ මඬුලු පෙළ මඬන එකව ර
මහත ගජන් කන්තලපවනින් පැහැ ර
වියත වැනෙන දදතින්2 හැමෙයි මෙපු ර
16. බිඳ ගනදුරු එළිකරතත්' රන් තොරණ
ළද බිසරුව බිය දුරලයි මිණි තොරණ
බිඳ ගිය තැන් හයකුර පහරින් දෙරණ
මද පොද ඉස සමතල කොට යෙති වරණ
10. 1 N සඳ° 2 V සිරි 3 C නොමැති, N නැමැති 4 KMV සඳුන්.
11. V මෙය කවියක් සේ ලියා ඇත. 1V °සැස්න 2V ° විසින 3V මනන
4V සරන 5N නානා.
12. 1 HV &, PR ඪ 2 V 08, KMST දර්ද
13. 1N අල්ලන 2D සිරිවත මේපුර සරි පුරයෙක් කවර, N පුරයෙකි
කවරවර.
14. KMNV ඇතුල 2DH පියවිලි 3D කෙළි 4D ඇම 4 V මඬෙරින්
5V අයල.
15. 1D මැඩෙත, T මැඩෙන 2M දදකිනිම් ?
1D එළි°,Mදුරු°.
හංසසන්දෙශය
17. වහුටු1 හය සෙනග කුරරොන් වැද තිද ස
කිලුටු වෙතීදෝ සැඩකරකරපහ ස
දැමිටු සතට නොවදින ලෙසට දෝ බ ස3
නොපටු වලාකුළු හිඳුවයි4 පුර අහ ස
18. මිණිබඳ සඳලුවල පිළිබිඹුව දිසි ස ඳ
වතසඳ සිරින් තම දිනුවයි මෙපුර ල ඳ
නුබ මැඳ සිසර හැර තුරුසෙන් ගෙන නොම න ඳ2
යුද අදහසින් සිටිනා වැනි මෙපුර වැ ද
19. රුවන් පහ කවුළුවෙන් පෙනෙන1 පුරඟ න
උවන්2 සඳද සඳමඬලද දිසි ගුව න
නුවන් පුරා දකිමින් දෙකම එකතැ න
ලෙවන් සිත සතුටු වෙයි උවමට කිය න
20. මිණි නිල් කැරැල්ලෙන් නැගිරැස් නුබ වැසිය
ලෙළ රන්1 කෙහෙල්ලෙන් පැහැ විදුලි ගැ වැසිය
ගජ නත් පිහිල්ලෙන් හෙන දියහැලි2 වැසිය
නිති මෙ2 සියල්ලෙන් තුටුවන පුර වැසිය
21. අපසර වන් වළලුත් ලා තමන් ද ඟා
අපසර ගෙන සරමින් නිතොර පුර ම ගා
අපසර ගුත් තෙනටත් බැඳ කෙරෙති3 නි ගා
අපසර වෙනි4 හසඟන පුරඟනන් ම ගා
22. නෙතිනිඳු වර වතිනිඳු1සිරි දුරු කෙරෙ ති
ගති නිඳු පුර2 සුරඟන2 රුව පරදව ති
සසිනිඳු තුනුපහසින් සත ගැති කෙරෙ ති
පරසිදු පුරඟනරුව කවුරු පවස ති
23. මනහර සුවඳ විහිදෙන නිති දසනු දෙ ස1
හැමවර සුසැදි විසිතුරු සල්පිල් සහ ස
පියකර කර ලියන් උන් විඳගී නැටුම්ර ස
බිහිදොර සියෙන් සිය සැදි පුරවේදෙප ස
17. 1Pවුහුටු යා°, V බුහුටු අය ° 2 LM බසට, V සත 3C බැස 4 V ඉඳුවයි
18. 1D නුබමැදහි සර හැර, P° සරහර, HMTV සිසිරකර 2 V නෙමද.
19. 1D පෙනෙන 2 D වුවන්.
20. 1Tලෙලපත් 2K°රැලි3D මේ.
21. 1D ගත් 2DP තැනටත්, N තණටත් 3DM දෙතී, K කරති 4 D වෙතී
22. 1M වතනිදු 2M සුරපුරගන, N සුරසුරඟන.
23. 1 P දසනං° 2 DN හැරහැම විඳී.
හංසසන්දෙශය
24. පිළින් පළින් සැදුණු මිණිකිරණ දිදුලිය
පෙළින් පෙළ අඹර පවනඹළ කෙහෙලිය
කුළින් කුළ රුවන්රැස් විහිදි කැරලිය3
පෙළින් පෙළ උදුළ පහ අඳුරු දුර ලිය
25. දොරින් දොර පසඟතුරු සිඳුගොස රඟය
සරින් ස ර නඟන ලියගී මන රඟය
කරින් කර ලෙළවිරැස් විදෙන ත රඟය
උරින් උර පැහැර නිති සරන සෙනඟය
26. උයන් වතු කමල්විල් අවට උදු ලිය
රුවින් බැබළි සුරඟන අයුරු පිය ලිය
ලෙවන් සතුටුවන සව්සිරිනි ඉසි ලිය
මෙයින් මෙපුර පුරඳර පුරසිරිසි ලිය
27. මුළුලොව සිරිසැපත්1 -සැපත්1 තැන් මෙන් තෙවුනා
මනහදනා මහදනා2— රඳන2 රදසිරි2 මෙපුරේ
28. ස ත ර දිගත යසහර ලම්බා1 පුරුදු
ළ ත ර ර රුපුන් ජයගෙන පුම්බා විරුදු
නොහැර වෙතට2 කර3 දෙරණම්බා සිරිදු
නිතොර පවති4 සිරිපැරකුම්බා නිරිඳු
29. තවද ආඛණ්ඩලා1 ඛණ්ඩ ගුණෂණ්ඩ මණ්ඩිතපණ්ඩිතජන
පුණ්ඩරීකමාර්තණ්ඩ2 මාර්තණ්ඩ කුලෝදභූත භූමණ්ඩලේ
ශ්වර3පරාක්රමබාහු නරේශ්වරයාගේ මෙද එක් වර්ණනා
භාසනයෙක.4 එද තා කර්ණභූෂණය5 කර.
30. සිත් නිතියෙන් මුනිපුදයට1 නමාලිය
සත් ගුණයෙන් සව්සතසිත අමා ලිය
ගත් විකුමෙන් රුපුනිරිඳුන් ද මාලිය
මෙත් සිලිලෙන් මුළු තෙදියත තෙමාලිය
24. 1MVවිදුලිය 2 PT තඹර 3D කැරැලිය, KMSV කිරුලිය.
25. 1V පෑර.
26. 1D °සිරිම 2D පුරඳුරු.
27. 1Mසැපත් 2 KM මහාදනමණාසිරි,T මහදනා රැදි මෙපුරෙ
V මහාදන°.
28. 1MV යසහලරඹා 2D වෙතම 2, 3 V චතකස 4DN වැජඞ්, HKTV
පැවති, P පවතු,
29. 1V අකඬලා 2M මාර්තන්ඩ 3HT මඬලෙස්වර 4D වර්ණභාෂණයෙක,
N වණ්ණං° 5P °භාසනය.
30. 1 R පුදයෙන්
|
මහාවංස ටීකා
|
Mahawansa Teeka
|
හික්කඩුවේ ශ්රී සුමංගල හිමි
|
Non-Fiction; History
|
1895
|
1827 - 1895
| 0.9978
|
MAHAWANSA TIKA.
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
බුද්ධ ජන පදුම විභූතනුත්තරො
ර විකුලම්බර පභාසිත්තමො
සද්ධම්ම කිරණකරතෙජසා යො
මොහන්ධකා රහන නම්හි මහානුභාවො.
තං ලොකනාථමභිවන්දිය පූජනෙය්යං
ධම්මංච තස්ස සංඝවරංච
ගුණකර මහාවංස කථානං
අනුත්තානත්ථ වණ්ණනං කරොම.
තං නිසාමයථ සාධවො ජනා.
තත්ථ යො සයම්භුවසෙන උප්පන්න අරියමග්ගෙන සවාසනෙ
සබ්බ කි ලෙස මලදොසෙ විද්ධං සෙත්වා සබ්බ ගුණ විසිට්ඨතං ගතො;
සබ්බ සත්තහිතාවහො, සබ්බ සත්තුත්තමො, අසමෙක පුග්ගලො,
ලොකනාථො, ලොකගරු, ලොකනායකො, සදෙවකෙනපි ලො
කෙන කතස්ස වන්දනාමාන පූජා සක්කාරස්ස භාජනභූතො, පරම
පූජාරහෝ, අග්ග දක්ඛිණෙය්යො, වෙනෙය්ය ජනපදුමසඬස්ස සුපූ
ල්ලිතභාව කරණෙන විභූතො, අනුත්තරො ධම්මස්සාමී, ධම්මරාජා,
සක්යප්පත්තිකාරණෙ නෙව රවි කුලම්බර සංඛාතං සක්ය කුලගග
ණතලං ඔභාසෙත්වා, තත්ථ උත්තම භාවං සම්පත්තො, කුලවඩ නො
නරාසභො සද්ධම්ම කිරණ රජාලපතාප සම්පත්තියා විභූසිතො, අවි
ජ්ජන්ධකාරාධි භූතස්ස ලොක සන්නි වාසස්ස සන්තතානුසයිතවසෙ
න පත්ථටස්ස බලව මොහන්ධකාරස්ස හනනම්හි විද්ධංසනම්හි බුද්ධ
කිච්චෙ මහානුභාවො, වෙනෙය්යජනහිතත්ථාය පත්ථිතෙන සබ්බ
ජගති බන්ධනගත මහා කරුණ ඤාණප්පභාවෙන, සබ්බ සත්තානං
ඉන්ද්රිය පරොපරියත්ත ආසයානුසය චරිතාධිමුත්තාදී න මනුරූපවසෙ
න පවත්තිත දෙස නාමය ඤාණෙන චතුවෙසාරජ්ජ විසාරද සහිත
දස බලඤාණෙනච, සබ්බ ධම්මෙසු අප්පටිහත සබ්බඤ්ඤැතානා
වරණ දීහි චාති - ඉමෙහි මහන්තෙහි ඤාණානුභාවෙහි සම්පන්න
බුද්ධානුභාවො හුත්වා, සද්ධම්ම කිරණ රස්මිජාල පතාප සම්පත්තියා
වෙනෙය්යජනපදුම සද්ධස්ස සුඵුල්ලිත කරණ සමත්ථො අහොසි.
MAHAWANSA TIKA.
තං ලොකනාථං ලොකප්පටිසරණං ලොකප්පදීපං ලොකප්පති
එංලොකත්ථ සාධකං සබ්බාකාර පරිපූණ්ණං සබ්බ ගුණ විසිට්ඨං සත්තු
ත්තමං සබ්බ සත්තහිතා වහං එක පුග්ගලං, සන්ධාරිතයොබ්බන
ජනෙහි අභිපත්ථිතාරහස්ස වෙනෙය්ය ජනපදුමසඛස්ස විභූතං
අනුත්තරං ධම්ම රාජංච, තස්ස කිරණ රස්මිජාල පතාප සම්භූතං සප
රියත්තිකං අරියමග්ග ඵල නිබ්බාණ සංඛාතං විසිට්ඨං ස්වාඛ්යාත
තාදි උත්තම නිය්යාන ගුණ යොගං ධම්මරතනංච, තබ්බිකසිතං
තද්දෙස නාමයඤාණ සම්පත්තියා තප්පවත්තිත සද්ධම්ම කිරණ රස්මි
ජාලතෙජසා ඵුල්ලිත පදුම සංභූතං සුගති විපාක සුඛ පරිභොගසු
ඛත්ත හිත කුසලත්ථිකස්ස ලොකස්ස අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං
අරියසංඝංච, වන්දිත්වා ; මම පටිභාන බලානුරූපෙන ඉමාසං ප
ද්යපදොරු වංසගාථානං අනුත්තාන පදවණ්ණ නමහං කරිස්සාමි.
තං සාධවො සප්පුරිසා නිසාමයථ නිසාමෙථ, සුත්වා ධම්මං ධා
රෙථ, ධතානං ධම්මානං අත්ථං පඤ්ඤාය උපපරික්ඛථා ' ති ආදී
හි නිබොධථ විජානාථ සක්ඛි පටිවෙධවසෙන අත්ථ පච්චක්ඛං ක
රොථා'ති අධිප්පායො.
ඉදානි පඨමං තාව සද්ධම්ම දෙසක සවනාභියොගාචරියසිස්සෙ
හි ඉම. අත්ථඛ්යංජන සම්පන්නං සබ්බාකාර පරිපුණ්ණං සුවිභ
තත්තං සබ්බ දොසක්ඛයකරං සොත්ථිබහුලං සුඛ විපාකං සන්ති සුඛං
පරමනි පූණත්ථ සම්පන්නම මලං ලොකස්ස තාණකරං න දෙවමනු
ස්සාදීහිපි කෙහිචි අනභිලාසං පරහිත සිද්ධිප්පයොගාය මහා
කරුණය අභිනිප්ඵාදිතං සබ්බ ලොකස්ස පරමස්සාසකරං හිත
සුඛාවහං වෙනෙය්ය ජනබන්ධ වාදරභරිතං සත්ථුදායජ්ජං
විසයං ගම්භීරං සබ්බඤ්ඤැ භාවාය කෙතු භූතං සබ්බමාරසඟා
මහඟ කරං තදභිමුඛෙ පග්ගහිත පමුඛජං සබ්බඤ්ඤැජයවර
කොන්තං කිලෙස සත්තුවිධ මනං සම්බුද්ධර විම්හි උදෙන්තෙයෙව
විඛ්යාතං පාකටං තද්දෙස නාමය ඤාණප්පභවං තිවට්ට පරිමො
වනං තිභවසමතික්කමං යානත්තය පකාසනං තිවිධ කල්යාණ
සංයුත්තං චතුසච්චප්පකාසනං ස්වාඛ්යාතතාදි උත්තමනීය්යා
න ගුණ යොගං සීලප්පභූති පටිපත්ති සාසන පරිදීපනං ලොකුත්ත
.රමග්ග ඵලනිබ්බාණසංඛාතස්ස අධිගමසාසනස්ස පටිලාභාය
පදට්ඨානභූතං අනුපාදිසෙසනිබ්බාණසංපාපකං පරියත්තිසංඛාත
මං බුද්ධ වචනං, උග්ගහන්තෙහි පානීය පටිලාභෙ පිපාසිතා
විය, ධන පටිලාභෙ දුග්ගතා විය, අතිවිසිට්ඨෙන උස්සාහෙන සක්ක
ච්චං තං සවනංච තං දෙසනංච කාතබ්බං තෙනෙතං වුච්චති.
පානීය හෙතුම්හි පිපාසිතා' ව
ධනස්ස හෙතුම්හිව දුග්ගතා' ච
උස්සා හිතා ධම්මෙ පිපාසිතා' ව
සක්කච්ච ධම්මං පවරං සුනාථා'ති.
MAHAWANSA TixA.
තං කස්මා ඉතිචෙ? ධම්මසවනත්ථාය උපගත සොතුහි කාතබ්බ
සාසනක්කම විධිදස්සනත්ථං වුත්තං තං කථං?
අම්හාකංහි සක්යමුනි භගවා බොධි පල්ලංකෙ නිසින්නො යෙව
සහ චතුසච්ච පටිඩා අප්පිත අත්තුඩාර ගුණනං වසෙන කතක
රණියොපි හුත්වා " ලොකූඩාරභාරපිමෙ වහිතුං වට්ටති '' ති එවං
සන්නිට්ඨානං කත්වා; කාතබ්බ බුද්ධකිච්චො තත්ථ නිච්චඛ්යාවටො
අද්දස, ඉමං ජාති ජරා මරණ දිදුක්ඛාදක පරිපුණ්ණං දිට්ඨිමානාදි
ගාහාකූලං දුත්තරං සභයං සංසාර මහණ්ණවං සංසරිත්වා, සන්නි
රුද්ධ මනස්සාසකං අනඤ්ඤප්පටිසරණං ලොකං
දිස්වාන දයාය කම්පිතභදයො, තතො තමුද්ධරිත්වා නිබ්බාණ
අභයපුරථලප්පදෙසම්හි පතිට්ඨාපෙත්වා; තං ලොකුත්තර සුඛ ස
මඟි කත්තු කාමො තමෙතං තණ්හුපාදාන පිපාස දුක්ඛෙනාභිපිළි
තං ලොකං, අරියකන්ත සීල සීතල මධුරමනුඤ්ඤං පානීයං පායෙ
ත්වා; උපායාස දුක්ඛ විනොදනත්ථංච, කිලෙස පරිළාහගහණතෙජ
සම්මතෙන ඛුප්පිපාසාජිඝච්ඡා දුක්ඛෙනපි අභිභූතං ලොකං,
අග්ග ඵලසමාපත්ති සුඛ මුදුමනුඤ්ඤපණිතසුවිසාලිඔදනං සිනිඩ
භොජනං භොජෙත්වා, තං ඛුප්පිපාසා දුක්ඛම්පි විද්ධංසෙත්වා; තස්ස
සුඛහිත කරණත්ථංච ධම්මං දෙසෙයි.
"තං තුම්හෙ සුගතප්පහවං අතිදුල්ලහං අතිවිසිට්ඨං පවරං පරිස
ත්ති ධම්මං සුත්වා '' දුක්ඛ මොක්ඛං අම්හෙහි පරියෙ සිතුං වට්ටති
'ති චින්තෙත්වා නිරත්ථුකං සබ්බකිචිච්ච පසුතං හාසන සුඛංච පහාය;
නිස්සරණ ජඣාසයෙන ධම්ම සවනත්ථාය උපගතා, රතනත්තය
ගුණනුස්සරණෙනහතන්තරායා ධම්ම සවණම්හි පානීය පටිලාභ
හි පිපාසිතා විය, සද්ධම්ම සවන මධුර පානීය පටිලාභ තුට්ඨි සහිත උ
ස්සාහෙන, ධම්ම සවනමය පුඤ්ඤෑපචයම්හි පසාද කරණවසෙන,
සප්පුරිස භූමිං ඔක්කමිස්සථා 'ති.'' එවං සොතුනං සවනුස්සා හෙන
සප්පුරිස භූමියා පතිට්ඨාපනත්ථං.
අපිච පුථුජ්ජන දාළිද්ද දුක්ඛෙන පිළිත්වා ; හීන භාවප්ප
තස්ස ඉමස්ස අත්තාණස්ස ලොකස්ස ලොකූත්තර අරියධ
නං උළාර විභවං මහායසං මහා සම්පත්තිං විදහිත්වා; තං දු
ක්ඛ විද්ධංසනත්ථං, භගවා යං දෙස නාමයඤාණ හත්ථෙන සීලස
මාධි පඤ්ඤා පටිපදාද්යත්ථ රතනධන සාර මහානිධානං ගහෙත්වා; ප
රියත්තිමය භාජනන්තරගතං කත්වා; නිදහෙසි දෙසනාවසෙන
සොතුනං පටිපාදෙයි. සච්ච පටිවෙධ පදට්ඨාන භූත මත්ථං, ධන
පටිලාභම්හි දුග්ගතා විය, පුබ්බේ ධම්මසවන සාධාරණ සම්ප
ත්ති විරහෙන දුග්ගතා හුත්වා; ඉදානි සද්ධම්ම සවන සාධාර
ණ සම්පත්ති පටිලාභ තුද්ධි සහිතෙන උග්ගහ පරිපුච්ඡා සවනුග්ග
හණ ධාරණදිසු උග්ගහක්කමෙ යොජෙත්වා; උප්පාදිත සවන
සම්පත්තියොගෙන 'චක්ඛුං උදපාදී, 'ති ආදිසු පටිවෙධක්ක මෙසු
අවිරජඩ්ඩිත්වා; සච්ච පටිවෙධ කරණත්ථාය හත්ථගතං කත්වා; අත්ථ
බ්යඦනෙසු කුසලභාව මහඩනා මහහොභා භවථා' ති එවං සො
MAHĀWANSA TíKA.
තුහි බ්යංජනම්හි අත්ථමෙව සාරතො ගභෙතබ්බං ; න බ්යජ
නන්ති දස්සනත්ථංච "තථෙව තුම්හෙ එවං සවනුස්සාහෙන සප්පුරි
සභූමියං ඨිතා, උග්ගහපරිපුච්ඡාදිසු යුත්ත පයුත්ත භාවෙන අවි
ස්සට්ඨ ගන්ධධුරා, තදත්ථ සිද්ධා; තං පරිවජ්ජෙත්වා, විපස්සනා ධුරම්හි පි
යොජෙත්වා, ආදිත්ත වෙලුපමොවාද ධම්මානුස්සරණෙන ජීවිතම්හි
නිස්සඟා නිරපෙක්ඛා පහිතත්තා විස්සට්ඨත්තා භාවනං භාවෙත්වා;
දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථා '" 'ති එවං ඉධ නිද්දිට්ඨසද්දත්ථ ඵලඅධිගමු
පායදස්සනත්ථචාති, එවං ධම්ම සවනත්ථාය උපගතසොතුහි කා
තබ්බසාසනක්කම විධිදස්සනත්ථං; ඉහ පරියත්ති ගුණ පුබ්බගම
ගාථා දස්සිතා' ති වෙදිතබ්බා. තත්ථ පඨම දුතිය තතියපදානි අධි
ප්පායප්පකාසනෙන සුවිඤ්ඤෙය්යානි; අන්තිම පදම්පන සක්ක
ච්චා'ති අට්ඨි කත්වා, අත්ථිකො හුත්වා, අත්ථික භාවං මනසි කරිත්වා;
සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා'ති වුත්තං හොති. පවරං ධම්ම
න්ති ලොකිය ලොකුත්තර සුඛාවහං විසිට්ඨ මුත්තමං සපරියත්ති
ධම්මං සුණාථා'ති සොතෙන සුණාථ, සවනම්හි සාදරං ජනෙත්වා
සක්කච්චං පාසාණෙ ලෙඛං ඛනන්තා විය, කංචනනාළියා සීහවසං
පටිච්ඡන්තා වියච, ඔහිත සොතා සවනං කරෙය්යාථා'ති අත්ථො.
අපිච සුණාථා'ති සොතෙන සුස්සූසාය සුණාථ, ඔහිත සොතා සො
තද්වාරානුසාරෙන බුද්ධ වචනසද්දද්ව, තෙත සහිත අත්ථ විඤ්ඤාපන
පඤ්ඤත්තිංච, තාය විඤ්ඤාපිතං තංතං අත්ථංච, විජානාථා'ති අධිප්පා
යො. යොකිර, උච්චාරිතං බුද්ධවචනසද්දං සොතද්වාරික ජවනවා
රතො විඤ්ඤායති, තදනන්තර මෙව හත්ථෙන ගහණසුඛත්ථාය ද
බ්බකාරූපගා රතනදාමාදිසු බද්ධා ; නාජිත පාසා'ව වොහාරසුඛ
ත්ථාය මාගධික වොහාරාධිඨිතෙසු දබ්බෙසු '' අයමත්ථො එවං නාම
කො " 'ති එවං පුබ්බ ගහිතෙන පටිලද්ධ නාම කෙතෙන දුතියෙන
මනොද්වාරිකජ වන වාරෙන සහසා ජානාපෙතු කාමත්තෙන
අධිට්ඨිත පඤ්ඤත්තිං ගහෙත්වා; යමත්ථං ආගත සොතුනං විඤ්ඤාපෙ
තුකාමො තදත්ථෙ අට්ඨිතා, යා පඤ්ඤතති. තං පඤ්ඤත්තිං ග
හෙත්වා; තාය පඤ්ඤාපිතං තං තං අත්ථං පරමත්ථං තද්ධාරිතං වා;
තතියෙන මනොද්වාරික ජවනවාරෙන නිබොධථ, විජානථා'ති
එවචත්ථ අත්ථො ගහෙතබ්බො. ධම්මස්සවා සවනං ධම්මසව
නං තෙන, තස්ස ධම්මස්ස අත්ථො තදට්ඨො; තදට්ඨස්ස විජානන
භාවො තදට්ඨ විජානනත්ථං, තං තදට්ඨ විජානනත්ථං ධම්ම සව
නෙන පාපෙථ; සම්පාදෙථා ' ති එත්ථ අධිප්පායත්ථො වෙදිතබ්බො.
වුත්තනයෙන සුණන්තා එව සංගහං කරොන්තො නාමගො
ත්තා ' ති දට්ඨබ්බා.
අපිච සක්කච්චා ' ති සුත්ථුකත්වා, සක්කත්වාවා සාධුකං කත්වා ' ති
අත්ථො. සද්ධම්මසවනන්තරායකරස්ස අනාදරියස්සච, තදත්ථධා
රණ චිකොපනන්තරාය කරස්ස පමාදස්සච, විද්ධංසනෙන සාධුකං
චිත්තෙකග්ගතං කත්වා; පවරං පරියත්ති ධම්මං වුත්තනයෙන
සුණාථා 'ති අත්ථො. එකං අග්ගං එකග්ගං, එකග්ගස්ස භාවො
MAHAWANSA Tix A.
එකග්ගතා, චිත්තස්ස එකග්ගතා චිත්තෙකග්ගතා, තං සාධුකං
පවත්තෙත්වා, සද්ධම්ම සවනං කාතබ්බං; තථෙව දෙසනචා'ති අධි
ප්පායො. සුතාරම්මණෙ චිත්තං ඨපෙත්වා, සවනං කාතබ්බං; එ
කත්තාරම්මණෙ චිත්තං ඨපෙත්වා, දෙසනං කාතබ්බන්ති වුත්තං
හොති. කථං?
සද්ධම්මස්ස තාව දෙස කෙන ආචරියෙන අත්ථ බ්යංඦනෙසු කුස
ලෙන තදුභයම්පි අපරිහා පෙන්තෙන පියො ගරු භාවනීයො' ති
ආදීහි ආචාරිය ඟෙහි සමන්නාගතෙන කිත්ති සිලොකා මිස හෙතු
විරහිතෙන, සද්ධම්මස්ස ච තදත්ථස්සච පරං විඤ්ඤාපෙතු කාමෙන,
කල්යාණසය සම්පන්නෙන, සබ්බඤ්ඤු ධම්මරාජා විය හිත පටිපත්ති
යා එව, ධම්මො දෙසෙතබ්බො. අතවාසිකෙනාපි ධම්මෙ දෙ?
යමානෙ, අඤ්ඤා විහිත වික්ඛෙපං තුණභීභාවං වා අනාපජ්ජන්තෙ
න, සද්ධම්මස්සච නද්දෙසකස්ස ච පිටකගවෙසී හුත්වා, විසම චොදා
නා අක්ඛෙපෙච අකරොන්තෙන, සුවචො'ව සද්ධාජාතො ' ව හුත්වා;
සවනම්හි අතිවිය ආසං ජනෙත්වා ; සද්ධම්මෙච තද්දෙසකෙච සජා
තගාරවොච හුත්වා ; නිස්සරණජ්ඣාසයෙන, ඔහිත සොතෙන සා
ධුකං අට්ඨිකත්වා; මනසි කරිත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා;
ලොකිය ලොකුත්තර සුඛාවහො පරියත්ති සද්ධම්මො සොතබ්බො
'ති අධිප්පායො. තෙහි අන්තෙ වාසිකඟෙහි සම්පන්නෙන අන්තෙ
වාසි නා, උස්සාහජාතො සාදරොච අසංමොස ජාති අප්පමත්තොච
හුත්වා ; ජිනවචන ධම්මො උග්ගහෙතබ්බො ' ති වුත්තං හොති.
එවං අනුග්ගහීතො ධම්මො, ද්වීසු කාලෙසු විනස්සෙති; උග්ගහ
න කාලෙපි උග්ගහිත කාලෙපි; තත්ථ අනාදරියස්ස උග්ගහ
න කාලෙයෙව විනස්සති, සඹාධ මුඛභාජනම්හි ඔකිරණ ආපො
විය. ධම්මාදස්සන අනුපට්ඨිත සතිනො, උග්ගහිත කාලෙ
විනස්සති, ජජ්ජ රභාජනගතං'ව ආපොගතං. තදුභයං විනාසෙ
ත්වා, උභයත්ථ සාධුකං චිත්තෙකග්ගතං කත්වා, සද්ධම්මො සොත
බ්බො'ති අධිප්පායො. තෙනෙව සත්ථාපි සොතුනං උන්නා දෙ
න්තො " ධම්මංවො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි තං සුණාථ සාධුකං මනසි
කරොථ භාසිස්සාමීති " ආහ. තත්ථ " භික්ඛවෙ මයා දෙසිතං ධම්මං
සක්කච්චං සුණාථ, සක්කච්චං ධාරෙථ, එවමෙය තුම්හෙහි සුතො
ධම්මො, අනාදරියං විද්ධංසෙත්වා; සද්ධම්ම සවනෙ උස්සාහං ජනෙ
ති; එවමෙස තුම්හෙහි ධාරිතො ධම්මො, පමාදං විද්ධංසෙත්වා; තු
මහාකං මනසි පතිට්ඨ හෙස්සති; එවමෙස උස්සාගෙන සුත ධම්මො,
උපක්ලෙසං විද්ධංසෙති; එවමෙස මනසිලඬ පතිට්ඨ ධම්මො, අනු
පාදිසෙස නිබ්බාණ ධාතුං සම්පාපෙති; විද්ධං සිත උපක්ලෙස ධම්මො,
ස උපාදිසෙස නිබ්බාණ ධාතුං සම්පාදෙති. තත්ථ සඋපා
දිසෙස නිබ්බාණ ධාතු සමඟි පුග්ගලං චෙතසික දුක්ඛා . මොචෙ
ති. අනුප්පාදිසෙස නිබ්බාණ ධාතු සමඟි පුග්ගල කායික දුක්ඛා
මොචෙති. එවං ඛොපන භික්ඛවෙ තුම්හෙහි සුතො ධම්මො, සබ්බ
දුක්ඛා මොචෙත්වා; පරමඝාතසුඛපදට්ඨානං නිබ්බාණංද්වයං සම්පා
MAHAWANSA TIKA.
පෙති "" ති භගවා ආහ. තස්මා එස සබ්බ සම්පත්තියා අධිට්ඨාන භූ
තො ධම්මො සබ්බ විපත්ති මූලකස්ස අනාදරියස්සච පමාදස්සච
විද්ධංසනත්ථාය, සක්කච්චං සොතබ්බො 'ති භගවතො අධිප්පායො
දට්ඨබ්බො
අපිච සක්කච්චං දුවිධං ; බ්යංජනම්හි කාතබ්බං සක්කච්චමකං,
අත්ථෙපි එකං. තත්ථ බ්යංජනම්හි කතං සක්කච්චං, සති මහත්තනං
පාපෙති. අත්ථං කතං, පඤ්ඤා මහන්තතං පාපෙති. තත්ථ සතිම
හත්තතා, මුත්තානමාවුන රත්ත සුත්තං' ව සම්මොස විරහිතං කත්වා;
පරියත්ති ධම්මස්ස පරිසමත්තං කරොති. පඤ්ඤා මහත්තතාපි, සු
සජ්ජිතුකාමස්ස අතිමුඛපණිතං සුප්පසන්නං ආදාසමඬලං' ව, ස
ම්මොහමප්පත්වා; තදත්ථෙ සන්දෙහ විරහිතං කරොති. අථවා
බ්යංජනම්හි කතං සක්කච්චං, යන්තපාසාණම්හි කතසඤ්ඤාණං' ව
අවිච්ඡින්නන්තිමං කත්වා; පරියත්ති සාසනම්හි සන්නිට්ඨානං කරො
ති. අත්ථෙපි කතං; වනම්හි සුගහිත දකසඤ්ඤාරාසි විය විපරීත
විරහිතං කත්වා; සච්චත්ථ දස්සන්නෙ පටිවෙධසාසනම්හි සනිට්ඨානං
කරොති. තං පන අපරෙසු ද්වීසු ඨානෙසු කාතබ්බං, පුබ්බානු යො
ගසවනම් පිච; සුත්වා තදත්ථස්ස ධාරණම්පිච. තත්ථ සවනම්පිච
සක්කච්චෙන අත්ථාවධාරණං, බ්යංජනාව ධාරණෙන සතින්ද්රිය පාරි
පූරිහොති. අත්ථාව ධාරණෙන පඤ්ඤින්ද්රිය පරිපූර්. සතින්ද්රිය පාරිපූ
රියා තණහප්පහාණං හොති. පඤ්ඤින්ද්රිය පාරිපුරියා අවිජ්ජප්ප
භාණං. තණ්හප්පහාණෙන රාග විරාගා චෙතො විමුත්ති සමග
වති. අවිජ්ජප්පහාණෙන, අවිජ්ජා විරාගා පඤ්ඤා විමුත්ති සම්භවති.
එවමුග්ගාහක්කමෙන සුසද්ධම්මස්ස කතසක්කච්චං පටිපත්ති පටි
වෙධ සංඛාත සාසනිද්වයංච විමුත්තිද්වයංච සාධෙති. තෙන භග
වා සාසන වුද්ධියා පධාන කාරණං දස්සෙන්තො " ඉධ භික්ඛවෙ
භික්ඛු සක්කච්චං සුත්තං පරියාපුණන්ති; සක්කච්චං සුත්තං වා
චෙන්ති; නඡින්නමූලකො හොති සුත්තො, අප්පටිස්සරණෙ '' ති
ආහ.
"තුම්හෙසු භික්ඛවෙ අන්තෙ වාසිකෙසු සක්කච්චං ධම්මං සුණ
න්නෙසු, තථෙව ආචරියෙසුපි ධම්මං දෙසෙන්තෙසු මම සාසනං
අන්තරා අනොසක්කිත්වා පංච වස්සසහස්සානි පතිට්ඨහිස්සති; තස්මා
පදෙසිකංචෙපි තුම්හෙ භික්ඛවේ ලොක වුද්ධිං කත්තුකාමා සාව
කාචෙපි තුම්හෙ භික්ඛවෙ බුද්ධකිච්චං කාතුකාමා මයි පරිනිබ්බු
තෙපිච තුම්හෙ මං ධරමානං'ව කත්තුකාමා තුමහා කම්පිචෙ ස
ත්තියා මම සාසනං දීඝායුකං කත්තුකාමා භවිස්සථ; තුම්හෙ
සක්කච්චං ධම්මං සුණාථ; සක්කච්චං දෙසෙථා " 'ති අයමෙත්ථ සත්ථු
ස්ස අධිප්පායො අයංහි ධරමානෙන භගවතා" මම ' ච්චයෙන සත්ථා
'ති සත්ථාර භාවෙන අභීසිත්තොපි ධම්මො තදා සසත්ථුනා පටිස්සර
ණෙන පවත්තාපි තස්මිං භගවති අතික්කන්ත කාලෙ ලොකස්ස
පටිස්සරණ භූතො ධම්මො සත්ථු, අත්තනො සක්කච්චං කරොන්තා
නං ආචරියන්ත වාසීනං පටිසරණෙනෙව පවත්තිස්සති. තස්මා
|
ධම්පියා අටුවා ගැටපදය
|
Dhampiya Atuwa Gatapadaya
|
ඩී.බි. ජයතිලක
|
Non-Fiction; Religious
|
1932
|
1868 - 1932
| 0.9241
|
දහම්පියා අටුවා සන්ය ගැට පදය.
නමව් මැනැවින්
ගත්=ග්රන්ථයක්; වියඛ්යන් කරන = ව්යාඛ්යානය කර
න්නා වූ; ඇදුරක්හු ආචාර්යවරයකු විසින්; ගත් = ග්රන්ථයා
ගේ; පුභායෙහි = පූර්වභාගයෙහි; තුනුරුවනට = රත්නත්රයට;
නමකර කටයුතු බැවින් = නමස්කාරය කරනුවට සුදුසු
බැවින්; කුදුගත් නිකායෙහි = කුඩා ග්රන්ථයන් පසළොස් දෙන
කුන්ගේ සමූහ නිවාසාර්ථයෙන් ඛුද්දක නිකාය නම් වූ පස්වන
ආගමයෙහි (කුදුගොත් සඟියෙහි); සවිසි වැගෙකින් = ෂට්විංශති
වර්ගයෙකින්; සරහා = සජ්ජිත කොට; තබන ලද = ස්ථාපිත වූ;
ධම්ම පද පාළියට = දහම්පියා පෙළට; සංවර්ණනා කටැටි =
අර්ථවනා කරනු කැමැති; බුදුගොස් තෙරණුවෝ = බුද්ධඝොස
ස්ථවිරපාදයෝ; පළමු තමාහි = පළමුකොට වනාහි; තුනුරුවනට =
රත්නත්රයට;-
(අ) මෙහි 'ගත්' නම් වාක්ය මහාවාක්ය රූපයෙන්
ශබ්ද සන්දර්භය යි. හෙවත් වාක්යරචනාව යි. ' විඛ්යන් '
යනුයෙහි මුල් වචනය "ව්යාඛ්යාන' යනු යි. එය පුරාතන භාෂා
යෙහි ' වියක්හන් ' යී ව්යවහෘත විය. මේ නර දෙවයෝ ' වියඛ්යන් '
යී යෙදූහ. මෙයට ත් පසු කලෙක ' විය කැන් ' යී යෙදී තිබේ.
සියලු පදරුත් පැහැදිළි කොට දැක්වීම ' ව්යාඛ්යාන' නම් වේ.
රුවන් තුනක් එක්කොට සලකන ලදුයේ = තුනුරුවන් නමි;
'තුන්රුවන් ' යී සිටිකල සමාසමධ්යයෙහි උකාරාගම යි. 'දමුරුවන්
යනාදියෙහි මෙනි. 'තෙරුවන් - රුවන්තියා'යනුදු මෙයට
පර්යාය වචන යි. 'කට+අටි ' යනු 'කටැටි ' යනු වේ, කට යනු
අසම්භාව්ය ක්රියා විශේෂයෙකි. කර ධාතුහු කෙරෙන් අ ප්රත්යය
යි. මෙහි අර්ථ පෙළ වියරණයෙහි 'තුං' ප්රත්යයට සමාන වේ. ' අටි '
යනු ප්රයොජන ඇතියේ, රුච් ඇතියේ යන දෙයරුත්හි මැ
යෙදේ. 'අට' යනු එහි මූල රූප යි. ' පළමු තමාහි’ ‘යනු පාළි
යෙහි " පඨමං තාවහි '' යන ආචාර්ය ප්රයොගය දෙස බලා යෙදුණෙකි.
'තමා' යනු ත් ' හි ' යනුත් පද පූරණාර්ථයෙහි වැටෙන නිපාත
සමුදායයෙකි. මතු දෙව්දත් තෙරුන් වත්හි '' අව්වෙහි තුබුව
යමක වග අටුවා සන්යය
හුණු තවාහි වන සෙයින්” යී පැනේ. ‘වනාහි – බළත් - වැළිත්-
බළ - වැළි - කලි' යනාදි නිපාතයන් හා පර්යාය යැ. 'දාතම -
කුඩාතම’ යන තන්හි කාලාර්ථයෙහි වේ. මේ තන්හි වකාරයට
මකාර වේ. 'රුවන්වැලි’ යනාදියෙහි මකාරයට වකාරය ද
'වෙසමුණු' යනාදි තන්හි වකාරයට මම්කාරය ද ප්රාකෘත රීත්යනු
ගතවැ වන බැව් පැනේ. ‘කුඩාතමක්’' = මඳ කලක්; දාතම =
දිනය හා හවුරුදු මාසාදි කාලය; වක වනුව යන අර්ථ යි.
අවියෙහි= අවිද්යායෙහි; සඤ්ඤ= නමි; අඳුරුයෙහි =
අන්ධකාරයෙහි; සඤ්ඤ = නමි; මෙතැන් = මේ ස්ථානයෙහි; දේජ් =
මොහ-තම යන ශබ්දද්වය මැ; අඳුරුමෙ = අන්ධකාරය මැ; කියා =
කථනය කෙරේ;-
(ආ) ‘අවිජ්ජා' යනු දශවන ශත වර්ෂ කාලයෙහි පැවැති
ප්රාකෘත ව්යවහාරය විශෙෂයට සුදුසු සේ 'අවිජ්' යී බිඳ ගත්හ.
'අවිදු' යනු පසු කලෙක බැසගත් ප්රකෘතියයි. පාළි සංස්කෘත
භාෂාවන්හි දීර්ඝස්වරය හ්රස්ව රූපයෙන් සිටීම ද ඒ ප්රාකෘත
යෙහි ධර්මතා යි. උපාසිකා > උපසික; තිස්සා > තිස; සඤ්ඤා>
සඤ්ඤ; මේ ආදිය විමසා බලනු. ' මෙ' යනු ඇකාරය උපදවා
ගැන්මට පෙර සිටි රූපය බව ශබ්දධර්ම ඉතිහාසඥ ප්රාඥයන්
විසින් සොයාගෙන තිබේ. එකාරය පසු කලෙක ස්ථාන සාම්ය
යෙන් 'ඇ' කාර බවට පෙරැළුණු බැව් සිතිය යුතු. ' මෙ - මැ '
යනු අවධාරණාර්ථයෙහි නිපාත යි. 'දෙජ්' යනු පාළි ‘දෙවව’
යන ප්රයොගය හා සමාන වේ. සියබසැ මේ ‘ර්’ යනු සමුච්චය-
අවධාරණ යන අර්ථ දෙක්හි දක්නා ලැබේ. භාෂාන්තරයෙහි
ච - චච - ඡ - ච්ඡ - ඣ - ජඣ - ත - ත්ථ - ධ - ද්ධ යී අසංයුක්ත
වූද සංයුක්ත වූ ද ච - ඡ - ඣ -ධ - ත -ථ යන ව්යඤ්ජනයන්
ගේ ස්ථානයෙහි ප්රකාර වන බව විඥයන් විසින් සොයාගෙන
තිබේ.' මේ ග්රන්ථයෙහි මෙයට නිදසුන් සුලභ වේ.
අවිජ = අවිද්යා තොමෝ; අරමුණුහි = ආරම්මණයෙහි;
මුළාවනඅටින් = මොහනය වන අර්ථයෙන්; අරමුණු = ආරම්ම
ණය; පිළිසොයන අටින් = පටිච්ඡාදනය කරන අර්ථයෙන්;
මොහො ච සො= මොහය වූයේ ත් හෙතෙමේ මැය; තමොච ඉති=
අන්ධකාරය වූයේ ත් හෙතෙමේ නු යි; කන්ධර සමස් = කර්ම ධාරය
සමාස යි; නොහොත් = එසේ නො වතොත්; තමො විය මොහො=
අඳුරු බඳු මොහොය මොහතමො යී = මොහතම යැයි; උපමා
සමස් එච් = උපමිත සමාස හෝ වේ; මෙසේ කියත් = මේ
දහම්පියා අටුවා සන්ය ගැට පදය
ප්රකාරයෙන් කිවහොත්; අඳුරුමෙ = අන්ධකාරය මැ; මොහතම් මැ=
මොහාන්ධකාරය මැ; මහා විෂය වන බැවින් එව්= මහත් ගොචර
යක් (හැසිරෙන ඉඩමක්) වන බැවින් හෝ; මහා පටිපක්ඛ වන
බැවින් එව්= මහත් පිළිසතුරු වන හෙයින් හෝ; මුළුනේ =
සකලඥෙය මණ්ඩලය (= සියලු දත යුතු ධර්ම සමූහය);-
1. 'පිළිසෙයන´ යන පාඨයට වඩා අධොලිපියෙහි එන
පිළිසොයන' යන පාඨය මැනැවි. පිළි: සොය= වැසුම්හි යනු
ධාතු හෙයිනි.
පිළිසොයන බැවින් = පටිච්ඡාදනය - වසාලීම කරන
හෙයින්;රාත්මඟඤණින් මෙ = අරහත්ත මග්ගඤාණයෙන් මැ;
පැහෙන් බැවින් = පහීන වන (ගෙවීයන) බැවින්; මහා ච
සො මොහතුමො ච ඉති = මහත් වූයේ ත් හෙතෙමේ
මැයැ මොහතම වූයේ ත් හේ ම නුයි; තෙන = ඒ මහා
මොහතමයෙන්; ඔනදෙධා = වෙළනලදුයේ ය; පරි
යොනදෙධා ඉති = හාත් පසින් වෙළන ලද්දේ ය යන අර්ථයෙන්;
මහා මොහතමොනදෙධා = මහා මොහතමොනද්ධ නම් වේ;
තස්මිං = ඒ මහත් මොහ අඳුරුයෙන් වළඳනා ලදුයෙහි (වෙළන
ලද ලොව්හි යූ සේ යි);-
(ඉ) 'වළඳනා ලදුයෙහි එව්' යන මෙහි ‘එව්' සද
විකල්පනාර්ථයෙහි යෙදී තිබේ. පාළි සංස්කෘත දෙක්හි අවධාර
ණාර්ථයෙහි වැටෙන ' එව ' ශබ්ද සම්භූත මේ ‘එව්’ සද පාළියෙහි
බොහෝ තන්හි 'එව වා' යී විකල්පනාර්ථ ' වා ' ශබ්දය සමග යෙදී
තිබේ. සහචර භාවයෙන් හටගත් පරිචය බලයෙන් ඒ විකල්පාථි
ය හෙළඇදුරන් විසින් 'එච්' කෙරෙහි මැ
අධ්යාරොපිත යි.
ලොවු = ලොකය තෙම; තුන් = ත්රිවිධ වේ; -
2 "ලොකීයති එත්ථච සුභාසුභං තංඵලංච" යන මෙහි
'එත්ථ' යනුවෙන් පර වැ සිටි 'ච' ශබ්දය අධිකයි.
එත්ථ = මෙහි ලා; සුභාසුභඤඤ්ච = කුශලාකුශල
ද්වය ද; තංඵලඤ්ව = ඒ කුශලාකුශල විපාකද්වය ද; ලොකියති
බලනු ලැබේනු යි; යී = කියා; ගත ගතහොත්; සත්ලොවු =
සත්ත්ව සංඛ්යාත ලොකය ' ගැනේ; ලුජ්ජති පලුජ්ජති යි ගත =
නැසෙයි ප්රකාරයෙන් නැසෙයි යී ගතහොත්; සඛර ලොවු =
පච්චය සම්භූත ද්රව්ය රාශි සංඛ්යාත සංස්කාර ලොකය ගැනේ;
යමක වග අටුවා සන්යය
එත්ථ=මෙහි ලා; ඨාව රජංගමා= නිශ්චල චඤ්වල වස්තූහු; ලොකී
යනති යි ගත = දකිනු ලැබෙත් යී ගත හොත්; බජුන්ලොවු =
භාජන (අවකාශ) ලොකය ගැනේ; මෙහි සත්යොවු ගන්නේ =
මේ ස්ථානයෙහි සත්ත්ව ලොකය ගත යුතු; අනුසය පරියුට්ඨන්
වීතික්කම විසින් = අනුසය පරියුට්ඨාන වීතික්කම වසයෙන්;
පරිශයානහනය = හාත් පසින් වෙළාලීම; එහි = ඒ සත්ත්ව ලොක
යෙහි; ලැබෙන බැවින් = ලැබෙන බැවිනි;—-
(ඊ) මෙහි අනුසය නම් මාර්ගයෙන් පහ නො කළ කෙලෙ
සුන්ගේ සිත්හි නො කඩ වැ පැවැත්ම යි. පරියුට්ඨාන නම් සුදුසු
අරමුණක් ලත් කෙණෙහි අනුශයාවස්ථායෙන් සිත මැඩගෙන
නැඟී සිටීම යි. වීතික්කම නම් ධර්ම නියමය ඉක්මවා කාය
විඤ්ඤත්ති වචී විඤ්ඤතතීන්ගේ පැවැත්ම යි.
තුන් විධීන් සිටි ලොවුර්= තුන් ප්රකාරයෙන් සිටි
ලොකය ත්;—
3 'ගණන්නේ මෙ එව් යනු 'ගන්නේ මෙ එව්, යී ගත
මැනැවි. ගතයුතු මැ හෝ වෙයි යන අර්ථයි. ඤාණ ඇස්වරා =
ඤාණ නමැති ඇස වාරණය කොට (අවුරාදමා);
4 ´හැමජ’ යනු ' හැමජහමුන්’යී ගන්නේ. හැ
ජහමුන් = දුක්ඛාදී සියලු ධර්මයන්; මොහඳුරු = මොහාන්ධකාරය
පිළිසොයන බැවින් = පටිච්ඡාදනය කරන බැවිනි;
ලොකන්නං = උපාදානස්කන්ධ සංඛ්යාත ලොකයාගේ කෙළවර;
පස්සතීති = දකී නුයි; ලෝකන්තදස්සී = එනම් වේ; මෙහි =
මේ ස්ථානයෙහි; ලොකන්ත නම්- ලොකාන්තය නම්; ලොකන්නං
අප්පත්ව = ලොකාන්තයට නො පැමිණ; දුක්ඛා පමොචනං නච
අත්ථි = දුකින් මිදීමෙක් නොද ඇති; යනතන්හි සෙයින්=
කියන ස්ථානයෙහි මෙන්; නිවන් = නිර්වාණය යි; විපරිණාම
කොටැ = විපර්යාස කොට (පෙරළා); සද්ධම්මො එව = සද්ධර්මය
මැ; පප්රොතො = පහන් වූයේ; - සද්ධම්ම පප්රොත න
පප්රොතා විය සද්ධම්මො = ප්රදීපයක් වැනිවූ සද්ධර්මය;
‘සද්ධම්ම පජ්ජෙප්රොතො' යනු වේ; (සද්ධම්ම ආගම අධිගම විසින්
දෙවේ ' යී සම්බන්ධ යි) බුදු වදන් - ත්රිපිටක බුද්ධ වචනය; දෙඵ් =
දෙක මැ; සතංධම්මො = බුද්ධාදී සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය; (කියාද)
සන්තො පසත්ථො ධම්මොතිපි = ශාන්ත වූ ප්රශස්ත වූ ධර්මය යී ද;
''සද්ධම්මො ' යී සද්ධම්ම නමැයි කියා;—
දහම්පියා අටුවා සන්ය ගැට පදය
5 ‘ගණන් යනු ‘ගන්නේ’ යී ගත මැනව, මතුදු
මෙසේ මැයි.
පුවසන ලදද යූසේ යි= පකාසනය කරන ලද්දේද යනු
කී නියා යි; (පුවස බැබළීමෙහි යන ධාතු යි.) භික්ඛවෙ
සසර බියදන්නෙනි; ඉමෙ ද්වෙඅන්තා = මේ අන්තයෝ දෙදෙනෙ
ක්; පබ්බජිතෙන න සෙවිතබ්බා' යි = පැවිදිවූවහු විසින් සෙවනය
නො කටයුත්තාහ යි; යෙමින් = කියමින්; කොණ්ඩඤ
තෙරුන් = කුඬන් තෙරණුවනට; මඟපල උපයමින් = මාර්ග ඵල
උප්පාදය කෙරෙමින්; ජුලු = දිලිහී ගිය; (ජල - දිලීමෙහි යන
ධාතු යි.) ජලිතා = දිලිහී ගිය; ඉද්ධි = සෘද්ධි තොමෝ; යස්ස =
යමක්හුගේ ද; සො = හෙතෙම; ජලිතිද්ධි= එනම් වේ-
6 'විජානෙහි පටා' යනු 'පඣන්හි ' යී ශුද්ධ කෙරෙති.
'විජාන්' යනු මැ මැනව, මේ පාඨය මැ මතුත් යෙදී තිබේ.
තිස්සත්ථෙර වස්තුයෙහි 'පඣන්' යී පැනේ, මේ නර දෙවයෝ ස්වකීය
බුද්ධි වෛචිත්ර්යය රූප කොට දක්වන්නවුන් සෙයින් එක මැ
ශබ්දප්රකෘතිය නන් නියරින් දක්වා පියෙති. පිහිට, පිහිට්,
පියුට් යනාදි විසිනි. මෙයිදු එමෙන් ‘පඨමජ්ඣාන > පඨමඣන්>
පඣන් පඣාන් > පිඣාන් > විජාන්? යී යෙදූහ යි ඇපි
සලකමු.
විජානෙහි පටා = ප්රථමධ්යානයෙහි පටන්; ජිලියෙමින්
අවුජ් = ජලිත වෙමින් අවුත්; රහත් ඵල සමඟ = අර්හත්
ඵලය සමඟ ඉධපාධමුන් = සෘද්ධිපාද ධර්මයන්ගේ; කෙළපත්
බැවින් = කොටි ප්රාප්ත භාවයෙන්; බෝමඬ= බොධිමණ්ඩයෙහි ද;
නෑ සමාම්හි = ඤාතිසමාගමයෙහි ද; ගඬඞ මුල = ගණ්ඩම්බ
මූලයෙහි ද; ස්වාව සම්පත්ති ගුණ හා = සර්වඥතාඥානාදි
ස්වාර්ථයාගේ සමෘද්ධි සංඛ්යාත ගුණය හා; පරාර්ථ ප්රතිපත්ති
දෙගුණ = අඤා කොණ්ඩඤ්ඤාදි විනෙයයනට මඟපල නිවන්
ලබා දෙමින් පරාර්ථයෙහි පිළිපන් බවය යන ගුණද්වයය; ප්රණා
මාරහ සේ = ප්රණාමයට (වැඳීමට) සුදුසු බව; එහු = ඒ බුදුහු ගේ;
පා පා සඟළුවන් = පාදසංඝාටිකාව - පාද යුගළය; උපයොග බහු
වදන් = දද්විතීයා බහු වචන යි. භූම්මෙක වචන හෝ = සප්තම්
එක වචනය හෝ වේ; ' කායෙන වාචාය මනසාච = කයින්
වැඳීම ය වචනයෙන් වැඳීම ය සිතින් වැඳීම දැයි; තිස්සො
න්දනා= වන්දනාවෝ තුන්දෙනෙක් වෙති; තුනුජු = තුන මැ;
මඟඤණින් = මාර්ග ඥානයෙන්; සියුසස් = චතුස්සත්යය; තුමහ
මෙ = තමා විසින් මැ; ඡතුවන = දත්තහුගේ; සච්චානි= සතර
සත්යයන්; බුජ්ඣිතා ඉති = තෙමේ දත්නු යි; බුද්ධො = බුද්ධ
|
සන්න සහිත සැළලිහිණි සංදේශය
|
Sanna sahitha Salalihini Sandheshaya
|
Unknown
|
Fiction; Religious
|
1859
|
1450
| 0.9909
|
සන්න සහිත ත
සැලලිහිණි සන්දෙශය.
1 * සැරද සූලකළකුරු - මියුරු තෙපලෙන් රඳනා,
රජකුල රහසැමැතිනිය - සියනිහි සැලලිහිණි සඳ.
1 සියනිහි සැලලිහිණි සඳ සැරද - යනු මෙහි වාක්ය යොජනායි.
සුලකළ කුරු මියුරු තෙපලෙන්, මනාකොට හොබණ
ලද අක්ෂරයෙන් යුක්ත වූ (ශ්රවණ) මධුර වචනයෙන් හෙ
වත් කාව්ය සුභාෂිතාදි ප්රභේදයෙන්, රඳනා, රජමාණ
වූ නොහොජන රඤ්ජනයකරණ්ණා වූ, රාජකුල රහ
සැ, රාජ කුලයා හෙ රහස්ය විෂයයෙහි හෙවත් ගුප්ත භා
ෂා විෂයයෙහි, මැතිණිය, මන්ත්රීන්ගෙ ඤානයට බඳු වූ
ඤාන ඇති, සැලලිහිණි සඳ, ශාරිකාපක්ෂි රාජෝත්තමය,
සියඉහි, ස්වකීය බන්ධුන් හා එක්ව, සැර ද, චිරකාල
යක් ජීවත්වව්, හෙවත් බොහෝ කාලයක් පවතු
යහපත්ව අලංකාර වූ අකුරු ඇති මිහිරි වචනයෙන් රඳන්
නා වූ - රාජ කුලයාගෙ රහස් කියමනට ඇමතිවරුන්ගෙ නුවන
වැනි නුවන ඇති - උතුම් සැලලිහිණිය, නෑයන් සමග බො
හෝ කලක් ජීවත්වන්
සැලලිහිණි සඳ සැරද - යී - කියා ධනුර්ගුණ සම්බන්ධන්යා
යයෙන් යොජනය කොට කීහයි දත යුතු.
මෙහි පළමුවෙනි යහගීයෙන් ශාරිකාපක්ෂීහුගෙ මධු
ර වචනය සියලු ජනයන්ගේ ශ්රවණ මනෝහාරි හෙයින්
* යහගීය - නවෙකොලොස් වසම - බැගි නෙ කොලොස්සෙ
මෙහිලා, ලුහු බහලිනි බඳුයේ - යහ ගිය (මේ නිදසුන්) යී.
දක්වන ලද බැවින් - පළමුවෙනි තුන්වෙනි දෙපදයන්හි - මාත්රා
නමයක් එකොළොසක් බැගින්ද - දෙවෙනි සතරවෙනි දෙපද
යන්හි - මාත්රා එකොලසක් එකොලසක් බැගින්ද - හෙළා ලඝු
අක්ෂරයෙන් වැඩි කොට බඳනා ලද්දේ - යහගී නම් වෘත්තිය වේ.
සැලලිහිණි සන්දේශය.
සන්තොෂජනක වූ ඉෂ්ට වූ ජල්පමාණාවස්ථාව ගෙණ දූත
යාහට මංගල්ය පිණිස බන්ධුමිත්රයන් හා සමඟ චිරකාල
යක් ජීවත්වයි ආශිර්වාද කොට තමන් පළමුවෙන් නො
කියනලද රූපවර්ණනාවෙන් ඒ ශාරිකාපක්ෂිහුට කු
ශල ප්රශ්න කොට තමාගෙ චිත්ත ප්රීති හඟවන්නහු
පුල්මල් කෙසරු යනාදි සැහැල්ල කීහු
සැහැල්ලෙහි අටවෙනි දසවෙනි පදයෙන් සබඳිනි
යනුද තොප යනුද සිංහාව ලොකණ න්යායයෙන් අනු
වර්තනය කටයුතු
2*පුල් මල් කෙසරුමෙන් -රණ්වණි තෙල සරණ යුග
+සපුමල් කැලෙව් තුඩමදරතිනි මනහ ර
නිලුපුල් දෙලෙව් සම්වණි පිය පියපත ර
මලින්කළ රූ එව්-එබැවින් නුබින් එනව ර
නිලුද ලද සිදඹුවො දිගුවරළැ නිලූ
නිලු දවට බිඟුපෙල අද තඹර නිලූ
වන දෙව්ලියෝ නොකළොද සවණ අබර ණ
එනමග දුකෙක් සවණඅබර නොවී ද සබඳිනි කල ණ
සෙනෙහස බැඳුනු තැනැ නොහරිණ කරැදිව් ණ
වෙන සැප කුමට තොප දකිණ එම පම ණ
* උපජාති(දසපද) සැහැල්ල.
කඩවක්හි පිරියතැ-සිව් පෙදෙහි යම් විරිතක්,
බහා බඳ හොත් දන්නේ - උවදැ නම් සැහැලි නම්.යී.
දක්වන ලද බැවින් - කඩුවක් නම් වෘත්තිය කෙළවරෙහි සිව්පද
ජාතියෙහි වූ යම් වෘත්තියක් හෙළා බඳිනු ලැබි නම්- ඒ උපජාති
නම් සැහැලි වෘත්තිය වේ.
+ සැලලිහිණි සන්දේශ පෙල පොත්වල බොහෝ සෙයින්ම
සපුමල් කැණෙව් කියා පෙණෙයි - එසේ කළ සපුමල් පොකුරක්
මෙනැයි අර්ථ බිණිය යුතුය. ඉතින් සැලලිහිණිණි පක්ෂීහුගේ තුඩ
සපුමල් පොකුරක් වැනි නොවන හෙයින් ඒ උපමාවගෙ උප
මෙය හා සමානත්වයක් නැතිනිසාත් - ඊට සන්නයෙහි චම්පක
කලිකාවක්මෙනැයි අර්ථ දක්වා තිබෙණ නිසාත් - එමසපුමල් කැ
ණෙව් යන්න අව්යක්ත ලෙඛකයන් විසින් ලියන ලද්දක් මිස ස්ව
කිය කර්තෘහුගෙ කියමනක් නොවේ යයි සලකා මෙහි අප විසින්
ස්වකීය කර්තෘ වචන යයි සිතන සපුමල් කැලෙව් යන්න යොදන
ලදී. කැලි -එව්යන තන්හි - කැලෙවිසී - පූර්ව ස්වර ලොප සන්ධිවුනි
යායි. මෙහි කැලියනු - සංස්කෘත භාෂාවෙන් මල් කැකුලට නම්
වූ කලි ශබ්ද හෝ කලිකා ශබ්ද පර්යාය වූ තද්භව ශබ්ද ප්රකෘති
යෙකි. එවි යනු උපමාර්ථවාචක නිෂ්පන්න නිපාතයි.
සැලලිහිණි සන්දේශය.
2 සබඳිනි, මිත්රයාණෙනි, තොප, යුෂ්මතුන්ගෙ, තෙ
ල, මේ, සරණ යුහ, (දෘශ්යමාණ වූ) චරණ යුග්මය, පුල්මල්
කෙසරු මෙන්, විකසිත කුසුම කෙසරයන් මෙන්, රණ්ව
ණි, පිඤ්ජර ව, ඇත්තේ(විය) ශුද්ධ, (මේ)චචුව,
සපුමල් කැලෙව්, චම්පක කලිකාවක් මෙන්, මදරතිනි,
ඊ'ශක් රක්ත භාවයෙන්, මනහර, මනොඥය, පිය, ප්රිය
වූ, පියපතර, (මේ) පක්ෂ සංහතිය, නිලුපුල්දෙලෙව්, නී
ලොත්පල පත්රයන් මෙන්, සම්වණි, ශ්යාම වර්ණ ඇත්
තේය, එබැවින්, ඒ භාවයෙන්, මලින්කළ රූ එව්, පුෂ්ප
මය වූ රූපයක් මෙන්, නුබින්, නභස්තලයෙන්, එනව
ර, එන්නා වූ කාලයෙහි, ලද සිදඹුවො, තරුණ සිද්ධාංග
නාවෝ, නිලූ, නීලවණ්ණා වූ, දිගුවර ළැ, දීර්ඝ වූ කෙශ
කලාපයෙහි, නිලුද, ප්රක්ෂේප නොකළෝද, තඹරනිලූ,
තාමරසනීලය කොට ඇත්තා වූ හෙවත් පද්මයෙහි වා
සයකරණ්ණා වූ, බිඟු පෙල, භෘංගාවලීහු, අද, අවුත්, වට
නීලූද, පරික්ෂෙපනොකළෝද හෙවත් සිසාරා නො
ගත්තුද, වන දෙව්ලියෝ, වනදිව්යස්ත්රීහු, සවණ අබරණ
නොකළොද, කණ්ණාවතංස නොකළෝද, එනහ,
ආගමනය කරණ වූ මාර්ගයෙහිදී, දුකෙක්, (සිද්ධාංග
නා භෘංග වන දෙවතාවන් විසින්) පීඩාවක්, නොවීද,
හුවූයේද, බැඳුනු තැනැ, (මනො) බන්ධනය වූ ස්ථානයෙ
හි,දිව්නකරැ,අධික කොට, සෙනෙහස, ස්නෙහාධ්යාශය,
නොහරිණ, පරිත්යාග නොකරණා වූ, කලණ සබඳිනි,
කල්යාණ මිත්රයාණෙනි, තොප, යුෂ්මත්හු, දකිණ, දර්ශන
යකරණ්ණා වූ, එම, ඒ (දර්ශනය) ම, පමණ, ප්රමාණවන්
නේය, වෙන සැප, අන්ය වූ සම්පත්තියක්, කුමට, කිමා
ර්ථ, ඉහවත් කවර ප්රයොජනයෙක්ද
මිත්රයෙනි තොපගෙ මේ දෙපය පිපුණු මරේණු මෙන් රණ්
වර්ණ පැහැ ඇත්තේය - තුඩ සපුමල් කැකුලක් මෙන් මදක් රතු
පැහැයෙන් යහපත්ය - ප්රිය වූ පියාපත් සමූහය මානෙල් පෙතිසේ
අඳුරු නිල් පැහැය ඇත්තේය - එහෙයින් මලින් කරණ ලද රූ
පයක් මෙන් අහසින් එනකල - තරුණ සිද්ධාංගනාවෝ නිල් වූ
දික් වූ කොණ්ඩයෙහි නොදැමුද - නෙලුම් මල්හි වාසය කරණ්
ණා වූ මී මැසි පෙල අවුත් වටලා නොගත්තු ද වන දිව්යාංගනා
සැලලිහිණි සන්දේශය.
වෝ කණෙහි ආභරණයක් නොකළෝද - එන මගදි දුකක්
නුවූයෙහිද - හිත බැඳුනු තැන දිවුනු කර ස්නෙහ හිත අත්නො
හරින්නා වූ යහපත් යහලුවෙනි - තොපව දක්නා වූ ඒ දැක්මම -
ඇත. වෙන සැප කුමටද.
3 *ල ප නොමවන් සඳමෙන් සොමි ගුණ ගිහි ණි
ඔ ප වැඩි ගත හෙල්මැලි සිව්මැලි පැමි ණි
සැප සිරි දෙන වැනි රසබසැති සිතුමි ණි
තොප දැකුමෙන් අප පින්කළ බව දැනු ණි
3 ල්ප නොමවන්, ලාංජන ප්රවේශ නැත්තා වූ, සඳ මෙන්,
චන්ද්රයාට බඳු වූ, සොමිඟුණ ගිහිණි, සෞම්ය ගුණග්රහණය
ඇත්තා වූ නොහොත් සෞම්ය ගුණයෙන් ගහණ වූ,
හෙල් මැලි, කහාරයට බඳු වූ, සිව්මැලි පැමිණි, සෞ
කුමාර්යය ප්රාප්ත වූ, ඔප වැඩි, කාන්තියෙන් අතිරික්ත වූ,
ගත, ගාත්රයක් ඇත්තාවූ, සැප සිරි දෙන, (අභිමත) සෞ
ඛ්ය සම්පත්ති ප්රදානය කරණ්න වූ, රස බසැති, මධුර වච
නොපෙත වූ, සිතුමිණි වැනි, චිත්තා මාණික්යයක් බඳු වූ,
තොප, යුෂ්මත්හුහෙ, දැකුමෙන්, දර්ශනයෙන්, අප, අස්
මද්, ශබ්ද වාව්යයන්ගේ, පිකළ බව, කෘත පුණ්යභාව
ය, දැනුණී, පරිඥාන වි
ලපය නැති සඳමෙන් සෞම්ය ගුණය රැස්ව තිබෙණ්ණා වූ -
හෙල්මැලිමෙන් සිව්මැලි බවට පැමිණි ඔප වැඩි ශරීරයක් ඇත්
තා වූ - සැප සම්පත් දෙන මිහිරි
කථාවෙන් යුක්ත වූ - චින්තාමාණි
ක්යයක් වැනි වූ - තොපව, දැකීමෙන් අප පින්කළ බව දැනුණිය
4 මිතුරුතුමෝ දුක් සැප දෙකෙහිම පැව තී
බිතු සිතු යම් රූමෙන් පිටු නොපාවි තී
යුතු මතු වැඩ මතෙපල එවෙනි ගුණ ඇ තී
සිතු නතු කරැ අස යහලුව වඩණ රු තී
* සමුද්ර ඝොෂාව—
දෙසෙන් අටෙන් යති - අටලොස්මනින් බඳ හොත්,
වේ සමුදුරු ගොස නම් - (නිදසුන් දදනු හෙමෙසේ ) යි
දක්වන ලද බැවින් - දස මාත්රාවකින්ද නැවත අටමා
ත්රාවකින්ද යති යුක්ත කොට දස අට මාත්රාවකින්, බඳිනු
ලැබීනම්-ඒ සමුද්ර ඝොෂා නම් වෘත්තිය වේ.
සැලලිහිණි සන්දේශය.
4. මිතුරු තුමෝ, මිත්රොන්තමයෝ, පැවතී, ප්රවෘත්ත වූ,
දුක් සැප දෙකෙහිම, දුඃඛ සෞඛ්ය ( අවස්ථා) දෙක්හිම, බි
තුසිතුයම් රූමෙන්, භික්තියෙහි ( අඳිනා ලද) චිත්ර කර්ම
රූපයන් මෙන්, පිටු නොපාවිති, පරාර්මුඛ නොවෙනි,
එවෙනි ගුණ ඇති, තාදෘශ ගුණයෙන් යුක්ත වූ, රුතී වඩ
ණ, ආලය වර්ධනය කරණ්ණා වූ, යහලුව, මිත්රය, මතු වැඩ යු
භූ, අනාගතකාල අභිවෘද්ධියෙන්යුක්ත වූ, මතෙපල, මා
භෙ වචනය, සිතුනතුකරැ, චිත්තය අවනත කොට, අ
ස, ශ්රවණය කර
උතුම් යහලුවෝ පවත්නා දුක් සැප දෙක්හිම බිත්තියෙහි
සිතියම් රූප මෙන් පිටි නොපාවිත්ය - එබඳු ගුණය ඇත්තා වූ
ආලය වඩන යහලුව-මතු කාලයෙහි වන වැඩ ඇති මගෙ වච
නය - සිනමා අසව
මෙසේ යථොක්ත ප්රකාරයෙන් ශාරිකාපක්ෂි රාජයාහට
මිත්රයාට සුදුසු වූ ප්රිය සම්භාෂණය කොට ඔහු විසින් කළම
නා දෙයට නියොභ කරණ්ණහු පව්රද කඳ යනාදිකව
කීහු
5 පව් රද කඳ නාලෝ මුල් දිගතුබ ර
ලෙව් තුරු සුසැදු යස මිණි මුතු මල්පත ර
සව් සිරි පිරි සුරපුරවන් කැලණි පු ර
දෙව් මෙහසුන් විබිසනසුරිඳුට පව ර
5 පව්රදකඳ, පර්වතරාජ නමැති හෙවත් මහාමේරු පර්ව
ත නමැති ස්කන්ධයක් ඇත්තා වූ, නාලෝමුල්, නාග
ලොක නමැති මූලයෙන් යුක්ත වූ, දිගතු බර, දිශා
නමැති ශාධාභාර ඇත්තා වූ, ලෙව්තුරු, ලොක න
මැති වෘක්ෂයෙහි, යස, කීර්ති නමැති, මිණිමුතු, ප්ර
බුද්ධ වූ, මල්පතර, පුෂ්ප සමූහය, සුසැදු, සුසර්ජිත කළා වූ, සු
ර පුරවන්, දිව්ය පුරය මෙන්, සව්සිරි, සකල සම්පත්තියෙන්,
පිරි, සම්පූර්ණ වූ, කැලණිපුර, කල්යාණි පුරයෙහි, පව
ර, ප්රවර වූ විබිසනසුරිඳුට, විභීෂණ පුරෙන්ද්රයා හට, මෙ
හසුන්, මේ සදශවාක්යය, දෙව්, දානය කරව්
|
කාව්ය වජ්රායුධය - පළමු කොටස
|
Kavya Wajrayudhaya - Palamu Kotasa
|
එංගල්තිනා කුමාරි
|
Fiction; Poetry
|
1889
|
1825 - 1893
| 0.9254
|
කාව්ය වජ්රායුධය.
1 8
තුන් ලොවැ ඇදු රුවන් ඇම් ප්රන්සිස් මේ රී
සෙවි සුර ලොවැ ඇදු රුවන් ඉන් එක පොතක කතු රී
දෙන සැප සිතු රුවන් ජේ නැසි ඉති රී
වඳිම් සතතින් උතුම් තෙරුවන් පෙණෙන්නට ඇත අනිකෙක තු
2 9
සුර ඇජර ලොවැදු රු වියරණටත් නොමැ ත්
සුර රජ නතිදු ගණිසු රු ලකර සතටත් යුතු නැ ත්
සකත සිව කඳ මු රු ලියන් මෙම කළ පො ත්
රකිත්වා බුදු සසුන් නිරතු රු යැවූ සඳ ලක්දිව පඬින් වෙ ත්
3 10
මෑ පෙළ පමණ මි ස සොයිසා මැතිඳු ගේ
නොදත් මුනිබස පඬි බ ස මුදලට ලොල්ව නිස ගේ
අනුවන ලියෝ රැ ස සත් ආගම් ම ගේ
අරුත් සුන් වියරණට නැති ලෙ ස වසා පඬුවෝ ගියෝ නොම ගේ
4 11
පොත් පත් සදා නෙ ක දී කිරට බල ලුන්
විසුරුවාමෙම මුළු ල ක කියන ලෙස දෙස් තෙපු ලුන්
සතර ආගම් දෙ ක මෙලක පඬි කබ ලුන්
නසන්නට තැත්කරති නොවැසැ වැණුව හැටි බල විලස සලෙ ලුන්
5 12
සැඩ විසැති නාර ද යුත් සිවල් බසිනා
පෙණය කරණ කල සො ඳ පොත් වණත සකු බසිනා
ඩැහැගෙණ කැබිලිති ද තිබෙන පඬි බසිනා
ගැරඬි උඩගුව පෙණ කරණ ල ද වණන්නේ පොත් කුමන බසිනා
6 13
සතර දත් කිවි ඳුන් තඹ රන් වලන් දෙ ක
කිවිව්පද බඳිත පැහැ දුන් දුටුවහොත් රන් කරුවෙ ක
උපදෙසිනි අවි දුන් ඔහු කිසිත් නොව සැ ක
කරණ ලද කව් හරිද දුල ඳුන් කියන මෙන්තඹරණෙහි වෙනස
7 14
සොයිසා මැතිඳු හ ට සත් අසත් විසඳ න
දුවනි දෙදෙනෙක් මෙම වි ට සත් දත් උතුම් පඬිද න
පොත් දෙකක් සහතු ට සත් බසට සත් මෙ න
කරන ලද බැව් කියති කවි කොට අසත් බසටද අසත් කිව මැ න
15 23
පෙර සේති රජ මෙ න මෙලෙසින් අයුතු ලෙ ස
සබස අසත් කරමි න ලබනට කැමති වී ය ස
අසත් බස සත් මෙ න කළ පොත් වල වෙසෙ ස
කිවොත් ඔහු පඬිතුමෙක් නොමව මදක් දොස් පළකරමි ඇති ලෙස
16 24
අගතියටත් බැ ඳී දරුවන් කළ වර ද
සිව්පසෙහි සිතු පැහැ දී අසා දැන පිය මව් ස ඳ
බුදු බණෙහි නොයෙ දී කරණ දඬුවම් ත ද
අහෝ සමණෝ කරත් වැර දී ඔවුන්හට වැඩ පිණිස වන ලෙද
17 25
බලු සිවල් බසි නෝ යමෙක් පොත් කළ වි ට
පොත් කළ අමන ලෙසි නෝ නොසඟවා ඇති විලස ට
ලියන් හට වණ නෝ කිවොත් දොස් පළ ට
සිටිත් අපරට වියත් සම ණෝ ඔහුට වැඩවෙයි මතු දැනීම
18 26
කිසිත් සතනෙ දැනෙ න එබැවින් මවිසි නා
දුදනන් ලවා අනුව න කියන ලද දොස් රැගෙ ණා
වල් පොත් කරවමි න කුකවින් හට වි නා
ලබන ලෙස යස පියෝ සිතකින උතුම් පඬිනට වේය පම ණ
19 27
මුදල් බල සිතම් න බලු නකුට වෙසෙසි න
මතු වන අවැඩ නොම දැ න ඇදඇර වෙලා තබමි න
මගෙ දුවනින් දෙදෙ න බර වසකින් පම ණ
කරණ ලද පොත් බලව් කියමින මිදුව පෙර ඇදයට යන මෙ න
20 28
සොයිසා දනව තා යම් පොතක ඇති දො ස්
කිසි වියරණට නොමැ තා කීවොත් සත දන් සපුරි ස්
සිවලුන් ගේ ක තා එම පොත කළ පුරි ස්
සබඳ පොත් පත් යවා දොසැතා දොඩන සිරිතකි එ දොස්නැති ලෙ
21 29
ගිහි පැවිදි පඬි ද න එසේ මුත් මවිසි න
වෙතින් තුතිපත් ලබමි න කියන ලද යුතු විලසි න
එ පුවත් පත් මගි න එම පොත්වල අගු ණ
මුදුරුකර පළකරවි වෙසෙසි න අසව් වියතුනි යොමා දෙසවණ
22 30
අයුතු ලෙස ලබ නා "සතොසදැති " යන ස ඳ
යසසට වඩා නිති නා ගලපා කීව හැටි ඇ ද
යුතු විලස ලබ නා ඔහොමට කව් පබ ඳ
අයස යහපත් කියයි සුද නා කරන්නට කී ගුරා කවුරු ද
31 39
''දැකෙක්'' යන මෙ සඳ ද '' මුවා බහු දැකිමී න"
යකෙක් වැහිලා කීව ද ඈ කවියෙහිද අසොබ න
ටිකක්වත් එලුප ද '' කපඬු " ගණුව " යි ය න
නොදත් අඟනන් තබන සඳ ඇ ද දෙකෙන් මුලකී කිරිය නොබිය
32 40
''මුවෙ විට වී සී සිතෙක් යම් වෙනසි න
යන්නෙහි සඳ ද සී ඈහි කී " හෙටු දෑස න
කිරියට ' පිළිවී සි සඳද අමිහිරිව න
"නෝ " ද තැබූහැටි ඉතාස දොසී බවද දැනගණු බලා සිදති න
33 41
" පැමිණෙ නතරට " ය න '' එක * පටියා ” යනු ත්
සඳන් වරදක් ඇතිව න ගැමි අරුත් දොස් යුත් වෙ ත්
එම අඟ නන් දෙදෙ න සඟරා පොත සිද ත
ඉගෙණ ගත් හැටි සතර නොහොබි අරන් බලතව සැකක් ඇතහො
34 42
දෙදෙනෙත්ව " කී තු ට මෙලෙස තැබු කයිප ද
සඳද යුතු නැත පඬින ට සොයිසා මැතිට මිස හො ද
සත් මගෙහි මෙ ලෙස ට මදක්වත් විළිල ද
කියා ඇද්දෝ සඳ තැබීම ට කෙනෙක් හට නම්කොහෙත්
(නැත හො ද
35
''පෙම යුතු මා මිතු ර '' ඉන්පසු උදෑස න
යන කවියෙහිද නැතිස ර ගොවිහු මුගුරක් හැර න
" කන් " යන්නට මෙව ර එන බව රුදු ලෙසි න
වරද නොකියා සිටි ද පඬිව ර දැක එකච්චා නැණින් සොයමින
36
'' තෝ'' කියන කතුරු ද සුලඟින් බඩපු රා
නොදන්නෙක්තිය " කිරිය ද තදකොට පාද සත රා
එකකට එකවර ද මල එකකු අයු රා
පෙණේ එළු වියරණෙන් බැලු සඳ සිටුන ඇස් දෙක කොටා නිතරා "
37 43
තෝ " යන මෙම කතු රු මෙම කව් දෙකෙහි ද
කරණ කිරියක් මිස ග රු දැක " ද " සොයමින " කිරිය ද
කතුරු හට අන්ක රු පුරා ''කොට '' කිරිය ද
අයිති කිරියක් යෙදුම් නැතසරු කොටා " යයි කී කිරිය පදය ද
38 44
" මුවා ඒ අතර ට කරණ කතු බැලු ස ඳ
ඈගි කී "පලනැතප ට " කවුඩා මිසක් කිසිලෙ ද
මෙම සඳෙහි සහතු ට මුවා නම් මනන ද
ඉතුරු ටික හැර කෙළේ කුමක ට නොවන බව දනු නැණින් පිරිසිඳ
45 46
එම කව් දෙකේ කී පාද සතරක් ඇ ති
පා සතර නම් නිස කී කවුඩෙක් වි යයි දැනුමැ ති
කවුඩාට මිස කී කී කියන ලද මෙපුව ති
මුවාහට නැත අයිති මස කී වේය බොරුවක් ඉතා බලව ති
47 තද කළුගල් පැලෙ න
තරම් බොරුබස් දොඩව න
ලඳුන්ගේ පොත් ගැ න
ඇද්ද නොවණා තවත් පඬිද න
48 'රැගෙන ගියහු අතදයි ගිනි යුත් අඟු ර"
කියන මෙම වදන නම් බොරු වෙයි සොඳු ර
අති න ගත් සඳෙහි දනු මිස ගිණි අභූ ර
රැගෙණ ගිය කලට දනබව නැත පත ර
49 "සොඳින් සොයනු තතු එකිනෙකින පිරිසි ඳ
මෙවන් කව් පෙදෙහි " එකිනෙකින '' යන ස ද
කෙළෙන් අවදි දෙක තදබල වෙයි වර ද
ලඳුන් මායමින් මේ කත් එකක් ලෙ ද
50 "වෙලඹියන්ට ගැබ පැමුණුන කල අයු රා
මරණයෙන් නොගැලවෙයි දැනගණු ඉඳු රා"
මෙම වදන් සැබෑ නැති බව කිසිමයු රා
මතු කවෙන් බලා දැනගණුව සැකහැ රා
51 මහතා සොයිසාගෙ වතුවල පලල දී ග
සිටිතා වෙළඹියෝ නෙක පැටවුන් සම ග
නොමැතා විළි අගන සේ දොඩන බොරු සු ග
මෙක තා හොඳද කිය ගෑනුන් හට අන ග
52 "විපත් " ඈ කවේ කී බොලඳ දිගු ස ක
මහත් වරද වෙයි(ම) (ම) යන්නෙන් එක ක
නොදත් සතර අනුවන අඟන්නෝ මෙල ක
ගණි ත් සලෙල දන සිත් බොරු කියා නෙ ක
53 "දු ද න හුගෙ සිරිත " ඈ කවියෙහි තිබෙ න
"ඔවුන හටු පදෙස් " යන සඳ වෙයි අම න
දැන සතර මග තොරතුරු කිසි ලෙසි න
රණ කව් හොඳද මෙම අනුවන අඟ න
54 "දුරු කරණුව නුවණ ඇති අය එවිගස ට"
සැරු මෙහි " නුවණ ඇති අය " යන කතුරු හ ට
"දුරු කරණුව " යන්න යුතු නැත කිසිම වි ට
කෙරු හැටි කව් යසයි එක්වී පඬිදන ට
55 "ඇම් ප්රැන්සිස් මේරි සොයිස විසිනා '' යන අවුත් කතු ට
පෙම් යුත් වී " කළෙ " යන උන් කතුගෙ කිරිය කෙළෙහි කුම ට
කම් නැත් කැත කව් කළ අඟනන්ට වණන පඬිදනහ ට
සම්පත් සහ මෙම මුළුලක වතු දෙන්ටත් වටී දැන ට
56 '' සැම ලොවදෙහි වසන " ඈ කවියෙහි සඳ ද
නැති එකකි එපමණකුත් නොවෙයි ල ද
මෙම ලොවැ නුබැ මිසක් කිතු සමයෙහි දුල ද
සැම ලොවැ වගතුගක් කී දහමක් ඇති ද
57 සැදී '' මිතුර " ඈහී ජේ නැම්සි ල ඳ
බැඳී ඇති කතුට " ආයෙද " කිරිය ඇ ද
සොඳි ලෙස බලනු '' කියැ '' යන තැන ද
යෙ දී ඇති සඳත් පඬිනට වෙයි වර ද
ක
58 " උරඟුට කැවිඩියක් රන්දම කුපායෙ න"
කුමකට මෙම බොරුව කීයෙහිදෝ අඟ න
කෙරුමට රන් දමට හැකි නම් උපා නැ න
වැදුමට බැරි මොකද වඳ ගෑනිට පුතු න
59 "රන්දම කුපායෙන '' යන පදයෙහි ස ඳය
නන් ලෙස දපා * කළහැටි බොහොමට ඇ දය
සුන් පදලොපා කවි කරතොත් මිස හො ඳය
මින්මතු එපා කැත කව් බැඳුමට ල ඳය
60 මෙම "ජේ නැම් සීද සොයිස විසිනී '' යන කතු විබත ට
ස ම වන්නේ නැති බව දනු " කළෙ '' යන කිරියක් කිසි ව් ට
අම වන් රස බස් යුත් වියරණ ඈ පොත් පත් බැළුවි ට
පෙම වන් එම පොත්වල නැත එම කිරියක් එම විබත ට
61 සෙනේ දන වණත් මුත් දිගු සක දෙ කෙහී
අනේ දොස් තිබෙත් උන් කළ පොත් දෙ කෙහී
ඉනේ ගෙණ කිවෙමි මම් දොස් කව්මි කෙහී
දැනේ පඬි දනට එම බව මුළු ල කෙහී
62 දැඩී නද කරණ සඳ මේ රජ අහසකු ස
මැඩි කඳ එකතු වී බතබක ගාණ ලෙ ස
පඬි පද බඳින කල සොඳ කව් මිහිරි ර ස
වැඩි ප ද නොම ගසා උන්නොත් නැත අය ස
* නන් ලෙස දපා - යනු - නොයෙක් ලෙස ආඩම්බර කොට යන අර්ථයයි -
(දපා) යනු මන්ත්ර ජප කෙරීමෙහි හෝ ආඩම්බර යනාදියෙහි වේ.
63 පෙර දිග සත කෙරෙහි සිංහල අඟන න්ගේ
නිරතර සොඳුරු සිත් අලවා ලනර .ගේ
වැර සැර ලෙසින් කළ පොත් නැත මනර .ගේ
පෙර දිග සත තොපීම උගනිව් කොමල .ගේ
64 ගම අඟනගේ කූරහම් හැටි දතින් පෙ නේ
මෙම බසරඟේ තොප අනුවන තරුණිය නේ
එ ම පෙර දිගේ සතරක් මදකුත් නොදැ නේ
කිම කළ දඟේ අපහට අලවන ලෙසි නේ
65 පෙර වැලිගොම තෙරිඳු කළ ඉතිහාස පොති න
වර සඳ තුලය මැති ඳෙක් හට ලැබුන මෙ න
වැර සැර තම්බි අප්පුගෙ දුන් උප දෙසි න
තිර සර යසක් අත්වෙයි කළ පොත් දෙකි න
66 උපදෙස කරණ කොටගෙණ අනුවන මැති ගේ
තෙද යස රජෙක් වු මෙන් සතුරන් වස ගේ
ගෙණ බස තම්බි අප්පුගෙ හා වැලි ගොම ගේ
යස රැස මකා ගති සොයිසා මැතිඳුහු ගේ
67 ම ස ක් රැගෙණ රසවත් කරමින් පිස නා
අරක්කැමි දනී එහි ලන ලුණු පම ණා
නොයෙක් රස බසින් කළ පොතෙහි එමෙ නා
ඟු ණෙක් ඇත දනිත් පඬිවරයෝ නුව ණා
68 ප ව් වට පවා ගැසු කල පැකුළුම් නොව න
දෙව් රජ විදුරවිය මෙන් අසුරන් මර ණ
ලෙව් වැසි අවිදු දප් කව් හිස් සිඳදම නා
කව් විදුරවිය නම් මෙම පොත ගණු සුද ණ
69 රන්ගල් ගුහාවක නැණ සිහදෙනක් මෙ න
දන් ගල් ලය නමැති ගම් පියසෙහි සිටි න
ගල් සකු මගද එලු තෙලඟු ද දැනෙ න
ගල්තිනා කළ පොත යෙහෙලිය බල න
70 බුදුරද වසින් දෙදහස් සිව්සිය දෙති ස
මන නද වෙසක් මස පසළොස්වක් දව ස
ලැබු සඳ දෙබාගය රිවිගොස් වැහැප් රැ ස
පද බැඳ නිම කෙළෙම් මම් මෙපොත නිසි ලෙ ස
පළමුවෙනි භාගය නිමි.
|
සද්ධර්ම රත්නාවලිය - ප්රථම භාගය
|
Sadhdharma Rathnawaliya - Prathama Bagaya
|
ධර්මසේන හිමි
|
Non-Fiction; Religious
|
1930
|
1220 - 1293
| 0.9962
|
සද්ධර්මරතනාවලිය.
නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
මහ පොළොව සේ තුන් ලොවට පිහිට ගුණ ඇති මහ මුහුද සේ
ගැඹුරු ගුණ ඇති ආකාශය සේ අනන්ත ගුණ ඇති මහමෙරසේ
සාර ගුණ ඇති ඉරුමඬල සේ තෙජස් ගුණ ඇති සඳ මඬල සේ
සෞම්ය ගුණ ඇති කරුණාවෙන් සිහිල් වූ සිත් ඇති අප තිලෝ
ගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙතනට සාරාසංඛ්ය කප් ලක්ෂයකින් 5
යට දීපංකර නම් බුදුන් සමයෙහි සිවු පෙදෙන් යුත් ගාථා මාත්රයක්
අසා සව් කෙලෙස් නසා ගෙවා රහත්වන්ට නිසි පින්කම් ඇතත්
සියල්ලවුන් කෙරෙහි කළ කරුණාවෙන් ' සායෙහි ලද බතක්
බොහෝ දෙනා බල බලා සිටියදී තනිව වැද හිඳ කන්නා සේ නුවණ
නැමැති 1 පදුරු නැතිව කුසල් නැමැති නැවු නට කල්හි සසර 10
නැමැති මුහුදු ගැලී 2 දුක් ගන්නා මඳ දෙනකු නොව සූවිසි අසංඛ්ය
යක් සත්වයන් ඇරලා තනිව නිවන් දැක්ම අප වැන්නවුන්ට තරම්
නොවත් මම ද මේ තිලෝගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙන් බුදුව
සසර නැමැති සයුරෙන් ඔවුන් ගොඩලන පිණිස සාරාසංඛ්ය කප්
ලක්ෂයක් මුළුල්ලෙහි මා විසින් කමසේව ඉදි කරන ලද නුවණ 15
නැමැති රුවල්පදුරු ඇති සමාධි නැමැති කුඹක් ඇති සත්තිස්
බොධ පාක්ෂික ධර්ම නැමැති මහ නැවට නංවා දේශනා නැමැති හස්ත
යෙන් පැදගෙන 4 නිවන් පරතෙරට පමුණුවමී ' යන අදහසින් බුදු
බව පතා යටත් බ්රහමදෙව නම් බුදුන් සමයෙහි මනො ප්රණිධිය හා
[පුරාණ] ගෞතම නම් බුදුන් සමයෙහි වාත්ප්රණිධිය ඇති හෙයින් 20
පූර්ව හෙතුවත් ඇතිව මිනිසත් බව පිහිටා ස්ත්රීත්වයත් නැතිව තවුස්
වෙගෙන මහණව අභිඥාලාභීව කෘතාධිකාර මහ පිනැතිව බුදුවී
මෙහි බලවත් අදහස් ඇතිව 5 දීමනු බුදුන්ට දිවි පුදා ඔබගෙන්
විවරණ පතුල් ලදින් සමතිස් 6 පැරුම් පිරීමට නියත වීමෙන් 7 අධි
ගතයන් පුරවන්නා සේ සියලු අකුසලින් දුරුව එම අධිගතයන් 25
ආර්යය භූමියෙහි පිහිටියා සේ කුසල්හි පිහිටා එම අධිගතයන් මාර්ග
ඥාන නැමැති ජලයෙන් රාගාදී කෙලෙස් කිලුටු සෝධා සිත්සතන්
නිර්මල කළාසේ පවිත්ර වූ සිත් ඇතිව අනුන්ට අනුශාසනා කරන කලත්
යහපත් තරම් ඇති දෙමවුපියන් තමන් දරුවන් තමන් තරමේ
1 රුව පැදුරු, පදර, 2 දුග්ගන්නා. 3 රුවන් පැදුරු. 4 නිවන් පුර තෙරට.
5 දීමනා, දිවිමනා, දිවමන්, ජීවමාන. 6 පෙරුම්. 7 අධිගමයන්.
සද්ධර්මරත්නාවලිය.
හික්ම වන්නා සේ සියලු අකුසලින් දුරුව සියලු කුසලෙහි පිහිටා
සිත් සතන් පවිත්ර කොට ගෙන පවිත්ර වූ සිත් ඇති අදහසින්
පින්කම හැසිර ලොවීලොවුතුරා සැපත් සිද්ධ කරනු නිසාය.
එසේ හෙයින් ඔබගේ අනුශාසනායෙහි පිහිටා නිවන් දහම්
5 පසක් කරන්නවුන් විසින් යම්සේ වැසි ඇති කල සුභික්ෂ ද වැසි
නැති කල දුර්භික්ෂ ද එහෙයින් සුභික්ෂ දුර්භික්ෂ දෙකට වැසිම මුල්ද
එසේම අකුසලින් දුරුව කුසල්හි පිහිටා සිත් සතන් පවිත්ර කරන්න
වුන්ට ධර්මාභියොගය මුල
ධර්මාභියොගය නම් නිශ්ශරණාධ්යාශයෙන් බණ උගැන්මය.
10 හෙද වැළිත් කෘතාධිකාර මහ පිනැති කෙනකුන්ට මුත් විදුරු
පර්වත විදින්ට කුහුඹුවන්ට බැරියා සේ සෝවාන් පුඟුලන් අපාය
ගාමිනී අකුසල්හි හැසිරෙන්ට බැරියා සේ සියලු ලෙසින්ම 1 කෘත
පුණ්යතා නැතිව ජාත්යන්ධයන්ට අන්ධයෂ්ටි නැතිව ගමන්
බැරියා සේ ලක්ෂණ දැන ලක්ෂණානුසාරයෙන් ඉගෙන දැනගැන්ම
15 නුවණ මඳවුන්ට බැරිය
එසේ හෙයින් යම් කෙනෙක් නුවණ මදවත් කුශලච්ඡන්දය ඇතිව
ධර්මාභියොගයට උපදෙස් ලදින් බණ දැන පින්කම හැසිර
නිවන් සාධාගනිත් නම් එසේ වූ සත්පුරුෂයන්ට වැඩ සඳහා
සද්ධර්මරත්නාවලී නම් වූ ප්රබන්ධයක් කරම්හ෴෴
20 පාලි ක්රමය හැර අර්ථ පමණක් ගෙන අප කළා වූ ප්රබන්ධයෙහි
ක්රම විලංඝනාදි වු අඩු වැඩි ඇතත් ඒ නොසලකා පැන් හා කිරි
මුසු වූවත් කිරි පමණක් තෝරා හැරගන්නා _ හංසයන් මෙන්ද
ශාස්ත්ර දන්නවුන්ගේ ජාති අඩුවුවත් උන්ගේ තරම් නොසලකා
ශාස්ත්ර පමණක් සලකා ශාස්ත්ර උගන්නවුන් මෙන්ද ප්රයොජන
25 පමණක් සිතා නුවණ නැමැති ඇස්හි මොහ නැමැති පටලය වැසී
අකුසල් 2 මහවලට වැද නිවන් පුරයට ගොසින් තුබූ කුසල් මහවත
නොදක්නවුන් සද්ධර්මරත්නාවලි නැමැති බෙහෙදින් මොහ
නැමැති පටලය නැතිකොට නුවණැස අඳුරු හැර කුසල් මහවතට
බැස නිවන් පුරයට සුවයෙන් යායුතු
30 අකුසලින් දුරුව වසන්නවුන් කවරත් අකුසලට පෙරදැරිව
සිටිනා සිත තණ බිම් තිබියදී විෂම ස්ථානයට ගොසින් නස්නා
ගෙරිසරක් තණ බිමට නමා රක්නා සේ තමාගේ සිතට අනික් ඉසුරු
කෙනෙකුන් නැති හෙයින් අකුසලින් වෙන්කොට කුසල්හි පිහිටු
වන්නාම ප්රාණවධාදී වූ ඒ ඒ අකුසලින් 3 වෙන්ව දුරුවන්නට
35 කරන ව්යායාම නැති හෙයින් තමා තමා සිත් සතන්ම හික්මවීම
යහපත
වදන දරුවන්ගේ මුණ දකුම්හ යන මෙ විතර ආස්වාදයකින්
කවර තරම්වූත් ප්රසව වේදනා ඉවසන ස්ත්රීන් පරිද්දෙන් ලබන
නිවන් රස සලකා ඇස පහරනා රුජාවෙන් වන දුක් නොසැලකු
1 කෘත පුණ්යතාව 2. මහ වතුට. 3. වෙන් වෙන්ව.
සූවිසි විවරණය.
චක්ඛුපාල මහ තෙරුන් වහන්සේගේ වස්තුවෙහි පටන් 1 නිවන්
මහවත්ව සිටිනා තුන්සියයක් වත් නැමැති මඟුල් සැරහීමෙන්
නිවන්පුර වදනවුන් අතුර සැතපෙන්නට සද්ධර්ම රත්නාවලී
නැමැති ශාලාව, සරහමු.
කෙසේද යත්?
අපගේ තිලෝගුරු බුදුහු මෙයින් සාරාසැකි කප් සුවහස්
මතුයෙහි දඹදිව --
"නගරෙ අමරවතියා සුමෙධො නාම බ්රාහ්මණො
අනෙක කොටි සන්නිචයො පහුත ධන ධඤ්ඤවා.'' -
යනු හෙයින් දඹදිව අමරවතී නම් නුවර සුමෙධ නම් බමුණු 10
කුමාරව ඉපද බොහෝ වූ ධනධාන්ය සම්පත්තීන් සමෘද්ධව උගතමනා
සියලු ශිල්ප ඉගෙන මවුපිය දෙදෙනාගේ අයාමෙන් උපයා රැස්කළ
වස්තු රාශිය දැක -
''ධනං සන්නිචයං කත්වා අහො මය්හං පිතා දයො
ගතා මාසකමෙකම්පි නෙවාදාය දිවං ඉති " - 15
යනු හෙයින් " අනේ අපගේ දෙමවුපිය ආදීහු මෙතෙක් වස්තු
උපයා මී 2 බැඳපියා බැඳි මීයෙන් කිසිවකුත් නොගෙන යන මීමැස්
සන් මෙන් මිය පරලොව යන්නාහු මස්සක් විචාරත් නොගෙන
ගියහ. උන් හැම හැරගෙන යන්ට නිසි උපදෙස් නොදැන නො
ගෙන ගියත් උපදෙස් දන්නා මා ඒ වස්තුව මා හා කැටිව ගෙන 20
යන්ට වුව මැනව. මේ හැම ඵලගූසහිත හෙයින් මේලෙසින් ගෙන
යන්ට බැරි වුවත් ධර්මයෙහි සාරය නම් ධර්මතත්වය වන්නා සේම
මේ වස්තුවෙහි සාරය නම් මේ වස්තුව දාන විෂයෙහි පරිත්යාග කිරීම්
වසයෙන් පැවති කුසලය. මේ කුසලය තෙමේ ලඝු වී නමුත් තිබ්
බටුවකටත් කුඩා මැණික්ගලින් සමහර මැණික් ගලෙක අගයක්ම 25
නැත්තා සේ විපාක විසින් පමණ නැත්තේය. එහෙයින් දන් දෙමි"
සිතා නුවර බෙරලවා -
"භෙරිනාද සුගන්ධෙන යාචකාලි සමාගතෙ
දානකිඤ්ජක්ඛ ඔඝෙන සත්තාහං පීණයී තතො.
යනු හෙයින් භෙරිනාද නැමැති සුවඳින් රැස් වූ යාචක ජන නැමැති 30
බඹරුන් දාන නැමැති රොනින් සතප්වා එසේ දීත් වස්තුව නොනි
මන නියාව දැක ඉතිරිය අත්පුරා සිත්පුරා හැරගනුවයි විධාන
කොටලා හිමවු පියසට ගොසින් -
"හිමවන්තස්ස අවිදූරෙ 3 ධම්මකො නාම පබ්බතො
අස්සමො සුකතො මය්හං පණ්ණසාලා සුමාපිතා."- 35
යනු හෙයින් සක් දෙවිඳුගේ විධානයෙන් විස්කම් දෙව්පුත්හු දහම්
නම් ගල්බඩ මැවූ පන්සලට වැද මහණව මහණ වූ සතිය ඇතුළත
1 නිවන් මඟ පවත්වා. 2 බැඳ පියාගා, බැඳ පියාගෑ, බැඳ පියා හා. 3 ධම්මිකො.
සද්ධර්ම රත්නාවලිය.
පඤ්චාභිඥා අෂ්ට සමාපත්ති උපදවා එක් දවසක් නිල්වූ ගුවන් කුසින්
නොමැකී පවත්නා විදුලියක් මෙන් දෝහෝ නොහොත් දකුණු
මුහුඳ නික්මුණු රන් නැවක් මෙන් නොහොත් නිල්බිමක් රන් හු
ගසා බෙදන කලක්මෙන් එක්තරා දසාවකට යනදෑ එසමයෙහි පුරා
5 නිමියා වූ පැරුම් ඇති හෙයින් තුසී පුරෙන් චුතව අවුත් රම්මවතී
නම් නුවර සුදේව නම් රජුන් නිසා සුමෙධා නම් බිසොවුන් කුස
පිළිසිඳගෙන මැණිකෙක අවුණාලූ පලස්හුයක් මෙන් දස මසක්
වැස ආකාශයෙන් නිකුත් ශරත් චන්ද්රයා මෙන් මවු කුසින් බිහිව වැඩි
විය පැමිණ දිවසැපත් වැනි සැපත් විඳිමින් දසදහසක් හවුරුදු
10 මුළුල්ලෙහි රජසැපත් වළඳා ස්ත්රීන් ලක්ෂයකට ප්රධාන වූ පදුමා නම්
බිසොවුන් උසභක්ඛන්ධ නම් පුත්කුමරුවන් වැදූ කල්හි දසදහසක්
සක්වළ දෙවි බඹුන් තමන්ගේ අයද මෙන් නොපමාව මිනිස් ලොම
ඉපදත් එහි කල්යවන නියාව දැන වහා බුදුවන්ට නික්ම වන්ට
මෙහෙවර එවාලු දිව්ය කුමාර කෙනෙකුන් වැනි පුත්කුමරුවන් දැක
15 1 මහභිනික්මනට ඉක්මන්ව ඓරාවත නම් හස්ති රාජයා නැඟී අසුර
මථනයට නික්මුණු ලෙසටත් වඩා සුවාසූ දහසක් ඇතුන් පිරිවැරූ
ඇවාහනයකින් මඟුල්ලයනට ගොසින් ඒ උයන්හිදී කෙලෙස්
සතුරන් හා යුද්දයට 2 නොවතත් තම පිරිවරා ඇවිදිනා ලෙසට
පුරුෂයන් කෙළක් හා සමග මහණව පැරෑම් බිමදී කළ වීර්යය නො
20 මඳව ඇතත් බුදුවන ජාතියේ එවීතරකුත් ඇත මනා බැවින් දස
මසක් ප්රධන් වීර්යයෙහි හැසිර කවරත් බුදු කෙනෙකුන් වහන්සේ
වෙසඟ මැදි පොහෝ දවස් බුදු වන හෙයින් බුදුවන දවස් මහණ
ගණා පිරිවරා එක් නුවරකට සිඟා වැඩ උත්පත්ති දෙවියන්ට ඉදි කළ
කිරිබත විශුද්ධි දෙවිව පිළිගෙන තමන් වහන්සේට පැමිණි කොටසෙහි
25 දෙවියන් දිවජස් බහාලූ හෙයින් සෙසු දවස් වළඳන භොජනය
එසේ මෙසේ සතියක් විචර ආහාරජ රූප ප්රසන්න කරත් මුත් වැඩිය
කට බල නැති හෙයින් එදවස් ඒ කිරිබත බුදු වූ සතළිස් නව දවසක්
සිඟා ගමනුත් නැතිව කළඹනා බුද්ධ කෘත්යය ඇති හෙයින් දවසකට
ආලොපයක් වන නියායෙන් සතළිස්නව පිඬක් කොට වළඳා නීල්
30 තරා හෝබඩ සල් උයන්හි දාවල් දවස් යවා සවස සුනන්ද නම් 3ආජී
වකයන් දුන් හිතණ හැරගෙන බොධි වන්නේ පුළිල ගසක් හෙයින්
ඒ පුළිල බොධීන් වහන්සේ කරා 4 එළබ අනූරියන් උස ඇති
බෝරුක්මුල්හි වැඩහිඳ බුදුව සත්සති යවා බ්රහමාරාධනාවෙන්
දහම්සක් පවත්වා සූවිසි අසංඛ්යයක් සත්වයන් එකතැන වැඩහිඳ
35 නිවන් දක්වන්ට බැරි හෙයින් දඹදිව සැරිසරනු නිසා දීපංකර
බුදුරජාණන් වහන්සේ රඹගම් නුවරට වැඩ සුදසුන් වෙහෙර වසන
කල්හි රඹගනුවර ඇත්තවුන් බුදුන්ට ආරාධනා කොටලා සිඟා
වඩනා මඟ සතුටු සතුටුව ඉදි
කරන්නවුන් දැක අහසින් යන ගමන්
තබා සක්විති රජ්ජුරු කෙනෙකුන් අහසින් යන ගමනේ කනින්
40 ගැළවී වැටෙන රුවන් තෝඩුවක් මෙන් බීමට බසැ උන් හැම
1 මහාභිනික්මන නික්ම ඉක්මන්ව, 2 නොයතත්. 3 ආජීවිකයන්, 4 එළඹ,
සූවිසි විවරණය.
අතින් විචාරා බුදු කෙනෙකුන් වහන්සේ වඩනට ඉදිකරන මඟක්
නියාව අසා තමන්දැත් මං ඉදිකිරීමට සහාය වීමටත් වඩා කුසල්
නැමැති බිජුවට වපුරන්ට තුනුරුවන් නැමැති කෙත විනා අනික්
කෙතක් නැති බැවින් කරන්ට සිතන කුසලයට කෙත් වූ මං පෙත්
ඉල්වාගෙන සෙස්සවුන් තමන් තමන් පමණක් නිවන්පුර වදනට 5
කුසල් මං කරන හෙයින් -
''යා පලාල මයං මාලං නාරී දත්වාන චෙතියෙ
අලත්ථ කඤ්චනමයං මාලං බොජ්ඣංගිකඤව සා." -
යනු හෙයින් දාගබකට පිදුරු කැටියක් මාලාවක් කොට සිතා පුදාලු
පමණකින් පසුව ලක්ෂයක් අගනා රන්මාලාවකුත් අගයක්ම නැති 10
නිවන් නැමැති මහලිය පළඳනාවත් කුමාරිකා කෙනෙකුන් ලත්
හෙයින් ළංතෙනකට කරන හසර මඟක්සේ ලඝුවූත් ප්රයොගයෙන්
වහා කුසල් මං පෙනීයාම 2සාධන්නාසේ ඒ ඒ දෙනාට නියමවූ මං
පොලු නිමා ගියත් ඒ මහා පුරුෂයා බුදු බව පතා සුවිසි අසංඛ්යයක්
සමණ දෙනාත් හැරගෙන නිවන්පුර වදනට සොයන කුසල් මඟ 15
සාරාසැකි කප්සුවහස් ගිය කලටමුත් අතුර මුළුලු නොවන නියාවට
දෘෂ්ටාන්තයා සේ ඉදිකරන්ට පටන්ගත් මං පොල්ල නොනිමන
තෙක්ම වැඩියා වූ තිලෝගුරු බුදුරජුන් වහන්සේට ' කෙලෙස්වතු
රෙන් පිරුණු සසර නැමැති මහ මුහුදින් චතුර්විධ විනේජනයන්
එතරවන්ට ලූ හෙයක් වැනි නුඹ වහන්සේට මමද හෙයක් වෙමි ' යි 20
දොඹමල් ඇතිරියක් වැනි වූ අඳුන්දිවිසම කලල් මඬ මත්තෙහි
අතුට -
"කිමඤ්ඤාතක වෙසෙන ලෙස නිබ්බාපනෙන මෙ
අයං බුද්ධො වහං බුද්ධො හුත්වා ලොකෙ අනුත්තරො
ජනතං ධම්මනාවාය තාරෙත්වාන භවණ්ණවා 25
නිබ්බාණ පුරමානෙත්වා සෙය්යං මෙ පරිනිබ්බුතං. ''—-
යනු හෙයින් සසරට පිටිපානා පමණක්මුත් බුදු බවට මූණලා මුණින්
වැදහෙව ඒ තිලෝගුරු බුදුන්ගෙන්ද " මේ තෙමේ මතු එන දවස
සිල් නැමැති පොළොව ප්රතිඥා නැමැති මුල් ඇති සිහි නුවණ නැමැති
තොතැන්නක් ඇති කරුණා නැමැති පැනීන් ඇති වූ සමාධි 30
නැමැති කඳක් ඇති මෙත් නැමැති ලියයෙකින් වළඳනා ලද පඤ්ච
විධ විමුක්ති නැමැති අතුපතර ඇති ත්රිවිධ චර්යයා නැමැති පල්ලව
ඇති අභිඥා නැමැති 3මල් ඇති බොධිසම්භාර කප්රුක සර්වඥතා
ඥාන නැමැති අමාඵල ගන්වයි හෙවත් බුදුවෙයි. මොහු බුදුවන
ජාතියෙහි උපදනා නුවර කිඹුල්වත් නම් නුවරය. උන්ගේ මෑණියෝ 35
මහාමායා බිසෝය. පියාණෝ සුදොවුන් මහරජාණෝය. මුතුමු
ගෞතම නම්හ. * සැරියුත්ය මුගලන්ය යන තෙර සඟළෙක් අගස වූ
වෙති. ආනන්ද නම් තෙර කෙනෙක් අග්ර උපස්ථායක වෙති. ඛෙ මා
වෝය උප්පලවණ්ණාවෝය යන මෙහෙණින්නෝ දෙදෙනෙක්
1 කත්වාන. 2 සාධාගන්නාසේ.3 මුල් 4 ඛෙමාය උත්පල වර්ණය.
සද්ධර්ම රතනාවලිය.
අග්රශ්රාවිකා වෙති.බොධි වන්නේ ඇසතු ගසෙක " යනාදීන්
ඔබගෙන් විවරණ ලදින් නැවත ඔබට ඉක්බිතිව කප් අසංඛ්යයක්
ගිය කලට තුන් අසංඛ්යයක් කප් හා තවත් කල්ප ලක්ෂයක්
තිබියදී පැරුම් පුරා නිමවා සිටි කොණ්ඩඤ්ඤ බෝසත්හු තුසී
5 පුරෙන් චුතව අවුත් දඹදිව රම්මවතී නම් නුවර සුනන්ද නම් රජ්ජුරු
වන් නිසා සුජාතා නම් බිසොවුන් කුස පිළිසිඳගෙන දසමස් අයා
මෙන් මවුකුසින් බිහිව ශක්ර සම්පත් විඳ 1කුසීව මිනිස්ලොව රජ
සැපත් විඳිනා සක් දෙවිඳු ලෙසින් දසදහසක් හවුරුදු ගිහි සැපත්
වළඳා තුන් ලක්ෂයක් පමණ පුරඟනන්ට ප්රධාන වීමෙන් අග
10 මෙහෙසුන් වූ රුචි නම් බිසොවුන් විජිතසෙන නම් පුත්කුමරුවන්
වැදූ කල්හි මහභිනික්මනට සිතා රථවාහනයකින් නික්ම දස
කෙළක් පමණ මිනිසුන් හා සමඟ මහණව දසමසක් මුළුල්ලෙහි
ප්රධන් වීර්යය කොට බුදු වන දවස් සුරින්ද නම් ගම යසොධරා නම් සිටු
දුවර්ණයන් දුන් කිරි බත වළඳා සවස් වේලෙහි සුචන්දක නම් ආජීවක
15 යනු දුන් හී තණ හැරගෙන කොණ්ඩඤ්ඤ නම් බුදුන්ට බොධි-
බුදුන් සමයෙක හා සක්විත්තන් සමයෙක මුත් සෙසු කලෙක පහළ
නොවන - සල්කලණ ගස හෙයින් ඒ සල්කලණ නම් බොධීන්
වහන්සේ කරා එළබ තණ බිම සලා වගුරුවා අටපනස් රියන්
තණ ඇතිරියෙහි වැඩහිඳ බුදුව සත්සති යවා බ්රහ්මාරාධනාවෙන්
20 බණ දෙසා කෙළ ලක්ෂයක් පමණ රහතන් පිරිවරා දන වූ සැරිසරන
සේක් චන්දාවතී නම් නුවරට වැඩිසේක. එකල අපගේ බෝසත්හු
විජිතාවි නම් සක්විතිව බුදුන් ඒ නුවරට වැඩිනියාව අසා දහම්සක
පැවැති කලට සක් රුවනෙහි ආනුභාව නැති හෙයින් දහසකම
අනුවන්ට බුදුන් කරා එළබ වැඳ පවරාගෙන වස් සාර මස මහදන් දී
25 නිකම් වැසි තරමටත් වඩා දහම්වැසි වවා ඔබ ගෙනුත් විවරණ
ලදින් ඔබට ඉක්බිතිව තවත් කප් අසංඛ්යයක් බුද්ධ ශුන්ය වූ කල්හි
දෙඅසංඛ්ය කලක්ෂයක් තිබියදී මංගල නම් බෝසත්හු තුසී
පුරෙන් සැව දඹදිව සියලු නුවර වලට උතුම්ව සිටිනා හෙයින්
උත්තර නම් වූ නුවර යස සම්පත්තීන් වඩනා රජ්ජුරු කෙනෙකුන්
30 නැති හෙයින් උත්තර නම් වූ රජුන් නිසා රූප ශෝභාදීන් වැඩී සිටිනා
බිසෝ කෙනෙකුන් නැති හෙයින් උත්තරා නම් බිසොවුන් කුස පිළි
සිඳගෙන දසමස් අයාමෙන් බිහිව වැඩිවිය පැමිණ නවදහසක් හවු
රුදු මුළුල්ලෙහි ගිහි සැපත් වළඳා තිස්දහසක් පුරඟනන්ට ප්රධාන වූ
යසවතී නම් බිසොවුන් සීලව නම් පුත්රුවන වැදූ කල්හි මහණ
35 වන්ට නික්මෙනදා වලාහක නම් අශ්ව රාජයා පිටට පැන නැඟී දික්
විජය කරන සක්විත්තන්ට අපහාස්ය කෙරෙමින් අස්වාහනයකින්
නික්ම තුන්කෙළක් පමණ පුරුෂයන් හා සමඟ මහණව අටමසක්
බුදුවන්ට වීර්යය කොට බුදුවන දවස් උත්තරා නම් ගම උත්තරා නම් සිටු
දුවණියන් දුන් කිරි බත වළඳා සල් උයන්හි දාවල් දවස් යවා උත්ත
40 නම් ආජීවකයන් දුන් හී තණ අටමිට හැරගෙන ඔබට බොධි
1 කුසීතව.
සූවිසි විවරණය.
නාගස හෙයින් නා බොධීන් වහන්සේ කරා එළබ ගෙනගිය හීතණ
සලා බිම වගුරුවා අටපනස් රියන් තණ ඇතිරිය මත්තෙහි වැඩහිඳ
බුදුව සත්සති යවා බඹහුගේ අයදමෙන් දහම්සක පවත්වා දනවු
සැරිසරන සේක් දඹදිව මෙඛලා නම් නුවරට වැඩිසේක. එකල
අපගේ බෝසත්හු සුරුචි නම් බ්රාහ්මණව බුදුන් ඒ නුවරට වැඩි 5
නියාව අසා බුදුන් කරා එළබ මියුරු වූ බණ අසා බුදුන් කෙරෙහි
පැහැද බුදුන් ප්රධාන වූ කෙළලක්ෂයක් මහ සඟනට ආරාධනා කොට
වඩාගෙන ගොසින් සක් දෙවිඳුහු මවාලු අටසාළිස් ගවු පමණ දිග
පළල ඇති රුවන් මඩුවෙහි වඩා හිඳුවා සතියක් මුළුල්ලෙහි අසාගත්
කෙලෙස් කසළ නුමුසු බණ සේම පැන් නුමුසු කිරිබත් දන් දී 10
කෙළවර දවස කෙළ ලක්ෂයක් පමණ පාත්රා පුරවා ශර්කරා ගිතෙල්
උක්සකුරු මීන ආදී වූ බෙහෙත් බඩුත් හැමයට අඩු තරම් සිවුරු
පිරිකර ලක්ෂයක් වටනා තරමේ කෙළ ලක්ෂයක් පමණ සිවුරු පිරි
කරත් දන් දීලා බුදුබව පතාම කළ පරිත්යාගයක් හෙයින් ඔබගෙ
නුත් විවරණ ලදින් ඔබට ඉක්බිතිව එම කප සුමන නම් බෝසත්හු 15
පුරා නිමියා වූ පැරුම් ඇති හෙයින් තුසී පුරෙන් චුතව දඹදිව් නැමැති
ඔටුන්නෙහි ඔබාලු මැණිකක් වැනි වූ මෙඛලා නම් නුවර සුදත්ත නම්
රජුන් නිසා සිරිමා නම් බිසොවුන් කුස පිළිසිඳ ගෙන දසමස් අයා
මෙන් මවුකුසින් බිහිව වැඩිවිය පැමිණ නවදහසක් හවුරුදු රජ
සැපත් වළඳා තෙසැටදහසක් පුරඟනන්ට ප්රධාන වූ වටංසකා නම් 20
බිසොවුන් අනූපම නම් පුතණුවන් වැදූ කල්හි මහභිනික්මන් නික්
මෙන කල ඇවාහනයකින් නික්ම තිස් කෙළක් මිනිසුන් හා සමඟ
මහණව මහණ ගණා පිරිවරා දස මසක් මුළුල්ලෙහි ප්රධන්වීර්යය කොට
බුදුවන දවස් අනූපම නම් නියම්ගම අනූපමා නම් සිටු දුවණියන් දුන්
කිරිබත වළඳා සවස් වේලෙහි අනූපම නම් ආජීවකයන් දුන් හීතණ 25
හැරගෙන ඔබටත් බොධි නාගස හෙයින්නා බොධීන් වහන්සේ කරා
එළබ ගෙනගිය හීතණ සලා බිම වගුරුවා තිස් රියන් තණඇතිරිය
මත්තෙහි වැඩහිඳ බුදුව සත්සති යවා බ්රහ්මාරාධනාවෙන් බණ දෙසා
දන වූ සැරිසරන සේක. එකල අපගේ බෝසත්හු අතුල නම්
දිව්ය නාගව බුදුන් ලොව උපන් නියාව අසා නාග භවනයෙන් 30
අවුත් කෙළ ලක්ෂයක් පමණ වූ බුදු පාමොක් මහ සඟනට මහ පුද කරවා
මහවතුරක් මෙන් මහදන් දී කෙළ ලක්ෂයක් පමණ සළු සඟළ වලුත්
දන්දී ප්රතිසන්ධිය අහේතුක වූවත් කරන කුසලයෙහි අහෙතුක කමක්
නැති හෙයින් ඔබ ගෙනුත් විවරණ ලදින් ඔබට ඉක්බිතිව එම කප
පැරුම් පුරා නිමවා සිටි රෙවත නම් මහ බෝසත්හු තුසීපුරෙන් සැව 35
සියලු ධනධාන්ය සම්පත්තීන් සමෘද්ධ වූ සුධඤ්ඤවතී නම් නුවර සව්
බරණින් සැරහුණු ශුචිපවිත්ර වූ පිරිවර ඇති සම්පත්තීනුත් විපුල වූ
විපුල නම් රජුන් නිසා සියල්ලන්ගේ නෙත් නැමැති බඹරුන් විසින්
ගැවසී ගත් නෙත් නැමැති මහ නෙලින් හා මුව නැමැති පියුමෙන්
බබළන පියුම් විලක් සේ ශොභාමත් වූ ආයු ශක්තිය විපුල නුවමනා 40
හෙයින් විපුල නුවුවත් සම්පත් ආදීන් විපුල වූ විපුලා නම් බිසොවුන්
|
දළදා පූජාවලිය
|
Dhaladha Pujawaliya
|
Unknown
|
Non-Fiction; History
|
1893
|
1325 - 1333
| 0.9978
|
දළදා පූජා ව ලිය.
නමෝ තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
සම්බුද්ධං සුද්ධිදං සෙට්ඨං ඥෙය්යසාගර පාරගං,
වන්දෙ තං සිරසා නිච්චං නරාමර සමච්ඡිතං.
මුනින්දප්පභවං නෙක සුජනෙහි සුසෙවිතං,
මොහස්සධංසකං සෙඨං වන්දෙ පාවචනුත්තමං.
නිරංගණං ගණංචාපි පුඤ්ඤක්ඛෙත්ත මනුත්තරං,
ගුණප්පදං මහඝං නං වන්දෙහං සුගතත්රජං
යක්ඛෙ දමෙත්වා මුනයො ඉමස්මිං
වත්ථුත්තයා ' වාසමකංසු පුබ්බේ,
ධම්මෙ ඨිතානංච නරාධිපානං
වංසො පවත්තිස්සති සීහළස්මිං.
මුනයො, මුනීහු; (හෙවත් අගාරිකමුනි, අනගාරිකමුනි, සෙඛමුනි,
අසෙඛමුති, පච්චෙක මුනි සංඛ්යාත පංචවිධ මුනීන්ට මුනිශ්වර වූ ස
මුනීහු) පුබ්බේ, පූර්ව කාලයෙහි; ඉම සමිං සිහළ ස්මිං, මේ සිංහළ ද්වීපයෙහි
(හෙවත් අප බුදුන් බුදු වීමට පළමු කොට ජම්බුද්වීපයෙහි කලිඟු රට
කාලිංග චක්රවර්ති රජහුගේ රාජ වංශය නොහැර ආ);-
වංගරාජස්ස යං ධීතා අරඤ්ඤෙ වන ගොචරා,
සීහ සංවාසමන්වාය අලත්ථ ද්වෙඩ දාරකෙ.
අතික්කන්ත සොළස වස්සො නික්ඛමිත්වා ගහනන්තරා,
මාපෙසි නගරං තත්ථි සීහපුර වරුත්තමං,
මෙසේ වඟුරට වඟු රජහුගේ ධීතාවක් සේරි චාරීව ගොස්
යෙහි සිංහයකු හා සංවාසව ලබන ලද රජ කුමරෙක් අතික්රාන්ත
වරුෂ ඇතිව එහිම සිංහ නම් පුරයක් කරවා වසනුයේ -
a මේ ගාථා තුන අමුතුවෙන් ප්රබන්ධ කරණ ලදී.
ද්වත්තිංශ භාතරො හොන්ති සීහපුත්තස්ස අත්රජා,
විජයස්ස සමාසෙව සෙසා කනිඨභාතරො.
මෙසේ වාසය කරන්නා වූ ඒ සීහබාහු නම් නරෙන්ද්රයාගේ අතිජාත
පුත්ර වූ දෙතිස් රජ කුමරුවන් අතුරෙන් ප්රධාන පුත්ර වූ පවිත්ර චාරිත්ර විචිත්ර
ගුණ ඇති විජය නම් රජ කුමරුවෙක් වී.
පරිනිබ්බාණ සමයෙ සම්බුද්ධොදිපදුත්තමො,
සීහබාහුස්ස සං පුත්තො විජයො නාම ඛත්තියො.
ලංකාදීපං අනුප්පත්තො හිත්වාජම්බු සිරිවහයං,
ව්යාකාසි බුද්ධ සෙට්ඨො සො රාජා හොතී ' ති ඛත්තියො.
අප බුදුන් පිරිනිවන්පානා දවස් සිංහබාහු රජහු පිත් විජය නම් රජ
කුමරුවෙක් ජම්බුද්වීපය හැර ලක්දිව් බැස රජ කරන්නේ යයි බුදුන් විසින්
වදාරණ ලද -
ස්වස්ති ශ්රී නවරතන ශ්රී විරාජිත ලංකාතල රාජ්ය ධුරන්ධර රත්නත්රය
පරිපාලන මුද්ධාභිෂික්ත මණිමකුට මෞළිමාලා ' ලංකෘත ගුණ ගණාභර
ණ විභූෂිත ත්රිසිංහලෛකච්ඡත්ර භුවනහිත කර භුවනෙකබාහු මනුසා
සිත රාජ ධුරන්ධර පරශත්රැ විකල විලොපනිවාරණ සන්ධි සන්ධාන කර
සෙනන්තරාමාත්ය අලගක් කෝනා රජය සිංහප්රතිරාජ සමිරිත නාම ප්රශිද්ධ
අග්රාමාත්යයන් තුන්දෙනා හට සඤ්ජනිත පුණ්ය සම්භාර ප්රධාන
කියනුය - සද්ධර්මවර චක්රවර්ති වූ ධර්ම රාජන් වූ දශ බල ධාරී වූ ත්රෛලොක්ය
ස්වාමි වූ අනන්ය සාධාරණ වූ ද්වාත්රිංශත්තර මහාපුරුෂ ලක්ෂණා ශීත්යානු
බ්යඤ්ජන බ්යාමප්රභා කෙතුමාලා‘ලංකාරයෙන් විරාජමාන වූ අප බුදු
රජානන් වහන්සේ සර්වඥතාඥාණ ප්රතිලාභයට පුර්වාරම්භ කොට සංසාර
යෙහි සැරිසරා ඇවිදිනා සේක් යටගිය දවස බ්රහ්ම දේව නම් බුදු කෙණෙ
කුන් වහන්සේගේ ශ්රී පාද මූලයෙහිදී පටන් මම බුදුවෙමියි යන මනො
ණිධානය කොට එතැන්පටන් ශතා සංඛෙය්ය කප් ලක්ෂයක් මනො
වීර්යය කොට ගෞතම නම් සර්වඥ කෙණෙකුන් වහන්සේගේ ශ්රී පාද මූල
යෙහි පටන් බුදුවෙම්වයි කියා නවාසංඛ්ය කප් ලක්ෂයක් වාභෙද
ප්රාර්ථණා කොට එතැන් පටන් මේ භද්ර කල්පයට සාරාසංඛ්යකලක්ෂය
කින් යටගිය දවස ලොකයෙහි පහල වූ තුන් ලොවට අසහාය ප්රදීපයක්
වැනි වූ දීපංකර නම් සර්වඥරාජොත්තමයානන් වහන්සේගේ බුද්ධ රාජ්ය
යෙහි අප මහ බෝසතානෝ අමරවති නම් නුවර බමුණු මහසල් කුලයෙහි
සුමේධ නම් බ්රාහ්මණ කුමාරව ඉපිද වැඩිවිය පැමිණ පංචකාමානුභවයෙහි
කලකිරි ප්රවෘජ්යාවෙහි අභිලාස ඇතිව එකල රජකරණ රජ්ජුරුවන්
කරා ගොස් ස්වාමීනි මාගේ සත්වන කුල පරම්පරාවෙන් අනුව පැවත
ආවා වූ මේ ධන රාශිය දාන මුඛයෙහි විස්සජර්ජනය කරනු කැමැත්තෙමියි
ඒ රජහට දැන්වූ කල්හි යහපත සගයානනි තොපි තොපගේ අභිප්රානු
කුල වූ පරිද්දෙන් කරවයි අවසර දුන් කල්හි - නුවර මුළුල්ලෙහි බෙර පියවි
කරවා භෙරිනාද නමැති සුගන්ධයෙන් ආ යාචක නමැති සෘඟ ශ්රෙනින්
දාන නැමැති මුවරද සමූහයෙන් පිනවා හිමාලය වන ප්රදෙශාභිමුඛව ධාර්
මික නම් වූ පර්වත ශ්රායෙහි සක්දෙව් රජහුගේ නියොග ලත් විශ්ව කර්ම දිව්ය
පුත්රයා විසින් අඳුන් දිවිසම් වාකචීරාදීන් සහිත කොට මවා තිබූ පර්ණ
ශාලාව දැක එහි තුබූ පිරිකරද ගෙණ තාපස වෙසය ධාරා එහි සන්තු
ඊටව පංචාභිඥා අෂ්ට සමාපත්ති උපදවා ආකාශචාරීව ඇවිදිමින් දව
සෙක්හි දීපංකර නම් සර්වඥරාජොත්තමයානන් වහන්සේ සාර ලක්ෂයක්
ක්ෂීණාශ්රවයන් වහන්සේ පිරිවරා ගම් නියම්ගම් රාජධානි ආදී වූ ස්ථාන
යන්හි බුද්ධ ශ්රී නමැති චන්ද්රයා උදාකරවා වෛනෙජන නමැති කෞමද
ප්රබොධ කරවමින් ක්රමයෙන් රම්ය නම් වූ රඹ ගම් නුවර වැස්සන් විසින් ආරා
ධිත වූ බුදුරජානන් වහන්සේ වඩනා වූ මාර්ගය සරහා පිළියෙළ කරන්නා වූ
දිනයෙහි සද්ධ්යා වලායෙකින් නිකුත් රන් විදුලියක් සේ ආකාශයෙන්
ඒ මාර්ගය පිළියෙළ කරන්නා වූ ජනසමූහයා මධ්යයට පැමිණ පින්වත් වූ
ජනයෙනි කව්රුන් වඩනා මගක් සරහව් දැයි විචාරා ඇයි සුමෙධ තාපස
යන් වහන්ස තව නුඹ වහන්සේ නොදන්නා සේක්ද දීපංකර සර්වඥයන්
වහන්සේ අපගේ නුවරට වඩා ගෙණ යනු පිණිස මගසරහම් යයි කී ජන
සමූහයාගේ බස් අසමින් චක්රවර්ති රජක්හුගේ කණ තුබූ රුවන්
වක් ගිලිහී භුමියෙහි පතිත වන්නාක් මෙන් භූමියට වැඩ එසේ වූ උත්ත
මයානන් වහන්සේ වඩනා මගක් සරහව් නම් මටත් ඉන් ස්ථානයක්
දෙවයි ඉවූ කල්හි ඔවුන් විසින් තමන්ට තැනීමට උගහටව තිබූ කඳු
රැලියක් දුන් කල්හි මහ බෝධි සත්වයෝ සිතන්නාහු මාගේ ශරීරයෙහි
ලෝමකූප මාත්රයකටත් ආයාසයක් නොකොට සත් රුවන්වැලි ගෙණ
වුත් පුරවන්නමුදු පරසතු මදාරා ගෙණවුත් පුරවන්නමුදු ආයාසයක්
නොවම කෙරෙම්ම යයි යනාදීන් සිතා වසවර්තිමාරයා ඇස වැලි ගසන්
නාසේ තමන්ගේ කාය ශක්තියෙන් පාංශු ඇද ඒ කඳු රැලිය පුරවමින්
සිටි කල්හි - නරාමර සහිත වූ සාර ලක්ෂයක් ක්ෂීණාශ්රවයන් වහන්සේ පිරිවරා
නීල පීත ලොහිතාවදාතාදී සවණක් ඝණ බුද්ධ රශ්මිමාලාවන් ඒ ඒ දිගාන්
තරයෙහි විහිදුවමින් සුපිෂ්පිත කර්ණිකාර තරුශිඛර සමුද්ගත විලාස ශ්රී
මුළු ලෝ වැස්සන්ට පාමින් වඩනා වූ සර්වඥයන්වහන්සේගේ ශ්රී විලාස දක්
වමින් අඩාල වූ කර්මාන්ත ඇති කඳු රැලිය පිට වාකචීරාදීන් අතුට
ජටා මුදා බුදුන් වඩනා වූ දශාවට හිසලා බුදුන් ප්රධාන කොට ඇති සාර
ලක්ෂයක් රහතුන් වහන්සේ පය කලල් නොපාගා මාගේ පිට මැඩ ගෙණ
වඩනා සේක් නම් යෙහෙකැයි සිතා ඒ මහබොධිසත්වයෝ රහෙයක්
මෙන් වැදහොත්කල්හි හිස් දොර දසාවෙහි වැඩසිට මේ කෙසේ වූ පුරුෂ
යෙක් දෝ හෝයි බලා වදාරා කැටිව එන සිව්වනක් පර්ෂදට වදාරණ බුදු
රජානන් වහන්සේ -
පස්සථ ඉමං තාපසං ජටිලං උග්ගතාපනං,
අපරිමෙය්යෙ ඉතො කප්පෙ අයං බුද්ධො භවිස්සති.
යනාදීන් එඹා මහණෙනි උග්ර වූ තපොතෙජස් ඇත්තා වූ මේ තාපස
යන් බලව සාරාසංඛෙය්ය කප් ලක්ෂයකින් මත්තෙහි මාසේම බුදුව සියලු
සත්වයන් සංසාර නමැති සාගරයෙන් ගොඩනගා ශාන්ත වූ නිර්වාණ
දායක වන්නේ යයි මතු උපදනා නුවරද මව්පිය දෙදෙනාද පුත්ර කලත්ර
වාහණ බොධිවජ්රාශන අග්ර ශ්රාවකාදී වූ විශේෂද ප්රකාශ කොට මේ සත්ව
තෙමේ මතු ගෞතම නම් බුදුවෙයි යනාදීන් විවරණ දිවදාරා තුන්වරක්
පැදකුණු කොට මල් අටමිටක් පූජා කොට නික්මුනු කල්හි පස්සෙහි
වඩනා සාර ලක්ෂයක් රහතුන් වහන්සේත් එපරිද්දෙන්ම වෙන වෙනම
පූජා කළ සේක. එතැන්හි රැස් වූ දිව්ය බ්රහ්ම නාග සුපර්ණාදි සියලු ලෝ
වැසියන් විසින් පුදන ලද පුෂ්පරාශීන් මස් තකයෙහි පළක් බැඳ වැඩහිඳ -
දානං සීලඤ්ව නෙක්ඛම්මං පඤ්ඤා විරියෙන පඤ්චමං,
ඛන්ති සච්චමධිට්ඨානං මෙත්තු ' පෙක්ඛා' ති' මෙදස.
යනාදීන් බුද්ධකාරක දශ පාරමී ධර්මයන් පරීක්ෂා කොට-
සො සාගරෙ ජලධිකං රුධිරං අදාසි
භූමිං පරාජිය සමං ස මදාසි දානං,
මෙරුප්පමාණ මධිකංච සමොළි සීසං
ඛෙතාරකාධිකතරං නයනං අදාසි.
යනාදීන් සංසාරයෙහි සැරිසරා ඇවිදිනා වූ අප මහ බෝසතානෝ
අනොපම වූ අසදෘශ වූ අචින්ත්ය වූ අවාච්ය වූ අද්භූත වූ ප්රමාණාතික්රාන්ත වූ
පාරමී ධර්මයන් පූරණය කරමින් විශ්වන්තරාත්ම භාවයෙහි ජනිත වූ පුත්ර
කලත්ර දානාදි පාරමී ධර්මයන් කුළුගන්වා ඒ ආත්මභාවයෙන් චුතව තුසී
පූරයෙහි ඉපිද එහි ආයු පමණින් වැස දෙවි බඹුන් විසින්-
කාලො 'යං තෙ මහාවීර උප්පජ්ජ මාතු කුච්ඡියං,
සදෙවකං තාරයන්තො බුජ්ඣස්සුඅමතං පදං.
යනාදීන් ආරාධනා කළ කල්හි දෙව්ලොවින් චුතව අප මහා බෝසතා
නෝ කිඹුල්වත් නුවර -
සුද්ධොදනො ච සො රාජා රාජා ච අමිතොදනො,
ධොතොදනොව සො රාජා රාජා සුක්කො දනො තථා,
ඝටිතොද නොති රාජානො පංච ඔදන නාමකා.
යනාදීන් ඔදන නාමයෙන් පංච ප්රකාර වූ රජ දරුවන් අතුරෙන් සුදො
වුන් මහරජහු පිණිස මහාමායා දෙවීන් කුස පිළිසිඳ සම්පුර්ණ වූ දශ
එකඩ මසක් වැස -
සම්පුණ්ණ ගබ්භා දසමාසතො පරං
ගනන්ත්වාන ඵුල්ලං වරළුම්බිනීවනං,
ඨිතා ගහෙත්වා වරසාල සාඛං
විජායි තං පුත්ත වරං සුඛෙන.
යනාදීන් මව්කුසින් බිහිව ශුක්ල පක්ෂාභිවර්ධමාන චන්ද්ර මණ්ඩලානුකාර
යෙන් ක්රමයෙන් වැඩිවිය පැමිණ රාජාභිෂෙක කොට -
සිද්ධත්ථ කොහි සිද්ධත්ථො ලද්ධා දෙවිං යසොධරං,
චත්තාළිස සහස්සෙහි පුරත්ථි පුරක්ඛතො.
රම්ම සුරම්ම සභෙසු ඝරෙසු
තිණ්ණ මුතුණ මනුච්ඡවිකෙසු,
දිබ්බසුඛං විය භුඤ්ජිසුඛං සො
අච්ඡරියබ්භුත රාජ විභූතිං.
යනු හෙයින් එකුන්තිස් හවුරුද්දක් පංචකාමයන් අනුභව කොට ගිහි
ගෙයි වැස තුන් පූර්ව නිමිති දැක උයන් ගොස් මගුල් සලවට මත්තෙහි
හුන්නේ සක්දෙව් රජහුගෙන් නියොගලත් විශ්ව කර්ම දිව්ය පුත්රයා
අවුත් මගුල් කපු වෙසක් ගෙන මහ බෝසතානෝ දහසක් වළු කො
ඩොක්කුවෙන් යුක්තව සළු වඩා සර්වාභරණයෙන් සරහා දස දහසක් දිව
සළුයෙන් හිස වෙලා මිණි ඔටුනු පලඳවා උන් කෙණෙහි රාහුල නම් පුත්
රුවන උපනැයි යනු අසා '' රාහුලො ජාතො බන්ධනං ජාතං,, යනාදීන්
කියමින් අසුර මථනය කොට නුවරට වදනා වූ ශක්ර දෙවෙන්ද්රලීලාවෙන්
යුක්ත මහ බෝසතානෝ දුටු කිසා ගොතමින් විසින්-
නිබ්බුතා නූන සා මාතා නිබ්බුතො නූනසො පිතා,
නිබ්බුතා නූනසා නාරී යස්සා'යං දිසො පති.
යනාදීන් කියන ලද නිබ්බුත පදයෙහි සන්තුෂ්ටව තමන්ගේ ග්රීවයෙහි
පලන් ලක්ෂයක් වටනා මුක්තාහාරය බිසවට යවා වෛජයන්ත ප්රශාදය
හා සාදෘශ්ය වූ මාලිගා තලයෙහි වැද ශ්රී යහන් මස්තකයෙහි පළක් බැඳ
හිඳ නෘත්යාගාරයෙහි කලකිරි රහල් කුමරහු දකිමියි යන අභිප්රායෙන්
බිසවුන් ඔත් ශ්රී යහන් ගබඩාවට නික්ම බලා සිට -
සසොධරං පීන පයෝධරා' ධරං
අනංගරංගජභූතමංග,
දෙවච්ඡරා උජ්ජලිතං පතිබ්බතං
හිත්වාගතො සො සුගතො ගතොව.
යනු හෙයින් නැවත අවුත් ඡන්න නම් ඇමැත්තහු පුබුදුවා ඡන්නය
අසකු සදා ගෙණ එවයි කී කල්හි ඔහු විසින් සරහා පිළියෙළ කරණ ලද්දා වූ
අස්හලට වැද සියක්වර පොලා නැගූ පුළුන් රැසක් සේ ඉතා ධවල වූ
අටළොස් රියන් දිග ඇති ඊට සුදුසු උස ඇති කන්ඨක නම් අශ්ව රාජයා
සදා රාජාංගණයට එලඹ වූ සඳ මහබෝසතානෝ ඔහු පිටට පැන නැගී -
නානාසනානි සයනානි නිවෙසනානි
බාහානිභානි රතනාකර සන්නිභානි,
තත්රැස්සිතානි රතනජ භූසිතානි
හිත්වාගතානි හිම බින්දු සමාගතානි.
යනු හෙයින් සසර පුර්ව ජාතියෙහි සැරිසරා ඇවිදිනා කල්හි සමීපයට එන
යාචක ජනයා දැක දොර නොපිය වූ කුසල බලයෙන් දහසක් දෙනා විසින්
පියාලනලද දහසක් දෙනා විසින් ඇරලන ලද වහස දොර දෙවියන්
විසින් හළකල්හි -
සුද්ධොදනස්ස යං පුත්තො සිද්ධත්ථො ලොකනායකො,
ජහිත්වා රාහු බද්ධංව බොධාය අභිනික්ඛමි.
යනු හෙයින් සුදොවුන් මහරජ හට පුත්ර වූ ලොකත්රයට අසහාය නාය
ක වූ සිද්ධාර්ථ කුමාර තෙම චක්රවර්ති රාජ්යය හා සාදෘශ්ය වූ ශ්රී සමුද්ධි
නැමැති රාහු මුඛයෙන් වර්ජිතව සම්යක් සම්බොධි ඥාණය අවබෝධ කරණු
පිණිස රාජභවනයෙන් පිටත්ව තිස් යොදනක් කතර ගෙවා අනො
මා නම් ගංතෙරට පැම්න අස්රජහු පිටින් බැස මඟුල් කඩුව ගෙණ -
ඡෙත්වාන මොළිං වරගන්ධවාසිතං
වෙහාසයං උක්ඛිපි සක්ය පුංගවො,
සහස්සනෙතා සිරසා පටිග්ගහී
සුවණ්ණචගොට වරෙන වාසවො.
යනාදීන් රන් විදුලියක් නිල් වූ මෙඝ කූටයක් වළඳනා පරිද්දෙන් මගුල්
කඩුවෙන් මුදුන් කෙස් වැටිය කපා ආකාශයට දැමූ කල්හි සක් දෙව්රජහු
විසින් නානාවිධ සුගන්ධයන් වහනය කරන්නා වූ ඒ කෙස්වැටිය රන්
සුමුඟකින් පිළිගත් කල්හි මහබඹුන් විසින් සමීපයට එලවන ලද අටපිරි
කර පිළිගෙණ පැවිදිව එහි සතොසයෙන් සතියක් ඉක්මවා රජගහ
නුවරට වැඩ පිඬුසිඟා පාණ්ඩව පර්වතච්ඡාවෙහි වැඩහිඳ වලඳා බිම්සර
රජහට බුදුව වඩනා පරිද්දෙන් පිළිණ දී එතැන් පටන් සාවුරුද්දක් මහා
වීර්යය කොට දුෂ්කර ක්රියා පුරමින් වෙසඟ පුණු පොහෝ දවස් අජපාල
නම් නිග්රොධ මූලයට එලඹ සුජාතාවන් විසින් පිළිගන්වන ලද කිරිපිඩු
පිළිගෙණ -
වෙලානිලා ' චුලිත පල්ලව කෙළි ලීලා
දොලා සුලොල ' ලිකුලා වලි කෙළි රම්මෙ,
ඵුල්ලා' වලඹ කුසුමා' කුලසාලමාලෙ
නෙරඤ්ජරායුපවනම්හි කදාරමාමි.
|
නිකාය සංග්රහය හෙවත් ශාසනාවතාරය
|
Nikaya Sangrahaya hewath Shasanawatharaya
|
Unknown
|
Non-Fiction; Religious
|
1922
|
1390
| 0.9754
|
NIKAYA-SANGRAHA
OR
SÁSANÁVATÁRA.
නිකාය සංග්රහය
හෙවත්
ශාසනාවතාරය.
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
ස්වස්ති ප්රශස්ත ශ්රීඝන සකලශාසනශ්රී භාරධාරි ශ්රී ලංකාද්වීප ප්රදී
පායමාන ලොක ශාසනානු රක්ෂණයෙහි දක්ෂ ගුණනීති මාර්ගානු
වර්තක මධ්යස්ථතාභිජාත කීර්ති ප්රබන්ධ ශුද්ධ බෞද්ධ ශ්රද්ධාවත් රාජ
රාජ මහාමාත්යාදීන්ට ආයුරාරෝග්යාදි වූ සකලාභිවෘද්ධි වර්ධනය
පිණිස සාදරාර්ජිත පුණ්ය සම්භාර ප්රදාන පූර්වාංගමව අනුනය ප්රතිඝ
පරිත්යක්ත මහා ස්ථවිරවරයන්ගේ පූර්ව ලිඛිතය හා ඇසු දුටු ප්රත්යක්ෂ
කාර්යය මාර්ගය ආශ්රය කොට ගෙන ජිනවර පරිනිර්වාණයෙහි පටන්
පස්වෙනි භුවනෙකබාහු පසළොස්වනු මෙවක් පෙරවැ පැවති
ශාසන ප්රවෘත්තිය සැකෙවින් හඟවනු පිණිස දෙව රක්ෂිත ස්ථවිරා
හිධාන පූර්ව නාම ප්රකාශිත ජයබාහු මහා ස්ථවිරපාදයෝ
''නිකාය සංග්රහ '' නම් වූ ශාසනාවතාර චරිතයක් ගෙනහැර
දක්වත්. එද වනාහි ධර්මානුගත කථා ප්රබන්ධයෙක්මය. එසේ
හෙයින් ආදර සහිතව සිත්හිලා ඇසිය යුතු.
අප මහා ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර කරුණ පුරස්සර
ප්රඥාගති ඇති සුමෙධ නම් මහත වුසව දිවකුරු බුදුන් හමුව
හස්ත ගත වූ නිවන් සම්පත් හැර මුළු තුන් ලොවට හිත පිණිස බුදු
බැව් පතා ලබන ලද විවරණ ඇතිව බුද්ධ කාරක ධර්මයන් පුරන
අභිප්රායෙන් සසර වැද මෑත භාගයෙහිදු උපනුපන් බුදුන් නොවර
දවා දැක විවරණ ශ්රී ලදින් සාරාසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂයක් මුළුල්ලෙහි
නිරතුරුව වඩනා ලද එකාකාර වීර්යය ඇතිව දශ ප්රකාර පාරමීධර්ම
නිකාය සංග්රහය.
යන් මුහුකුරුවා තුසී පුර පැමිණ දශසහස්රි ලොක ධාතුවැ දෙව්
බඹුන්ගේ අයජ මෙන් පස්මහ බැලුම් බලා ප්රථම කපාද්භූත මහා
සම්මත රජහු පටන් අසමහින්නව පැවති එක වංශ ප්රසූත සත් ලක්ෂ
සත්දහස් සත්සිය සතානූවක් පමණ රජුන් අතුරෙන් අභිෂෙක
ප්රාප්ත තුන් ලක්ෂ සුතිස් දහස් පන්සිය එකානුවක් පමණ හිරු ගොත්
රජුන් කෙරෙහි අන්තර්ගතව එකල කපිල වස්තු පුරයෙහි රජ
පැමිණි උභය කුල පරිශුද්ධ ශුද්ධොදන නරපතිහු නිසා මහාමායා
දෙවින් කුස පිළිසිඳ දශ මාසාවසානයෙහි වෙසඟ පුණු පොහෝ
ලද අඟහරුවා දින පසළොස් පෑ පිරුණු සඳ විසා නැකතින්
ලුම්බිනි නම් මඟුලුයන්හි මවු කුසින් බිහිව අනුක්රමයෙන් වැඩී
යෞවන ප්රාප්තව යශොධරා දෙවි ප්රමුඛ සතලිස් දහසක් පමණ
පුරාංගනාවන් පිරිවරා රම්මය සුරම්මය, සුභය යන තුන්පායෙහි
වෙසෙමින් ශක්ර දෙවෙන්ද්ර ලීලාවෙන් රාජ්ය ශ්රී විඳ සතර පූර්ව නිමිත්ත
දැක කන්ථක නම් අශ්ව රාජයා පිටට පැන නැඟී මහභිනික්මන්
නික්ම එකුන් තිස් අවුරුද්දෙහි මහණව සාවුරුද්දක් මහා වීර්ය
කොට ඉක්බිති සුජාතා නම් සිටු දුව දුන් මිහිරි කිරිබත වළඳා සල්
වෙනෙහි දිවා විහාර කොට සවස් වේලෙහි සොතථිය නම් බමුණකු
විසින් එළවන ලද කුසතණ අටමිටක් ගෙන බෝමැඩ කරා එළඹ
ඇසතු බෝමුල්හි කුස තණ සලා වගුරුවා තුදුස් රියන් විදුරසුන්
නැඟී බෝ කඳට පිටලා චතුරංග වීර්යාධිෂ්ඨානයෙන් පලක් බැඳ
වැඩ හිඳ සපිරිවාර මාර පරාජය කොට මගධෙශ්වර වූ බිම්සර රජ
හට සොළොස්වැන්නෙහි වෙසඟ පුණු පොහෝ ලද විසා නැකතින්
පන්තිස්වන වයසැ සර්වඥ පද ප්රාප්තව සත්සති ගෙවා බ්රහ්මාරාධනා
පිළිගෙන ඉසිපතන උයන්හි ධම්සක් පවත්වා පන්සාලිස් අවුරුද්
දක් මුළුල්ලෙහි ලෝ වැඩ වඩා වැඩ සිට මගධාධිපති වූ අජාසත්
රජ හට අටවැන්නෙහි වෙසඟ පුණු පොහෝ ලද අඟහරුවා දින
විසා නැකතින් කුසිනාරා නුවර මල්ල රජුන්ගේ "උපවතතන'' නම්
සාලවනෝද්යානයෙහි යුග්මසාලාභභ්යන්තරයෙහි පනවනලද
යහන්හි වැඩ හෙව අලුයම් රාත්රියෙහි නිරුපධිශේෂ නිර්වාණ ධාතු
වෙන් නිවන් පුර පරායණ වූ සත්වන දවස් එපවත් අසා සොක
යෙන් වහස්නා * අධුනක් මහණ ගණයා දැක මහලු කල මහණ වූ
"සුභද්ර'' නම් අභදා මහණෙක් මහත් වූ සන්තෝෂයට පැමිණි
කියනුයේ " ඇවැත්නි සොක නොකරව, නොහඬව, යහපත නපුර
කියා අපට වෙහෙස දෙන මහ මහණහු මළ පසු මෙවිට අප කැමැත්
* හඬනා පෘථජ්ජන - ඇතම්.
නිකාය සංග්රහය.
තක්මය, එසේ හෙයින් සොම්නස් වුවමනා තන්හි කුමක් පිණිස
දොම්නස්ව හඬව්,මෙතැන් පටන් අප කැමැත්තක් කරම්හ,
නොකැමැත්තක් නොකරම්හ '' යි කීය.
එකල බුදුන්ගේ තෘතීය මහා ශ්රාවකව සිටි මහසුප් මහ තෙරුන්
වහන්සේ එතෙපුල් අසා මතු එබඳු පාපි මහණුන්ට අවසර නොව
නසේ ධර්ම සංගායනා කරනු කැමැතිව පන්සියයක් පමණ මහාක්ෂී
ණාස්රවයන් වහන්සේ පිරිවරා රජගහ නුවරට වැඩ අජාසත් රජ
හට එපවත් දන්වාය වුහ.
එකල අජාසත් මහ රජාණෝ රජගහනුවර වේහාර පර්වත
ප්රාන්තයෙහි සප්තපණ්ණි නම් වූ ගල් ල්ගුහාද්වාරයෙහි අනෙක
ප්රකාර විචිත්ර චිත්ර කර්මාන්ත විශේෂයෙන් යුක්ත දිව්ය සභාවක් හා
සාදෘශ්ය වූ මණ්ඩපයක් කරවා නානාවිධ පුපෝපහාර සමලංකෘත
භූමිභාග ඇති කනක රජත මණි තාරකාදීන් විචිත්ර ශ්වෙත විතාන
බඳවා ඒ මණ්ඩප මධ්යයෙහි විසිතුරු කොට සරහා පනවන ලද
ධවලාත පත්රයෙන් විරාජමාන වූ ධර්මාසනය පිරිවරා හාත්පස්හි පන්
සියයක් ආසන පනවා එකල සත් ලක්ෂයක් පමණ ගණ ප්රධාන
මහාක්ෂීණාස්රවයන් වහන්සේට නායකව සිටි එම මහසුප් මහතෙ
රුන්වහන්සේ ඇතුළු වූ ත්රිපිටක පර්යාප්ති ප්රභෙදධර ත්රිවිද්යා
අෂ්ට විද්යායෙහි කෙළ පැමිණි සිව්පිළිසිඹියාපත් පන්සියයක් රහ
තුන් වහන්සේ එහි වඩා හිඳුවා හසත්යශ්වරථපත්ති සංඛ්යාත චතු
රංගිනී සෙනාව මෙහි අතුරු නොහැර සිසාරා රැකවල් ලවා
ඉක්බිති බුදුන් ජීවමාන කාලයෙහිම ඒ ඒ ව්යතික්රම වස්තුත්පත්ති
නිමිත්ත කොට ගෙන ශාසන ස්ථිතිය සඳහා පනවන ලද පන්සිය
පස්විස්සක් පමණ ශික්ෂා පදයෙන් ප්රතිමණ්ඩිත වූ පරිජි පචිති
දෙපොත හා - මහවගය, සුළු වගය, පරිවාරය, ධම් සඟුණුය,
විභංග පවුරුණුය, කථා වස්තුය, පුද්ගල ප්රඥප්තිය, ධාතු
කථාය, ඉන්ද්රියයමකය, මූලය මකය, ටික පට්ඨානය, තිපට්ඨා
නය, ටිකක්තික පට්ඨානය, දීඝ නිකාය, මධ්යම නිකාය සංයුත්
නිකාය, අංගුත්තර නිකාය, ඛුද්දක නිකායෙහි * ඛුද්දකපා
ඨය, ධම්ම පදය, උදානය, ඉතිවුත්තකය, සූත්ර නිපාතය, විමා
න වසතුය, ප්රෙත වස්තුය ථෙර ගාථාය, ථෙරි ගාථාය, ජාත
කය, නිර්දේශය, ප්රතිසම්භිදාය, අපදානය, බුද්ධ වංශය, චරියා
පිටකය, යනාදී වූ ප්රකරණ විභාගයන් හා දෙලක්ෂ පන්සැත්තැ
* බුද්දක නිකායෙහි - සූත්ර නිපාතය, ධම්ම පදය, උද්යානය, ඉතිවුත්තකය
යනාදී වශයෙන් පොත්.
නිකාය සංග්රහය.
දහස් දෙසිය පනස් ග්රන්ථ සංඛ්යාවක් ඇතුළු වූ සුවාසූ දහසක් ධර්ම
ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූ පාලි ධර්මය විනයාභිධර්ම සුත්ර සංඛ්යාත පිට
කත්රයෙහි සංග්රහ කරවීමෙන් දිව සුවඳ වර්ෂා වස්වමින් මහපොළොව
ගුගුරුවමින් සත්කුල පව් බමවමින් නොයෙක් ලොකොත්සව
පවත්වමින් සත් මසකින් ධර්ම සංගායනා වසානය කරවා ශාරිපුත්ර
මෞද්ගල්යායන මහා කාශ්යපාදි මහා ස්ථවිර පරම්පරාවෙන්
අසම්භින්නව පැවත එන ථෙරිය නිකාය නම් ලද මේ මහාභික්ෂු
සන්තතිය පස්වා දහසක් නොපිරිහී පවත්නා සරිද්දෙන් බුද්ධ
ශාසනය තන්පත් කරවූහ. එසේ හෙයින් කියන ලදි :-
''සාධුකාරං දදන්තීව සාසනට්ඨිති කාරණ,
සංගීති පරියොසානෙ අකම්පිත්ථ මහාමහී"-
ඉක්බිති ඒ අජාසත් රජහු පටන් උදය භද්දය, අනුරුද්ධය,
මුණ්ඩය,නාගදාසකය, සුසුනාගය, යන මේ මගධ රජුන්
සදෙනා ඇවෑමෙහි සත්වැනිව පැළලුප් නුවර රජ පැමිණි කාලා
ශොක රජහු දසවැන්නට අප බුදුන් පිරිනිවී සියක් අවුරුදු
සම්පූර්ණ විය. එකල විශාලා නුවර මහාවන විහාරයෙහි වසන
වජ්ජි භික්ෂූහු ''කප්පති සිංගිලොණකප්පො, කප්පති ද්වංගුල
කප්පො, කප්පති ආචිණ්ණ කප්පො, කප්පති ජාතරූපරජතං, "*
යනාදීන් අභූත පූර්ව වූ අභිප්රායානුකූල වු දශ වස්තුවක් උපදවා විනය
ප්රඥප්ති පෙරළාගෙන රන් රිදී ආදිය පිළිගනිමින් ශාසනය භෙද
කළහ.
එකල්හි යස නම් මහතෙර කෙනකුන් වහන්සේ එපවත් අසා
විමසා ගොස් දොළොස් ලක්ෂයක් පමණ මහ රහතන් රැස් කරවා
ආර්යය ගණ මධ්යයෙහි රෙවත නම් මහ තෙර කෙනෙකුන් වහන්සේ .
ලවා ඒ දශ වස්තුව පිළිවිස්වා සබ්බකාමී නම් මහතෙර කෙනෙකුන්
වහන්සේ ලවා ඒ දශ වස්තුව විසර්ජනය කරවා විනයාන්විත නො
වන බව ප්රකාශ කොට ඉක්බිති '' අධර්මවාදීන් මර්දනය කරවා
ධර්මය බබුළුවමි" යි මහ සඟ පිරිවරින් විශාලා මහ නුවර මහා වන
විහාරය බලා නික්මුණු සේක.
එකල ඒ අලජ්ජි වූ වජ්ජි භික්ෂූහු කාලාශෝක රජු කරා ගොස්
නොයෙක් ලෙස කාරණ කියා '' මහරජ අප වසන මහාවන විහා
රය නිසා යස නම් මහ තෙර කෙනෙක් බොහෝ සඟ පිරිස් හැර
ගෙන එමින් සිටියහ, ඔවුන් ඇම නවත්වා පියව " යි කීහ. ඒ
* මේ සතර අන්තරන්තරයෙන්.
නිකාය සංග්රහය.
තෙපුල් අසා රජ තමා සුසීල දුස්සීලයන්ගේ සමාචාර විභාග නො
දන්නා හෙයින් ඔවුන්ගේ මැසිවිලි මුසු අදෝනා බස් ගිවිස '' යස
මහා ස්ථවිරාදි වූ ඒ මහණ ගණයා මාගේ විජිතයට බට නොදෙව " යි
විධාන කොට පිරිස් යවූහ. පිරිස් මං වැරද දෙවතානුභාවයෙන් අන්
දිසාවෙක ගියහ. එම දවස් රාත්රි භාගයෙහි යහන් මස්තකයෙහි
නිදනුයේ තමා එම මනුෂ්ය ශරීරයෙන් ගොස් ලෝ කුඹු නරකයෙහි
පැසෙන සේ සිහිනෙන් දැක පිබිද නොනිදාම හිඳ පහන් කොට
දෙවන දවස් තමාගේ සහෝදර ජ්යෙෂ්ඨ භගිනි වූ රහත් මෙහෙ
ණින්න දැක එපවත් කීහ. ඉක්බිති ඒ මෙහෙණින්න විසින්:-
"අලජ්ජිනං බලං දත්වා හාපෙති විනයං මම,
ජීවන්තොයෙව ජාතොසි ගම්භීරා ලොහ කුම්භියා"-යි.
යනාදීන් " මේ ලොකයෙහි ගෘහස්ථ ප්රව්රජිතාදි වූ යම් කිසිවෙක්
අලජ්ජි වූ පාපි මහණුන්ට බලය දී මා විසින් පනවන ලද විනය
ප්රඥප්ති පිරිහෙළා කෙළ සුවහසක් සක්වළ පැතිර පවත්නා වූ
මාගේ ආඥාව මර්දනය කෙළේ වී නම් එතෙම ඒකාන්තයෙන් අපා
යෙහිම උපදනේය. ජීවත් වේ නමුදු නොමියනතුරු ඒ මනුෂ්ය
ශරීරයෙන්ම ගොස් ගිනිගෙන දිලිසෙන ලොහොදියෙන් පිරී
තිබෙන අතිගාම්භීර වූ ලොහොකුඹුනරකයෙහි උපන්නක්හු වැනි
වෙයි " යනු බුදුන් විසින් වදාරන ලදි. එසේ හෙයින් මහරජ ඒ
අලජ්ජි වජ්ජින් හැර ලජ්ජින් වහන්සේට බලයදී පවා දහසක්
පවත්නා බුද්ධ ශාසනයට පිටිවහල්ව කල්පයක් දවස් දිව්ය මනුෂ්ය
සම්පත් විඳිනා සේ කුශල රාශි වර්ධනය කරව '' යි අවවාද කොට
ගිය කල්හි එදිනම විශාලා මහනුවරට ගොස් ඒ දශ වස්තුව ඉපද වූ
දස දහසක් පමණ පාපි මහණුන් සස්නෙන් පිටත් කරවා එතැන්හී
රැස් වූ දොළොස් ලක්ෂයක් පමණ රහතන් වහන්සේ අතුරෙන් සබ්බ
කාමි ස්ථවිරයන් වහන්සේ හා යස නම් මහතෙරුන් වහන්සේ
ඇතුළු වූ සත්සියයක් පමණ රහතන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර
වාලුකාරාම නම් විහාරයෙහි රැස්කරවා ඒ කාලාශෝක මහරජා
ණෝ ස්ථවිරවාද නම් ලද සියලු ධර්ම විනය දෙක නැවත පිටක
නිකායාදි වශයෙන් විභාග කරවමින් අටමසකින් ධර්ම සංගායනා
වසානය කරවා බුදුසසුන් පැවැත්වුහ. එසේ හෙයින් කියන ලදි:-
"එත්තාවතා දසසහස්ස සුපාපභික්ඛූ
නිදධුය ධූත දසවත්ථු මලං අකංසු,
යන්තෙ සුනිම්මල යසෙන යසෙන සද්ධිං
සංගිති මුජ්ඣිත මලා අපි දස්සිතා සා '' — යි.
|
සිතියම් සහිත මහියංගන වර්ණනාව
|
Sithiyam sahitha Mahiyangana Warnanawa
|
Unknown
|
Fiction; Poetry
|
1898
|
1878
| 0.9989
|
මහ්යඟණ වර්ණනාව.
නමෝතස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
1 අගීරසන පරිගත්ත මහත් සභූම්යා
තස්මිං ජිනම්හි ධර තෙව පතිට්ඨිතො යො
චින්තාමණි විය විරොචති සො ජනානං
සන්තං දදාතු මහියංගථුපරාජ
2 ලංකොපසග්ගහරණහි තථාගතස්ස
දෙවාධිපෙන සුමනෙන මහායසෙන
විස්සානිතං මණි කිරීටමිවුජ්ජලන්තං
ධම්මිස්සරස්ස වර ධාතුගණෙහි පුණ්ණං
3 ලංකාය සබ්බ පඨමං සුපතිට්ඨි තන්තං
ලොකප්ප සිද්ධ මහියංගණථූපරාජං
සද්ධාය චොදිතමනො අභිවණ්ණයිස්සං
සුත්වාන තං පමුදිතාව භවන්තු සබ්බෙ
සම්බොධි ලක්ෂ්මි ලතා ලිංගිත කල්ප පාදපායමාන වූ අපගේ ගෞ
තම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙයින් සාරාසංඛ්ය කල්පල
ක්ෂයකින් අතීතයෙහි මොහාන්ධකාර විද්වංසනෛක ප්රදීපායමා
න වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රී පාද මූලයෙහි දී විවරණ ශ්රී
ලදින් සසර සැරිසරන්නාහු අනන්තාපරිමාණ කාලයක් ඇස් ඉස්
මස් තුනුලේ හිරා දන් දී සමත්රිංශත් පාරමී ධර්මයන් කුළුගන්වා අ
න්තයෙහි විශ්වන්තරාත්මභාවයෙහි සිට දෙරණ අහස් සයුරු සත්
කුළ පව් මහමෙර ආදි වූ අචෛතනික වස්තූන් පවා දාන විෂයෙහි
ප්රශංසා කරන්නවුන් මෙන් වෙවුල්වා තුෂිත භවනයෙහි ඉපිද අප
මණ සැපත් විඳිමින් දසදහසක් සක්වළ දිව්ය බ්රහ්මයන්ගේ ආරා
ධනාවෙන් පංච මහා විලොකනය කොට ශාක්ය කුලාම්බර චන්ද්රරෙඛා
යමාණ විශිෂ්ට රූප ලාවණ්ය ශ්රීන් විරාජමාන වූ මහාමායා දේවීන් කුස
පිළිසිඳ භ්රමර ගණ විචුම්බිත ලුම්බිනීව නොද්යානයෙහිදී ප්රසුතව ක්රම
යෙන් වැඩී රජ සිරි පැමිණ උයන් කෙළියට නික්ම සතර පූර්ව නිමිති
දැක ගිහිගෙහි කලකිරී
"යසොධරං පීණපයොධරාධරං
අනංග රංග ජභූතමග්ගං
දෙවච්ඡ රාවුජ්ජලිතං පතිබ්බතං
හිත්වා ගතො සො සුගතො ග ණ්හාව.
නානාසනානි සයනානි නිවෙසනා නි
බාහානිභානි රතනාකරයන් නිභාන
තත්රැස්සිතානි රතනංජභූසිතානි
හිත්වා ගතානි හිම බින්දු සමාගතානි "
යනාදීන් වර්ණනීය වූ අද්භූත රාජ විභූතින් හැර එ දවස් රාත්රියෙහි
ඡත්තාමාත්යයා සහායව කන්ථක නම් වූ තුරංග රාජයා පිට නැගි මහ
භිනික්මන් කොට අනෝමා නම් ගංතෙර දී ස්වකීය කරපල්ල වොල්ල
සිත ඛංගලතාවෙන් අනංග නමැති මෘගයා වාසය කරන්නා වූ
ලිය මැදුරක් වන් සුගන්ධ ගන්ධ ජාත පරිභාවිත සුනීලකෙශ කලාපය
කපා අහසට දමා මහණව සාවුරුද්දක් දුෂ්කර ක්රියාකොට අජ
පාලන්ය ග්රොධ මූලයෙහිදී සුජාතා නම් සිටු දුව දුන් කිරිපිඩු පිළි
ගෙන -
"වෙලානිලාලුලිත පල්ලව කෙළිලීලා
දොලාසුලොලලිකුලාවලි කෙළිරම්මෙ
ඵුල්ලාවලම්බ කුසුමා කුලසාලමාලෙ
නෙරංජරායුපවනම්හි කදා රමාමි."
යනාදීන් වර්ණනීය වූ නෙරංජරා නම් ගංතෙරදි එකුන්ප
නස් පිඩක් කොට වළඳා තලිය උඩුගඟට හැර සල් වෙනෙහි දිවා
විහරණය කොට සවස දෙවියන් සැදූ මගින් ශ්රී මහා බෝධි ස්ථාන
යට වැඩ කුශ මුෂ්ටි සම්පාතයෙන් සමුද්භූත වූ තුදුස්රියන් වජ්රාසනා
රූඪව පැදුම් දිග බලා වැඩහිඳ හිරු අස්තයට නොයන තෙක් -
"නානාවෙස විරූප භෙරවරවං සන්නද්ධ පඤ්චායුධං
මාපෙත්වා නති දාරුණං සුමහතිං සෙනං සසෙනො සයං
මාරාරුය්හ දියඪයොජනසතං නාගං නගංවාචලං
බීච්ඡං ගිරිමෙඛලං ගජවරං භූ දභී මස්සරං,
දස්සෙත්වා බහුධා සුභිංසන කරං මාරානුභාවඤ්ච සො
මාපෙත්වාන සහස්ස බාහුමඛිලං දිත්තා යුධා යුජ්ජලං
ගජ්ජෙන්තො වසුධාතලං නභතලං කටෙ කරාවං පලා-
පෙන්තො බ්රහ්ම සුරාසුරෙ ච ගරුළෙ නාගෙ භයෙනාකුලෙ"
යනාදීන් කියන ලද ප්රකාර ඇති දුර්වාර සපරිවාර මාර පරාජය
කොට ප්රථම යාමයෙහි පූර්වෙ නිවාසානුස්මෘති ඥානය ලැබ මධ්යම
යාමයෙහි අනන්තා පරිමාණ සක්වළ සකල ඥෙය වස්තූන් කර
තලාමලක ක්රමයෙන් දක්නාවු දිවැස් ලැබ පශ්චිමයාමයෙහි සවා
සනා සර්ව ක්ලෙශයන් ප්රහීණ කොට ලොව්තුරා බුද්ධ රාජ්යයට පැමිණ
දශ බල චතුර්වෛශාරද්යඥානයෙන් සැරහී බෝ මැඩ පෙදෙස්හිම
අනුක්රමයෙන් සත්සති යවා අටවැනි සතියෙහි අජපාලන්ය ග්රොධ
මූලයෙහි වැඩහිඳ තමන් වහන්සේ මතු දෙසන්නා වූ සද්ධර්මයෙහි ගැඹු
රු බැව් පරික්ෂා කොට වදාරා දිෂ්ම දේශනාවෙහි නිරුත්සාහීව වැඩ
හිඳ ඒ සිත් දත්තා වූ දස දහසක් බ්රහ්මයන් විසින් පිරිවරන ලද
සහම්පති මහා බ්රහ්ම රාජයා විසින් ආරාධනා කරන ලදුව කවරක් හට
පළමු කොට ධර්ම දේශනා කෙරෙම්දෝ හොයි ලොව බලා වදාරා පස්
වග මහණුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට කළ උපකාර සිහිකොට
එයින් නැගී සැට යොදුන් මග ගෙවා කසීරට බරණැස්පුර පැමිණ
ඇසළ මස පුණු පොහෝ දවස් පස්වග මහණුන් වහන්සේ වසන්
නාවූ ඉසිපතනයට වැඩ අඤ්ඤා කොණ්ඩඤ්ඤ මහ තෙරුන් ප්රමු
ඛ කොට ඇති අටළොස් කෙළක් පමණ බ්රහ්මයන් සද්ධර්මා මෘත පා
නය කරවමින් ධම්සක් පැවතුම් සූත්රාන්තය දෙශනා කොට වදාරා
පස් වන දිනෙහි පස්වග මහණුන් වහන්සේ අර්හත් ඵලයෙහි පිහිටුවා
එදවස් රාත්රියෙහි යස නම් කුල පුත්රයා හට සෝවාන් ඵලය දෙවා වදා
රා දෙවෙනි දවස් රහත් කරවා ඔහුගේ පිරිවර සිවුපනස් දෙනකු
න්ද රහත් කරවා මේ ක්රමයෙන් ලෙව්හි එක් සැටක් රහතන් ඇති වූ
කල්හි වස් වැස අන්තයෙහි පවරා -
"පරත්ථ මත්තනො අත්ථං කරොන්තා පඨවිං ඉමං
බ්යාහරන්තා මත්ථුස්සානං ධම්මං චරථ භික්ඛවො "
යනාදීන් මහණෙනි අන්හටද තමහටද වැඩ පිණිස මේ පෘථි
වියෙහි මනුෂ්යයන්ට ධර්මය කියමින් ගම් නියම්ගම් රාජධානියෙහි
සැරිසරා ඇවිදුවයි. ඒ ඒ දික්හි මහරහතන් යවා තමන් වහන්සේ
උරුවෙල් දනව්වට වඩනා සේක් අතරමග කපු වනයෙහි භද්දවග්ගි
ය නම් රාජ කුමාරවරුන් ති දෙනෙකු දැක ඔවුන්ගේ චරිතානුකූ
ල වූ පරිද්දෙන් ධර්ම දෙශනා කොට එහි භික්ෂු භාවයෙන් මහ
ණ කොට උරුවෙල් දනව්වට වැඩ තුන්දහස් පන්සියයක් පමණ පෙ
ළහර දක්වමින් උරුවෙල කාශ්යප ප්රමුඛ වූ දහසක් පමණ තවුසන්
පිරිවර කොට ඇති තුන් බෑ ජටිලයන්ගේ ලබ්ධිය දුරුකොට ඔවුන්
දමනයෙහි ලමින් එහි වාසය කළසේක. මෑත භාගයෙහි අඟු මග
ධ දෙරටවාසීහු උරුවෙල කාශ්යපයන්ට මහදන් එළවූවාහුය. උරු
වෙල කාශ්යප තෙම මසුරු බැවින් මඩනා ලද්දේ මේ මහා ශ්රමණ
තෙමේ රැස් වූ මහජනයා මධ්යයෙහි ප්රාතිහාර්යයක් කෙළේ වී නම්
මාගේ ලාභ සත්කාර පිරිහෙන්නේයයි සිතූයේය- ඔහුගේ අදහස්
දත් භාග්යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ උරුවෙලකාශ්යපයන්ගේ
පැහැදීම හේතුකොට ගෙන වෙන්ව වාසය කළ සේක.
"ගන්ත්වාන උත්තරකුරුං භගවා තදානි
පිණ්ඩං චරිත්ව රමණීයහිමාලයද්දී
ආගම්ම සාදුර සනී රභරාභිරාමෙ
නොතත්තකෙ මුනිවරො පරිභූජියාන.
චින්තෙයි එව මහ මප්පතරංව කාලං
ඪස්සාමි සාසනම්මා හි අනාගතෙසු
ලංකාතලෙ භවති තත්ථ ඉදානි යක්ඛ
සම්බාධමත්ථි මම තත්ථ ගතෙසුදානි.
සබ්බා මනුස්සජභයං පවිනස්සතීති
මන්ත්වා තතො යතිවරො කරුණය සත්තෙ
සඤ්ඤාඝනෙහි පරිනඩරවීව රත්ත
නිග්රොධ පක්කසදිසං වරපංසුකූලං.
ධාරෙත්ව සෙලමය සුන්දරපත්තහත්ථො
ඡබ්බණ්ණරංසිනි වහං දිසි පුරයන්තො
සම්බොධිතො නවම ඵුස්සජපුණ්ණ මාසෙ
ලංකාතලං විජයිතුංනභසාගමාසි.
බ්රහ්මාසුරාමර ඵගරුළාච සිද්ධ
විජ්ජාධරාදි ජනතා සහපාරිසජ්ජා
කෙතාතපත්තඝට දීපුරු තොරණෙහි
පූජං අකංසු මහතිං ගගනායනම්හි".
යනු හෙයින් භාග්යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ එකල්හි උතු
රුකුරු දිවයිනට වැඩ පිඬු පිණිස හැසිර සිත් කලු වූ හිමාලය පර්වත
යට ආගමනය කොට මිහිරි රසවත් පැන්බරින් සිත් කලු වූ අනවතප්ත
විල් සමීපයෙහි පිණ්ඩපාතාහාරය වළඳා මෙසේ සිතා වදාළ සේක.
මම ඉතා ස්වල්පවුම කාලයක් ජීවමානව සිටිනෙමි මතු අනාග
ත කාලයෙහි මාගේ ශාසනය ලක්දිව් තෙලෙහි ඇතිවන්නේය. ඒ
මභෘංගණ චෛත්ය ස්ථානයෙහි යක්සෙන් මැද සර්වඥයන් වහන්සේ වැඩහුන් ආකාරය
|
සිතියම් සහිත සියබස් මල්දම
|
Sithiyam sahitha Siyabas Maldhama
|
කිරම ධම්මානන්ද හිමි
|
Fiction; Poetry
|
1894
|
1820
| 0.9256
|
සියබස් මල්දම විවරණය.
නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
'' සියබස් මල්දම විවරණය " යනු කවරෙක්ද යත්?
ශ්රීලංකා ද්වීපවාසී මේ සිංහල මනුෂ්යයෝ වනාහි, අප සම්යක් සම්බුදු රජානන්
වහන්සේ නිරුපධිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පානා පිණිස කුසිනාරා
නුවර මල්ලව රජ දරුවන්ගේ උපවර්තන නම් සල් උයනෙහි සාලව්රක්ෂයන් දෙ
දෙනාගේ අතරෙහි පණවන ලද පරිනිර්වාණ මංචකයෙහි නොනැගිටිනා ශෙය්යා
වෙන් වැඩ උදවස්හි, සත්සියයක් අමාත්යයන් හා නැව් නැගි අවුත්, පළමු වෙ
න් මේ ලංකාවෙහි වාසය කළ යක්ෂ සේනාව පහ කොට මනුෂ්ය වාසය කෙරෙව්
විජය රජ ප්රධාන කොට ඇති සෙස්සන්ගේ ද පරම්පරාවෙන් පැවතඑන්නෝ නමු
ත් ඔහු තමන්ගේ පරම්පරාව හා සිංහල යන නාමය ද තමන්ට කෙසේව්ය වහාර
වුයේද යනු නොදනිති, එහෙයින් ඒ දැනගැනිම පිණිස එය මෙහි විස්තර
කරණු ලැබේ, හේ කෙසේද යත්? " සීහස්සලා තත්තා සීහලො '' යීද,
'' සීහබාහු නරින්දොසො සීහමාදින්නවා ඉති,
සීහලොතෙන සම්බන්ධා ආහු සබ්බේපි සීහලා. "
යනුවෙන් ඒ සිංහබාහු රජ තෙම සිංහයා ගත්තේනුයි, සිංහල නම් වෙයි;
ඔහු හා සම්බන්ධ වූ සියල්ලෝද සිංහලයෝ නමැයි කියතියි කී හෙයින්, කාලිංගව
ක්රවර්ති රජහුගේ වංශයෙහි උපන් රාජ කන්යාවගේ කුසහොත් සිංහයාට ජාත
ක වූ සිංහබාහු කුමාර තෙම තමාගේ පිය වූ සිංහරාජයා විදැමරා හිසක පාග
ත්තේනුයි, සිංහල නම් වුයේය. භගීරථ ශබ්දයෙන් භගිරථයාගේ වංශයෙහි වූ
කපිල වස්තු පුරවාසී රජ දරුවෝ කියනු ලැබෙද්ද, එසේම සිංහයා ගත්තා වූ සිං
හබාහු කුමාරයාගේ පුත්ර වූ යක්ෂ මථනය කොට ලංකාද්වීපය ගත් විජය රජතුමානෝ
ද ඔහු මල් සිංහපුරයෙහි රජ කළ සුමිත් රජු ද ඔහු පුත් සිංහ පුරයෙන් අවුත් ල
දිවැ රජ වූ පඬුවස් දෙව් රජ ද ඔහුම දරු මුනුබුරුහුද සිංහල නම්වෙති, යම්සේ
ශක්රයා හට නිවාස භූමිපුරය ශක්රපුර නම් වීද, එසේම සිංහලයන්ට නිවාස භූමි වූ
දීපයද සිංහල ද්වීප නම් වුයේය. යම් සේ මචස්ථ වූ ජනයෝ මංච ශබ්දයෙන් කිය
නු ලැබෙද්ද, එසේම සිංහල දෙශස්ථ වූ ජනයෝද සිංහල ශබ්දයෙන් කියනු ලැ
බෙත්, ඔවුන්ගේ කථාවද සිංහල භාෂා නම් වෙයි, එහෙයින් එය ප්රකාශ කිරීම
පිණිස විජය රජුහුගේ කථා ප්රවෘත්තිය මහාවංශයෙහි දක්වන ලද පරිද්දෙන් ගා
ථා සහිත භාවසන්නය හා '' සියබස් මල්දම '' නම් යුත් කාව්යයෙහි පෙණෙන එම
අදහස සුවසේ තේරුම් ගත හැකි භාවසන්නය ද " සියබස් මල්දම විවරණය " නම්
වන්නේ වෙයි.
හේ මෙසේ දක්වන ලදි මහා වංශයෙහි
1 වංගෙසුවංග නගරෙ වංගරාජා අහුපුරෙ
කාලිංගරඤ්ඤාධීතාසි මහෙසීතස්ස රාජිනො
සිය බස් මල්දම විවරණය.
2 "සොරාජා දෙවියා තස්සා එකං අලභී ධීතරං, "
"නෙමිත්තා ව්යාකරුතස්සා සංවාසං මිගරාජිනො''
3 ''අනිවරුපිනී ආසි අනිවකාම ගිද්ධි තී, ''
'' දෙවෙන දෙවියාචාපි ලජ්ජා යාජිගුච්ඡිතා.''
4 "ඒකාකි නිසා නික්ඛම්ම සෙරිචාරි සුඛන්ධනී, ''
"සත්ථෙන සහ අඤ්ඤාතා අගාමගධගාමිනා. ''
5 ''ලාළ රට්ඨෙ අටවියා සිහොසත්ථ මහිද්ධ වී,"
" අඤ්ඤත්ථසෙසා ධාවිංසු සීහාගත දිසන්තුසා."
6 "ගණිහිත්වා ගොචරංසීහො ගච්ඡං දිස්වාතමාරකා,"
"රත්තො උපගලාළන්තො ලංගුළං පණ්ණ කණ්ණ කො "
7 "සාතං දිස්වා සරිත්වාන නෙමිත්තවචනං සුතං,"
"අභීතා තස්ස අංගානි රංජයන්තිපරාමසී."
8 "තස්සා ඵස්සෙන අතිරත්තො පිවිධං ආරොපියා සුතං."
"සීහොසකං ගුහංනෙත්වා තාය සංවාසමාචරි."
9 "තෙන සංවාසමන්වාය කාලෙනයම කෙදුවෙ,"
"පුත්තඤ් චධීතරචාති රාජධිතාජනෙසිසා."
10 "පුත්තස්ස හත්ථපාදෙසු සීහාකාරාතො අකා,"
"නාමෙන සීහබාහුන්තං ඛිතරං සීහ සීවලිං."
11 ''පුත්තො සොළසවස්සො සො මාතරං පුච්ඡිසංසයං,"
"තුවං පිතාව නො අම්ම කස්මා අස දිසා ඉති."
12 ''සා සබ්බමබ්රවීතස්ස කිනුයාමා ති සොබ්රවී,"
"ගුහාථකෙතිතා තාතෙ පාසාණෙනාතිසාබ්රවී."
13 "මහාගුහායථකනකං ඛන්ධෙනාදාය සොඅගා,”
"එකා හෙනෙව පඤ්ඤාස යොජනානි ගතාගතං."
14 "ගොචරායග තෙසී හෙ දක්ඛිණ ස්මිංභිමාතරං,"
"වාමෙකණිට්ඨිංකත්වාන තතොසීඝං අපක්කමි, "
15 "නිවාසෙත්වාන සාඛන්තෙ පචිච්චන්තගාම මාගමුං,"
"තත්ථාසිරාජධීතාය මාතුලස්ස සුතොතදා.
16 "සෙනාපති වංගරඤ්ඤා ඨිතොපච්චන්ත සාධනෙ,
"නිසින් නොවට මූලෙසො කම්මන්තං සංවිධාපයං."
17 "දිස්වා තෙපුච්ඡිතාවොචූ අටවිව්වාසි නොමයං, "
"ඉති සොදාපයී තෙසං වත්ථානිධජිනිපති."
18 "තානාහෙසුං උළාරානි භතං පණ්ණා සුදාපයී,"
" සොවණ්නභාජනානාසුං තෙසං පුඤ්ඤෙන තානිච."
19 "තෙන සොවිම්හිතොපුච්ඡි කෙනුතුම්හෙචමුපති,"
"තස්සසා ජාතිගොත්තානි රාජධීතානි වෙදයි."
සියබස් මල්දම විවරණය.
20 "පිතුච්ඡාධී තරං තංසො ආදයධජිනිපති, "
"ගන්ත්වාන වංග නගර සංවාසංනායකප්පයී."
21 "සීහොසී ඝංගුහං ගන්ත්වා තෙ අදිස්වාත යොජනෙ,
"අට්ටිතො පුත්තසොකෙන නවඛාදිනවා පිවි;"
22 "දොර කෙතෙග වෙසන්තො අගාපච්චන්ත ගාමකං,"
"උබ්බාපියති සොසොව යංයංගාම මුපෙතිසො."
23 "පචන්තවාසි නොගන්ත්වා රඤ්ඤාතං පටිවෙදයුං."
"සීහො පිළෙතිතං රට්ඨං තං දෙව පටිසෙධය, "
24 "අලභං නිසෙධකං තස්ස භත්ථික්ඛන්ධගතං පුරෙ, ''
"අදෙතුං සීහයින්ති සහස්සංසොපචාරයි. "
25 "තථෙවද්වෙසහස්සානි තිචාපිනරිස්සරො,"
"ද්විසුවාරෙසුවාරෙසි මාතා සීහබ්භුජංහිතං ''
26 "අග්ගහීතතියෙවාරෙ සීහබාහුං අපුච්ඡිය,''
"මාතරං තිසහස්සංතං සාතෙතුං පිතරංසකා."
27 "රඤ්ඤා කුමාරං දස්සෙසුං තංරාජා ඉදමම්බ්රවී,''
"ගහිතොය දිසීහොතෙ දම්මි රට්ඨංත දෙවතෙ. ''
28 "සොතං ගන්ත්වා ගුහාද්වාරං සීහං දිස්වාව ආරකා,"
"එන්නං පුත්තසිනෙහෙන විජ්ඣිතුංතං සරංඛිපී.''
29 "සරොනළාට මාහච්ච මෙත්ත චිත්තෙන තස්සතු. "
"කුමාර පාද මූ ලෙව නිවතොපති භූමියං. ''
30 "තථාසියාවත්තියං තතො කුජ්ඣිමිගාධිපො,"
"තතොඛිතොසරොතස්ස කායං නිබ්බි නික්ඛමි. ''
31 "සකෙසරං සීහසීසං ආදාය සපුරං අගා, "
"මතස්ස වංග රාජස්ස සත්තා හානිත දා අහු ''
32 "රඤ්ඤා අපුත්තකත්තාව පතිතාචස්සකම්මුනා, ''
"සුත්වාවරඤ්ඤෙනත් තුත්තං සඤ්ජානිචචමාතරං."
33 "අමච්චාසන්නිපතිතා අඛිලා එකමානසා, "
"සීහබාහු කුමාරස්ස රාජා හොහීති අබ්රවුං ''
34 "සො රජ්ජං සම්පටිච්ඡිත්වා දත්වා මාතු පතිස්සතං,''
"සීහ සීවලී මාද්යය ජාත භූමිං ගතොසයං. "
35 "නගරං තත්ථමාපෙසි අහුසීහපුරන්ති තං, ''
"අරඤ්ඤෙයොජනසතෙ ගාමෙවා පිනිවෙසයී. "
36 "ලාළ රට්ඨෙ පුරෙතස්මිං සීහබාහු නරාධිපො, "
"රජ්ජංකාරෙසිකත්වාන මහෙසිංසීහ සීවලිං.
37 "මහෙසී සොළසක්ඛත්තුං සමකෙචදු වෙදුවෙ,"
"පුත්තෙජනයිකා ලෙසා විජයො නාම ජෙට්ඨකො. "
සිය බස් මල්දම විවරණය.
38 "සුමිත්තො නාමදුතියො සබ්බෙවත් සපුත්තකා, ''
"කාලෙන විජය රාජා උපරජ්ජාභිසෙවයි "
39 "විජයොවිසමාචාරො ආසානං පරිසාපිංච,''
"සාහසානි අනෙකානි දුස්සහානි කරං සුතෙ''
40 "කු ඩොමහරජ නොරඤ්ඤා තමත්ථං පටිවෙදයී, "
"රාජාතෙ සඤ්ඤපෙත්වාන පුත්තං ඔව දිඝාධුකං
41 "සබ්බංතථෙව දුතියං අහොසිතතියංපන, "
"කුණ්ඩො මහාජනො ආහ පුත්තංඝාතෙහි තෙ ඉති
42 "රාජාථවිජයන්තඤ්ච පරිවාරඤ්චතස්සතං,
"සත්තසතානිපුරිසෙ කාරෙත්වා අද්ධමුණ්ඩකෙ. ''
43 "නාවාය පක්ඛිපාපෙත්වා විස්සජ්ජාපෙසි සාගරෙ, "
"තථාතෙසඤ් ච භරියායො තථෙව ච කුමාරකෙ. "
44 "විසුංවිසුංතෙ විස්සට්ඨා පුරිසිත්ථි කුමාරකා, '
"විසුංවිසුංදීපකස්මිං ඔක්කමිංසුව සිංසුව. "
45 "නග්ගදී පොතිඤයිත්ථ කුමාරොක්කන්ත දීපකො, "
"හරියොක්කන්තද් පොතු මහින්ද දීපකො ඉති. ''
46 "සුප්පාරකෙපට්ට නම්හි විජයොපනඹක්කම්, "
"පරිසාසාහසෙනෙත්ථ භීතොනාවං පුනාරුහි "
47 "ලංකායං විජයස නාමකො කුමාරො,
ඔතිණොටිරමති තම්බපණ්ණි දීපෙ;
සාලානං යමක ගුහා නමන්ත රස්මිං,
නිබ්බාතුංසයි තදිනෙ තථාගතස්සාති."
මෙහි සංක්ෂෙප අභිප්රාය නම්.
1 අතීත කාලයෙහි වගුරට වගුනුවර වගු රජ කෙනෙක් වුයේය, ඒ වගු රජ්ජු
රුවන්ට කලිඟු රජහුගේ දියනියක් තොමෝ අග්රමහෙසිකා වූවාය.
2 ඒ වගුරජ තෙමේ ඒ දෙවියගෙන් එක් දියණියක් ලැබූයේය, නිමිත්ත පා
ඨක බ්රාහ්මණයෝ ඒ රාජ කුමාරිකාවගේ උපන් නක්ෂත්ර මුහූනාදිය බලා ඒක
මාරිකාව සිංහ රාජයකු හා සංවාසය කරණ බව කීවාහුය.
3 ඒ කුමාරිකා තොමෝ ඉතාම යහපත් විශිෂ්ට වූ රූ ඇති වූවා, අතිශයින්ම
පංච කාමයෙහි ගිජු වුවා, ඕතොමෝ රජ්ජුරුවන් හා රාජ දෙවිය යන දෙදෙනා වි
සිත් ලජ්ජාවෙන් පිළිකුල් කරණ ලද්දීය.
4 ඕ තොමෝ තමාගේ කැමැත්තෙන් වසන සුලු වුවා, සැප කැමති වූවා, හුද
සියබස් මල්දම විවරණය.
කලාව අප්රසිද්ධ වේශයෙන් පිටත්ව මගධරට බලා යන වෙළඳ සමූහයක් හා
සමග ගියාය.
5 ලාට රට අරණ්යයෙහිදි සිංහ රාජයෙක් තෙම ඒ වෙළඳ සමූහයාගේ සමී
පයට දිවගෙණ ආයේය, (ඒ වෙළෙන්දෝ හිස් ලුලු අත දිවන්නාහු) සෙස්සෝ
අනික් අතකට දිවුහ, ඒ රාජ කුමාරිකා තොමෝ සිංහ රාජයා ආදිසාවට දිව්වාය
6 සිංහරාජ තෙමේ ගොදුරු ගෙණ (පෙරලා) යන තැනැත්තේ දුරදීම
ඒ රාජ කුමාරිකාව දැක සිතින් ආලය ඇති වූයේ ක හෙලා ගෙණ නගුටසලමි
න් සමීපව ආයේය.
7 ඒ රාජකුමාරිකා තොමෝ ඒ සිංහරාජයා දැක අසන ලද නිමිත්ත පාඨක
බ්රාහ්මණයන්ගේ වචනය සිහිකොට බියනුවූවා, ආසාවඩවමින් ඒ සිංහ රාජයා
ගේ ශරීරාවයවයන් පරාමර්ශනය කළාය හෙවත් අත ගෑවාය.
8. සිංහරාජ තෙමේ ඒ කුමාරිකාවගේ ස්පර්ශයෙන් ඉතා ඇලුනේ, (තමාගේ)
පිට හිඳුවා ගෙණ වහා තමා වසන ස්වකීය ගල්ගුහාවට ගෙණ ගොස් ඒ කුමා
රිකාව හා සමග සංවාසය කෙළේය.
9 ඒ රාජ කන්යා තොමෝ ඒ සිංහරාජයා හා සමග සංවාසයට පැමිණ ඒ
සංවාසය කරණ කොට ගෙණ සුදුසු කාලයෙහි ! පුතෙක දුවකැයි කියා නිඹුල්දරු
දෙදෙනෙක් වැදුවාය.
10 ප්රත්ර වූ කුමාරයාගේ හස්ත පාදයෝ සිංහයාගේ ආකාර වූවාහුය, එහෙයින්
ඒ කුමාරයා හට '' සිංහබාහු " කුමාරයා යයි නම් කළාය, දියනියන්ට, ''සිංහසීවලී '
යයි (යන) නාමය කළාය,*
11 සොළොස් අවුරුදු වයස් පිරුණා වූ ඒ පුත්ර වූ කුමාර තෙමේ මෑනියෙනි නු
ඔහා අපගේ පියානෝත් කවර කාරණයක් හේතුකොට ඒකාකාර සමාන නූවෝ
දැයි (කියා) සිත්හි උපන් සැකය (තමාගේ) මෑනියන් අතින් විචාළේය.
12 ඒ මෑනි තොමෝ ඒ කුමාරයා හට සියලු ප්රවෘත්තිය කීවාය, ඒ කුමාරතෙ
මේ කුමක් හෙයින් මිනිසුන් වසන ප්රදේශයට නොය මෝදැයි කීයේය, ඒ රාජකු
මාරිකා තොමෝ තාගේ පිය වූ සිංහරාජ තෙමේ ගලෙකින් ගුහාව වසන්නේය,
එහෙයින් ගිය නොහැක්කෙමියි කීවාය.
13 ඒ කුමාර තෙමේ මහ ගල් ගුහා දොර වසනගල කරට නගාගෙණ එක්ද
වසින්ම පණස් යොත්නක් යාම් ඊම් කෙළේය.
14 සිංහයා ගොදුරු පිණිස ගිය කල්හි දකුණු කරෙහි මෑනියන්ද, වම් කෙරෙහි
නැගණියන්ද තබාගෙන වහා ගල්ගුහාවෙන් පළා ගියේය.
15 ඔහු කොල අතු හැඳගණ (එක්තරා) ප්රත්යන්ත ගමකට ආවාහුය, එකල
ඒ ප්රත්යන්ත ගමෙහි රාජධීතෘවගේ මයිල් රජහුගේ පුත්ර වූ වගුරගේ සේනාප
ති තෙමේ සිටියේ විය.
* මේ ගැණ '' සියබස්මල්දම කාව්ය "යෙහි 103 වෙනි කවියෙහි, " කුමරුට සිහබා
නමිනා, නං; කුමරිට සිහවල්ලිය යන නමිනා," යන්නෙන්, කුමාරයාට සිංහබා
හුනාමය හා ඔහු නැගණි වූ කුමාරිකාවට සිංහවල්ලි යයි ව්යවහාර කළ බව පෙ
ණෙයි. මෙහි ගාථාවෙහිද, " නාමෙන සීහබාහු, ධීතරං සීහ සීවලිං " යනු
පෙණෙයි.
සියබස් මල්දම විවරණය.
16 ඒ සෙනෙවිතෙමේ කර්මාන්ත සංවිධාන කෙරෙමින් නුගරුකක් මුල
හුන්නේය.
17 ඔවුන් දැක තෙපි කවුරු දැයි විචාළේය, ඔවුහු '' අපි වෙනෙහි වසන්න
මෝ යයි" කීවාහුය, ඒ සේනානායක තෙමේ ඔවුන්ට වස්ත්ර දෙවුයේය.
18 ඒ වස්ත්රයෝ මහත් අගය ඇති වූවාහුය, පත්රයන්හි බත් දෙවුයේය, ඔවුන්
ගේ පුණ්යානුභාවයෙන් ඒ පත්රයෝ රත් රන් භාජනයෝ වූවාහුය.
19 ඒ කාරණයෙන් විස්මපත් වූ ඒ සේනාපති තෙමේ. '' තෙපි කවිරුදැයි'?
නැවත විචාළේය. ඒ රාජධීතෘ තොමෝ තමාගේ ජාතිගොත්රයන් ඒ සෙනෙවි
රජහට දැන්වූවාය.
20 ඒ සෙනෙවිරජ තෙමේ (තමා) ඇවැස්ස නැන්දනියන්ගේ දියනි වූ ඒ කුමා
රිකාව ගෙණ වගු නුවරට ගොස් ඇය හා සමග වාසය කළේය.
21 සිංහරාජ තෙමේ වහා ගල් ගුහාවට ගොස්, (භාර්යයා වු රාජධීතාව හා ක
මාරයාය කුමාරිකාවය යන ) ඒ තුන්දෙනා නොදැක පුත්ර ශොකයෙන් පෙළෙන
ලදුව (ආහාර) නොකැයේය, (පැන්) නොබීයේය.
22 ඒ දරුවන් සොයමින් ප්රත්යන්ත ගම් වලට ගියේය, ඒ සිංහරාජ තෙමේ
යම් යම් ගමකට වදනේද ඒ ඒ ගම සිස්වෙයි.
23 පසල් දනව් වැසි ජනයෝ ගොස් රජ්ජුරුවන්ට, '' දෙවයන් වහන්ස, සිංහ
රාජයෙක් තෙම නුඹ වහන්සේගේ රට පෙළන්නේය, ඔහු වැළැක්කුව මැනවයි,'
එපවත් රජහට දැන්වූවාහුය.
24 ඒ තෙමේ සිංහයා නසන්නෙකු නොලබමින් දහසින් බැඳි පියල්ලක් ඇත්
කඳ තබා " සිංහයා දෙන තැනැත්තෙක් ගණිවයි " කියා නුවර බෙර හැසිර
වූයේය.
25 නරෙශ්වර තෙමේ දෙදහසෙක තුන්දහසෙකැයි එසේම බෙර පියවි කර
වුයේය, මවුතොමෝ දෙවාරයෙක ඒ සිංහබාහු කුමාරයා වැළකුවාය
26 තුන්වෙනි වාරයෙහි ඒ සිංහබාහු කුමාර තෙමේ. මෑනියන් නොවිචාරාම
තමාගේ පියවූ සිංහ රාජයා මරන්ට ඒ (රන්) තුන්දහස ගත්තේය,
27 රජහට සිංහබාහු කුමාරයා දැක්වූවාහුය, රජ තෙමේ ඔහුට ඉදින් '' තා විසි
න් සිංහරාජ තෙමේ ගන්නා ලැබේ නම් එම රට තට දෙමැයි" මෙසේ කීයේය.
28 ඒ කුමාර තෙමේ ඒ ගල්ලෙන දොරට ගොස් පුත්ර ප්රෙමයෙන් එන්නා වූ ඒ
සිංහයා දුරදී දැක විඳිනට හීයක් යවීය.
29 හීය තෙමේ නලළවැදි ඔහුගේ මෛත්රී චිත්තයෙන් පෙරලා ආපසු අවුත්
කුමාරයාගේ පාද මූලයෙහි බිම වැටුනේය.
30 තුන් යලක් දක්වා එසේම විය, පසුව, සිංහරාජ තෙම කිපියේය, ඉක්බිත්
තෙන් යවන ලද හීයතෙම ඒ සිංහරාජයාගේ ශරීරය විනිවිද නික්මුනේය.
31 ඒ කුමාර තෙමේ කේශර සහිත සිංහයාගේ හිස ගෙණ නුවරට ගියේය, එ
කල්හි වගුරජ කාල ක්රියා කළා වූ සත් දවසක් වුයේය.
32 රජ තමා අපුත්රක බැවින් හා මේ කුමාරයාගේ සිංහයා මැරීම් සංඛ්යාත ක
ර්ෂයෙන් ප්රසිද්ධ වූ බැවිනුත් (වගු) රජ්ජුරුවන්ගේ මුනුබුරු බව අසා ද මාතෘ වූ
කුමාරිකාව හැඳිනද.
|
විබත් මල්දම
|
Wibath Maldhama
|
කිරම ධම්මාරාම හිමි
|
Non-Fiction; Language
|
1906
|
1821
| 0.9986
|
නමව් මුණිසරණ.
නැමද අප දිය බස් නෙක දනට වැඩ සඳහා
පොර තැදුරු බගෙන කරනෙම් විබත් මල්දම්.
පෙරවිබත්, අලප් විබත්, කම් විබත්, කතු විබත්, කරණ
විබත්, සපදන් විබත්, අවදිවිබත්, සබඳ විබත් අදරවි
බත්, යන සත් විබත් පිළිවෙළින් පවසම් - එහි පෙර
විසින් එකබසනම්.
අප දිය බීප්, අපගේ ජගත් පිතෘ; (සර්වඥයා) නැම
ද, නමස්කාර කොට; නෙක දනට, අනෙක ජනයාගේ;
වැඩ සදහා, අභිවෘද්ධිය පිණිස; පොරණැදුරු, පුරාණා
චාර්යවරයන්ගේ; බ ගෙණ, වචන ග්රහණය කොට; විබ
ත් මල්දම්, විභක්ති මාලාදාම නම් (ප්රකරණයක්) කර
නෙමි, කරන්නෙනම්.
පෙරවිබත් ප්රථමා විභක්තිය; අලප් විබත්, ආලපන
විභක්තිය; කම් විබන්, කර්ම විභක්තිය; කතු විබත්, ක
ර්තෘ විභක්තිය; කරණ විබත්, කරණ විභක්තිය; සපදන් වි
බත්, සම්ප්රදාන විභක්තිය; අවදි විබත්, අවධි විභක්තිය; ස
බඳ විබත්, සම්බන්ධ විභක්තිය; අදර විබත්, ආධාර විභක්ති
යයන, කියන; සත්විබත්,[සප්ත විභක්තීන්; පිළිවෙළි
න්, පටිපාටියෙන්; පවසම්, ප්රකාශ කරමි.
එහි, ඒ සප්ත විභක්තීන් අතුරෙහි; පෙරවි බත් එක
බස නම්, ප්රථමා විභක්ති එකවචනය නම්.
[ මෙහි සත විභක්ති යයි කීවේ ආලපනය ප්රථමා
බට ද කරණය කර්තෘ විභක්තියට ද ඇතුලත් හෙයිනි.
1. මුණි දේ දම් දෙසේ, දිනිදා අඳුරු වැනහි, මැතිදා
නඩු අසා, නිරිඳෙක් රුපුන් ජයගති,- බුහු බස නම්-
දෙවියෝ අසිරි දෙත්, අසුරෝ හරුට පරදිත්, බමුණුහු
මතුරු උගණිත්, පඬුවෝ දොසක් නොකරත්.
2 පෙර විබතටම ඇතුලත් අලප් විබත් එක බසනම්
මහරද ලෙව් නොනස, පුතැ සව්සත උගණුව, සදා ම
කොඳ පොබ, මැති දේ දුසිරි නොකරව. බුහු බසන
ම් සකිචිනි ගත් උගණිව්,
1 මුණි දේ, සර්වඥ තෙම; දම්, ධර්මය, දෙසේ, දෙශ
නාකෙලේය; දිනිදා, දිනේන්ද්ර තෙමේ; අඳුරු, අන්ධකාර
ය; වැනහී, විනාස කෙළේය; මැතිදා, අමාත්යවර තෙමේ;
නඩු, අධිකරණයන්; අසා, අසයි; නිරිඳෙක්, නරෙන්ද්ර
යෙක්; රුපුන්; සතුරන්; ජයගති, ජයගත්තේය; බු
හු බස නම්, බහුවචනය නම්; දෙවියෝ, දේවතාවෝ;
අසිරි දෙත්, ආශිර්වාද දානය කෙරෙත්; අසුරෝ, දානව
යෝ; ගරුට, විෂ්ණුට; පරදිත්, පරාජය වෙත්; බමුණුහු
බ්රාහ්මණයෝ, මතුරු, මන්ත්ර; උගණිත්, උද්ග්රහණය
කරත්; පඬුවෝ, පණ්ඩිතයෝ; දොසක්, දොෂයක් ;
නොකරත්, නොකරති.
2 පෙර විබතටම, ප්රථමා විභක්තියටම; ඇතුලත්, අ
න්තර්ගත වූ ; අලප් විබත් එක බස නම්, ආලපන විභක්ති
එක වචනය නම්; මහරද, මහාරාජය; ලෙව්, ලෝක සත්ව
යා; නොනස, විනාස නොකරව; පුතැ, පුත්රය; සව්සත,සි
යලු ශාස්ත්රය; උගනුව, උද්ග්රහණය කරව; සදා, චන්ද්රය; ම
න කොඳ, මනස් කෞමදයන්; පො, ප්රබොධ කරව; මැ
තිඳේ, මන්ත්රීන්ද්රය; දුසිරි නොකරව, දුශ්චරිතය
කරවි.
බුහු බස නම්, බහු වචනය නම්; කිවි, කවිවරුනි,
ගත්, ග්රන්ථයන්; උගනිව්, උද්ග්රහණය කරව්;
මිතුරෙනි නොමද සෙත දෙව්, සත්නෙනි පින් කරව්,
සිත්නි අවැඩක් නොසිතව්.
3 කම් විබත් එක බස නම් = මුණිසඳ නමකරව, සත්
විදු යෙහෙන් උගනුව, මැතිදා බලා එව, මරහු දින පි
න් බලයෙන්.
බුහු බස නම් - මහණුන් නමදනේ, පිළිමල්න නිති
ජයගනු, මොනරාන නරඹන්න, රුක්නට නැගෙත්
වදුරෝ.
4 කතු විබත් එක බස නම්, ර රදගත් දස වෙස්, නි
රිඳු කළ තදයුද, සිරදා නැසු ගජකැල.
මිතුරෙනි, මිත්රවරුනි; නොමද, බොහෝ වූ; සෙත, සා
න්තිය; දෙව්, දානය කරව්; සත්නෙනි, සත්පුර්ෂයෙනි;
පින්කරව්, කුසල් කරව්; සිත්නි,චිත්තයෙනි; අවැඩක්,
අනභිවෘද්ධියක්; නොසිතව්, චින්තනය නොකරව්.
3 කම් විබත් එකබස නම්, කර්ම විභක්ති එක වචනයන
මී; මුණිසද, මුණින්ද්රයා; නම කරව, නමස්කාර කරව; ස
විදු, යහපත් විද්යාවන්; යෙහෙන්, යහපත් පරිද්දෙ
න්; උගනුව, උද්ග්රහණය කරව; මැතිඳු, මන්ත්රී න්ද්රයා,
බලා, නරඹා; එව, ආගමණය කරව; මරහු මාරයා; පින් බ
ලයෙන්, පුන්ය ශක්තියෙන්; දින, ජයගනුව; බුහු බසන
ම, බහුවචනය නම්; මහණුන්, ශ්රමණයන්; නමදනේ,
නමස්කාර කරන්නේය; පිළිමල්න, ප්රතිමල්ලයන්;
(පොරට එන්නන්) නිතිජයගනු, නිරන්තරයෙන් ජය
ග්රහණය කරව්; මොණරාන, මයුරයන්; නරඹන්න,
බලන්න;රුක්නට, වෘක්ෂයන්ට; වඳුරෝ, වානරයෝ;
නැගෙත්, ආරූඪ වෙත්.
4 කතු විබත් එක බස නම්, කර්තෘ විභක්ති එක වචන
ය නම්; රරද, රාම රාජයා විසින්; ගත්, ගණණා ලද;
දසවෙස්; දශවිධ වේශය; නිරිඳු, නරෙන්ද්රයා විසින්; ක
ළ, කරණ ලද; තදයුද, දැඩි වූ යුද්ධයි; සිරදා, සිංහරාජ
යා විසින්; ගජ කැල, හස්ති සමූහයා; නැසූ, නසන ලදී;
රු සිහු වදහළ මහ ගත් - බුහු බස නම්, බිළිඳුන් කළ නැ
ටුම්, මීපල්නගත් මඬලග, නරාන කළ දුසිරි, කිවින්
පද කළ කව්පද.
5 මෙම කතු විබතටම ඇතුලත් කරණ විබත් එක
බස ද බුහු බස ද, එක ලෙසමයි, යසින් ලොවැ පළවේ,
ගුණෙන් සව්සත සිත්ගනු, මෙත්නෙන් වෙරන සනු,
සිත්නි හැමදෙය විමසනු.
6. සපදන් විබත් එකබස නම්, තිලොවට උතුම්
රුසිහු, සෘෂිහු විසින්; මහගත්, මහාග්රන්ථය, වදහ
ළ, වදාරණ ලදී; බුහු බස නම්, බහුවචනය නම්, බිලිඳු
න්, ලදරුවන් විසින්; කළ, කරණ ලද; නැටුම්, නෘ
ත්යයි; මීපල්න, මහිපාලයන් විසින්; ගත්, ගණණා ලද;
මණ්ඩලග, මණ්ඩලාග්රයි; (කඩු) නරාන, මනුෂ්යයන් විසි
න්; කළ, කරණ ලද; දුසිරි, දුශ්චරිතයි; කිවින්, කවීන්
විසින්; පද කළ, ප්රබන්ධ කරණ ලද; කව්පද කාව්යපදයි
5. මෙම කතු විබතටම, මේ කර්තෘ විභක්තියටම; ඇ
තුලත්, අන්තර්ගත වූ; කරණ විබත් එක බස ද, කරණ
විභක්ති එකවචනයද ; බුහු බසද, බහුවචනය ද; එක
ලෙසමයි, ඒකාකාරමයි; යසින්, යශස් කරණ කොට
ගෙණ; ලොවැ, ලොකයෙහි; පළවේ, ප්රකාශවේ; ගු
ණෙන්, ගුණය කරණ කොටගෙන සව්සත, සියලු සත්ව
යන්ගේ; සිත්ගනු, චිත්ත ග්රහණය කරව; මෙත්නෙන්,
මෛත්රිය කරණ කොටගෙන; වෙර, වෛරය; නසනු,
විනාස කරනු; සිත්ති, චිත්තය කරණ කොට ගෙණ;
හැම දේ, සියළුදේ; විමසනු, පරීක්ෂා කරණු.
6 සපදන් විබත් එක බස නම්, සම්ප්රදාන විභක්ති එක
වචනය නම්; තිලොවට, තුන් ලොවට; උතුම්, උත්තම වූ;
මුණි සඳුට පුදමි මල්, මිතුරාට සැප දෙව,රුපු හට සිදුරු
නොකියව - බුහු බස නම්- බමණන්ට දෙන දෙනු, මහ
තන්ට සතුරු නොවව්, සුරණට සතුරු දිත්, නරා නට
නිගා නොකරව.
7 අවදි විබත් එකබස නම් ගසින්ගිලි මිනිසෙක්,
දනයෙන් තොරවී මැතිඳෙක්, හිරුගෙන් රැස්වුවේ,
සඳහුගෙන් සොමිගුණ වේ - බුහු බසු නම් - යකුන්ගෙ
න් උවදුරු වේ, නරන්ගෙන් කැත් උකට, රුසින් ගෙ
න් සුව වැඩි වේ, රුක්නගෙන් හුනු වඳුරෝ.
මුණි සඳුට, මුණින්ද්රයාට; මල්, පුෂ්පයන්; පුදමි, පූජා
කරමි; මිතුරාට, මිත්රයාට; සැපදෙව සුව දානය කරව;
රි පුහට, සතුරාට; සිදුරු, ඡිද්රයන්; නොහොත් දොෂ;
නොකියව, කථනය නොකරව; බුහු බසනම්, බහුව
චනය නම්; බමණන්ට, බ්රාහ්මණයන්ට; දන, දාන
ය; දෙනු, දානය කරනු; මහතුන්ට, මහත්මයන්
ට; සතුරු නොවව්, විරුද්ධ නොවව්; සුරණට, දෙවිය
න්ට; දිත්, අසුරයෝ; සතුරු, සතුරෝය; නරානට,
මනුෂ්යයින්ට; නිගා නොකරව, නිග්රහ නොකරව.
7 අවදි විබත් එක බස නම්, අවධි විභක්ති එකවචන
ය නම්; ගසින්, වෘක්ෂයෙන්; මිනිසෙක්, මනුෂ්යයෙ
ක්; ගිලි, ගලිත වී; දනයෙන්, වස්තුවෙන්; මැතිඥ
ක්, මන්ත්රීඥයෙක්; තොරවී, තුරන් වූයේය; හිරු ගෙ
න්, සුර්යයාගෙන්; රැස්, රෂ්මිය; දිවේ, ධාවනය කෙරේ;
සඳහුගෙන්, චන්ද්රයාගෙන්; සොමිගුණ, සෞම්ය ගුණ
ය; වේ, වෙයි; බුහු බස නම්, බහු වචනය නම්; යකුන්
ගෙන්, යක්ෂයින්ගෙන්; උවදුරු වේ, උපද්රව වෙයි;
නරන්ගෙන්, මනුෂ්යයන් කෙරෙන්; කැත්, ක්ෂත්රිය
තෙම; උකට, උත්කෘෂ්ටයි; රුසින්ගෙන්, සෘෂින්ගෙ
න්; සුව වැඩිවේ, සුඛාභිවෘද්ධිය වේ; රුක්නගෙන්, වෘ
ක්ෂයන්ගේ; වඳුරෝ, වානරයෝ; හුනු, පතිත වූහ.
|
කාව්යශේඛරය
|
Kavyashekaraya
|
තොටගමුවේ රාහුල හිමි
|
Fiction; Poetry
|
1872
|
1408 - 1491
| 0.9813
|
කාව්ය ශෙඛර
සන්නය.
විචිත්ර මධූර මහා කාව්ය ලක්ෂණයෙන්
උපලක්ෂිත වූ කාව්යශෙඛර නම් බොධි සත්ව චරිතයෙහි අර්ථ ප
විවරණය කරණු ලැබේ.
1 පිරි සරසවිය ර ස
සුබතරඟ නතමින් රෑ ස
රන්වණඹර නිවෙ ස
වඳිම් මුනි රජසයුර සහ තො ස
1 සරසවිය රස, වචන (මධුරතා ) රසයෙන්; පිරි, පිරුණා වූ; - නො
හොත්, සරසවිය රස, සරස්වතී නදියෙහි ජලයාගේ; පිරි, ප්රවාහයෙන් යුක්
ත වූ; සුඛ, ශොභන වූ; තරඟ, රශ්මිමත් අංග ඇත්තා වූ; නත, අනන්ත
වූ; මින් රැස, ප්රඥා රාශිය ඇත්තා වූ - නොහොත්, සුඛ, ශුභ්ර වූ; තරඟ, රළ
ඇත්තා වූ; නත, අනන්තයාහා; මිස, මත්ස්ය රාශියෙන් යුක්ත වූ; ර
න්වන්, පිත වර්ණ වූ; අඹුර, වස්ත්රය - හෙවත්, චීවරය; නිවෙස, නිවාසන
ය කරන්නා වූ;- නොහොත්, රන්ව මර, පීතා බරයා හට - හෙවත්, විෂ්ණු
ට; නිවෙස, නිවාස ස්ථාන වූ; මුනි රජ, සර්වඥ රාජයා නමැති; සයුර, සමුද්රය
ට; සහ තොස, සතුටු සහිතවැ; වඳීම්, නමස්කාර කෙරෙම්.
2 සෙව් සුවිමල් සව ග
පලකල මහ වියත් ම ග
කෙලෙසග නිවූ නිස ග
වඳිම් සදහම්බාරුසී ග
2 සුවිමල්, අතිසයින් නිර්මල වූ; අගසව්, අග්ර ශ්රාවකයන් විසින්; සෙවී,
සේවනය කරණ ලද්දා වූ; - නොහොත්, සුවිමල්, යහපත් වූ පක්ෂි මාලාවන්
විසින්; සෙවී, සෙවුනා ලද්දා වූ; සමග, නදීන්ට අග්ර වූ; මහවියත් මග, (බුද්ධ
ප්රත්යෙක බුද්ධාදී වූ) පණ්ඩිත ජනයා විසින් අධිගත වූ (අෂ්ටාංගික) මාර්ගය;
පලකළ, ප්රකාශ කළා වූ; - නොහොත්, මහ වියත් මග, මහත් වූ ආකාශ මාර්ගය;
පලකළ, හෙලි කළා වූ; නිසග, ස්වභාවයෙන්; කෙලෙසග, (රාගාදී)
නමැති වහ්නිය; නිවූ, නිර්වාපණය කළා වූ; - නොහොත්, කෙලෙස ගනි වූ,
කෛලාස වායී වූ මහ දෙවියාගෙන් උපන්නා වූ හෝ, කෛලාස ග්රයෙහිත
දිය වූ; නිසග, ස්වර්ණ දිය වූ; සදහම්, සද්ධර්ම නමැති; බාරුසීගඟ, භාගීරථින
ම් ගංගාවට වඳිම්, නමස්කාර කෙරෙම්
ප්රථම ස්සර්ගඃ
3. දිනිසුරු බස පුබු දු
අගතෙක් ගුණන් පිරිසු දු
කෙමිදුල නලෙන් ඉ දු
වඳීම් මහසඟ තඹුරු කැල බ ඳු
5 දිනිසුරු, ජිනෙශ්වරයාගේ; බස, වචනයෙන්; පුබුදු, ප්රබුද්ධ වූ;-නො
හොත්, දිනිසුරු, දිනෙශ්වරයාගේ; බස, අවභාසයෙන්; - හෙවත්, සූර්ය
ලෝකයෙන්; පුබුදු විකසිත වූ; අගතෙක්, ශීලයෙහි පටන්අර්හත්ඵලයදක්
වා වූ කෙලවර දක්වා; ගුණෙන්, ගුණයෙන්; - නොහොත්, ගුණයහේතු
කොටගෙණ; පිරිසිදු, පරිශුද්ධ වූ නොහොත්, අහතෙක්, (නාලයෙහි) මූල
පටන් අග දක්වා, සුදු, ශුභ්ර වූ; ගුණෙන්, මෘණාල සූත්රයෙන්; පිරි, සම්පුර්ණ
වූ; කෙමිදුලන, ක්ෂේමයෙන් බබලන්නා වූ; ලෙන්, චිත්තයෙන්;ඉදු, සෘ
ජු වු;-නොහොත්, කෙමිදුල, කර්ණිකායෙන් බබලන්නා වූ; නලෙන්, නා
ලයෙන්; ඉදු, සමෘද්ධ වූ, තඹුරු කැල බඳු, තාම රස කැලයක් බඳුවූ-හෙවත්
පියුම් සමූහයක් බඳු වූ; මහසඟ, (අෂ්ටාර්ය්ය පුද්ගල) මහ සංඝයා වහන්සේට;
වඳීම්, නමස්කාර කෙරෙමි
4 5
සතත සක සක අ ත තෙරුවන් පුදා වැ ඳ
සුරගුරු ගණිඳු බරනෙ ත මෙත් සිත් කරැ සුරන් යැ ද
රිව් කිව් සඳ තිනෙ ත බුදුන් ගුණයක් සො ඳ
මෙ දෙවිගණ නීති කෙරෙත් සු කියම් එළුවෙන් මදක් පද බැ ඳ
බසෙ ත
4 සත, මහා බ්රහ්මයාය; සක, ශක්රයාය; සක අත, විශ්ණුය; සුරගුරු,
බෘහස්පතිය; ගණිඳු, ගණෙශ්වරයා; බරනෙත, ස්කන්ද කුමාරයාය; ඊවි,
සුර්යයාය; කිවි, සිකුරාය, සඳ, චන්ද්රයාය; තිනෙත, ඊශ්වරයාය; (යන)
මෙදෙවිගණ, මේ දෙව සමුහයෝ, තුමූ; නිති, නිරාන්තරයෙන්; සුබසෙත
කෙරෙත්, යහපත් වූ සාන්ති ප්රදානය කෙරෙත්වා 5 තෙරුවන්, ත්රිවි
ධ රත්නයට; වැඳපුදා, නමස්කාර කරණයෙන් පූජා කොට; මෙත් සිත්ක
රෑ, මෛත්රී චිත්තය කොට; සුරන්, දෙවියන්ට; යැද, යාඥා කොට; බුදුන්,
සර්වඥයන්වහන්සේගේ; සොඳ, සුන්දර වූ; ගුණයක්, වර්ණනා කථනයක්;
එළුවෙන්, හෙළදිව් බසින්; පද බැඳ, පද්ය බන්ධනය කොට; මදක්, ස්වල්ප
යක්; කියම්, කථනය කෙරෙම්
6 7
බුදු වසිනෙක් දහ ස නමින් පැරකු ම් බා
නවසිය අට පණස් ව ස තෙදින් රුපු නොද ත ම් බා
රිවිසඳ තෙද යස ස රුදු විරදු පු ම්බා
පතල නිරි දෙවිය ලෝකූ ස වැජඹී පුලුලුර සිරි ඔලොම්බා
6 බුදුවසින්, බුද්ධ වර්ෂයෙන්; එක්දහස නවසිය අවපනස්වස; එක්දහස්
නවසිය පණස් අටවන වර්ෂයෙහි; රිවිසඳ, සුර්යය චඥයන්ට (බිඳුවූ); නෙද
+''අර්හත් මාර්ගය දක්වා '' යි ග්රන්ථිපද විවරණයි.
කාව්යශේඛර සන්නය.
යසස, තෙජසින් හා කීර්තියෙන්; පතළ, ප්රසිද්ධ වූ; නිරිඳෙක්, නරෙන්ද්රයෙක්
තෙම; ලෝ කුස, ලෝක කුක්ෂියෙහි; විප, වූයේය 7 නමින්, නාමයෙන්;
පැරකුම්බා, පරාක්රමබාහු (නම් විය); තෙදින්, තෙස කරණ කොට ගෙන
රුපුන්, සතුරන්ගේ; ඔද, ඔජසහෝ තෙජස; තම්බා, පංචනය කොට; රුදු,
රෞද්ර වූ; විරිදු, වෛරී ජනයන්; පුම්බා. පහකොට - හෙවත් පිඹ දම්මවා;
ලුලුරැ, විසාල වූ වක්ෂස් ඵලයෙහි; සිරි, ශ්රී කාන්තාව; ඔලොම්බා, අවලම්
බනය කොට; වැජඹි, විජාම්භමාන වී
8 9
සදහම් දැනැ සිය ල් තැනතැන නොසෙක ර ණ
බුදුකුරු සිරින් මනක ල් ජයගෙණ පෑ උපා නැ ණ
ලෙව් සාසන නිම ල් එකසේසත් සෙව ණ
රකී යුවලැස ලෙසින් ඇමක ල් කෙළේ සිරිලක තෙදින් අපම
8 සියල්ස දහම්, සකල සද්ධර්මය; දැනැ, අවබෝධ කොට; මනකල්, මනො
ඥාව; බුදුකුරු සිරින්, බුද්ධාංකුරයක්හුගේ ශ්රි යාවෙන්; ලෙව්සාසන, ලොක
ශාසන දෙක යුව ලැස ලෙසින්, අක්ෂි යුග්මය මෙන්; ඇමකල්, සියලු කාල
යෙහි; නිමල්, නිර්මල කොට; රකී, රක්ෂා කෙරේ.. 9 තැන තැන, ඒ ඒ ස්ථාන
යන්හි; නොයෙකරණ, අනෙක යුද්ධයන්හී; ජයගෙන, ජයග්රහණය කොට;
උපානැන පෑ, උපාය ඥානයෙන් ප්රකාශ කළා වූ; අපමණ, අප්රමාණ වූ; තෙ
දින්, තෙජස කරණ කොටගෙන; සිරිලක, ශ්රී ලංකාද්වීපය; එකසේසත් සෙ
වන කෙළේ, එක ස්වෙතච්ඡත්ර ඡායාවක් කෙළේයි
10 11
කොතබූගල පහ ස සමුදුර ගැඹුරු ගූ ණ
වෙහෙසුනු සිරි වෙනු රැවැ ස මඳුරු ගිර තරසර ගු ණ
ලිය මඳහස වහ ස සිසිර කර සොමිගු ණ
වතල සැනහේ මොහුරතලවැ පවති මොහු කෙරෙහි මේ තුන්
(ගුණ
10 වෙනුරැ, විෂ්ණුගේ වක්ෂ ස්ථුලයෙහි; වැස, වාසය කොට; කොතබූ
ගල, කෞස්තුභ පාසානයාගේ; පහස, ස්පර්ෂයෙන්; වෙහෙසුනු, විහෙඨින වූ;
සිරි, ශ්රී කාන්තා තොමෝ; ලිය, ස්ත්රීන්ගේ; මඳහස වහස, මන්ද සමිතය හා
අර්ධ නිරීක්ෂණය; වතල, පැතුරුණ වූ; මොහු උර තලැ, මොහුගේ වක්ෂස් ස්ථුල
යෙහි; වැසැ, වාසය කොට; සැනහේ, සන්තර්පිත වේ - හෙවත් ශාන්ත
වේ. මෙහි තුන්වෙනි පදය බොහෝ පොත්වල " ලිය මඳලස වහස '' කී
යා තිබේ - එසේනම් - මඳලස, මන්දාලස්ය ඇත්ති; වහස, අර්ධ නිරීක්ෂණය;
ලිය, හෙලා; යී අර්ථ දතයුතු.
11 සමුදුර, සමුදායෙහි; ගැඹුරු ගුණ, ගම්භීර ගුණයයි; මඳුරු ගිර,
මන්දාර පර්වතයෙහි; තරසර ගුණ, ස්ථීරසාර ගුණයයි; සිසිරකර, චන්ද්රයා
කෙරෙහි; සොමි ගුණ, සෞම්ය ගුණයයි; (වෙන්වෙන් වසයෙන් වේ) මො
හු කෙරෙහි, මේ (නරෙන්ද්රයා) කෙරෙහි; මේ තුන් ගුණ, මේ ගුණස්ත්රය; ( එක්
වැ) පවතී, පවත්නේ වේ.
ප්රථමස්සගඃ.
12 13
පින් පැන සිරිරුසි රු සියසරණ නියපෙ ල
සැදැහැ සර පැරකුම්සු රු රසි නරජ බිස්ක ල
රූබල කුළුණු තු රු ලමැණිකුල මිණිවැ ල
තිලිණ තෙදයස ගුණග පිවිතු අනගි නායක මිණෙව් පැහැදු
12 පින්, පුණ්යය; පැන, ප්රඥාවය; සිරි, ඓශ්චර්යය; රුසිරු, රූපශ්රීය;
සැදැහැ, ශ්රද්ධාවය; සර, චරිතය; පැරකුම්, පරාක්රමය; සුරු, සූරත්වය; රූ
බල, කාය බලය; කුළුණු, කරුණාවය; තුරු, සන්තොෂය; (නොහොත්)
කුළුණු තුරු, උතුම් කරුණාවය; තිලින, ත්යාගය; තෙද, තෙජසය; යස,
කීර්තිය; (යන) ගුණ, ගුණ නමැති; අපිවිතුරු, අග්රාභරණ ඇත්තා වු
13 සියසරණ, ස්වකීය චරණ යුගලයෙහි, නියපෙල, නඛපංතියගේ; ර
සින්, රස්මින් කරණ කොටගෙන අන්රජ, අන්ය නරෙන්ද්රයන්; අබිසෙස්
කළ, අභිශේක කළා වූ; ලමැණිකුල, ලම්බකර්ණ වංශ නමැති; මිණි වැල,
මාණික්යාවලියෙහි; පැහැදුල, ප්රභාවයෙන් උජ්වලිත වූ; අනගි, මා හැඟි වූ;
නාය කමිණෙව්, ප්රධාන මාණික්යය වැනි වූ මත්තට සම්බන්ධයි.
14 15
මෙ නිරිඳුගෙ ල ද රුසිරු ගුණ සී තා
උලකුඩය දේවි සො ඳ සුරතුරු දිනූ දැ තා
සොමි ගුණෙනි පුන්ස ඳ විලසින් විනි තා
පවති සිරිසඳ සිරින් ඇමස ඳ ලොවට කුළුණෙන් සදිසි මා
14 මෙ නිරිඳුගෙ, මේ නරෙන්ද්රයාගේ; දූ, ධීතෘවූ; ලද, බාල වූ; සොඳ, සුන්ද
ර වූ; සොමි ගුණෙනි, සෞම්ය ගුණය කරණ කොට ගෙන; පුන්සඳ, පුණ්ණ
චන්ද්රයා වැනි වූ උලකුඩය දේවී, උලකුඩය දේවී නම් කුමාරිකා තොමෝ;
ඇම සඳ, සෑමකල්හි; සිරිසඳ සිරින්, ශ්රී කාන්තාවගේ ලාවණ්යයෙන්; පව
ති, පවන්නීය. 15 රුසිරුගුණ, රූපශ්රී ගුණ කරණ කොටගෙන; සීතා,
සීතා දේවිය සමානය; සුරතුර දිනූ, කල්පද්රැමය පරදවා ජයගත්තා වූ; දෑ
තා, හස්ත යුග්ම ඇත්තී; විලසින්, ලීලාවෙන්; විනීතා, හික්මුනීය; කුළු
ණෙන්, කරුණාව කරණ කොටගෙන ලොවට, ලොකයාට; මාතා සදිසි,
මවක් සමවේ
16 17
සිටි පද ලදවය ස සිතු බුදුරුවණ වෙ ත
පින්කමටමයි අදහ ස සදහම් කෙරේ සවණ ත
පන්සිල් ඇමදව ස සැපත් මහ සඟවෙ ත
පෝයැ අටසිල් රකී නිසිලෙස මොවුන් සරිකොඳ මෙයින් මෙ
(දිය ත
16 ලද වයස, බාල වයසෙහි; සිටියද, සිටිනිද; අදහස, අධ්යාසය; පින්
කමටමයි, පුණ්ය කර්මය ටමය; ඇම දවස, සෑම දවස්හීම; පන්සිල්, පංච ශීලය
කාව්යශෙඛර සන්නය.
ද; පෝයැ, උපෞසථ දිනයෙහි; අටසිල්, අෂ්ටාංග ශීලයද; නිසිලෙස, යො
ග්ය ලෙසින්; රකී, රන්නීය 17 සිතු, චිත්තය; බුදුරුවණ වෙත, බුද්ධ
රත්නය කෙරෙහි (වේ); සවණත, කර්ණය; සදහම් කෙරේ, සද්ධර්මය කෙ
රෙහි (වේ); සැපත්,සම්පත්තිය; මහ සඟ වෙත, මහා සංඝයා කෙරෙහි
(වේ); මෙයින්, මේ කාරණයෙන්; මෙදිය නැ, මේ ලොකයෙහි; මොවුන්
සරි, මේ කුමාරිය සමාන කෙණෙක්; කොඳ, කවරීද
18 19
යස සුර නි කාවන් තෙවලා බණ අ සා
තිලිනෙන් දෙන එ කාවන් දැනගණ සිතින් විම සා
කල්ප සා කාවන් පැවතම එම ලෙ සා
ලොවට පෑවැනි විසාකාවන් දනන් තුඩ තුඩ සැදූ යස සා
18 යස, කීර්තියෙන්; සුරනිකාවන්, දිව්ය සභාවට පැමිනියා වූ; එකා
වන්, නිරන්තරයෙන්; දෙන, ප්රදානය කරන්නා වූ; තිලිනෙත්, ත්යාග
යෙන්; කල්පසාකාවන්, කල්පලතාවක් වැනි වූ; විසාකාවන්, විසාඛාව;
ලොවට, සත්ව ලොකයා හට; පෑ වැනි, ප්රකාශ කළාක් මෙනි 19 නෙව
ලාබණ, ත්රිපිටක ධර්මය; අසා, ශ්රවණය කොට; දැනගණ, අවබෝධය කොට;
සිතින්, චිත්තයෙන්; විමසා, පරීක්ෂා කොට; එම ලෙසා, එම ආකාරයෙන්;
පැවතම, ප්රවෘත්ති තවම; යසසා, කීර්තිය; දනන්, ජනයන්ගේ; තුඩ තුඩ,
මුඛයක් මුඛය සා; සැදූ, සර්ජිතකලා වූ මත්තට සම්බන්ධයි.
20 21
නැනින් සරසවි ඉ ත සක්දෙවි කලාවන්
මෙකතට ගුණ බරණයු ත නොතබා දත් කලාවන්
පෙනුනු බිඹු කැඩප ත නවසඳ කලාවන්
ම්සක් සරිවනු ලොවැකව්රු ඇ නලල තිලකෙව් මනකලාවන්
20 නැතින්, ප්රඥාවෙන්; සරසවි ඉත, සරස්වතියට මිත්ර වූ; ගුණ බරණ යුත,
ගුණ නමැති ආභරණයෙන් යුක්ත වූ; මෙකතට, මේ කාන්තාව හම; කැඩපත,
දර්පණ තලයෙහි; පෙනුනු, දෘශ්යමාන වූ; බිඹු මිසක්, ප්රතිබිම්බය විනා; ලොවැ,
ලොකයෙහි; සරිවනු, සදෘශවන්නියක්; කව්රු ඇත, කවරියක් ඇත්තීද.
21 සක්දෙව් කලාවන්, ඉන්ද්රානී නම් දිව්යාංගනාව වැනි වූ; කලාවන්,
කලා ශිල්පයන්; නොතබාදත්, නිශෙෂ කොට දත්තා වූ; නවසඳකලා
වන්, අභිනව චන්ද්ර කලාව වැනි වූ; මණ කලාවන්, මනොඥ වූ කාත්තා
වන්ගේ; නලල, ලලාටයෙහි; තිලකෙව්, තිල කාලෙපයක් වැනි වූ මත්
තට සම්බන්ධයි.
22 23
උතුම් මෙබි සෝස ඳ කුලග මිණි පිවිතු රු
හෙළුබසිනි නිසි පදබැ ඳ දෙමටානගමැ කඳවු රු
කියනුව බණක් සො ඳ තොටගමු වැසි සොඳු රු
කෙළෙන් ආරාදනා මනන ඳ උතුරු මූල මහ තෙරිඳු මුනුබු
|
අධිමාස දීපනය
|
Adhimasa Dheepanaya
|
මාදම්පේ ධම්මතිලක හිමි
|
Non-Fiction; Religious
|
1896
|
1850 - 1896
| 0.9984
|
අධිමාසංදීපනි.
නමො අද්වයවාදිනො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
1 නමාමී බුද්ධං චතුසච්ච බුද්ධං
නමාමි ධම්මං අධිමොක්ඛ ධම්මං,
නමාමි සංඝං හතපාප සංඝං
නමාමි නිච්චං සිරසා ගරුංමෙ.
2 යාචාධිමාස මතගාහික සංයමීනං
අත්ථාය බුද්ධවචනට්ඨ කථානු කූලං,
ගන්ථන්තරාගතනයෙච විගාහයිත්වා
ගාථාහි සංගහමහං අභිසංකරිස්සං .
3 රාජග්ගහ පුරාසන්නෙ ගිජ්ඣකූටම්හි පබ්බතෙ,
වසන්තෙ ලොකනාථම්හි සංයමීහි යතීහිතු.
4 චාතුද්දසෙ පණ්ණරසෙ පක්ඛස්සට්ඨ මියාපිච,
තිත්ථියා සකලටිනං ධම්මං දෙසෙන්ති තෙ තදා.
5 මනුස්සා උපසංකම්ම සුණන්තා අඤ්ඤ තිත්වයෙ,
පසීදන්තා පසංසන්ති පෙමංචාපි ලභන්තිනං.
6 තමද්දසා බිම්බිසාරො අය්යාචාපි සයම්භුනො,
චාතුද්දසෙ පණ්ණරසෙ පක්ඛස්සට්ඨමියා තථා.
7 යන්නුන සන්නි පාතෙය්යුං ඉති චින්තිය එකකො,
ගන්ත්වාන භගවා යෙන තෙන සො උපසංකමී.
8 උපසංකම්ම වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිය,
ඉධ මය්හං හො භන්තෙ පති සල්ලාන වුත්තිනො.
9 විතක්කො චෙතසො එවං උදපාදි කථන්ති චෙ,
තිත්ථියා විය සම්බුද්ධ සාවකාපි උපොසථෙ
10 යනූන සන්නි පාතෙය්යුං ඉති ආරොචයි තදා,
නිදානෙ එව එතස්මිං " අනුජානාමි භික්ඛවෙ ''.
11 චාතුද්දසෙ පණ්ණරසෙ පක්ඛස්සට්ඨමියා ඉති,
භික්ඛුනං සන්නිපතිතුං අනුජානි මහාමුනි.
අයං පඨම පඤ්ඤත්ති දීපනි.
12 උපොසථෙසු භගවා භික්ඛුනං සන්නිපාතනං,
අනුජානීති සංගම්ම තුණ්හී භූතාව භික්ඛවො.
13 උපොසථෙ නිසීදන්ති ධම්මං සොතුං සමාගතා,
මනුස්සා තෙ ඉමෙ භික්ඛු යථාපි මිගසූ කරා.
14 තුණ්හී භූතා නිසීදන්ති උපසංකම්ම භික්ඛුනං,
උජ්ඣායන්තිච ඛීයන්ති විපාචෙන්ති ච නෙකධා.
15 උජ්ඣායනාදිකං තෙසං භගවා සෙන තෙන තෙ,
භික්ඛවො උපසංකම්ම නිවෙදෙසුං යථා තථා.
16 උපොසථෙසු සම්පත්ත පරිසානං තථාගතො,
සද්ධම්මං භාසිතුං තෙසං භික්ඛුනං අනු ජානිය.
17 සායණ්හ සමයෙ තස්මිං පතිසල්ලාන වුට්ඨිතො,
නිදානෙ එව එතස්මිං ධම්මං කත්වා කථං පන.
18 සික්ඛාපදානි භික්ඛූනං පඤ්ඤත්තානි පුරෙ පුරෙ,
උපොසථෙසු සම්පත්ත දිනෙසු තානි දෙසිතුං.
19 පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතුං අනුජානාමි භික්ඛුනං,
ඉතිහූ පොසථ කම්මං භවිස්සතීති චින්තිය.
20 දෙසයිත්වා ච භගවා සීමා සම්මන්නනං පුන,
පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතුං අනුජානි තපස්සිනං.-
21 රම්මෙ රාජගහෙ වේළුවනාරාමෙ තථාගතො,
ලොකං සංසාර කන්තාරා තාරෙන්තොව වසී වසී.
අයං පාතිමොක්ඛු දස දී පනී.
22 තෙන ඛො පන කාලෙන වස්සාවාසො මහෙසිනා,
අපඤ්ඤත්තා හොති භික්ඛු චරන්ති තීස් වූ තුසුහ.
23 දිස්වා මනුස්සා තෙ භික්ඛූ සමණා සක්ය පුත්තියා,
චරන්ති චාරිකං තීසු උතුසු පනිමෙ ඉති
24 උජ්ඣායන්ති ච ඛියන්ති විපාචෙන්ති වීමෙ කිර,
තිණානි පරිමද්දන්තා හරිතානි චරන්ති ච,
25 එකින්ද්රියං විහෙඨෙන්තා ජීවං බහු ච ඛුද්දකෙ,
අපාදෙන්තා ච සංඝාතං චරන්ති පරිභාසයුං.
26 උජ්ඣායනාදිකං තෙසං මනුස්සානං තපොධනා,
සුත්වා ගන්ත්වාන සම්බුද්ධං පවත්තිං තං නිවෙදයුං.
27 නිදානෙ පන එතස්මිං කථං ධම්මං කරිඞපි,
වස්සූපගන්තුං භික්ඛූනං අනුජානි තථාගතො.
28 අථඛො භික්ඛුනං තෙසං උපගන්තුං කදා නුඛො,
වස්සං එතද හොසීති සම්බුද්ධං තං නිවෙදයුං.
29 උපගන්තුං තදා වස්සං වස්සානෙ භික්ඛුනං පන,
සම්බුද්ධො අනුජානාමි භික්ඛවෙති අභාසථ.
30 අථඛො භික්ඛවො තස්මිං වස්සූපගමනා කති,
චින්තෙන්තා උපසංකම්ම භගවන්තං නිවෙදයුං.
31 වස්සූපනායිකා ද්වෙමා භික්ඛවෙති තථාගතො,
පුරිමිකා පච්ඡිමිකා ඉච්චෙවහි තහිං පන.
32 අපරජ්ජුගතායාසාල්හියා පුරිමිකා තිච,
තතො මා සගතායා සා හියා පච්ඡිමිකා තිච.
33 උපගන්තබ්බිමා චෙ ඛො වස්සුපනායිකා මුනී,
භික්ඛ වෙති තදා පඤ්ඤාපෙසි තපස්සිනං.
අයං වස්සූපගමන පඤ්ඤත්තිදීපනි.
34 පච්ඡා ඛොපන කාලම්හි බිම්බිසාරො නරාධිපො,
වස්සං උක්කට්ඨි තු කාමො භික්ඛුනං සන්තිකෙ පන,
35 යදි පනය්යා ආගමම්හි ජුස්සෙ වස්සං උපාගමා,
භවෙය්යුංන්ති නිවෙදෙත්වා දූතං පාහෙසි තෙනතු.
36 තමත්ථං තෙ භගවතො ආරොචෙසුං තපොධනා,
අනුපඤ්ඤත්තිතො තෙසං භික්ඛූනං භගවා තදා
37 භික්ඛවෙ අනුජානාමි රාජුනං අනුව හිතුං,
ඉති වත්වා රාජගහෙ විහරිත්වා තථාගතො.
38 චාරිකං යෙන සාවත්ථි තෙන පක්කාමි භික්ඛුණි,
චාරිකං චරමානො සො සාවත්ථං අනුපාපුණි.
39 ඉත්ථං ජිනො සිරිධරෙ ගිරි රාජ රාජෙ
රාජග්ගහෙ පුරවරෙ ජනරාමණෙය්යෙ,
ලොකානුකම්පකරතො විහරිත්ව කාලං
සාවත්ථි මෙව පුනරාගමි පුබ්බවුත්ථං.
අයං අනුස්පඤ්ඤන්හිදීපනී
40 චන්ද්රගති වසා ජොති සත්ථෙච බුද්ධ භාසිතෙ,
හෙමන්ත ගිම්හ වස්සාන වසා උතු තිධාමතා.
41 උතුනො පන එකස්ස තතියෙ සත්තමේ පිංච,
දුවෙ චාතූද්දසී චඤ පණණ්ණරසී ඡ දෙසිතා,
42 උතුසු තීසු එකස්මිං හායනෙ චතු වීසති,
උපොසථා භවන්තීති සම කාලම්හි දස්සිතා.
43 පකතිං තං අතික්කම්ම යස්මිං සංවච්ඡරම්භිතු,
භවන්ති වාධිකා හුත්වා ඡබීසති උපොසථා.
44 තස්මිං ඛොපන වස්සම්හි ගිම්හස්ස උතුනොපන,
අධිමාස වසායෙව කත්වා දස උපෝසථෙ.
45 උක්කට්ඨානාය පඨමා සාහං රාජා නුවත්තනා,
කත්වා උතුසමං දුතියා සාල්හි පුණ්ණමීතො පරා,
46 පාටිපදෙව වස්සූප ගමනාය මහෙසිනා,
අනුපඤ්ඤත්තිතො එවං දෙසි තොති පකාසිතො,
47 සංවණ්ණනක්කමෙනෙව ටීකාසු තීසු ථෙතතො,
පාටි පදෙව දස්සෙසුං වස්සූපගමනා යහි,
අට්ඨකථා ටීකානය දීපනි.
48 සුනාපරන්ත විසයෙ ජම්බුදීපෙ මනොරමෙ;
තෙ භාතික නරින්දානං ආචෙරත්ත මුපාගතො.
49 තිපෙට කාලංකාරොති විස්සුතො සති පුංගවො;
සවස්සික කාලම්හි වන තිරිය පබ්බතෙ.
50 වසන්තො සීලසම්පන්න සංයමීහි භියාචිතො,
විනයාලංකාරනාම ගත්ථං කාසි තහිං පිච.
51 තෙසු තෙසුව ඨානෙසු නෙක වාදාභිදීපයං.
පිණ්ඩත්ථෙ යෙව දස්සෙන්නා සම්පාදෙන්තො විනිච්ඡයෙ.
52 වස්සුපනායිකාවත්තං පකාසෙන්තො විසෙසතො,
යාචාධිමාසවාදාදිං එවං දීපෙසි සො කවි.
53 කලි යුගවස්සං ගය්හ සංඛායෙකුන වීසයා,
භාජිතෙ පන සෙසෙසු ද්විපඤ්චට්ඨදසාතිච.
44 තෙරස සොළසචාපි අඬාරසාති සත්තධා,
අධිමාසෙ ලභන්තීති තෙසු වස්සෙසු නාඤ්ඥථා.
55 චම්මපඤ්ච වසුචෙව දසතෙර සසොළස,
අට්ඨාරසාධි මාසාති වොහරන්ති කමෙන තු
56 තෙසු සත්තා ධිමාසෙසු ' වසු සොළසකාදුවෙ,
සත්තමෙ පර්ණ රසමේ හායනෙසු විසෙසතො .
58 අපත්තෙ අධිකෙ මාසෙ සහ වාරෙන එකතො,
ආකඩ්ඪි තබා යාචාධි මාසතො ඉතරෙසු හි.
58 පඤ්ච පත්තාධි මාසෙසු මාසාකඩ්ඪන මෙව හි,
කෙවලො එව කාතබ්බො එකච්චානං මතං ඉමං.
59 ආකඩ්ඪිතබ්බො දිවසෙන සහ මාසො යථා පන,
පඤ්ච පත්තාධි මාසෙසු නච යාචාධී මාසතො.
60 යාචාධීමාසතො මාස මත්තා කඩ්ඪන මෙව හි,
යුත්තන්ති විවදන්නානං එකච්චානං නිදස්සනං.
61 තිථිනක්ඛත්තයොගෙව වස්සූපගමනං පන,
අනුඤ්ඤාතං භගවතා තස්මා ආසාහිතො පරං
62 පාටිපද අපුණ්ණ තිථියා සාළ්හ විසුපි,
එකෙන යුත්ත කාලම්හි මාසාකඩ්ඪන මෙව වා
63 වාරෙන සහ මාසම්පි යඳි සම්පජ්ජතී තථා,
ආකඩ්ඪනන්ති වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකෙ පන.
64 පාළියා ආගතං අත්ථං ගහෙත්වාන අයොනිසො,
පිටකෙන ච වෙදෙන අනුලොම විනිච්ඡයො.
65 ඉති කෙසංචි භික්ඛුනං තස්මිං කාලෙ පවත්තිතං,
වාදමතමපි දස්සෙසි සොකවී යති පුංගවො.
66 මා ඉති වුච්චතී චන්දො චන්දස්ස තියා පන්,
දිනස්ස මිනි තබ්බත්තා සබ්බකලාභි පූරියා.
67 පුණාති පුණ්ණමා වෙති. විනයත්ථ මංජුසාදිෂු,
ආගතත්තා, පුණ්ණතිථි පොගා ච ඉච්ඡිතබ්බතො.
68 “ආසාල්හි සුක්ක පක්ඛය පණ්ණරස උපොසථෙ
''උත්තරාසාළ්හනක්ඛත්තෙ එවං ධාතු පතිට්ඨිතා .
69 මහාවංසෙ වචනතො වස්සූපගමනාය හි,
පුණ්ණමියාව යුත්තාති නච පාටිපදෙ තථා.
70 නව නක්ඛත්ත යො ගෙවං භික්ඛුහි කෙහිවී ඉමං,
උප්පාදිතං වාදමතං රූපයිත්වපි
71 අධිමාසා යෙවසන්ති එකච්චෙ පිටකත්තයෙ,
අධික දිනා සාරත්ථදීපනීයං න සන්තිච.
72 තීසු ගණ්ඨිපදෙස්වට්ඨා රසන්නං හායනානපි,
අධිමාසෙ ගහෙත්වාන ගණිතත්තා තථාපන.
73 සෙසවස්සචයස්සාපි සන්තෙව අධිකානි හි,
දිනානි නච වුත්තානි වාදෙපි ච නිදස්සයි.
74 තතියෙ තතියෙ වස්ස වස්සුක්කඩ්ඪනතො පනෑ
අධිමාසෙ පරිවත්තෙ යෙවාධි මාස සම්භවා.
75 ද්වීසු වස්සෙසු අධික දිවසානාම විසුං පන,
න සම්භවන්තීති තහිං වාදමෙතම්පි දස්සයි.
76 ද්වින්නං කිරාව සෙසානං වස්සානං අධිකානී හි,
දිනානි උපලබ්හන්ති මතං වජිර බුද්ධියං.
77 ගහෙත්වා පන එකච්චේ වදන්ති පිටකත්තයෙ,
දිනානි ආගත්තා නීති වාදං චාපි නිදස්සිය.
අසංවාදමන දීපනී.
78 භගවන්තං බිම්බිසාරො අධිමාස පඤ්ඤාපනං,
නයාචති භගවා ම නච පඤ්ඤාපෙනීතිච.
79 තස්මිං වස්සෙ ඉදංනාමා ධිමාසං භවනීති වා,
මාසමත්තාකඩ්ඪනං වා පළිඅට්ඨ කථාසු ච.
80 ටිකාසුව නචත්ථිති දීපෙත්වාන තතොපරං,
උපකට්ඨාය වස්සූප නායිකාය කමෙනතු.
81 වස්සුක්කඩ්ඪනකං වෙද සමයේ සම්භවා තදා,
වස්සං අනුපන්ධාන පඨමා සාල්හි මාසියං.
82 දුතියාසාළ්හමාසම්හී වස්සූපගමනාය හි,
ආගමෙ උපගච්ඡෙය්යුං ජුණ්හවස්සං නරාධිපො.
83 යදි පනය්යාති වත්වා දූතං පාහෙසි භික්ඛුනං
යදි පන උපගච්ඡෙය්යුං සාධුවතස්ස හී ඉති.
84 සම්බන්ධිතබ්බන්ති ඉමං අත්ථො දීපෙත්ව
පඨම දුතිය වාදානං නිස්සාරත්තං පකාසිය.
85 වාදෙසු පන තතිය චතුත්ථෙසුපි සො කවි,
පඤඤතත්තිං පඨමං චානු පඤ්ඤත්තිංච නිදස්සයං.
86 ආසාල්හිසාවණා නන්තු පුණ්ණමිනං අනන්තරෙ,
පාටිපදෙව දස්සෙසුං වස්සූපගමනාය හි.
87 තතියෙ තතියෙවස්සෙ වස්සුක්කඩ්ඪනකං පුරෙ,
රාජුනං දීපයිත්වාන වෙදගන්ථමතාගතං.
88 අට්ඨාරසන්නං වස්සානං ඡම්මාසවඩ්ඪනං ඉති,
පඤ්ච මට්ඨම වාදානං නිස්සාරත්තං ච දීපයි.
|
සිංහල ව්යාකරණය එනම් සිදත් සඟරාව
|
Sinhala Wyakaranaya enam Sidath Sangarawa
|
හික්කඩුවේ ශ්රි සුමංගල හිමි
|
Non-Fiction; Language
|
1884
|
1827 - 1911
| 0.9886
|
සිංහල ව්යාකරණ
ව්යාකරණ නම් අර්ථවත් ස්වභාවෙන් ශබ්දසන් පිළියෙල කරණ ශා
ස්ත්ර යයි - නොහොත් අර්ථ නියම වෙන පිළිවෙළට වචන ගැළපීමේ ශාස්ත්ර
ය වේ -. '' ව්යාකරණ '' යන ශබ්දයාගේ අර්ථය නම් විශෙෂයෙන් ප්රකාශ
කිරිමයි - එය, ඒ ඒ භාෂාවන් අර්ථ නියම විධියට ගළපන්නට කරුණු වූ ශා
ස්ත්රයෙහි ද, රූපාරූප ධර්ම විභාග වශයෙන් සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් දෙ
සනා කරණ ලද අභිධර්මයෙහි ද, ශබ්දයන් යහපත් භාවයෙන් අවබෝධ
කරවණ වෙදාංග ශාස්ත්රයෙහි ද, වෙදාන්ත ශාස්ත්රයෙහි කියන ලද නාම
රූප දෙකින් ලොකය ප්රකාශ කිරීමෙහිද වැටේ.
මාගධ ව්යාකරණ, සංස්කෘත ව්යාකරණ, යනාදීන් කියන තන්හි ඒ ඒ
භාෂාවල අර්ථ නියමවන පිළිවෙළින් පද ගැළපීමට කරණ ලද ශබ්ද ශා
ස්ත්රයෙහි වැටේ.
සිංහල ව්යාකරණ යන තන්හිදු එබඳු අර්ථ ඇති හෙයින්, සිංහල භා
ෂාව අර්ථාවිපරිත වූ ක්රමයකට පද ගළපන ශාස්ත්රය සිංහල ව්යාකරණ
නම්වේ.
පුරාණ කාලයෙහි සිංහල භාෂාවට කරණ ලද නොයෙක් ව්යාකරණ
පොත් තිබුන බව පුරාණ කථා වලින් ප්රකාශ වන නුමුත් ඒ පොත් කලි
න් කල නැතිවී යාමෙන් දැන් එයින් ඉතිරිව තිබෙන්නේ ප්රතිරාජ පරිවෙ
ණ සාමින් විසින් කරණ ලද සිදත් සඟරාව පමණකි - ඊට සංස්කෘත ශ
බ්ද ව්යවහාර ලෙසින් කියන ලද්දේ '' සිද්ධාන්ත සංග්රහ " යන නාමයයි -
එහි වචනාර්ථය නම්, සිද්ධ කරණ ලද අන්තය යමකින් ද ඒ සිද්ධාන්ත
යි - ප්රමාණදිය හෙලා පළමු තිබුනු පක්ෂය හැර සිද්ධ කරණ ලද පක්ෂය
පිහිටුවන ස්වභාව වූ ක්ය සමූහයක් සිද්ධාන්ත නම් වේ.
සිදත් සඟරාවෙහි මෙසේයි - මහ ඉසුරු, මහඋර, ලඹ උදරා යනාදිය පූ
ද්වී පක්ෂයට අයිතිය - ඒ පළමු තිබුනු පක්ෂය හැර සිද්ධ කරණ ලද පක්ෂය --
මෙහෙසුරු, මොහොර, ලඝොරා, යනාදියයි - මෙබඳු පිහිටුවන ලද වා
ක්ය සමුහයක් සිද්ධාන්ත නම්වේ.
සංග්රහයනු, සමූහයෙහි ද, සංක්ෂපයෙහි ද, බොහෝ අර්ථ ඇති වා
ක්යයන් එක තැන එකතු කිරීමෙහිද වැටේ - මෙතන්හි සංක්ෂපාර්ථය
අභිමත වේ - එහෙයින් සිද්ධ කරණ ලද අන්ත ඇති සංක්ෂෙප වූ ප්රකරණ.
ස " සිද්ධාන්ත සංග්රහ" නම්වේ.
සිද්ධාන්ත සංග්රහවේ සමහර තැන් ඉතා සංක්ෂෙප නමුත් නැණවත්
ගුරුවරයන්ගේ උපදෙශයෙන් විස්තර දැනීම දුෂ්කර නොවේ - සිංහල
භාෂාව අවුරුදු දහස් ගණනක් මනුෂ්යයන්ගේ කථා ව්යවහාරයෙහි ප
වත්නා හෙයින් කලින්කල භාෂාවේ වාව්යවහාරය වෙනස්ව එන බැ
වින් - පුරාණ කරණ ලද සිදත් සඟරා නම් වූ ව්යාකරණය මේ කාලයෙහි
පවත්නා භාෂාවේ වචන ගැළපීම පිණිස ප්රමාණ නොවෙයි, ඇතැම් පණ්
ඩිතයන්ගේ මතයකි - සිදත් සඟරාවෙන් පුරාණ කාලයෙහි වූ වාග්ව්යව
හාරයට අයිති වූද පුරාණ ලියන ලද පොත් වල වාක්ය ගැළපීමට අයිති
වූද ව්යාකරණ විධි සමිපුර්ණයෙන් ඉගෙණ ගැණීම හැකි වේ, එසේ උග
ත් කල්හි මේ කාලයෙහි කථා ව්යවහාරයෙහි පවත්නා වෙනසද ලියුම්ව
ල පවත්නා ව්යක්ත ව්යවහාරයෙහි ඇත්තා වු ස්වල්ප වෙනසද දැනග
ත හැකිවේ.
එසේ හෙයින් මේ කාලයෙහිදු සිදත් සඟරාවෙන්ම සිංහල ව්යාකරණ
ඉගෙණගැම්ම යොග්යවේ.
ඊට කරණ ලද පුරාණ සන්න වලින් එකක් ඉතාම යහපත් නුමුත්
කොයියම් සන්නයකවත් සිදත් සඟරාවට කටයුතු විස්තර නැති හෙයින්
අලුත ඉගෙනගන්නාවුන්ට පදාර්ථ භාවාර්ථ දෙක සුවසේ දැනගත නො
හැකි වේ.
මේ කාලයෙහි ඉගෙණ ගන්නාවුන්ට ඒ සන්නවල විස්තර නැති තැන්
විස්තර කර දීම සොග්ය වේ. ඒ සඳහා මේ ව්යාඛ්යානය කරණ ලදී.
නමව් මුනිසරණ
මහද ගදකිළි කරැ සව්නේ ගෙවා දත්හට,
දුහුනන් දැනුම් සඳහා කරණෙම් සිදත් සඟරා.a
සදරුත් විදී සියල් අනුරූ සේ පියෝනන්,
ඉති සන් සඳ සමස් ඈ වහරනු සෙරෙන් සපයා. b
a පදාර්ථ - සව්නේ, සියලු දත යුතු දේ, ගෙවා, අවසන් කොට; දත්හට,
අවබොධ කළා හට; මහද, මාගේ සිත; ගඳකිළි කරැ, ගන්ධකුටිකාවක්
(සුවඳ ගෙයක්) කොට; දුහුනන්, ආධුනිකයන්ගේ; (අළුත් අයගේ) *
දැනුම් සඳහා, දැන ගැන්ම පිණිස; සිදත් සඟරා, සිද්ධාන්ත සංග්රහ ව; කර
ණෙම්, කරන්නෙමි - නොහොත් ආරම්භ කරමි.
සියලු දත යුතු දෙය ගෙවා දත්තාහටය කීමෙන් සර්වඥයාහට යයි හැඟේ - -
ඒ සර්වඥයන් වහන්සේට මගේ සිත සුවඳ ග්රැක් කොට යයි කීමෙන් සිත්
හි බුදුන් වාසය කරවාගෙණ යයි හැඟේ - බුදුන් සිහිකොටය යන අර්ථයි -
බුදුන් සිහිකොට අළුත ඉගෙණ ගන්නන්ගේ දැනීම පිණිස සිද්ධාන්තය
ංග්රහව කරන්නෙමි යන අභිප්රායයි.
මෙහි, කරණෙම් යන ක්රියාව මශබ්දකාරක එක වචන හෙයින් ඊට
යෙදෙන මම යනු " අධ්යාහාර " වශයෙන් ගැණේ, කරණෙම් යන ක
තෘකාරක ක්රියාව හා සම්බන්ධ වීමෙන්, මම යනු උක්තකර්තෘයි - කණ ය
නු පූර්ව ක්රියායි, එයිනුත් මම යනු උක්තයි - මහද, යනු අනුක්ත පුති,
කර්මයි, ගදකිළි යනු, අනුක්ත විකෘති කර්මයි - අන් ආකාරයකට පැමිණීම.
විකෘතියයි, සදහා යනු, පිණිසයයි, අර්ථ කියන නුමුත්, ' සන්ධාය' යන
පාලි වචනයෙන් බිඳුන හෙයින් පූර්ව ක්රියායි, අර්ථයෙන් නිසායන් න හා ස
මානයි, එයිනුත් මම යනු උක්තයි, දැනුම් යනු අනුක්ත කර්තෘයි.ගෙවායනු
දත් යන අර්ථ ක්රියාශබදයට පූර්ව ක්රියායි - සව්නේ යනු එයින් අනුක්තක
මයි.
b මේ ගියේ මුල අර්ධය අංග සූත්රයයි - එහි පදාර්ථ - සියල්, සියලු; සදරු
ත් විදී, වචනාර්ථ විධි තෙම; සේපියෝනන්, ජෙකයන්ගේ ප්රයෝගයන්ට;
(පණ්ඩිතයගේ වාක්ය යෙදුම් වලට) අනුරූ, යොග්ය ස්වරූප ඇත්තේ
වේ.
සියලු වචනාර්ථ විධිය උගතුන්යෙදූ පොත්පත් වල වාක්ය ක්රමයට එක
යන අභිප්රායයි.+
* අධුනිකයයි බොහෝ සේ කියනු ලැබෙන නමුත් '' ආධුනික '' යන
නාමයයි - අධුනික යනු මේ රටේ කිසි කලෙක ව්යවහාරයකි.
+ පුරාණ සන්නයෙහි - '' ඉක්බිති ශබ්ද පාරායණයෙහි ශිෂ්ට ප්රයෙෙගා
සිංහල ව්යාකරණ.
මෙස බඳ සිදත් පිරියම් වූ-a
එබැවින් සන් සඳ ලිඟු විබත්සමස් පියවී,
පස කිරිය ලොපදෙස් අගම් පෙරරු දෙරූ පෙරැළි
වැඩි අඩු නිපා නියම් අනියම් අවිදුමන් විදි,
වී විසිවැදෑරුම් වියරණ විදි සපයා. a
ප-ඉති, මෙසේ; (මේ අංග සූත්රයෙන් ) සන් - සඳ - සමස් ඈ, සංඥා ස
සමාසාදිය; වහරනු සෙරෙන්, ව්යවහාරාණුසාරයෙන්; සපයා, සම්පාද
නය කරව්.
මේ කියනලද අංග සූත්රයේ අර්ථ ක්රමයෙන් සංඥා, සන්ධි, සමාස හා
වෙනත් ව්යාකරණ විධි (පණ්ඩිතයන්ගේ) ව්යවහාරය පස්සේ යාමෙන්
සිද්ධ කර ගණිව් යන අභිප්රායයි.
අනුරූ - යන තන්හි වේ යන ක්රියාවක් අධ්යාහාර * වශයෙන් ගත යුතු
යි-සපයා යන තන්හි - තොපි යන, කර්තෘවක් ගත යුතුයි - සපයා යනු - ත
ශබ්දකාරක බහුවචන විධි ක්රියා වශයෙන් ආචාර්යයන් විසින් යොදන
ලදී.
a ප-සිදත් පිරියත්හිමි, සිද්ධාන්ත පරිසමාප්තිය දක්වා මෙස බද මේ අ
ංග සූත්රය සම්බන්ධ කරණු ලැබේ.
සිදත් සඟරාව කෙළවර වෙන තෙක්ම මේ සදරු යනාදි සූත්රය සියලු
සූත්රයන් හා සම්බන්ධවේ එයින් සියලුම ව්යාකරණ ක්රම ඡෙකයන්ගේ ප්ර
යොගයන්ට යොග්ය ස්වරූපයයි දතයුතු.
b-ප එබැවින්, ඒ භාවයෙන්; සන්, සංඥාය; සඳ, සන්ධි; ලිඟු; ලිංගය,
විබත්, විභක්තිය; සමස්, සමාසය; පියවි, ප්රකෘතිය; පසු, ප්රත්යය, කිරිය
ක්රියාය; ලොප්, ලොපය; අදෙස්, ආදෙශය; අගම්, ආගමය; පෙරරූ පූර්ව
රූපය; දෙරූ, ද්විත්ව රූපය; පෙරැළි, විපර්යාශය; වැඩි, වෘද්ධිය; අඩු; හානි
ආ. නිපා, නිපාතිනය; නියම්, නියමය; අනියම්, අනියමය; දවිදුමන් විදි,
ස්සාධවඃ යන එක සූත්රයෙන් සකල ශබ්ද විධිය, කළාක් මෙන් මෙහිදු
සදරුත් විදි සිසල් අනුරූ සේ පියෝනන් - යන එක සුත්රයකින්ම සියලු ව්යා
කරණ විධි සාදනු පිණිස සදරුත් යනාදි කව කියන් ලද '' යයි කියන
ලදී. -- මෙ කල්හි ලංකාවේ ශබ්ද පාරායණ නම් ව්යාකරණයක් දක්නා
නොලැබේ එබැවින් ඒ සූත්රයේ ස්තත්වය කියනු නොහැකි නමුත් - පණ්ඩිතය
න්ගේ ප්රයෝගයෝ යහපත් වෙත් යන අර්ථය එහි පෙණේ.
සදරුත් යනාදි සූත්රයේ අභිප්රායද සියළු ව්යාකරණ විධි පලගතුන්
පදයෙදු ක්රමයට අවිරුද්ධව විධියුතුය යනුවේ.
*අධ්යාගාර නම් නොකියන ලද්දා වූ ඒකාන්තයෙන් කියයුත්තක් ගෙ
ණ කීමයි.
සිදත් සඟරා සන්නය.
පණකුරු ගතකුරු ඈ නම් ලකුණෙන් හඳුන්වනු සන්නම්.
පණකුරු පසෙක් එද ලුහු ගුරු බෙයින් දසටේ,
ගතකුරු ද වේ විස්සෙක් වහරට යුහූ සියබසැ.
ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඒ ඔඕ මේ දස පණකුරු නම්.
ක ග ජ ට ඩ ණ ත ද න බ ම ය ර ල ව ස හ ළ අං නම් විසි ගත
කුරුනම්. A
අවිද්යමාන විධිය; වී, කියා විසිවැදෑරුම්, විසි ආකාර වූ; වියරණ විදි,
ව්යාකරණ විධිය; සපයා, සම්පාදනය කරව්.
සපයා, යන්න තොපියන්නක් සමග සම්බන්ධ වේ-සංඥා විධිය ආදිකො
ට ව්යාකරණ විධි විස්සකි, ( විදියනු විස්ස සමගම යෙදේ) ඒ පිළිවෙළින්
කියත්.
a. ප- පණකුරු ගතකුරු ඈ, ප්රාණක්ෂර ගාත්රාක්ෂරාදිය; නම් ලකු
ණෙන්, නාමයෙන් හා ලක්ෂණයෙන්; හඳුන් වනු, ඇඳින් වීම; සන්නම්,
සංඥා නම් වේ - ප්රාණක්ෂරද ගාත්රාක්ෂරද තවත් ඊට ඇතුළත් දේද නාම
යෙන් ද ලක්ෂණයෙන්ද අඳුන්වාදීම සංඥායි.
සංඥා නම් නාමයයි - හඳුන්වනු යනු ප්රකෘති කර්තෘයි, සන් යනු විකෘතික
තායි.
ප-සි යබසැ, ස්වකීය භාෂාවෙහි; වහරට යුහු, ව්යවහාරයට යොග්ය වූ;
පණ කූරු, ප්රාණක්ෂර; පංසෙක්, පංචකයෙකි; එද, එයද; ලුහු ගුරු
ලඝුස ගුරුය යන භෙදයෙන්; දස වේ, දසකයක් වේ; ගතකුරුද, ගාත්රා
ක්ෂර ද; විස්සෙක් වේ, විස්සක් වේ.
අ-ඉ-උ - එ - ඔ - කියා ප්රාණක්ෂරයයි මීට ප්රාණක්ෂරය කියන්නේ - ක
ග- යනාදි අකුරු වලට මේ ප්රාණක්ෂරයක් නැත්තේ වී නම් ව්යක්ත ශබ්ද .
යක් එයින් නොනැගේ මළ සතුන් සමානයි - ස්වභාවෙන් ගාත්රාක්ෂර - ක්
ග් - යනාදි ක්රමයෙන්, අල්ව සිටි - ඉන් එකකට මේ ප්රාණක්ෂර පස යෙදූ
කල පස් ආකාරයකින් ශබ්දය ව්යක්තව කියවේ - ඒ මෙසේයි - ක, කි, කු,
කෙ, කො, අයන්න මෙලෙස කොටෙන් කියවෙන කලැ ලඝුයි - එය ඇ
දලා කියනකලැ - ආ - කියා දීර්ඝ වේ - එලෙස පසේම ලඝු ගුරු වශයෙන්
වෙනස වූ කල -අ-ආ-ඉ-ඊ-උ-ඌ - එ ඒ-ඔ-ඕ-කියා දශයක් වේ - එයින්
ලඝුව ඇසිපියක් වැටෙන කලක් පමණ කියවේ- ඒ එක මාත්රාවයි - ගු
රඑබඳු මාත්රා දෙකක් කල් කිය වේ. ඒ දශයම ගාත්රාක්ෂරයකට එකතුක
ළ කල්හි දශ ආකාරයකින් කියවේ- ඒ මෙසේයි . ක කාකි කුකු කෙ
කේ කො කෝ - ගයනු ආදිය සමගත් එසේමය - ඒ ප්රාණක්ෂර දශයද ගා
ත්රාක්ෂර විස්ස ද පිළිවෙලින් දක්වත්.
ඔඕ
අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඒ ඔ ඕ මේ දස පණකුරු නම්
අසන්න ආදී මේ දසය ප්රාණක්ෂරනම්
ක ග ජ ට ඩ ණ ත ද න පබම ය ර ල ව ස හ ළ අං මේ විසි ගත
කුරුනම්
කයන්න ආදී මේ විස්ස ගතකුරු නමි.
සිංහල ව්යාකරණ.
* ආ, ඊල් ඌල්, ඒල්, ඕනා, ඇහි හුදුවද - සා, සී, සූ, සේ, සෝ,
ඈභි ගත් අරුණු කරැ උසුරුවනු හෙයින්ද ගුරු පසද, a
මේ, ක්, ආදි ගාත්රාක්ෂර එකුන් විස්සකට ආ ආදී ප්රාණක්ෂර දශය එක
තුවේ - අං' යන තැන බින්දුවට පෙරටුව ආ ප්රාණක්ෂරයක් සමග එය කිය
වේ ඒ මෙසේයි- අං, ඉං-ගාත්රාක්ෂරයකට ආරූඪ වූ පුණක්ෂරයක් පෙරටු
වූ කලද එසේමය - ඒ මෙසේයි වං හං - ක් ආදි ගාත්රාක්ෂරයන් ප්රාණක්ෂ
ර නිසා ප්රාණ ලබා ශබ්ද ව්යක්තව කියවෙන් හෙයින් ශරීර සමානනුයි
ගාත්රාක්ෂර යන නම් ඇති බැව් දතයුතු - ගාත්රාක්ෂරයන්ට ප්රාණවන
හෙයින් ආ ආදි අකුරු ප්රාණක්ෂර නමි.
දිර්ඝාක්ෂරයන් කියවෙන ශබ්දයත් දක්වත්.
a ආ, ආයුසට නම් වූ '' ආ" ශබ්දය; ඊල්, දෝලාවට නොහොත් උන්සිල්
ලාවට ' නම් වූ ''ඊල් ' ශබ්දය; ඌල්, උල්පතට හෝ මුත්රයට නම් වූ " ඌ
ල්'' ශබ්දය; ඒල්, පැසුනු මිගෙඩියට නම් වූ '' ඒල් '' ශබ්දය, ඕනා, ක්රි
යා විශෙෂණ වූ ' ' ඕනා ' ශබ්දය; ඈනි, මේ ආදි තන්හි; හුදුව ද, තනිව ද,
සා, අතු ආදියට නම් වූ '' සා " ශබ්දය; සී, සිංහාදීන්ට නම් වූ '' සී '' ශබ්ද
ය; සූ, ව්යංජනාදියට නම් වූ '' සු '' ශබ්දය; සේ, දක්ෂාදීන්ට නම් වූ '' සේ ''
ශබ්දය, සෝ, කන් ආදියට නම් වූ '' සෝ " ශබ්දය; ඈති, මේ ආදි තන්
හි; ගත් අරුණු කරැ, ගාත්රාක්ෂරාරූඪ කොට; උසුරුවනු හෙයින්ද, කීය
වෙන හෙයින් ද; ගුරු පසද, දීර්ඝ ප්රාණක්ෂර පසද.
* සමහර ආචාර්ය්ය කෙනෙක් ආ - ඊ - ඌ - ඒ ඕ - යන දීර්ඝ ප්රණක්ෂර
පසද අං යන තන්හි දෝණෙන බින්දු වර්ණය ද ව්යාකරණයෙහි ගණනට
නොගත්තුය, එබැවින් ව්යවහාරයෙහි ද කාව්ය පාඨවලද ඒ අකුරු ති
බෙන බැව් හගවන්ට උදාහරණ දැක්වූයේ යයි පුරාණ සන්නයෙහි කියන
ලදී. අ, යනාදිය එලෙසම ලියා දීර්ඝ කට යුතු තන්හි එසේ කියන ව්යව
භාරයක් තකා හෝ - - අ ආ දෙකම ආවර්ණය යනාදින් පසට ගැණ ප්රා
ණක්ෂර පස යයි සලකාහෝ ඒ ආචාර්ය වරයන් විසින් කියන ලද යයි සැල
කිය යුතුයි - ශුද්ධ සිංහල භාෂාවෙහි බින්දුව කියවීම ඉතා ස්වල්පයි.
+පුරාණ සන්න පොත්වල බොහේ සේ, පුස්රාවව චි වූ '' ඌල්" ශබ්ද
යයි ලියා තිබේ, දැන් බොහෝ සේම උල්පතට නයයි කියත්.
"
+පුරාණ සන්නයෙහි පංච මධූ කඵල වාචක වූ ඒල් ශබ්දය " යි ලියාති
බේ, එහි " පක්ව මධුක " යන්න හැරදමා ~ " ඵලවාචක " යන්න " ඵලා' '
වාචක යයි කියවාගෙණ, ඒ එන්සාලට නැමැයි බොහෝ සේ මේ කාලයේ
හි කියති - එලාවට එබීජු, එල්සාල්, එන්සාල් යනාදිය පුරාණ පොත්ව
ල පෙණේ පාලියෙහි ඵලයනු ඉදුනුමි පලයට නම් - විනය විනිශ්චය ටීකා
වේ ඵලත්ති පක්කමධු කපලං - මෙයින්තත්වාව බොධ කටයුතු.
|
අශෝක ශිලාලිපි සහ ප්රතිමාකරණ විනිශ්චය
|
Ashoka Shilalipi saha Prathimakarana Winishchaya
|
ඩී. ඊ. වික්රමසූරිය
|
Non-Fiction; History
|
1919
|
1916
| 0.9989
|
ශිලාලිපි සහිත
ප්රතිමාකරණ විනිශ්චය.
නමො බුද්ධාය.
ප්රාරම්භය.
සිද්ධම්,
බුද්ධ ප්රතිමා සෑදීම රහතුන් වහන්සේලාගේ කාලයේ නොති
බුනා වූ මෑත කාලයක පටන්ගත් අළුත් සිරිතක් යයි කියා ධර්ම
ශාස්ත්ර පුරා විද්යා ඉතිහාසාදිය හරි හැටි නොදත් පෙරදිග හා
බටහිර නවීන පිරිස් අතර මහත් කැළඹීමක් දැන් රටේ පැතිර
පවතින බැවින් හිස් වූ ඒ නවීන මතය නිරාකරණය කොට
සත්ය කාරණා ලෝකයාට පෙන්වා දී දුර්මත ප්රතිබාහනය
කිරීමෙන් ශාසන සංග්රහයක් හා ලෝකාර්ථයක් කිරීම පරමාර්ථ
කොට හුදු ශාසනාලයෙන් ධර්ම ශාස්ත්ර ඉතිහාස පුරාවිද්යා ශිලාලිපි
ආදිය ආශ්රය කොට ඉතා ලුහුඬින් මෙම ග්රන්ථය සම්පාදනය
කරණු ලැබේ. ශාස නොදයකාමී සත්පුරුෂ සාධු ජනයෝ ඒ
ශාසනොදයකාමීමනාව ශ්රවණ ධාරණය කොට සගමොක් සැප ලබා ගැනීමට
හේතු වූ බුද්ධ ප්රතිමා කරණයෙහි උත්සාහ වැඩිය යුතු.
බුද්ධ රත්නය.
ලෝකයේ නොයෙක් ර න ජාති තිබේ. රන් රිදී මුතු
මැණික් ආදි ඒ රත්නයෝ බොහෝ අගය කොව ඉතා ප්රවේශ
මෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සැමදෙනාම ඉතා ඕනෑකමින් කරති.
ඉහත කී රත්නවලට වඩා අගය ඇති චක්රවර්තී රජුන්ට පහළ
වන සප්තවිධ රත්නය ලෞකික රත්න අතුරෙන් ශ්රෙෂ්ඨ කොට
සලකති. ඒ ශ්රෙෂ්ඨතර වූ සප්ත විධ රත්න අතුරෙන් චක්ර රත්නය
වනාහි පළමුවන රත්නය වේ. ප්රධාන වූ අන්ධකාර විද්වංසනය
කොට ආලෝක පතුරුවන ඒ රත්නය පවා බුද්ධ රත්නය ලොව
පහළ වූ කල ශොභාව ආලොකය අඩු වී යටපත් වෙයි. ඒ එසේ
වන්නේ සියළුම රත්න ජාතිවලට වඩා අගය ඇති ශ්රෙෂ්ඨතර
බුද්ධ රත්නය තුන් ලෝ වැස්සන්ට අතිශයින්ම පිහිටාධාර වන
නිසාය. ඒ උතුම් බුද්ධ රත්නයේ ඇති වටිනාකම ඉතා බොහෝය
සත්වයන්ගේ සිතු පැතු සම්පත් සාදා දීමට ඒ මේ බුද්ධ රත්නය
ආධාර වන්නේය. දෙවියන් සහිත මනුෂ්යයන්ගේ යහපත පිණිස
ඉතා අගනා ආලෝකයක් ප්රකාශ කළා වූ ඒ මාගේ ස්වාමී වූ බුදුරජා
නන් වහන්සේ සරණ කොට අදහන සත් පුරුෂයන්ට ලද
වශයෙන් නොහැකි සැපතක් ඇත්තේ නැත. ඒ නිසා සැප ලැබීමට
සතුටු සියළු දෙනාම බුද්ධ ධම්ම සංඝ යන රත්නත්රයේ සරණ
සමාදන් විය යුතුය. එසේ සමාදන් වීමට සරණ සීලයයි ව්ය වහාර
කරති. ඒ සරණ සීලය ලෞකික ලොකෝත්තර වශයෙන්
දෙවදෑරුම් වේ. ඉන් ලෝකෝත්තර සරණ සීලය ප්රණීතයි.
එය සෝවාන් ආදී මාර්ග ඵල ප්රාප්ත ආර්යයන්ට මුත් අන්යයන්ට
ඇති නොවේ. අවල ශ්රද්ධාවෙහි පිහිටි ඒ උත්තමයන්ගේ සරණ
සීලය කිලිටු වීමක් කිසිකලක ඇති නොවේ. විශාල පිට්ටනියක්
මැද සිටුවන ලද ගල්කනුව සිවුදිගින් හමන වාතයට කම්පා
වීමක් සෙලවීමක් නැත්තා සේ ලෝකෝත්තර සරණ සීලයෙහි
පිහිටි උත්තමයෝ බුද්ධාදී අටතැන සැකකිරිමට කිසිවිටෙකත්
නොයෙදෙයි. එය ලෝකයේ උත්තම සීලයක් නිසා ලොකෝත්
තර පරියාපන්න නම් වේ. ලෞකික සරණය වණාහි එයින් අන්ය වූ
සරණ සීලයයි. මේ සරණ සීලය සමාදම්වූවෝ උපාසක යන ගරු
නාමය ලත් අය වෙති. ස්වයම් භූ ඥානයෙන් උපදවාගත් ආර්යය
මාර්ගයෙන් සවාසනා සකල ක්ලෙශමල දෝෂයෙන් විවංස
නය කොට සියළු ගුණ විශිෂ්ඨතාවයට පැමිණි සකල සත්ව
හිතානුකම්පාවෙන් යුත් සියළු සත්වයන්ට උත්තම වූ තමන්
හා සමයන් නැති බැවින් අසමෙක පුද්ගල වූ ලොකනාථ වූ ලොක
ගරු වූ ලොකනායක වූ දෙවියන් සහිත ලෝකයාගේ චන්ද නමානත
පුජාසක්කාරාදියට භාජන භූත වූ පරම පූජාර්හ වූ අග්ර දක්ෂිණෙය්ය වූ
විනෙයජන නමැති පියුම් පුබුදු කිරීමෙහි සුර්යයා බඳු වූ
අනුත්තර ධර්ම ස්වාමි වූ ධර්මරාජන්දු ශාක්ය වංශයේ උත්පත්ති
සාරණයෙන් ශාක්ය කුල නමැති අවකාශතලය බැබල වූ එම
කුලයෙහි උත්තම භාවයට පැමිණියා වූ සද්ධර්ම රශ්මි ප්රතාප
සම්පත්තියෙන් විභූසිත වූ අවිද්යාන්ධකාරයෙන් යුත් ප්රජාව ඇති
ලොකසන්නිවාසයෙහි බලවත් වූ මොහාන්ධකාරය විද්වංසනය
කිරීමට මහානුභාව සම්පන්න දිවාකරායමාන වූ වෛනෙයජන
හිත වූ සකල සත්වයන් කෙරෙහි පතල මහා කරුණාවෙන් යුත්
ඒ ඒ සත්වයන්ගේ චරිතානුකූල වශයෙන් පවත්වන ලද දෙශනා
මය ඤාණයෙන් හා චතුර්වෛසාරද්ය විසාරද සහිත දස බල ඥානා
ලොකයක් ඇති බැවින් බුදුරජානන් වහන්සේ සද්ධර්ම නමැති
රශ්මි ජාලාවෙන් විනෙයජන නමැති පියුම් ප්රබොධ කරණයෙහි
සමකාසේක.
ඒ ලොකනාථයන් වහන්සේ ලොකයාට පිළිසරණ වූ ලොක
සාව ප්රදීපයක් සමාන වූ අසරණ ලොකයාට පිහිට වූ ලෝකාර්ථ
සාධක වූ සියළු ගුණ විශිෂ්ට වූ සත්වයන්ට උත්තම වූ සියළු
සත්වයන්ට හිත සැප ඵලවන්නා වූ අනුත්තර වූ, ධර්මරාජ වූ
උන්වහන්සේගේ රශ්මි ජාලා ප්රතාප. සම්භූත වූ සපරියාප්තික
ආර්යමාර්ග ඵල නිර්වාණ සංඛ්යාත වූ විශිෂ්ටතර ස්වාක්ඛාතතාදී
උතුම් නෛර්යානික ලොකොත්තර ධර්ම රත්නය ද ඒ දේශනාමය
ඤාණ සම්පත්තියෙන් යුත් සද්ධර්ම රශ්මිජාලාවේ තෙජසින්
ප්රබොධ වූ පියුම් සමූහයක් වැනි වූ සුගති විපාක සැප සම්පත්
කැමති ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙතක් සමාන වූ ආර්යය
සංඝ රත්නය ද යන මේ අතුල්ය වූ අනොපමෙය්ය වූ රත්න තුන
සරණ කොටයාම තුන් සරණය සමාදන් වීම නම් වේ. සියළු දුකින්
මිදීමට මෙ කියන තුන්සරණය සමාදන් වීම ප්රධාන කාරණයක්
බව සලකාගතයුතුයි. අතුල්ය වූ පළමුවන රත්නය වන බුදුරජා
නන් වහන්සේ සිහිපත් කිරීම් වශයෙන් කරන බුද්ධ ප්රතිමා උද්දේ
සික චෛත්ය - කාටසට ඇතුලත් කොට වදාරා තිබේ.
බුද්ධ ප්රතිමා පිළිබඳ විශේෂ කරුණු.
ලෝකාලෝක දිවාකරා සමාන වූ තිලෝගුරු සම්මා සම්බුදු
රජානන් වහන්සේ පන්සාළිස් අවුරුද්දක් මුළු ලෝක සත්ව
හිතානුකම්පාවෙන් යුක්තව නෛර්යානික ශ්රී සද්ධර්මය දේශනා
කොට සුර්ය මණ්ඩලයකදී සූවිසි අසංඛ්යාධික සත්වයන් නිවන්
පුර ප්රවේශ කොට වදාරා කුසිනාරානුවර සැපයෙන් අතුල්ය වූ
ගුණයෙන් අකල්යල්ය රාජයන්ගේ රාජකීය මංගල ශාලවනො
ද්යානයේ යුග්මශාලාන්තරයෙහි පනවන ලද වරබුද්ධාසනයෙහි
අනුට්ඨාන සෙය්යාවෙන් සයනය කොට සූවිසි කෙල ලක්ෂයක්
සමාපත්තීන්ට අනුලෝම ප්රතිලෝම වශයෙන් සමවැදී නිරුපධි
ශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන්පා වදාළ පසු ශාරිරික ධාතු
කොටස් අටකට බෙදා ගෙන දඹදිව ප්රසිද්ධ නුවර අටක රජ
වරු ඒ ඒ නගර වල ධාතු චෛත්ය කර වූ බව සංගායනාත්රයට
අයත් ධර්මයේ සඳහන්ව තිබේ.. ඒ කාලයේ හත් ලක්ෂයක්
පමණ මහ රහතන් වහන්සේලා වැඩ සිටියෝය. මහා ක්ෂ්යප,
උපාලි, ආනන්ද, අනුරුද්ධ ආදී අසුමහා ශ්රාවකයන් වහන්සේලා
අතුරෙන් වැඩි පිරිසක්ද සරභූ ක්ෂම ආදී ෂට් අභිඥා ප්රාප්ත
මහා රහතන් වහන්සේලාද වැඩසිටි මේ කාලයේ කපිළ වස්තු,කපිලවස්තු,
රාජනහ, වේසාලි, අල්ලකප්ප රාමගම් හෙවත් දෙව්දහනුවර,
වෙය දීපනුවර පාවා කුසිනාරා යන මේනුවර වල ධාතු නිධාන
කොට චෛත්ය කරවන ලද බවත් සංගායනා තුනට අඩංගු
ධර්මයේ හා අර්ථ කථා වලද සඳහන්ව තිබේ. පසුව මහා කාෂ්ය ප
ස්ථවිරයන් වහන්සේ රාමගමු දාගැබේ ධාතු හැර අන් සයපලේ
ධාතු ස්වල්පයක් තිබියදී ඉර්ධියෙන් ගෙන රජගහ නුවර මහා
ධාතු නිධානයේ තැන්පත් කරවූ බව දත යුතු.
ඒ බව සංගායනාත්රයට අයත් ධර්මයේ සහ ඉතිහාසයේ ද
සඳහන්ව තිබේ. ඒ දාගැබ් කරවන ලද්දේ ෂට් අභිඥා ප්රාප්ත
මහා රහතන් වහන්සේලාගේ අනුමතය පිට ඒ උතුමන් ධරමාන
කාලයේ බව විවාද රහිතව පිළිගත යුතු සත්යයකි.
ඉහත කී දාගැබ් අට කරවන ලද්දේ සර්වඥයන් වහන්සේ
සියැසින්ම දුටු මහා පුණ්යවන්ත මහ රජුන් විසින් මහා කාෂ්යප,
ආනන්ද, උපාලි, අනුරුද්ධ ආදී අසූමහා ශ්රාවකයන් වහන්සේලා
අතුරෙන් වැඩි ගණනක් වැඩ සිටි කාලයේදීමය. ඉන් කපිලවස්තු
පුරයේ කරවන ලද දාගැබ මීට නොබෝ කලකට පෙර ඉන්දියාවේ
පුරාණ දේ පරීක්ෂක ධුරයේ යෙදී සිටි ජනරාල් කනිංහැම්
මහතාගේ ප්රධානත්වය පිට ඒ රටේ පණ්ඩිත සභාවක් මගින්
ආණ්ඩුවේ කැමැත්ත පිට හාරා එහි ධාතු නිධානය කර තුබූ
ගල්පෙට්ටිය සොයා ගෙණ එය විවෘත කොට බැලු විට ධාතු සහ
වෙනත් බොහෝ වටිනා පුරාණ වස්තු රාසියක් සම්භ වූ බව
වාර්තා කොට තිබේ. ඒ නිධානයේ තුබූ වටිනා වස්තු අතරෙහි
රත් රන් පදක්කමක නොහොත් කාසියක අකාර අගනා වස්තු
වක් ද වෙත්. එහි එක පැත්තක බුදුන්ගේ රූපය නොහොත්
ප්රතිමා සටහනක්ද, අනිත්පැත්තේ අකුරු කීපයක් ද සටහන්
කොට තිබුන බව ඒ නිධානය තිබුන ස්ථානයට ආසන්න ' පිපර්
හවා '' නම් ගමේ දී අපට අසන්ට ලැබුනේය. ඒ කාරණය
බීජ මැන්ගන්ජි නම් දුම්රිය පලක් ඇති නගරයේදී 1907 අව්
රුද්දේ සීත සෘතුවේදී ලුම්බිනි සල් උයනට ගොස් ආපසු එන
හමනේදී ද අසන්ට ලැබුනේය. ඒ ප්රතිමා සටහන අපට
දකින්නට නොලැබුන නමුත් සල් උයනේ සිද්ධාර්ථ කුමාරොත්
පත්තිය දක්වන ප්රතිමා රූප දුටුවෙමු.
වර්ෂ 1915 හේ අවුරුද්දේ පෙබරවාරි මාසයේ දී තුන්වෙනි
වරට දඹදිව ගිය ගමනේදී ඊට තුන් අවුරුද්දකට පෙර කුසිනාරා
නුවර චෛත්යය හෑරීමේදී සභ වූ ධාතු නිධාන ගල්පෙට්ටිය සහ
ඒ තුල තුබූ ධාතු, අළු, අඟු ' ආදී *දි සහ සල්ගස් දෙකට මැද
අනුට්ඨාන සෙර්යාවෙන් සයනය කරණකාර බුද්ධ රූපයක් කුඩා
ගල් ලෑල්ලක සටහන් කොට තිබී ඒ ද දැක්කෙමි. ඒ ධාතු නිධා
නය කරණ ලද්දේ බුදුන් පිරිනිවන් පෑ අවුරුද්දෙම මහ රහතුන්
වහන්සේලාගේ අනුමතයෙන් මල්ල රජුන් විසින්ය. ඒ රජුන්
විසින් කරවන ලද ප්රතිමා රූපය සහ දර සෑයේ ගිනි ජාලාව
ඇවිලෙනාකාරය දක්වන ගල් කර්මාන්ත ආදි මෙකත් ප්රතිබාද
තිබුනාය. ඒ ප්රතිමා කෞතුකාගාරයට ගෙනයන ලදී.
එහි අසෝක අක්ෂර ලිපි දෙකක් සම්භවි තිබේ. ඉන් එකක
'' ශ්රී මහා පරිනිර්වාණ ඉඩම " යන අදහස ඇති වාසගමක් සහ
"පරිනිබ්බාන චෙතියේ තම් රපත්තා ඉති " යන වක්යය ද
සටහන්කොට තිබේ තවද එහි තිබූ තවත් ලිපියක '' යෙ
ධම්මා හේතුප්පභවා '' යනාදි වචනද ලියා අසෝක රජ අභිෂෙක
ප්රාප්ත විසිවෙනි අවුරුද්දේදී දෙවෙනිවරට ඇවිත් ඉහතින්
තිබූ කුඩා දාගැබ මැදිකොට දාගැබ බඳවා පරිනිර්වාණ මහා විහා
රය කරවූ බව සටහකොට තිබේ. මේ සම්භ වූ නිධානවල
සර්වඥ ධාතු අධිකව නැති නමුත් වෙනත් බොහෝ වටිනා
පුරාණ වස්තු සහ බුද්ධ ප්රතිමා ද සම්භවී තිබෙන බැවින් බුදුරජා
නන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ අවුරුද්දේ සිට ම රහතුන් වහන්සේ
ලාගේ අනුදැනීම ඇතිව ප්රතිමා සෑදීම කළ බව සාංකා රහිතව
ඔප්පු වේ. මීලඟට විහාර වල තිබෙන අදත් දකින්ට පුළුවන්
පතිමා ස්වල්පයක් ගැන කරුණු ලුහුඬින් ප්රකාශ කරන්නෙමි.
ඒවා ධර්මාශෝක රජ කාලයේ මොග්ගලීපුත්තතිස්ස ආදි මහ
රහතන් වහන්සේලාගේ අනුදැනීම පිට කරවන ලද බුද්ධ ප්රතිමා
බව සැලකිය යුතුයි.
කුසිනාරා නුවර මහා පරිනිර්වාන විහාරයේ ප්රතිමාව සහ එම
විහාරයේ සිව සාර සියයක් පමණ දුරින් තිබෙන ප්රතිමාවත්
ධර්මාශොක රජ කාලයේ හෝ ඊට ප්රථමයෙන් කරවන ලද ප්රතිමා
බව කල්පනා කටයුතුයි. දඹදිව බුද්ධාගම විනාශ වූ පසු මේ
පිද්ධ ස්ථාන වනගතව පැවති බැවින් නොයෙක් අන්දමේ වින
සිදුවූ බව පෙණේ. මහා පරිනිර්වාණ විහාරයේ ප්රතිමාව කැඩී බිදී
ඒ ඒ තැන කැබලි විසිරී තිබුනේය. එය වර්ෂ 1877 ත් අව්
රුද්දේ මාර්තු මාගයේදී පුරාණ දේ පරීක්ෂක උප මුලාදැනි
යෙක් වූ ඒ. සී. කාර්යයිල් නම් ඉංග්රීසි මහතා විසින් විසිර තුබූ
කැබලි එක් කොට ප්රතිසංස්කරණය කරණ ලද බව එම විහාරය
තුල කිරිගරුඬ ගලක ලියා තිබෙන ඉංග්රීසි ලිපියෙන් පෙනේ.
බරණැස් නුවර.
ඉසිපතනාරාමය වනාහි සර්වඥයන් වහන්සේ දම්සක් පැව
තුන් සූත්රය දෙශනා කළා වූ දඹදිව උතුම් සිද්ධ ස්ථානයකි.
දැනටත් තිබෙන ප්රතිමා රාසිය ධර්මාශෝක රජ කාලයේ පටන්
මහ රහතන් වහන්සේලාගේ අවවාදානුශාසනා පරිදි මහා රජුන්
විසින් කරවන ලද උත්තම් ප්රතිමා වෙත් සර්වඥයන් වහන්සේ
දම්සක් පැවතුන් සූත්රය දේශනාකර වදාරණ ලීලාව දක්වන
|
අධිමාස විනිශ්චය
|
Adhimasa Winishchaya
|
වැලිකන්දේ ශ්රී සුමංගල හිමි
|
Non-Fiction; Religious
|
1904
|
1850 - 1904
| 0.9971
|
අධිමාස විනිශ්චය.
තබො නස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.
විසුද්ධං පරමං බුද්ධං ඤත්වාන සිරෙනහං,
පක්ඛාමි සමාසෙන අධිමාසවිනිච්ඡයං.
ශ්රී සද්ධර්මවර චක්රවර්ත වූ අප තිලෝගුරු භගවත් අර්හත් සම්යක්
සම්බුද්ධ සර්වඥරාජෝත්තමයාණන් වහන්සේ එක් ධර්ම දේශනා සමයෙ
ක්හි රජගහනුවර සමීපයෙහි වූ වේලුවනාරාමයෙහි වැඩ වාසයකර
වදාරණ සේක:-
එසමයෙහි රජගහනුවර වාසය කළා වූ වෙද වෙදී බිම්සර මහ
රජතෙම ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි අවුරුද්ද කලියුග වර්ෂ
ගණනින් දෙදහස් පන්සිය තිස්පස්වන වර්ෂය බවද, එම වර්ෂයේ
සිංහර වියේ නවනක්ෂත්ර ද්විපාදනාඩි ශතෙහි සප්තාධීම සයන් අතු
රෙන් පංඤ්චාධි මාසය පතනය වන බවද, ඒ පඤ්චාධි මාසයත් වෙද
සමය දත් බාහිර තවුසන් විසින් ආකර්ෂණය කරණ ලදුව වස් වසන
බව ද, එසේ වස් විසීමෙන් විද්යමාන ගුණ ස්ථිරතර වන බව ද, එයින්
මාසතුසංවත්සර පරිවර්තනයෙන් වන රෝ දුක් ආදියෙන් වැලකෙන
බව ද දැන බුදු සස්නෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා ලවාත් ඒ අධිමාසයද
ආකර්ෂණය කර වූයේ වී නම් ඉතා යහපතැයි සිතා එක්තරා දූතයෙක්
තමන් හමුවට ගෙන්වා - " යදි පනාය්යා ආගමෙ ජුභ වස්සං උප
ගච්ඡෙය්යුං '' - යන වචනයෙන්- " ඉදින් වනාහි ආර්යයෝ එන
ඇසළ මස පෞණීමිය කෙරෙන් දෙවන පෑලවිය දවසෙහි වස් එළ
ඹෙන්නාහු නම් යහපතැයි " යන මේ අස්න තෝ ආර්යයන් වහන්
සේලාට සැළ කරවයි කියා ඒ දූතයා ආර්යයන් වහන්සේලාගේ
සමීපයට යවුයේය.
අධිමාසවිනිශ්චය
ඒ දූතයා ඒ අස්න ආර්යයන් වහන්සේලාට දැන්වූ කල ඒ
ආර්යන් වහන්සේලා එපවත් බුදුරජාණන් වහන්සේට සැළ කළෝය
එකල බුදුරජාණන් වහන්සේ අධිමාස ආකර්ෂණය කොට වඑළඹී
මෙන් භික්ෂුන්ගේ ගුණ පරිහානියක් නොවන බව දැන වදාරා - අනු
ජානාමි භික්ඛවෙ රාජුනං අනුවත්තිතුං " - යන වචනයෙන් - " මහ
ණෙනි රජවොරු තොපගේ ගුණ පරිහානියක් නොවන පරිද්දෙන්
යම් වචනයක් තොපට කීවොත් තොප විසින් ඒ වචනයට අනුව
පැවතිය යුතු යයි ''- වදාළ සේක:- ඒ බව දැනගත් සියලු භික්ෂූහු එම
වර්ෂයෙහි දෙවන ඇසල මස පෞණීමිය කෙරෙන් දෙවන පෑළවිය
දවස වස්සාන සෘතුවේ පළමුවෙනි මස පළමුවෙනි දවස යයි සලකා
එදවසෙහි වස් විසුවෝයි. එසේ වස් විසුවේ පළමුවෙනි ඇසල මස
ශුක්ල පක්ෂපණ්ණරස දවසෙහිද එම මස කෘණපක්ෂපණ්ණරස දව
සෙහිද පොහෝ දෙකක් කොට එ පක්ෂ දෙකින් යුත් ඒ මස ආක
ණය කොට ශුද්ධ වර්ෂ ගණනින් හැර දමා දෙවන ඇසල මස ශුක්ර
පක්ෂ පණ්ණරස දවසෙහි පොහෝ කොට ඒ පෞණිමිය කෙරෙන්
දෙවන පෑලවිය දවසෙහිය; මේමස මෙසේ ආකර්ෂණය කළාම මාස
දොළසකින් යුත් ප්රකෘති අවුරුද්ද වේ; එසේකල මෙහි කී දෙවන
ඇසළ මස පෞණිමිය කෙරෙන් දෙවන පෑලවිය දවස ප්රකෘති අවු
රුද්දක; ඇසළ මස ශුක්ල පක්ෂ පෞණීමිය කෙරෙන් දෙවන පෑල
විය දවස සංඛ්යාවටයේ; එහෙයින් මෙහි කී භික්ෂූහු වස් විසුවේ ඇසළ
මස පෞණීමිය කෙරෙන් දෙවන පෑළවිය දවසෙහි යයි ද එදවස
වස්සාන සෘතුවේ පළමුවෙනි මස පළමුවෙනි දවස යයි කියාත් කා
විසිනුත් දැනගත යුතුයි.
මෙපවත් තත් වූ පරිද්දෙන් දත් වෙද පොත්හි ආ සප්තාධිමාස
දැන ගත්තාවූද වෙද වෙදී පණ්ඩිත ගුරුවරුන්ගෙනුත් එසප්තාධිමාසූ
ක්රමය තත් වූ පරිද්දෙන් අසා දන ගත්තා වූද ත්රිපිටකධාරී වූ තිපෙට
කාලංකාර නම් මහා ස්ථවිර ස්වාමිපාදයන් විසින් කරණ ලද විනයා
ලංකාර ටීකාවෙහි ඒ සප්තාධි මාසක්රමය දැනගෙණ ඊට අනුව
භික්ෂුන් වහන්සේලාගේ පිළිපැදීම කරවනු පිණිස එම ටීකාවෙහි -
''වෙදසමයෙකිර '' - යනාදි පාඨයද අනුප්රඥප්ති නයින් දක්වන ලදී
ඒ පාඨය නම්:-
'' වෙදසමයෙ කිරද්වෙ අධිමාසානි, යාචාධි මාසඤ්ච පත්තායි
මාසඤ්ච; තත්ථ කලියුග ගණනෙ එකුන වීසති ගණතෙන භාජිතෙ
ද්වි- පඤ්චඨ - දස තෙළස - සොළසට්ඨාරසවසෙන සත්තධා සන්නධා සෙසො
හොති. තෙසං වසෙන චම්මාධිමාස -පඤ්වාධී මාස - වස්වධිමාස -
දසාධිමාස - තෙරසාධිමාය - සොළසාධිමාස - අට්ඨාරසාධිමාසා' ති වො
අධිමාස වී නිශ්චය.
හරනති. අසාරසාධිමාසම්පන වොසානාධිමාසන්ති ' පි වොහරන්ති
තෙසු වසු සොළසානි අපතයෙව අධිමාස පතනකලියුගෙ සං
වච්ඡර මාසාදීනං විසමහයෙන යාචිත්වා විය මාසස්ස ආකඩ්ඪි තබ්බ
තො යාචාධිමාසන්ති වොහරනති. සෙසානි ජන පඤ්ච පත්තෙ
යෙව අධිමාසපතන කලියුගේ මාසස්ස ආකඩ්ඩිතබ්බතො පත්තාධි
මාසන්ති" යනුයි.
මෙහි අර්ථ-"වෙදසමයෙහි අධිමාස දෙදෙනෙක් වෙත්හු; ඒ
දෙදෙන නම්=යාචාධිමාසයද ප්රාප්තාධි මාසයද යන මොහු දෙදෙන
වෙති; එහි පැමිණි කලියුග වර්ෂය තබා එකුන් විස්සෙන් බෙදූ කල-
දෙකය - පසය - අටය-දසය- තෙළසය - සොළසය - අටළොසයයි
පරිද්දෙකින් ශෙෂ වෙයි. ඔවුන්ගේ වශයෙන් චම්මාධි මාසය - පඤ්චා
ධිමාසය- වස්වධි මාසය - දසාධිමාසය - තෙරසාධි මාසය – සොළසාධිමා
සය - අට්ඨාරසාධි මාස යයි කියා (වෙද වෙදීහු) ව්යවහාර කෙරෙත්; අට්ඨා
රසාධි මාසය වනාහි අවසාන අධිමාසයයිද (වෙද වෙදීහු) ව්යවහාර
කෙරෙත්; ඔවුන් අතුරෙහි වසුසොළස යන දෙදෙන අධිමාසපතන
කලියුගය සම්ප්රාප්ත නොවම . සංවත්සර මාසාදීන්ගේ විෂමභය
ගැණ මයක් ඉල්වා සමීපකොට වාගේ ආකර්ෂණය කටයුතු බැවින්
යාචාධි මාසයයි. (වෙද වෙදීහු) ව්යවහාර කෙරෙත්; සෙස්සවුන් පස්
දෙන අධිමාසපතන කලි යුගය සම්ප්රාප්ත කල්හිම මාසාකර්ෂණයකට
යුතු බැවින් ප්රාප්තාධි මාස යයි (වෙද වෙදීහු ) ව්යවහාර කෙරෙත්;" -
යනුයි.
තවද මෙම පාඨයෙහි මේ ටීකාචාර්යයන් විසින් අටුවාවෙහිද
ආ '' කිර '' යන මේ අනුශ්රවණාර්ථයෙහි නිපාතපදය දක්වන ලද්දේ
මෙහි කී පාඨයෙහි ආදියෙහි පටන් අවසානය දක්වා මේ පාඨයෙහී
කියා තිබෙන සියලු කියමන් වෙදසමය තත් වූ පරිද්දෙන් දත් ගුරු
වරයන්ගෙන් වෙදසමයේ ආපරිද්දෙන්ම මේ ටීකාචාර්යයන් විසින්
අසන ලද බව හා ඒ සියලු කියමින් උන්වහන්සේ විසින් භාරගත්
බවද ඒ සියල්ල එසේම පාළි භාෂාවෙන් පරිවර්තනය කරණ ලද
බවත් කාටත් තේරුම්දීම පිණිස යයි. නිසැකව සැළකිය යුතු වේ.
තවද මෙහි කී පාඨයෙහි පෙණෙන අධිමාස ගණිතයත් වෙද
සමසේ පෙර සිට පැවති එන ගණිතයක් බවත් රාජමාර්තණ්ඩයෙහි
දක්වන ලද මේ සිලෝ දෙකිනුත් දක්වනු ලැබේ; ඒ දෙක නම්:-
'' යාං තිථිං සමනුප්රාප්ය තුලං ගච්ඡති හාස්කරඃ;
තයෙව සර්ව සංක්රාන්තිර් යාවන් මෙෂං නගච්ඡති.
අධිමාස විනිශ්චය.
මධ්යෙ බිසුවතො භානුර් යාන්යභාන්ය තුවර්ධයෙන්;
තෛඃ සමභූයාධි කොමාස පත්ත්යෙෂඃ ත්රයොදශඃ " යනුයි
මෙහි අර්ථ නම් " ඉරුයම් තිථියකට පැමිණ තුලාවටයේද?-
මේෂයට නොයනතෙක් එම තිථිමෙන්ම සංක්රාන්ති කරන්නේය.
මෙෂය පටන් තුලාව දක්වා මේ රාශි වලදී ඉරු යම් දිනයන් වර්ධනය
කෙරේද? - ඒ දිනයන් හා සමග එක්ව මේ තෙළෙස් වන අධි මාසය
පතනය වෙයි '' කියායි. මේ රාජමාර්තණ්ඩ කර්තෘ විසින් තෙළෙස්
වන අධික මාස යයි කියන ලද්දේ විනයාලංකාර ටීකාවෙහි දක්වන
ලද වෙදසමයේ ආ ගණිත ක්රමයෙන්ම එහි කී ප්රකාරයට ගණින
ලදුවම යයි කා විසිනුත් නිසැකව සැළකියයුතු වේ; තවද එම වින
යාලංකාර ටීකාවෙහි - '' තත්ථකලි යුග්ගණනෙ " - යන වචනයෙන්
දක්වන ලද කලියුග වර්ෂ ගණන බුරුම රටෙහි දැන් පවත්වා එහි
ඛණ්ඩ කලියුග වර්ෂ ගණනින් නොව දඹදිවද ලංකාවෙහිද පැවත
එන මේ අවුරුද්දේ ලිතෙහි කියා තිබෙණ පන්දාස් හතර වන කළි
යුග වර්ෂ ගණනින්ම යයි මෙයින් නිසැකව දැනගත යුතුයි.
තවද යථොක්ත පාඨයෙහි දක්වන ලද " යාචාධිමාසව පත්
තාදිමාසඤ්ච' යන මේ වචන දෙකින් යාචාධි මාසය පළමුවෙන්
දක්වන ලද බැවින් ප්රාප්තාධි මාසයට වඩා යාචාධි මාසයම වෙද වෙ
දීන් විසිනුත් ගරු වශයෙන්ම සලකන ලද බැව් පෙණේ.
තවද යම් භික්ෂුවකට ගිතෙලින් උවමනාවක් වූ කල එය කිසි
යුත්තෙකුට " උපාසකය මට ගිතෙල් උකුරු වලින් උවමනාවක්
වී තිබේයි ''- ඒ භික්ෂුව විසින් කිය යුත්තේය; එකල්හි ඒ උපාසකයා
පණ්ඩිතයෙක් නම් මේ භික්ෂුව විසින් ගරු කොට සළකන ලද්දේ
ශි තෙල් යයි තේරුම් ගෙණ ගිතෙල් ගෙණවුත් දෙයි; ඒ පිළිගෙණ
තමාගේ උවමනාව ඉෂ්ට කරගත යුතු යයි කියන ලද මේ විනයනය
කල්පනා කළ විටත් ඒ එසේම බැව් පෙණේ.
තවද වෙදද්විනිශ්චයෙහි ප්රාප්තාධි මාසයට මුලින් - " අපත්තාධි
මායඤ්ච '' - යන මේ වචනයෙන් යාචාධිමාසය දක්වන ලද්දේය.මේ
වචනයෙන්ම ප්රාප්තාධීමාසයට වඩා අප්රාප්තාධී මාස සංඛ්යාත සාවා
ධි මාසයම වෙදවිනිශ්චය කර්තෘ විසිනුත් ගරු වශයෙන් සළකන ලද
බැව් පෙණේ; මෙසේ වෙද වෙදීන් විසිනුත් ගරු වශයෙන් සළකන
ලද මේ අප්රාත්තාධීමාස සංඛ්යාත යාචාධි මාසයද එසේගරු වශයෙන්
නොසලකන ලද ප්රාප්තාධි මාසයද යන මේ දෙදෙන පතනය වන
ක්රමය අධිමාසභෙදයෙහි මෙසේ දක්වා තිබේ. .
අධි මාස විනිශ්වය.
"අපත්තාධිමාසයන් අතුරෙහි නවසිය අනූ දවසෙහි නක්ෂත්ර අමා
වාසිය වෙයි; එයට පසු එක්දහස් දෙදවසෙහි චන්ද්ර සූර්ය දෙදෙනාගේ
සංගමයෙන් චන්ද්ර රේඛා තොමො ප්රතිච්ඡ වූ චන්ද්ර සූර්යය අමාවාසිය
වෙයි. ප්රාප්තාධි මාසයන් අතුරෙහි නවසිය හැට දවසෙහි නක්ෂත්ර
අමාවාසිය වෙයි. ඊට පසු නවසිය හැත්තෑ දෙදිනයෙහි චන්ද්ර සූර්යය
සංගමයෙන් චන්ද්ර රෙඛාතොමෝ ප්රතිච්ඡණ වු චන්ද්ර සූර්යය අමාවාසිය
වෙයි'' කියායි.
මෙහි කී අප්රප්තාධි මාසසංඛ්යාත යාචාධි මාසය පතනය වන
ක්රමය විෂ්ණුධර්මොත්තරයෙහිත් මෙසේම කියා තිබේ -හේ මෙසේයි.
"සෞර සංවත්සර ස්යාන්ත මාසෙන ලශි ජෙන තු;
එකාදසාති රිව්යන්තෙ දිනානි භෘගු නන්දන.
සමාසචයෙ සාෂ්ට මාසෙ තස්මාන් මාසො ' ති රිව්යතෙ
සමාධිමාසකා ප්රොක්තඃ කාර්යය කර්ම සුගර්හිතඃ ".
මෙහි අර්ථ - " සූර්යයා සම්බන්ධී වූ අවුරද්දක් අවසාන වන කල්හි
චන්ද්රයා සම්බන්ධී වූ අවුරුදු ප්රමාණයෙන් එක් අවුරුදු දින එකොල
සක් වෙයි; ඒ අවුරුද්දෙන් දෑවුරුදු අට මසක් වූ කල මසක් අධික
වෙයි; යාන ක්රියාවට නොගතයුතු වූ ඒ මාසය අධිමාස යයි කියන
ලදියි " - යනුයි. මෙහි කී දෑවුරුදු අටමසෙහි දවස්වශයෙන් ගණන්
බැලූ විට නවසිය හැට දවසක් බවද අධිමාසයේ තිස්දවසත් ඊට එකතු
කර බැලු විට නවසිය අනූදවස වන බව ද එදවසෙහි නක්ෂත්ර අමාවා
සිය පතනය වූ බව ද පෙණේ; මේ නක්ෂත්රඅමාවාසිය රාත්රීමද කලක්
සඳ එලිය දක්නා ලද අමාවාසිය හෙයින් ඒ අමාවාසියට රාකා අමා
වාසියයිද කියන ලදි; ඒ එසේ කියන ලද්දේ වෙදවෙදීන් විසින්
'' දෘෂ්ට චන්ද්රා නිසා රාකා නෂ්ට චන්ද්රා කලා කුහුඃ ''- යී කියන ලද මේ
කියමන අසන ලද බැවිනැයි සැළකිය යුතු වේ; මේ රාකා නම් අමා
වාසියට මසක් ඈතින් කුහු අමාවාසිය වේ; චාන්ද්ර මසක් ප්රකෘති කර
න්නේ පූර්ණ චන්ද්රයායි; ඒ චාන්ද්ර මාසයේ කෘෂණෙපක්ෂයෙහි රාකා අමා
වාසිය පතිත වූ මේ චාන්ද්රාධිමාසය කුහුනම් අමාවාසිය පතනයනු වූ
මසක් හෙයින් සූර්ය මාසය කෙරෙන් වැඩ මසක් වූ ඒ චාන්ද්රාධි මාසයට
වස්වධි මාසයයිද අපත්තාධි මාසයයි ද යාචාධි මාසයයිද වෙදවෙදී
පුරාණ පණ්ඩිතයන් විසින් කියනලද බැව් පෙණේ; මේ චාන්ද්රාධීමා
සය යම් වර්ෂයක වූ කල එම වර්ෂයෙහිදී ඒ අධිමාසය ආකර්ෂණය කොට
වස් එළඹීමෙන් චන්ද්ර සූර්යය දෙදෙනාගේ ගමන සම බව උපදවන්ට
නොහැකි බව වෙද වෙදී ප්රාඥයන් විසින් දන්නා ලදුව ඒ වස් විසීම එම
|
මුවදෙව් දා විවරණය
|
Muwadew da Wiwaranaya
|
මුනිදාස කුමාරතුංග
|
Non-Fiction; Religious
|
1949
|
1887 - 1944
| 0.871
|
මුවදෙව් දාව
නමවු මුනි සරණ
1. නුවණ නිස යුරා
විනේ කුමුදු නිස යුරා
කෙලෙස් තුසර දිව යුරා
බව දුක් ළැවු අග' යුරා
2. සත් තිසර සරා
ගුණ බිඟු පෙළ මහ සරා
විසා දල නිදු ප සරා
තිත් ගජන් කැන් කෙ සරා
3. රා වස ම තුරා
සග මොක් සුව`ග ය තුරා
උවදුරු අඳුරු මි තුරා
නමවු තිලොවෙක මි තුරා
සැසැඳිලි
2. (1) ‘පසුරා’ යනු පිටපත්හි එයි. එළිය කෙලෙසයි. ‘ඒ පසරා’
වියැ හැකි. ව්යාකරණ විවරණය බලන්නැ.
(2) ' ගජ කැන්' යනු පිටපත්හි එයි.
යැ යි ගත භග්න - ප්රක්රම දොෂය වෙයි.
ප්රබන්ධොපදේශය බලන්නැ
3. ‘සුව යතුරා’ යනු යැ පිටපත්හි එනුයේ. විරිත බිඳී. 'සුවට
යතුරා' යැයි ගත භග්න - ප්රක්රම යි.
මුවදෙව් දාව
4.
හඟිම් මා මෙනෙන් - ගුණ හිමියා කියන්නට
පොහොම් නෙළුඹැසින‘වුණා— පලඳුත් හොත් තුසර හර
5.
ඉතිදු හොත කියම්-ගුණ ලොබිනි ලෝ හිමියා
මෙනෙහි වරද නො බජවු — ගුණෙකැත් නම් මෙහි බජවු
6.
අප මුනිඳෙක් කලක් - රජ සිරි පැමිණි යෙහෙන්
මෙසෙමිනිසැ නරක් දුටු - කෙණෙහි ඉසි වෙස් රිස්වී
7.
ඉති තුරුණු පැළෙව් — මෙදා සැකෙවින් දක්වා
පලු පල මල් සසිරි - තුරුවත් විතර පානෙම්
8.
අනේ නුවර දෙලේ - නුදුල දඹදිව තල විමල්
රන් පියුමැත් කෙමි එව් — බිජිං නුවර මියුලු නම්
9.
පහා උස් බවට - තොස් චී රිවි එ පුරවරැ
දැකැ සී මැඳුරෝරේ - වුවන් පියුම් වරඟනන්
10.
දොරටු හලු මිණි වැණි - රැස් ලෙසිනෙ පුර වෙරේ.
හැලී හිරු මෙ රජ රජ - රැයි දු නිතොර වී මෙන්
11.
පිළිබිඹු හුණු මරා - මිණි තොරණින් වොරජනා
පිළි මිණි කැට බිත් පෑ — සස ලපිනුදුළ පුන් සඳ
12.
පළ හෙළ කෙලෙස නො-යි ළැඟෙත රුදු පහා කුස්
තර දළ ලකළ අසර — සිසි රස්නි ලද අවසර
13.
පුර යොනන් වුවන් - නුවන් පිළිබිඹු දිස්නා
මිණි කැට බිතෙ පුර වෙරේ - පියුමුපුල 'වුල් විල් පෑ
14.
වූවන් සිසිනෙ පුර - යොනන් කවළියැ කවළියැ
බැලී පූන් සිසි තමා — පිළි බිඹු හොයි ඉබොහො වූ
සැසැඳිලි
4. හඟිම් ද (පිටපත්.)
5. (1) වරදක් (පිටපත්.)
(2) එකාර්ථයෙහි ' බජ වු ’
යෙදීම නො මැනැවි.
6. වෙසෙමින් ඉසැ —(පිටපත්.)
7. පැළකෙව් - (පිටපත්) ´ තුරක් යැයි පසු වැ නො
කියැවෙන හෙයින් භග්න -'ප්රක්රමයි.
8. (1) දල දුල — (ඇතැම්.) ‘ දෙලෙන් උදුළ පත්රයෙන්
උජ්ජවල වූ ' යැයි අරුත් පවසන්නැ.
(2) රුවන් – (පිටපත්.) ' ස්වර්ණ යන අර්ථය හා නො
ගැළැපේ.
(3) මියුලු නුවර නම් (පිටපත්.)
9. (1) පහ · (පිටපත්.) එ කලැ "පහා" යනු මැ යැ
යෙදුණේ.
10.'හැලී නිතොර වී — මෙන් රැයිදු එ පුර වෙරේ.
හිරු මෙරජ රජ දොරටු -
මෙසේ ගත විරිත නො බිඳේ.
11. ප්රථම පාදය මාත්රා 9 යි. අග ගුරු හෙයින් පිරිමැසේ.
12.පළ හෙළ කෙලෙස හොයිළැඟෙත රැදු පහ කුස් හර දළ
ලකළ සරා සිසි රස්නි ලද වසරා — (පිටපත්) රෙඛා
මාත්ර වූ චන්ද්ර තෙමේ ප්රාසාදයෙහි ශුභ්ර රශ්මීන් කරණ
ගෙනැ සම්පූර්ණ වූවාක් වැනි වී.' (සන්න.)
13. ' යෝනන්'- (පිටපත්.) එ කලැ 'යෝන ශබ්දයෙක්
' යුවති ' අර්ථයෙහි නොයෙදුණු සේ යැ.
14. කවුළුවලියේ — (ඇතැම්.) කවාටයක් කවාටයක් පාසා -
(සන්න.)
මුවදෙව් දාව
15.
කෙණෙහි කෙණෙහි සරා - සිසි බිඹු නොයෙක් වෙස් පෑ
හෙම් මරා පියුම් රා- සියන‘ගෙහි ලා එ පුරේ
16.
කෙළිතු මත 'ඹුවන්- පෙඳ‘සා නුරු වළා රැවු
දැහැ දිගු විල් තිසර පෙළ — දැවැ වන් රුදු පහා කුස්
17.
නන් රුවනුදුළැගෑ - රස් දිළියෙත අඹරෙහි
රැයි දු පෑ එ පුර වර — පැහැ සර දෙව් දුනු කලබ
18.
සුනිල් වලා සිරි — පෑ ලෙළ බලා වැළ සහ
මරා මිණි තොරණෙ පුරේ — සල මුතු ලැල් වජඹනා
19.
නරතුරු රුදු පහා —~ කන සැත්තේ ගැහැටමෙන්
සිසිහු සස ලේ ලෙස්නෙන් — කරහුන් වනෙව් ඇඟෙහි
20.
රුසිරු සී මැඳුරේ —පුර යොනන් වුවන් සඳ
පැකිල්වී සළළුවන් — නරතුරු අතුරු වේහි
21.
සරා වෙළෙහි දු වී — කොමළ විදු ලිය හුණු වන්
නල පත රන් කෙහෙල්ලේ - පහන් පැහැ කිඳු හුණුයෙන්
22.
රෙදෙ සන්හිනෙ පුරේ — තුරග කුර ගසිනුදුහූ
ගජ මේ කුළින් වස්නා — පබඳ මද පොද වැස්සෙන්
23.
කෙවුලී එහි මරා - මිණි තොරණෙරුණු පුන් සඳ
පිරිසුදුහු දු මිලින් හා — මිලියෙත් සසඟනෙන් වී
24.
පුරඹුවන් වුවන් - සිසිනුදුළ එ පුර නුබේ
දෙනෙ දත් සොමි සරා සඳ - සස ලේ සනින් තොර කොටැ
25.
ගුණ කඳ ගත පිළි— මිණි තුඟු ඇගෑ ලෙස්නෙන්
පලු කුසුම් දිනී මෙන් - දද - මුතු - ලැලින් එ පුරේ
සැසැඳිලි
15. ප්රථම පාදයේ අගැ ගුරෙකි. විරිත නොබිඳේ.
16. තුන් වැනි සතර වැනි පාද මාරු කළ කලැ විරිත රැකේ.
'තිසර පෙළ දැහැ දිගු විල් ’ යැයි තුන් වැන්න
ගත ද පිරිමැසේ.
17.මුල් පාදයෙහි අගැ ගුරක් ද දෙවැනි පාදයෙහි අගැ
ලුහුවක් ද වන හෙයින් විරිත රැකේ.
'දිළියේත අඹරෙහි - නන් රුවනුදුළැගෑ රස් '
යි ගත පිරිමැසුම් නුවුවමනා යැ.
18. වැජැඹෙනා -(ඇතැම්.)
19.(1) ගැහැටෙමින් -(ඇතැම්.)
(2) 2 වැනි 3 වැනි පාද මාරු කළ කලැ පිරිමැසුම් නැති වැ මැ
විරිත රැකේ.
20. 'පුර යොනන් වුවන් - සඳ රුසිරු මැඳුරේ ’
යැයි ගත විරිත පියෙවින් මැ පිරේ.
22. (1) සන්හුනෙ-(ඇතැම්.)
(2) කුළෙන් -(ඇතැම්.)
24. (1) සිසිනුදුළේ පුර — (පිටපත්.)
විශෙෂණ වැ නො සිටි සේ යැ.
-
එ කලැ
යනු
(2) 'සොමි සරා සඳ දෙනෙ දත් ' යන විසින් හෝ
'දෙනෙ දත් සොමි සඳ සරා ' යන විසින් හෝ
3 වැනි පාදය ගත විරිත රැකේ.
|
ධර්මප්රදීපිකාව
|
Dharmapradeepikawa
|
ගුරුළු ගොමීන්
|
Non-Fiction; Religious
|
1951
|
1187 - 1225
| 0.9786
|
ධර්මප්රදීපිකාව
නමො තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
අප බුදුන් සාරාසකි* කප්සුවහස් මතුයෙහි කුලුණු නුවණින්
යුත් මහත වු සක් වැ දිවකුරු බුදුන් හමු වැ අතට පත්
නිවන් සසර සේ පියා සතුන් සඳහා විඳුනා සසරදුක් නිවන් සේ
ගෙනැ භව දුර්ගයට වැද පැරුම් පුරා තුසීපුර පැමිණ දසදහස්
ලෝධාහි දෙව් ව්බඹුන්ගේ අයජමෙන් කිඹුල්වත්හි ඉපැද වැඩි විය
පැමිණ මහභිනික්මන් කොට පැවිජි වැ මහාවීර්යය කොට බොධි
පර්යංකාරූඪ වැ මාරවිජය කොට සර්වඥපදප්රාප්ත වැ හුනස්නෙන්
නැඟී පූර්වොත්තර දිශාභාගයෙහි වැඩසිට සප්තාහයක් අනිමිෂ
ලොචන යුගළයෙන් පුදනලද ජයමහාබොධි යැ, තත්ත්ප්රභව වූ
ඵලරුහ මහා බොධි යැ, තදවයව වූ ශාඛා මහාබොධි යැ යන තුන්
මහාබොධීන්ගේ වංශයෙහි සහස්රරශමීන් විභකත පදයන්
අතුරෙහි පරිකථානුකූල පද ගෙනැ වර්ණනා කරනුලැබේ.
1 යස්ස යනු චතුර්විධ පදයන් කෙරෙහි නාමපද යි. එහි චතුර්විධ
පද නම් කවර යත්? නාමපද යැ ආඛ්යාතපද යැ උපසර්ග පද යැ
නිපාතපදයි.
එහි ' නාමපද’ නම් සර්වාර්ථයන් නමන්නෙන් නාමපද නම්
වේ. එයින් කීහ:-
''යත්ත්රිලිංගං ත්රිවචනං සර්පාසු ච විභක්තිෂු
නමත්යර්ථෙන සර්වාර්පාං්තනාම කවයො විදුඃ" යි. 1
ක්රියාවාචකපද ‘ආඛ්යාත ' නම් වේ. එයින් කීහ :-
''යත්ත්රිකාලං ත්රිපුරුෂං ක්රියාවාචි ත්රිකාරකම්
අත්රිලිංගං ත්රිවචනං තදාඛ්යාතං ප්රචක්ෂතෙ" යි. 2
ක්රියාදොතක පද ‛උපසර්ග' නම් වේ. එයින් කීහ:-
"යස්මාදුපසෘජන්නථාන් පදොපරි ගච්ඡති
ක්රියායොග වහස්ත ස්මාදුපසර්ග ඉති ස්මෘතඃ” යි. 3
දක්වන ලද පදයන්ගේ ආද්යන්තමධ්යයෙහි
විචිත්රාර්ථ පදයෝ ' නිපාත ' නම් වෙත්. එයින් කීහ:-
ධර්ම ප්රදීපිකා
"යස්මාදාද්යාන්තමධ්යෙෂු වාත්ප්රයෝග විශෙෂතඃ
නිපතන්ති විචිත්රාර්ථා නිපාතාස්තෙ තු සංඥිතාඃ '' යි. 4
මේ චතුර්විධ පදයන්ගේ ප්රයෝග දක්වන්නට කීහ:
''පදං චතුර්විධං ප්රොක්තං නාමාඛ්යාතොපසර්ගජම්
නිපාතජඤ්ච ශබ්ද ඥෙරවඃ ඛල්වභිධාවති " යි. 5
මේ ය ' චතුර්විධ පද' නම්.
නිසිනෙතාව යන තන්හි 'එව' යන නිපාතය "අයොග
ව්යවච්ඡේදක යැ අන්ය යොග ව්යවච්ඡේදක යැ අත්යන්තායොගව්යව
ච්ඡේදකය '' යි ත්රිවිධ වූයේ අන්යයොග ව්යවච්ඡේදක වේ - එහි
විශෙෂණයා කෙරෙන් පර කොට ප්රයෝග කරනලද එවකාරය
අයොග ව්යවච්ඡේදක වෙයි '' චෛත්රො ධනුද්ධර එව” යන තන්හි
සෙයින්. - විශෙෂ්යයා කෙරෙන් පර කොට ප්රයෝග කරන ලද
එවකාරය අන්ය යොග ව්යවච්ඡේදක වෙයි "පාර්ථ එව ධනුද්ධරඃ''
යන තන්හි සෙයින්.-ක්රියායෙන් පර කොට ප්රයෝග කරන ලද
එවකාරය අත්යන්තා යොගව්යවච්ඡේදක වෙයි " නීලං සරොජ
මස්ත්යව " යන තන්හි සෙයින්. වාක්යයන් ව්යවච්ඡෙදඵල වන
බැවින් නිපාතයා ප්රයොග නොකළ ද විවක්ෂා වශයෙන් ඔහුගේ
අර්ථ ප්රතීත වේ මැ යි.
එයින් කීහ ධර්මකීර්ති පාදයෝ :-
''අයොගං යොගමපරෛරත්යන්තායොගමෙව ච
ව්යවච්ඡිනත්ති ධර්මස්ය නිපාතො ව්යතිරෙවකඃ. 6
විශෙෂණ විශෙෂ්යාවිං ක්රියයා ච සහොදිතඃ
විවක්ෂාතො ' ප්රයොගෙ 'පි තස්යාථො'යං ප්රතීයතෙ. 7
ව්යවච්ඡෙදඵලං වාක්යං යතශ්වෛත්රො ධනුට්ඨිරඃ
පාථො ධනුර්වරො නීලං සරොජමස්ති * වා යථා. 8
ප්රතියොග ව්යවච්ඡෙදත්රාප්යථිෂු ගම්යතෙ
තථා ප්රසිද්ධස්සාධෂ්යාදවිවක්ෂානුගමාවතඃ '' යි. 9
3 පත්තෝ සබ්බඤාතං සත්ථා යනුයෙන් දක්වන ලද බුදුහු
අනන්තාපරිමාණ ගුණ ඇතියෝ. කිසේ යැ යත්? බුදුහු රූප
විලාසයෙනු දු වචන විලාසයෙනු දු ඥාන විලාසයෙනු දු අචින්ත්ය
යහ, අවාච්යයහ, අතුල්යයහ, අවෙද්යයෝ යි.—එව්හු අචින්ත්ය වන
* ''සරොජමිති '' යන පාඨය මෙහි පූර්වෙ කතිය හා නො ගැළපේ.
අභිසම්බොධිකථා
බැවින් චිත්තාවිෂයාතික්රාන්ත යහ, අවාච්ය වන බැවින් වාග්විෂයා
තික්රාන්ත යහ, අතුල්ය වන බැවින් උපමාවිෂයාතික්රාන්ත යහ,
අවෙද්ය වන බැවින් ඥාන විෂයාතික්රාන්ත යහ. කපකුදු වූ දවස්
තමන්සේ ම වූ බුදු කෙනකුනුදු කියත් නො ගෙවෙන ගුණ ඇති
යෝ.-මහ මුහුදෑ හෙළූ සිදුහතුළු දු කළ දු සැළ දු තම තමා පම
ණින් දිය ගන්නා සේ එබුදුරජහුගේ ගුණමුහුදට වන් පසේ
බුදුහුදු බුදු සව්වෝ ද තමන් තමන්ගේ නුවණ පමණින් ගන්ති.
ගුණපමණින් ගන්නට නො නිස්සෝ.
"ගංගාය වාලුකා ඛීයෙ උදකං ඛීයෙ මහණ්ණවෙ
මහියා මත්තිකා ඛීයෙ ලක්ඛෙන මම බුද්ධියා " යි. 10
ඥානගර්ජනා කරන්නට සමර්ථ වූ ධර්ම සෙනෙවි සැරියුත් මහ
තෙරුන් වැනි මහාපුරුෂයනටත් අවිෂය වූ බුදුගුණ පුහුදුන් වැ
කියම්හ යි සිතනු මදුරුදළින් විදුරුගිරි විදුනාක් පින හැඹිලිදළින්
මහපොළොව උකුල්දෙනුවක් වැනි බැවින් තමහට අවිෂයවතු දු
ප්රසාද පරවශ වැ ප්රවචන වහල් කොට ශුද්ධා බුද්ධි සම්පන්න ජන
යන් සඳහා කතිපය ගුණයෙක් දක්වනු ලැබේ.
බුදුන්ගේ ගුණයෙහි පුහුදුනන් හා ද සව්පසේ බුදුන් හා ද
සාධාරණ ගුණයෝ ඇත් ම යැ, අසාධාරණ ගුණයෝ ඇත් මැ යි.
එහි තෙසු* තිරිසනුන් හා සාධාරණ තණකබළ ගඳැත්කුස දිරුණ
සිවුදෑගඳ වන සෙයින් පුහුදුන් ආදීන් හා සාධාරණ වූ රූපශො
භා ද ධ්යානාභිඤ්ඤිගුණයෝ ද බුදු සතන්හි ලා අසාධාරණ වෙති.
නො රන්බජනෙහි නො සිටුනා සිංහ තෙල් සෙයින් දශබල
චතුර්වෛශාරද්යාදි අසාධාරණ ගුණයෝ වූ කල නොබුදු සතුන්හි ලා
නා සිටිත්.
ඔවුන්ගේ 'රූප විලාස' නම් කවර යත්? ද්වාත්රිංශන්මහාපුරුෂ
ලක්ෂණයෙන් හා අශීති අනුව්යඤ්ජනයෙන් ප්රජ්වලිත රූපශොභා යි.
එහි 'ද්වාත්රිංශ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ' නම් කවර යත්?
වදාළේ මැ නො බුදුන් විසින් :-
“සුප්පතිට්ඨිතපාදො – හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි
සහස්සාරානි සනොමිකානි සනාභිකානි සබ්බාකාරපරිපුරානි -
ආයතපණ්හි - දීඝංගුලි - මුදු තලුන | හත්ථපාදො – ජාලහත්ථපාදො-
උස්සංඛපාදො - එණිජඝෝ – ඨිතකො අනොනමන්තො +උභොහි
පාණිතලෙහි ජෂ්ණුකානි පරිමසති පරිමජ්ජති - කොසොහිත
සෙසු. |"ලො රස්ස-ණස්ස ච නො ''තලුනො. + අනොණමනෙතා
ධර්ම ප්රදීපිකා
වත්ථගුහා - සුවණ්ණවණා කංචන සන්නිභත්තචො - සුඛුම
ච්ඡවි සුඛුමන්තා ඡවියා රජොජල්ලං කායෙ න උපලිප්පති - එකෙක
ලොමො එකෙකානි ලොමානි ලොමකුපෙසු ජාතානි — උද්ධග්ග
ලොමො උද්ධග්ගානි ලොමානි ජාතානි නීලානි අඤ්ජන වණ්ණානි
කුණ්ඩලාවත්තානි පදක්ඛිණාවත්තක ජාතානි - බ්රහ්මුජ්ජුගත්තො -
සත්තුස්සදො - සීහපුබ්බද්ධකායො - චිතන්තරංසො - නිග්රොධ පරි
මණ්ඩලො යාවතඤස්ස කායො තාවතඤස්ස ව්යාමො යාවතස්වස්ස
ව්යාමො තාවතඤස්ස කායො සමවත්තක්ඛන්ධො රසග්ගසගී -
සීහහනු — චත්තාලීසදන්තො – සමදන්තො - අවිවර දන්තො -
සුසුක්කදාඨො - පහූතජිව්හො - බ්රහ්මස්සරො කරවීකභාණි - අභි
නීලනෙත්තා ගොපඛුමො - උණ්ණා භමුකන්තරෙ ජාතා ඔදාතා
මුදුතු ලසන්නිහා — උණ්හීසසීසො " යි.
මෙහි සුප්පතිට්ඨිතපාදො යන තන්හි සුප්රතිෂ්ඨිතපාදතා නම්
කවර යත්? අනුන් පතුල් බිම ඔබන කලැ අග්රපාදතලය හෝ
පාෂීණිය හෝ පාර්ශවය හෝ පෙරට වැ භූමි ස්පර්ශ කෙරෙයි, පාද
තල මධ්යයෙහි ඡිද්ර හෝ වෙයි, පත්ල නඟන කල ද අග්රපාදතලා
දීන් කෙරෙන් අන්යතර ස්ථානයෙක් පෙරට වැ නැඟෙයි. මොවුන්
පතුල් වූ කල ස්වර්ණපාදුකා සෙයින් එකපැහැර භූමි ස්පර්ශ කෙ
රෙයි, එක පැහැර නැඟේ ඉදින් අනෙකශතපෞරුෂ නරක
ප්රපාතයෙහි ඇක්මෙමියි පය එයට එළවූයේ වී නම් එ මැ විගස
වළ තැන් භස්ත්රා සෙයින් පිරෙයි, ගොඩතැන් භෙරිතල සෙයින්
සම වේ- දුර ඇක්මෙමි යි පය නැඟුයේ වී නම් ප්රාතිහාර්යාවසාන
යෙහි සෙයින් මෙරු ප්රමාණ පර්වතයෙකුදු හුයාපී වෙයගබඩක්
සෙයින් නැමී පාද සමීපයට උපගත වේ.
එයින් කීහ :-
"නින්නං ඨානං උන්නමති ගච්ඡන්තෙ ලොකනාය කෙ
උන්න තඤ්ච සමං හොති පඨවී ච අචෙතනා. 11
පාසාණා සක්ඛරා චෙව කඨලා ඛාණු කණ්ටකා
සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජෙන්ති ගච්ඡන්තෙ ලොකනායකෙ. 12
ගච්ඡතො බුද්ධසෙට්ඨස්ස හෙට්ඨාපාදතලං මුදු
සමං සත්ථුසතෙ භූමිං රජසා නූපලිප්පති.* 13
නාග වික්කන්තචාරො සො ගමනෙ සොභතෙ ජීනො
චාරුං ගච්ඡති ලොකග්ගො හාසයන්තො සදෙවකෙ " යි. 14
+උණ්ණමති. § උණ්ණතඤ්ච. ලිම්පති.
අභිසම්බොධිකථා
මෙ සෙයින් සුප්රතිෂ්ඨිත වූ පාදතලද්වය ඇති වන බැවින්
''සුප්රතිෂ්ඨිතපාද” නම් වෙත් බුදුහු.
හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි යන තන්හි චක්රයෝ
ම් කවරහ යත්? බුදුන් දෙපත්ලෙහි දෙචක්රයෙක් විය. එකි
එකි චක්රයෙහි දහස් දහස් දැවි විය, නෙමි දු විය, නාභි දු වී. ඒ
චක්රයෙහි පාදතලමධ්යයට වැ නාභි පැනෙයි, නාභි වටා සිටි වට
රෙඛා පැනෙයි, නාභිමුඛ වටා සිටි වට පැනෙයි, ඡිද්රමුඛ පැනෙයි,
දැවි පැනෙයි, දැවියෙහි වටරෙඛා පැනෙයි, නෙමි පැනෙයි, නෙමි
මණි පැනෙයි. ඒ වටා ස්වස්තික යැශ්රිවත්ස යැ නවතී යැ
සෞවස්තික යැ අවතංසක යැ වර්ධමානක යැ භද්රපීඨ යැ ප්රාසාද යැ
තොරණ යැ ශ්වේතච්ඡත්ර යැ ඛංග යැ තාලවෘන්ත යැ මයූරහස්ත යැ
චාමර යැ උෂ්ණීෂ යැමණි යැ සුමනදාම යැ නීලොත්පල යැ රක්තො
ත්පල යැ රක්ත පද්මයැ ශ්වේතපද්ම යැ පූර්ණකලස යැ පූර්ණපාත්ර යැ
සමුද්ර යැ චක්රවාලපර්වත යැ හිමවත් පර්වත යැමෙරු පර්වත යැ සූර්යයා
මණ්ඩල යැ චන්ද්ර මණ්ඩල යැ සපිරිවාර සතර මහාද්වීප යැ සපර්ෂත්
සප්තරත්න වක්රවර්ති යැ දක්ෂිණාවෘත්තශ්වතශංඛ යැ ස්වර්ණ මත්ස්ය
යුගළ යැ චක්රායුධ යැ සප්ත මහා ගංගා යැ සප්ත මහාශෛල යැ සප්ත
මහාභ්රද යැ සුපණ්ණරාජ යැ ශිශුමාර යැධ්වජ යැ පතාකා යැ ස්වර්ණ
ශිවිකා යැ ස්වර්ණවාලව්යජන යැ කෛලාසපර්වත යැ සිංහරාජ යැ
ව්යාඝ්රරාජ යැ වලාහක අශ්වරාජ යැපෞෂථහස්තිරාජ යැ වාසු කී
නාගරාජ යැ හංසරාජ යැ වෘෂභරාජ යැ ඓරාවණහස්තිරාජ යැ
ස්වර්ණමකර යැ චතුර්මුඛ ස්වර්ණ නෞකා යැ සවත්සකධෙනු යැ
කිම්පුරුෂ යැ කින්නරී යැ කුරවීක යැ මයූරරාජ යැ ක්රෙඤ්චරාජයැ
චක්රවාක රාජ යැ ජීවඤ්ජිවකරාජ යැ ෂඩ්විධ දිව්ය ලොක යැ ෂොඩශ
විධ බ්රහ්ම ලෝක යැ යන මෙතෙක් මංගලලක්ෂණයෝ පැනෙත්.
මෙ සෙයින් බුදුන් දෙපලෙහි දහස් දහස් දැවි ඇති නිම්
නැබසියෝ මඟුල් ලකුණු පිරිවර ලද දෙචක්ර ලක්ෂණයෝ 'චක්ර”
නම් වෙත්.
ආයතපණ්හි යන තන්හි ආයත වූ පාෂීණී නම් කවර යත්?
පිරිහුන් දික්විළුමැ. සෙස්සන් අක්පතුල් දික් වෙයි, විළුම්මුඳුනෙහි
සිහින් කකුල් වෙයි, විළුම් සැසපීවාක් වැනි වෙයි. බුදුනට වු කල
එසේ නො වෙයි, බුදුන් පත්ලෙහි සතරභාගයෙන් දෙභාගයෙක්
අක්පතුල් වෙයි, තුන්වන භාගයෙහි ජංඝෝ ප්රතිෂ්ඨිත වෙයි, සතර
වන භාගයෙහි හිදි අගින් වටා තුබුවාක් වැනි රක්තකම්බලගෙඩු
කයක් බඳු විළුම් වෙයි. මෙසෙයින් දික්විළුම් ඇතිවන බැවින්
"ආයතපාෂීණී" නම් වෙත්.
.
|
සාරාර්ථ සංග්රහව: ප්රථම භාගය
|
Sarartha Sangrahawa: Prathama Bhagaya
|
ශ්රීමද් බුද්ධදාස රජතුමා
|
Non-Fiction; Medical
|
1904
|
398 - 426
| 0.9997
|
සාරාර්ථ සංග්රඥාව.
තමස්ත භගවතෙහිත
සම්යක් යමු බුද්ධාය.
1 නත්වා මුනින්දචරණං තිභවෙක සෙට්ඨං
සන්තෙහි වුත්ත විවිධං වරතන්තසත්ථෙ
අත්ථං හිසක්ක කුසලෙහි සමුචරිත්වා
වක්ඛාමි සංගහ මං ජනසංග හත්ථං.
තිභවෙක සෙට්ඨං, කාම ලොක රූප ලොක අරූපලෝක යන්
ලොකත්රයට ශ්රෙෂ්ඨ වූ; මුනින්ද චරණං, මුනීන්ද්ර නම් වූ සම්යක් සම්බුද්ධයන්
වහන්සේගේ ශ්රී පාද පද්මය; නත්වා, (භය ලොහ කුලාචාරයෙන් විනා)
සකසා වැඳ; සන්තෙහි, (සකල ශාස්ත්රයෙහි පාරප්රාප්ත) පණ්ඩිත වූ;
භී සක්ක කුසලෙහි, (භෛෂජ්යාර්ථයෙහි) දක්ෂ වූ වෙදුන් විසින්; වර්ණ
තන්තස්සත්ථෙ, උතුම් වූ (රස සංහිතාදි) තන්ත්ර ශාස්ත්රයෙහි; වුත
කියන ලද; විවිධං, නානාප්රකාර වූ; අත්ථං, සාරාර්ථය; සමුචරිත්වා,
උදුරාගෙණ ජනසංගහත්ථං, සකල සත්වයන්ගේ රොග ව්යපසමන
සංඛ්යාත සංග්රහව පිණිස; ඉමං සංගහං, මේ සාරාර්ථ සංග්රහ නම්
ප්රකරණය; වක්ඛාමි, (සර්ථාවබොධය සඳහා) කියන්නෙමි.
2 බ්රහ්මා ප්රොවාව සොවර්ග වෙද මායු නිබන්ධ නම්
ශිෂ්යායාං කථයාමාස කාශි රාජොත්තමඃ ක්රමාත්
යනාදී අනෙකවිධ මානයෙන් දැක්වූ මේ වෛද්ය ශාස්ත්රය ප්රථම
කල්පයෙහි ලෝකාර්ථය කරන්නා වූ මහ බ්රහ්මයා දක්ෂ පුජාපති හට
කීහ. දක්ෂ ප්රජාපති අග විනීන් දෙදෙනා හට කීහ. අගවිනි
දෙදෙනා ශක්රයාහට කීහ. ශක්රයා ධන්වන්තරී හට කීහ. ධන්වන්ත
සුශ්රුතාදී රුසිවරයන්ට කීහ. රුසිවරු කසී රජහට කීහ.
ශිෂ්යානුශිෂ්ය පරම්පරානුගතව පැවැත්තා වූ මේ වෛද්ය ශාස්ත්රය අධි
දීර්ඝ කාලයකින් ග්රන්ථි ස්ථාන ශුඪවීය. තථාගතයන් වහන්සේ විසින්
දක්වන ලද උතුම් වූ ධර්මය සත්ව කරුණාවෙන් බොහෝ කල් පට
තිනා ලෙස වදාළ සේක් නම් එසේම ලොකාචාර්යය ඍෂින් විසින්
කරුණාධ්යාසයෙන් කල්පායුෂ්ක කාලයක් පවතිනා පරිද්දෙන් හදා
ගුඪාර්ථ සහිත වූ වෛද්ය ශාස්ත්රය ජීවකයන්හට කීවාහුය. ඔහු විසින්
හිමිව විපුලව ප්රසිද්ධ කළේයි. ඔවුන් කයයෙකුදු පවත්තා
සාරාර්ථ සංග්රහව.
ලද මේ මහා වෛද්යාණිවයට බැස බලනු හැම සත්වයන්ට උගහටසේ
දැක සිතු සේ බැස ඇවිදිනා සකල සත්ව වර්ගයන්ට නානා ස්ථානගත
සෘෂි ප්රොක්ත උදාහරණ ලොකාචරණයෙන් සමලංකෘත වූ නිර්ව්යාජ
ස්වභාෂානු කථාවෙන් වණන්නෙමි. හිෂක් ශාස්ත්රයක් ප්රකාශ කරන්
නෙමැයි සේයි.
මෙසේ ශාස්ත්රොත්පත්ති කථනයෙන් ගරු භාවය ප්රකාශ කොට
භිෂගුත්තමයා හට වෛද්යයාංගයන් දක්වත්.
වෛද්යගයෝ
3 දූත ලක්ෂණ නෛම්ත්ත මංග ස්වජන මරිෂ්ටකම්
ආරොග්ය විපරිතඤ්ච භිෂග් භෛෂජමාතුරඃ.
4 පරිචාරක සම්පත්ති ව්යාධි ප්රකෘති ස්ථානකං
දේශ කාල වයො දෙහ සත්ව සාත්මි ක ලක්ෂණම්.
5 රස දොෂ ස්වභාවඤ්ච සර්වදොෂ සමුද්භවම්
තථෛව දොෂ ගමනං ත්රිවිධං ව්යාධි ලක්ෂණම්.
6 ආමාග්නි බල මාදානං නිදානං පුර්ව හෙතුව
ත්රිංශ දංගාන් භිෂග් දෘෂ්ටවා කර්ම භෛෂජ්ය මාචරෙත්.
දූත ලක්ෂණ, දූත ලක්ෂණය; නෛමි, නෛමිත්ත ලක්ෂ
ණය; අංග, අංග ලක්ෂණය; ස්වප්නං, ස්වප්න ලක්ෂණය; අරිෂ්ටකම්,
අරිෂ්ට ලක්ෂණය; ආරොග්ය, ආරොග්ය ලක්ෂණය; විපරිතඤ්ච, විපරිත
ලක්ෂණය; හික්,භිෂක් සම්පත්ය; භෛෂජං, භෛෂජ්ය සම්පත්ය;
ආතුරා, ආතුර සම්පත්ය; පරිවාරක සම්පත්නි, පරිවාරක සම්පත්ය;
ව්යාධි, ව්යාධි ලක්ෂණය; ප්රකෘති, ප්රකෘති ලක්ෂණය; ස්ථානකං, ස්ථාන
ගතව්යාධිය; දෙශ, දෙශ ගුණය; කාල, කාල ගුණය; වයඃ, වයො
ලක්ෂණය; දෙහ, දෙහ ලක්ෂණය, සතත්ව, සතත්ව ලක්ෂණය; සාත්මික
ලක්ෂණං, සාත්මික ලක්ෂණය, රස, රස ලක්ෂණය; දොෂ ස්වභාවඤ්ච,
දොෂ ස්වභාවය; සර්වදොෂ සමුද්හවම්, සියළු දොෂයන්ගේ උද්භවය;
තථා එව, එසේම, දොෂශමනං, දොෂ ශම්නය; ත්රිවිධං, තුන්වැදෑ
රුම් වූ; ව්යාධි ලක්ෂණම්, ව්යාධි ලක්ෂණය; ආම, ආම බලය; අග්නි බලං,
අග්නි බලිය; ආදානං, ආදාන ලක්ෂණය; නිදානං, නිදාන ලක්ෂණය; පූර්ව
හේතුව, පූර්ව හේතු ලක්ෂණයයි යන; ත්රිංශත් අංගාන්, මේ තිස් අංග
යන්ගේ ලක්ෂණ, භිෂක්, වෙද තෙම; දෘෂ්ටවා, බලා (දැක); භෛෂජ්යං
කර්ම, භෛෂජ්යකර්මය; ආවරෙත්, ( මනාකොට) කරන්නේය.
ත්රිංග හි ංග.
එහි පූර්වග දූත ලක්ෂණ නම්.
7 විජාති ව්යංග පාෂණ්ඩ පාශදණ්ඩායුධොද්ගතාඃ
රක්තා ශිත විජිණෙක වස්ත්රානි අෂ්ටාභීධායිනඃ.
8 කරාවමදී මුක්තාශ්රැ සෙන භාරාංග තෘණච්ඡිද?
ස්ත්රීනපුංසක ව්යංග දෙහ සපෘෂ්ඨපාණයඃ.
9 ඛරොෂ්ට්ර මහිෂාරූඪ මුග ගර්හාදිභාෂිනඃ
එතෙ දූතා විරුධ්යන්තෙ ප්රශස්තාශ්ව විපර්යයාඃ.
විජාති, හීන ජාතිය; ව්යංග; අංග විකාරිය; පාෂණ්ඩ, ජටාමකුට
ධාරීය හෙවත් වෙදාර්ථ නසන්නාය; පාශදණ්ඩා යුධොද්ගතාඃ, මලපුඩු
වක් හෝ දණ්ඩක් හෝ ආයුධයක් හෝ ගත් අත් ඇත්තේය; රතා
ශිත විජිණෛඃකවස්ත්රානිෂ්ටාභිධායනඃ, රක්තා ශීත විජිණෛඃක වස්ත්ර,
රක්ත කෘෂ්ණ විජිණී වූ එක් වස්ත්රයක් හැන්දේය; අනිෂ්ටාභිධායිනා,
අනිෂ්ට වූවාක් ඇත්තේය (යන මොහුද); කරාවමදී, අතමඩනේද;
මුක්තා ශ්රැ, මිදූ කඳුලු ඇත්තේද; සෙනගභංග, තෙල් ඇඟ ගැල්
වුයේද; තෘණච්ඡදඃ, තණකොඳු කඩායන්නේද; ස්ත්රීන පුංසකං,
ස්ත්රී ලක්ෂණ නපුංසක වූද; ව්යංග දෙහ, අංග විකල වූ අඩ පුගුලෝද,
සපෘෂ්ඨපාණයඃ, පිට අත බැඳ යන්නාහුද.
ඛර, කොටළුය; උෂ්ටු, ඔටුය; මහිෂ, මිය යන මොවුන්ට;
ආරූඪ, නැංගාහුද, මූග, ගොළුය; ගර්භාදි භාෂිනඃ, විලාපාදි බස්
ඇත්තෝය (යන); එතෙදුතාඃ, මේ අරිෂ්ට දූතයෝ; විරුධන්තෙ,
විරුද්ධ වෙත්; (නොහොත් වෛද්යාචාරීන් විසින් වළකනු ලැබෙත්)
විපර්යයාඃ, (මෙකී ලක්ෂණයන්ට) විපර්යාස වූවාහු; ප්රශස්තෘ, පසස්නා
ලද්දාහුයි. *
*සමහර පොතක -
මත්තං තෛලාවලිනං භුජග මභිමුඛං මුක්ත කෙ සංචනග්නම්
වෘද්ධාන්ධාන් ජින්න නායං ජටම් කුටධරාන් වංචකාලි ප්රලාපාන්
ශුෂ්ක කුම්භඤ්ච කාත්ථං කලහමභිමුඛං රක්ත පුෂ්පඤ්ච වස්ත්රම්
ප්රස්ථාන ප්රස්තුතානාං නව භවති ශුභං නාස්ති සිද්ධිර්නරාණාම්.
යන මේ ලකුණු භිෂ් ගුත්තමයා කරා යන දූතයා අධිවේද
හුට සමඟ වුනේද ඉතා අශුභ අවමගල්යයක්වේ.
සාරාර්ථ සංග්රහට
නිමිති ලකුණු.
10 කන්යාගාං භෙරි ශංඛා දධිඵල කුසුමං පාවකං දීප්යමානං
ගංගාතීර ප්රයුක්තීන් භය ගජ වෘෂභොන් පුර්ණකුම්භ ධ්වජාන්වා
උක්ෂිතාව ව භූමිං ජලධර යුගලං සුද්ධමන්නං ජපංවා
වෙශ්යාස්ත්රී මාංසඛණ්ඩං ප්රියහිතවචනං මංගලම් ප්රස්තුතානාම්.
කන්නං, කන්යා ස්ත්රියක් හෝ; ගාං, (වසුමා) දෙනක් හෝ; භෙරි,
බෙර හෝ; ශංඛං, සක් හෝ; ධි ඵලකුසුමං, දීමධුරඵල කුසුම යන
මොවුන් හෝ; දීප්යමානං,බබලන්නා වූ; පාචකං, ගින්න හෝ ගංගා
තීර ප්රයුක්තාන්, ගංතෙර යෙදුනා වූ; භය, අශ්වය; ගජ, හස්තිය; වෘෂ
භාන්, වෘෂභය; ( යන මොවුන් හෝ) පූර්ණකුම්භ, පුන්කලස්ය; ධ්වජාන්
වා, ධිජය යන මොවුන් හෝ; උක්ෂිප්තාවව භූමිං, සානා බිමක්
හෝ; ජලධර යුගලං, මෙඝය හා මත්ස්ය යුගලයක් හෝ; සුද්ධ මන්තං
සුද්ධාහාර හෝ; ජපං ව, මන්ත්රාධ්යයන යක් හෝ; වේශ්යාස්ත්රී වෙසඟ
නක් හෝ ; මාංශඛණ්ඩං, මස් කැබල්ලක් හෝ; ප්රියහිත වචනං, ප්රිය
හිත වචනයක් හෝ; ප්රස්තුතානාං, ගමනාරම්භ කළවුන්ට; මංගලං
මංගලයක් වේ.
11 වාමතඃ ශකුණො යාති දීර්ඝා වාමං ප්රයාතිච
ශුක කාක කපොතාව දක්ෂිණාං යාන්ති වෙත් ශුභම්.
*සමහර පොතක.
භෙරි මෘදංග මෘදුම දීලශංඛ වීණා වෙණුධව නීම් කර කුණ්ඩල භීති ඝොෂාඃ
පුත්රාවිතා ච යුවතී සුරහෘසවත්සදො තාම්බරව රජ කො 'භිමුඛා
ප්රශස්තාඃ.
හෙරි, බෙරය; මෘදංග, මිහිඟු බෙරය; මෘදුමර්දල, මෘදුම දීල නම්
වාද්ය භෙදය; ශංඛ, සක්ය; වීණා, වීණාය; වෙණු ධධ්වනී, කුලල් බට
ආදීන් පිඹීමය. මකරකුණ්ඩල මත්ස්ය කුණ්ඩලය; ගීති ඝොෂා, ගීති
ඝොෂාය; පුත්රාවිතාව යුවතී, පුත්රයන් සහිත ස්ත්රීය; සුරහිඃ
සවත්සා, වස්සා සහිත දෙනය; ධෞතොරව රාජකා අභිමුඛා, සුදු
වස්ත්ර ඇති වහමු වූ රජකයා යන මොහු; ප්රශස්තෘ, පසස්නා ලද්දාහ.
එහෙයින් යොගතරංගිනියෙහි.
යානෙ මාතංග විප්රාස්තුරග වෘෂඵලච්ඡත්ර මාංශොදකුම්භා
යොෂිත් පුත්රාර්ථතාවා සුරභිරපි තථා ඛඤ්ජරීටා මයුරාඃ
වීණා හෙරි මෘදංගාම්බුජ පටහ රවා වෙද මංගල්යඝොෂා
ශ්වාෂාඃ සිද්ධාන්ත භූභෘත්කුසුම් පුරවධු චන්දනාදාඃ ප්රශස්තෘ.
ත්රිංශදංගග
ශකුණඃ, ශකුණ තෙම; වාමතඃ, වාම දිග් භාගයෙන් (දකුණු දිගට)
යාති, සේද; දීර්ඝා, දීර්ඝතෙම, වාමං, (දකුණු දිග සිට) වා මදිගට; ප්රයා
තිව, යේද; ශුක, ගිරව්ය; කාක, කවුඩුය; කපොතාශ්ව, කො
බෙයිය යන මොවුහුද; දක්ෂිණාං යාන්ති චෙන්, ඉදින් දකුණු දිගට
යෙත්නම්; ශුභමි, යන ගමනට යහපත් වන්නේයි.
අංග ලක්ෂණී.
උතුම් වූ වෛද්ය තෙම ආතුරයාගේ ඉදිරියෙහි සිට.
මං නමඃ ඉහිණිත කණිමුද්ධ සිද්ධසේ ස්වාහඃ.
යන මේ මන්ත්රය ජපකොට බලා සිටිකල *
12 සංවත්සරං පාද පෘෂ්ඨෙ ෂමාසං මර් බන්ධනෙ
ත්රිමාසං කණිමූලෙ ච මාසාඨිත්තූ ලලාටකෙ.
13 භ්රෑයුගෙම නවදිනවව සප්ත සකන්ධෙ තථෛවච
පඤ්ච චක්ෂුෂි ත්රිණී නසෞකං ජිහ්වායාං නජිවතී.
පාද පෘෂ්ඨෙ, පිටි පතුල (ගත ඕහට) සංවත්සරං, අව්රුද්දක්ද
මණි බන්ධනෙ, වලලු කර ගත; ෂනවාසඃ, සමසක් ද, කණිමූලෙ,
කන්මුලගත; ත්රිමාසඃ, තුන්මසක් ද; ලලාටකෙ, නලළ ගත; මාසා
ඞීන්තු, අඩ මසක් ද; භ්රෑයුගෙම, දෙබැම ගත; නවදිනඤ්චව, නව
දවසක් ද; තථා එව, එසේම; ස්කන්ධෙ කඳගත; සප්ත, සත් දවසක් ද;
චක්ෂුෂි, ඇස ගත; පඤ්ච, පස් දවසක් ද; නසි, නාසයගත; ත්රිණි, තුන්
දවසක් ද; (ආයු ඇති වේ;) ජිහ්වායාං, දිවගත; එකං, එක දවසකුත්; න
ජීවතී, ජීවත් නොවන්නේයි.
ස්වප්ත ලක්ෂණී.
14 සෙනහාක්තද්ව දිශි ස්වපෙන දක්ෂිණ මම්ප්රයාණකම්
වරාහ මහිෂ ව්යාල ගදිහො ෂෙව්රනශස්යතෙ.
15 මුක්ත කෙසා සිතා රක්තවාස භාස සමන්විතා
දෘශ්යතෙ දක්ෂිණාතො' ස්යා බන්ධකර්මණං ස්ත්රියා.
* යන මේ මන්ත්රයෙන් තල තෙලට අටෝරාසියක් මතුර ආතුර
යාට මනාප තැනක ගාගන්ට දෙන්නේයයි සමහර පොතක තිබේ.
|
සිතියම් සහිත සිංහල මහාවංශය
|
Sithiyam sahitha Sinhala Mahawanshaya
|
ඩි.එච්.එස් අභයරත්න
|
Non-Fiction; History
|
1922
|
1874
| 0.9549
|
සිංහල
මහා වංශය.
'' නිමොතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. "
ප්රථම පරිච්ඡේදය.
ශ්රී ශුද්ධ වංශාභිජාත (සකල ක්ලෙශයන් ප්රහීණ කිරීමෙන්) අතිශයින්
නිර්මල වූ සර්වඥයන් අභිවාදනය කොට අඩුනු වූ නොයෙක්
පරිච්ඡෙදයන්ගෙන් යුක්ත වූ මහාවංශය කියන්නෙමි. මේ වංශ
ය තෙම පුරාතනයන් විසින් කරන ලද්දේ නුමුත් කිසි තැනෙක්හි
ඉතා විස්තර කරන ලද්දේය, කිසි තැනෙක්හි ඉතා ලුහුඩු කරන
ලද්දේය, නොයෙක් පුනරුත් දොස් ද ඇති විය; එබදු දොෂයන්
ගෙන් තොර කරන ලද සුවසේ ග්රහණ ධාරණ කළ හැකි වූ ප්රසාද හා
සංවේග උපදවන්නා වූ පරම්පරායාත වූද ඒ මහාවංශය ප්රසාදජනක
තන්හිද එමෙන් සංවෙග උපදවන තන්හිද ප්රසන්න චිත්ත හා භය
කම්පා උපදවමින් අසව් :-
අපගේ සර්වඥරාජෝත්තම නැමති මහාවීර තෙමේ පෙර කාලයෙහි
දීසංඝර නම් බුදුන් හමුව ලොකයා (බව) දුකින් මුදාලන පිණිස සබෝ
ධිය පිණිස ප්රාර්ථනා කළ සේක; ඉක්බිති ඒ (දීපංකර නම්) සම්බුදුන් හා
ගොණ්ඩඤ්ඤ, මංගල, සුමන, රෙවත, සොහිත, අනොමදසුයි, පදුම,
ක්ෂරද, පදුමුත්තර, සුමෙධ, සුජාත, පියදස්සි, අත්ථදස්සී, ධම්ම දයි,
සිඛත්ථ, තිස්ස, ඵුස්ස, විපස්සී, සිඛී, වෙස්සභූ, කකුසන්ද, කොණාගමන,
කාශ්යප, යන සුවිසි බුදුවරයන් ආරාධනා කොට උන්වහන්සේලා විසින්
" මේ තෙමේ (අනාගතයෙහි) සියලු (සමතිංසත්) පැරුම්දම් පුරා උතුම් වූ
සම්යක් සම්බොධියට පැමිණ ගෞතම නම් බුදුව සත්වයන් (සංසාර)
දුඃඛයෙන් මුදන්නේය " යි සම්බොධිය පිණිස ප්රකාශ කරන ලද්දේය.
මහා මුනි තෙමේ වෛශාඛ පෞණිමී දිනයෙහි මගධ රට උරුවෙල් දනව්
වෙහි බොධි මූලයෙහිදී උත්තම වූ සම්බෝධියට පැමිණි සේක.
රජ පෘෂ්ඨාණික. පනත්යංක බුද්ධ රාජ්ය . මාස. දවස.
සංස්සා. වර්ෂ. වර්
කාරණය හෝ වෘත්තාන්තය.
-- -- 36 සෙනාරතන නිරිඳු මහියංගනයට යාම ... ...
-- -- 14 කුමාරසිංහ, විජයපාල, රාජසිංහ, යන කුමරුන්ට තුන්
}
බෙදාදීම
96 වෙනි පරිච්ඡේදය.
-- -- 37 තුන් බෑ රජ දරුවන්ගේ භෙදය ... ... ...
176 419 1 (දෙවෙනි) රාජසිංහ රජගේ යුද්ධාරම්භය හා රාජ්යප්රාප්තිය 2170 52 -- --
97 වෙනි පරිච්ඡේදය.
-- 421 13 විමල ධර්ම සුර්යයාදී ද්විරාජදීපනය ... ... ...
177 -- 15 (දෙවෙනි) විමල දහ සුරිය නිරිඳුගේ රාජ්යය ... ... 2222 22 -- --
-- -- 32 සෙංකඩගලනුවර තුන් මහල් දළදා මැදුරක් කරවීම ...
-- 422 6 බුද්ධ ශාසනය සංරක්ෂණය පිණිස රකඛග දෙශයෙන
}
භික්ෂූන් වැඩමවීමි
178 423 10 ශ්රී වීරපරාක්රම නරෙන්ද්ර සිංහ රජහු රාජ්යය ... ... 2244 33 -- --
93 වෙනි පරිච්ඡේදය.
179 425 19 ශ්රී විජය රාජසිංහ රජුගේ රාජ්ය ප්රාප්තිය ... ... 2277 8 -- --
99 වෙනි පරිච්ඡේදය.
180 430 27 කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ නරනිඳුහුගේ රාජ්ය ප්රාප්තිය ... ... *2290 33 -- --
-- 431 4 ඒ රජහුගේ පුණ්ය ක්රියා ... ... ...
-- -- 35 "දික්සගය”, “සංයුතසගිය ” ආදී ධර්ම ග්රන්ථ ලියවීම ...
100 වෙනි පරිච්ඡේදය.
-- 444 12 ස්යාම දෙශයෙහි වූ අයොධ්යපුරවරයෙන් භික්ෂූන් වහන්
} 2293
සේලා වැඩම වීම පිණිස රාජ සංදේශ පිටත් කිරීම
-- 445 30 අයොධ්යපුරයෙන් මෙහි පැමිණි භික්ෂු සංඝයා ලවා ලක්දිව්
} 2296
වැසි සාමණේර වහන්දෑට උපසම්පදා දෙවීම
-- -- 31 සම්බුද්ධ ශාසනය වර්ධනය කිරීම ... ... ...
101 වෙනි පරිචිඡෙදය.
181 455 24 ශ්රී රාජාධිරාජසිංහ මහ රජාණන්ගේ රාජාභිෂේකය ... 2323 18 -- --
-- 456 8 “අසදිසදාව” නම් කාව්යග්රය, ඒ රජ තෙමෙම හෙළ දිව්
}
බසින කාව්ය භාෂාවට නගා ලියවීම
182 457 16 ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රජුගේ රාජ්ය ප්රාප්තිය ... ... 2341 18 -- --
-- -- 34 ඒ රජහුගේ පරතිර ප්රාපතිය ... ... ... 2359 -- -- --
මෙතෙකින් මහාවංශය පිළිබද අනුක්රමණිකාව හෙවත් සූචිපත්රය සමාපතයි.
* "සම්බුද්ධ පරිනිබබාණ ද්විසහස්ස සත දදුවෙ
නවුති සංවච්ඡරෙ පත්තෙ ලංකාදීපෙ මනොරමෙ ''
'' නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. "
ප්රථම පරිච්ඡේදය.
ශ්රී ශුද්ධ වංශාභිජාත (සකල ක්ලෙශයන් ප්රහීණ කිරීමෙන්) අතිශයින්
නිර්මල වූ සර්වඥයන් අභිවාදනය කොට අඩුනු වූ නොයෙන්
පරිච්ඡෙදයන්ගෙන් යුක්ත වූ මහාවංශය කියන්නෙමි. මේ වංශ
ය තෙම පුරාතනයන් විසින් කරන ලද්දේ නුමුත් කිසි තැනෙක්හි
ඉතා විස්තර කරන ලද්දේය, කිසි තැනෙක්හි ඉතා ලුහුඬු කරන
ලද්දේය, නොයෙක් පුනරුත් දොස්ද ඇති විය; එබඳු දෝෂයන්
ගෙන් තොර කරන ලද සුව සේ ග්රහණ ධාරණ කළ හැකි වූ ප්රසාද හා
සංවේග උපදවන්නා වූ පරම්පරායාත වූද ඒ මහාවංශය ප්රසාද ජනක
තන්හිද එමෙන් සංවෙග උපදවන තන්හිද ප්රසන්න චිත්ත හා භය
කම්පා උපදවමින් අසව් :-
අපගේ සර්වඥරාජොත්තම නැමති මහාවීර තෙමේ පෙර කාලයෙහි
දී සංකර නම් බුදුන් හමුව ලොකයා (බව) දුකින් මුදාලන පිණිස සම්බෝ
ධිය පිණිස ප්රාර්ථනා කළ සේක; ඉක්බිති ඒ (දීපංකර නම්) සම්බුදුන් හා
කොණ්ඩඤ්ඤ, මංගල, සුමන, රේවත, සොහිත, අනොමදයි, පදුම,
තාරද, පදුමුත්තර, සුමෙධ, සුජාත, පියදසයි, අත්ථදසයි,ධම්ම දසණි,
සිද්ධත්ථ, තිස්ස, ඵුස්ස, විපස්සී, සිඛි ; වෙස්සභූ, කකුසඬ, කොණාගමන,
කාශ්යප, යන සුවිසි බුදුවරයන් ආරාධනා කොට උන්වහන්සේලා විසින්
" මේ තෙමේ (අනාගතයෙහි) සියලු (සමතිංසත්) පැරුම්දම් පුරා උතුම් වූ
සම්යක් සම්බොධියට පැමිණ ගෞතම නම් බුදුව සත්වයන් (සංසාර)
දුඃඛයෙන් මුදන්නේය " යි සම්බොධිය පිණිස ප්රකාශ කරන ලද්දේය. ඒ
මහා මුනි තෙමේ වෛශාඛ පෞණිමි දිනයෙහි මගධරට උරුවෙල් දනව්
වෙහි බොධි මූලයෙහි දී උත්තම වූ සම්බෝධියට පැමිණි සේක.
මහාවංශය
ඒ සර්වඥවසී තෙමේ ඒ බෝධි සමීපයෙහි උතුම් වූ විමුක්ති සුඛය විඳිනේ
ඒ සුඛයාගේ මධුරතාව දක්වන්නේ එහි සත් සතියක් විසූ සේක. ඉක්
බිති බරණැසට වැඩ "ධර්ම චක්රය " පැවැත්වූ සේක; එහිම වවසන
සේක් සැට නමක් අරහත් ඵලයට පැමිණ වූ සේක; (බුදුහූ) ධර්මය දෙශනා
කරනු පිණිස ඒ භික්ෂූන් (දිශානු දිශාවන්හී) යවා (ඔවුනොවුන්, මිත්ර වූ
භද්දව ගර්භය නම් රජ කුමරුවන් තිස් දෙනෙකු (සොවාන් මාර්ග ඵල දීමෙන්)
හික්මවා, මිසදිටු ගත් උරුවෙලකාශ්යපාදී ජටිලයන් දහස හික්මවීම
පිණිස ඔවුගේ නුවණ මුහු කරවමින් හෙමන්ත කාලයෙහි උරුවෙල්
දනව්වෙහි වාසය කළ සේක. ශත්රැමර්දනය කරන ශීලී වූ සර්වඥයන්
වහන්සේ උරුවෙල කාශ්යප නම් ජටිලයාගේ මහා යාගය පැමිණි විට
තමන් නොඊමෙහි වූ ඔහුගේ අධ්යාශය දැන උතුරු කුරු දිවයිනෙන්
පිණ්ඩපාතය ගෙන අවුත් අනවතපත නම් විල අසලදී වළඳා, තමන්ව
හන්සේ සම්යක් සම්බෝධියට පැමිණි නව වන මස දුරුතු පුර පසළොස්
වක් දින සවස් වේලෙහි ලක්දිව ශුද්ධ කරනු සඳහා ලංකාද්වීපයට වැඩි
සේක.
මහියංගනාගමනය.
සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් ලක්දි තොමෝ නිර්මල බුද්ධ ශාසනය
පිහිටා බබලන තැනෙකැයිද යකුන්ගෙන් ගහන වූ එම ලක්දිවින් යක්ෂ
යෝ බැහැර කටයුත්තාහයිද දන්නා ලදී; ලක්දිව මධ්ය භාගයෙහි සිත්
පිනවන්නා වූ නදී තීරයෙහි* තුන් යොදුන් දිග එක් යොදුන් පුලුල් වූ
මහානාගවන නම් උයනෙහි යක්ෂයන්ගේ සමිති භූමියෙහි ලක්දිව් වැසි
යකුන්ගේ " මහා නිසාචර සමාගමය " දන්නා ලද්දේය. සර්වඥයන් ව
හන්සේ ඒ ස්ථානයට පැමිණ දැනට මහියංගන චෛත්ය රාජයා පිහිටි
තැන යක්ෂ සමාගම මධ්යයෙහි අහස්කුස වැඩ සිටි සේක්, ඒ යක්ෂයන්ට
බිය ඵලවන්නා වූ වර්ෂා වාතාන්ධකාරාදිය මැවු සේක; භයින් ත්රස්ත වූ යක්ෂ
යෝ තුමු නිර්භය වූ ජිනෙන්ද්රයන් වහන්සේගෙන් අභය ඉල්වූහු. අභයදායී වූ
සර්වඥයන් වහන්සේ භයින් පෙළුනා වූ ඒ යක්ෂයන්ට මෙසේ වදාළ සේක.
"එම්බා යක්ෂයෙනි, තොපගේ මේ සියලු භය හා දුක් පහ කරන්නෙමි,
තෙපි හැමදෙන සමගියෙන් මෙහි මට හිඳිනා තැනක් දෙන්නාහුද?
නිදුකාණෙනි! නුඹ වහන්සේට මේ සියලුම ලංකාද්වීපය දෙම්හ,
නුඹ වහන්සේ අපට අභය දුන මැනවැ " යි ඒ සියලු යක්ෂයෝම බුදුරජා
ණන් වහන්සේට සැලකළාහුය. ඉක්බිති තථාගතයන් වහන්සේ ඒ
යක්ෂයන්ගේ භිතිය ද ශීත ද අන්ධකාරයද පහ කොට ඒ දුන් භූමි
යෙහි පත්කඩ එළා වැඩහිඳ පත්කඩ ගිනිගෙන දිලිසෙන ස්වභා
වට පමුණුවා හාත්පස විශාල ලෙස පැතිරීයට අධිෂ්ඨාන කළ සේක.
ඝර්මයෙන් පිඩිතව බියපත් වූ යක්ෂයෝ (ලක්දිව මුහුදු) වෙරළාන්තයෙහි
හාත්පස සිටගත්හ; ඉක්බිති තථාගතයන් වහන්සේ (ඔවුන්ගේ වාසය
*මහවැලිගඟ සමීපයෙහි.
මහාවංශ ය
පිණිස) මනොහර වූ ගිරි දිවයින ළංකරවා යක්ෂයන් එහි වන් කල
සර්වඥයන් වහන්සේ ගිරි දිවයින තුබූ තැන්හිම පිහිට වූ සේක. සර්වඥයන්
වහන්සේ එම පත්කඩ හැකුලු වූ කල දෙවියෝ (සර්වඥයන් වහන්සේ කරා)
එලඹුනාහුය; ඒ සමාගමයෙහිදී තථාගතයන් වහන්සේ දෙවියන්ට දහම්
දෙසූ සේක; අනේක කෝටි සංඛ්යාත සත්වයන්ට සෝවාන් ඵල අවබෝ
ධ විය, තිසරණ සහිත පංචශීලයෙහි පිහිටියවුන්ගේ සංඛ්යාව ගණන
පථාතික්රාන්ත විය; '' සමත්කුළුපව් "වැසි මහා සුමන නම් දෙව් රජ
තෙමේ ද සෝවාන් ඵලයට පැමිණියේ පූජාර්භ වූ සර්වඥයන් වහන්සේ
කරා එළඹ පිදිය යුතු දෙයක් ඉල්විය; සත්වයන් කෙරෙහි හිත වූ නිල
වර්ණාන්විත සුපරිශුද්ධ කෙශවත් වූ සර්වඥයන් වහන්සේ ස්වකීය ශීර්ෂය
පරාමර්ශනය කොට කෙශ ධාතු මිටක් පමණ ගෙන ප්රදානය කළ සේක;
ඉක්බිත්තෙන් හෙතෙම එය රන් සුමුගයකින් පිළිගත්තේ, තථාගත
යන් වහන්සේ වැඩහුන් ස්ථානයෙහි කරන ලද උස ප්රමාණයෙන් සත්
රියන් වූ හාත්පස විසිඑක් රියන් සමාන වූ නන් වැදෑරුම් රුවන් රැසෙක්හි
බහා ඉදුනිල්මය වූ චෛත්යයක් කොට පූර්වොක්ත කෙශ ධාතුව එහි නිධා
නගත කොට එම දෙව් රජ තෙමේ නමස්කාර කෙළේය. බුදුන් පිරිනිවි
පසු ශාරිපුත්ර ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ ශිෂ්ය වූ මහත් සෘද්ධි සම්පන්න සරභූ
නම් ස්ථවිර තෙමේ සෘද්ධි බලයෙන් දර සෑයෙන් ගත් සර්වඥ ග්රි වාස්ථි ධාතුව
භික්ෂූන් විසින් පිරිවරන ලදුව මෙහි ලක්දිවට ගෙනවුත් මහියංගන චෛ
ත්යයෙහි නිධාන කොට මෙදොවර්ණ පාෂාණයකින් වස්වා උස ප්රමාණ
යෙන් දොළොස්රියන් වූ චෛත්යයක් කරවූයේය; ඉක්බිති දෙවානං පිය
තිස්ස (දෙවනපෑතිස් ) මහරජාණන් සොහොයුරු වූ චුලාභය නම් කුමාර
තෙම උසස් වූ අද්භූත වූ ඒ චෛත්යය වසා උස ප්රමාණයෙන් තිස් රියන්
චෛත්යයක් කරවූයේය. ඉන් මෑත භාගයෙහි ද්රවිඩයන් මර්දනය කිරීමෙන්
විජයග්රහණය කළා වූ දුටුගැමුණු මහරජ තෙමේ ඊට අසූරියන් උස
කඩුක චෛත්යයයක් කරවූයේය; මහියංගන චෛත්ය රාජයා පිහිටි පරිදි
මෙසේ දත යුතුය :- සව්නේ දත් ප්රඥාසම්පන්න වූ වීර පරාක්රමාන්විත ධර්ම
ශ්වර වූ තථාගතයන් වහන්සේ මේ සිරිලක් දිවයින මනුෂ්ය වාසයට සුදුසු
කොට උරුවෙල් දනව්ඩටම වැඩි සේක.
මහියංගනා ගමන කථා මෙතෙකින් නිමියේය.
නාග දිපාගමනය.
පස්මරුන් දිනූ මහාකාරුණික වූ ලොකාභිවෘද්ධියෙහි නිරත වූ ශාස්තෘ වූ
සර්වඥයන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණි පස්වෙනි හවුරුද්දෙහි ජේතවනා
රාමයෙහි වැඩවසන සේක්, මහෝදර නාගය එසේම ඩු ලොදරනාය යන
පිරිස් සහිත වූ මයිල් බෑනණු දෙදෙනාගේ මිණි පළඟ හේතුකොට
ගෙන හටගත් යුද්ධාරම්භය දැක, බක් මස අමාවක් පොහෝ දින පූර්වභාග
යෙහි පාත්ර සහ චීවරධාරීව නාගයන් කෙරෙහි අනුකම්පා පිණිස නාග
ද්වීපයට වැඩි සේක.
( මහෝදර, වුළොදර නාග රාජයන්ගේ යුද්ධාරම්භයට කරුණු කව
රේද යත්) :-
|
බුද්ධ සික්ඛා හෙවත් කුදු සික
|
Budhdha Sikka hewath Kudu Sika
|
Unknown
|
Non-Fiction; Religious
|
1898
|
1270 - 1293
| 0.9699
|
සටීකා
බුද්ද සික්ඛා
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස;
1) ආදිතො උපසම්පන් සික්ඛිතබ්බං සමාතිකං
බුද්දසික්ඛං පවක්ඛාමි වන්දිත්වා රතනත්තයං --
නමො
තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස;
නමො
තස්ස සකල ලොකවි මොහකස්ස මොහස්ස ධංසකස්ස
සුවුත්ත ධම්මස්ස;
නමො
තස්ස අනඝොත්තම දක්ඛිණෙය්යස්ස සංඝසස්ස;
1 තිලොකතිලකං වන්දෙ සද්ධම්මා මත නිමමිතං
සංසුනං කතසම්භිත්ති +පිනං ජනම නොරමාං -
2 සාරිපුත්තං මහාසාමිං නෙක සත්ථ විසාරදං
මහා ගුණං මහාපඤ්ඤං නමෙ මෙ සිරයා ගුරුං - *
3 බුද්දසික්ඛාය ටීකායා පුරාතන සමිරිතා
නතාය සක්කා සක්කච්චං අත්ථො සබ්බත්ථ ඤාතවේ -
4 තතො නෙක ගුණානං යො මංඤ්ජුසා රතනානව 1/2
සුමංගලසනාමෙන තෙන පඤ්ඤතා සතා
5 අජ්ඣෙසිතො යතින්දෙන සදාරඤ්ඤ නිවාසිනා
සවිනිච්ඡයමෙතිස්සා කරිස්සාමත්ථ වණ්ණනං -
+සංසුනුකත සහත්ති - කත්ථචි පොත්ථකෙ දිස්සති,
* ගරුං කත්ථචි
1/2 මඤජූසා රතනානංච, කත්ථ චි
සටීකා
1) එත්ථාහ කිමත්ථමාදිතො වායං ගාථා නික්ඛිත්තා - නනු යථා
ධිප්පෙතමෙව පකරණ මාරබ්භනීයං " ති වුච්චතෙ සප්පයොජනත්තා
සප්පයොජනං හිතං දස්සනතාය රතනත්තය පණාමාභිධෙය්යකර
ණප්පකාර පයොජනාභිධානසංදස්සනතො තානි ච පුන සප්පයො
ජනානි අනන්තරායෙන ගත්ථ * පරිසමාපනාදිප්පයොජනා නමහි
නිප්පාදනතො තථා හි සොතු නමත්තනො ච යථාධිප්පෙතත්ථනි
ප්පාදනං රතනත්තය පණාමය කරණප්පයොජනං විදිතාභිධෙය්යස්ස
ගන්ථස්ස | විඤඤ්ඤෑන මාදරනීයතා අභිධෙය්ය කථනප්පයොජනං සො
තුජනසමුස්සාහජනනං කරණප්පකාර + පයොජන කථනප්පයො
ජනං; වොහාරසුඛතා පන අභිධාන කථන පයොජනං; තත්ථ වන්දිත්වා
රතනත්තයං " ති ඉමිනා රතනත්තය පණාමො දස්සිතො; බුද්දසික්ඛං
" ති ඉමිනා බුද්ද භූතානං සික්ඛානං ඉධ පටිපාදෙතබ්බතා දීපනෙන
අභිධෙය්යං; අභිධෙය්යො ච නාම සමුදිතෙන සත්ථෙන වචනීය
ත්ථො,, ති; අභිධානංච ජන ඉමිනාව දස්සිතං තෙනං අත්ථානුගතසම
ඤ්ඤා පරිදී පනතො; සමාතිකං '' ති ඉමිනා කරණප්පකාරො; ඛුද්දසි
ක්ඛං " ති ඉමිනා ච තෙන බුද්දභූතානං සික්ඛානං ඉධ දස්සෙතබ්බ
භාවප්පකාසනතො; ආදිතො උපසම්පන්න සික්ඛිතබ්බං '' ති ඉමිනා
පයොජනං පන ඉමිනාව සාමත්ථියතො දස්සිත මෙව;තාසං සික්ඛිත
බ්බප්පකාසනෙන හි සික්ඛනෙ සති තම මූලිකාය දිට්ඨ ධම්මික සම්ප
රායි කත්ථ නිපඵත්තියා සංසිජ්ඣනතො; පකරණප්පයොජනානං සා
ධනසාධිය ලක්ඛණො සම්බන්ධො තු නිස්සය පරම්පරා දස්සි තොයෙ
වා " ති අයමෙත්ථ සමුදායත්ථො,
අයං පනෙත්ථාවය වත්ථො; රතනත්තයං වන්දිත්වා බුද්ද සික්ඛං ප
වක්ඛාමි,,ති; සඹන්ධො; රතිජනනට්ඨෙන රතනානි; බුද්ධ ධම්ම සංඝාන
මෙතං අධිවචනං; අථ වා චිත්තී කතාදිනා කාරණෙන රතනානි බු
ද්ධාදයොව රතනානි; තථා ච වුත්තං -*
චිත්තිකතං මහග්ඝද්ව අතුලං දුල්ලභ දස්සනං
අනොම සත්තපරිභොගං රතනං තෙන වුච්චතී' ති
තයො අවයවා අස්සා,, ති තයං; සමුදායාපෙක්ඛං එක වචනං; අ
වයව විනිමමුත්තස්ස පන සමුදායස්ස අභාවතො තීනි එව රතනානි
වුච්චන්ති; රතනානං තයං රතනත්තයං; වන්දිත්වා '' ති තීහි ද්වාරෙහි
නමස්සිත්වා'' තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ වන්දනා කායෙන වන්දති වචසා
* ගන්ධ - | ගන්ධස්ස කත්ථචි
+කරණපකාර කත්ථචි
* තථාවවුත්තං - කත්ථචි
බුද්ද සික්ඛා
වන්දති මනසා වන්දතී,, ති හි වුත්තං; තත්ථ විඤ්ඤත්තිං අනුප්පාදෙත්වා
කේවලං රතනත්තය ගුණානුස්සරණ වසෙන මනොද්වාරෙ බහුලප්ප
වත්තා කුසල චේතනා මනොද්වාර වන්දනා; තං තං විඤ්ඤත්තිං උප්පා
දෙත්වා පන පවත්නා කායව චීද්වාර වන්දනා; සික්ඛිතබ්බාති සිබා; අධිසී
ලඅධිචිත්ත අධිපඤ්ඤාවසෙන තිස්සො සික්ඛා; සික්ඛා; සික්ඛණඤ්චෙ
ත්ථ යථාක්කමං සීලාදි ධම්මානං සංවරණවසෙන එකාරම්මණෙ චිත්ත
චෙතසිකානං සමාධානවසෙන ආරම්මන ජානන ලක්ඛණ පටිවෙධම
ග්ග පාතුභාව පාපන වසෙන ආසෙවනං දට්ඨබ්බං අඤඤත්ථ බහුවිධා
සික්ඛා, ඉධ තු සංඛෙපනයත්තා අප්පකාදි අනෙකත්ථ සම්භවෙ පි බුද්ද
සද්දස්ස අප්පකත්ථො වෙත්ථ යුත්තතරො,, ති; බුද්දා අප්පකා සික්ඛා,, ති
බුද්දසික්ඛා; ඉධ පන බුද්දසික්ඛප්පකාසකො ගත්ථො | තබ්බොහාරූ
පචාරතො ඉත්ථිලිඟවසෙන * ඛුද්දසික්ඛා,,ති වුච්චති යථා වරුණ න
ගරං,,ති; තං ඛුද්දසික්ඛං පවක්ඛාමි,,ති කථෙස්සාමි ; කී දිසං "ති ආහ
ආදිතො උපසම්පන්න සික්ඛිතබ්බං,, ති ආදි ආදි සද්දොයමත්ථි අවයවව
චනො යථා සබ්බාසීනි සබ්බ නාමානි,, ති; අත්ථි අපාදානවචනො
යථා පබ්බතාදිනි ඛෙත්තානි,, ති; තත්ථාවයවවාචිකම්මසාධනො ආ
දියතිත්යාදී,, ති; ඉතාරො අපාදානසාධනො 'ආදියති එතස්මාත්යා
දී,, ති; තත්ථ යො අවයවවචනො තස්සෙදං ගහණං තස්මා උපස
ම්පන්නක්ඛණම්පි අන්තො කත්වා ආදි භූතා උපසම්පන්නක්ඛණතො
යෙව පට්ඨායා,,ති; එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො එවසද්දො පනෙ
ත්ථ සබ්බ වාක්යානමවධාරණ පදත්තා ලභති | තො පච්චයො අවධි
ම්හියෙව න ආධාරෙ; තත්ථ හි තොපච්චයෙ ආධාරෙ වත්තමානෙ ආදි
ම්හි යෙව මජ්ඣ අන්තානං අවයවභුතෙ උපසම්පන්න ක්ඛණෙයෙවා,,
ති අත්ථො භවෙය්ය තථා සති අවධාරණ * නිච්ඡයො නියමො,, තින
ත්ථන්තරත්තා ආදික්ඛණ නියමෙන මජ්ඣාදයො නිවත්තියෙය්යුං; අ
පාදාන වචනස්සා පි ගහණෙ අවධි භූතො උපසම්පන්න ක්ඛණො නි
වත්තියෙය්ය; පබ්බතාදීනි ඛෙත්තානී,,ති එත්ථ ආදි භූත පබ්බත පරි
ච්චාගෙන බෙත්ත ගහණං වියා,, ති දට්ඨබ්බං, ටීකායං පන ආධාර
ත්ථො,, ති වුන්තා සො යථාවත්ත දොසං නාගච්ඡති + සබ්බත්ථ ටීකා
යං., ති ච වුත්ත එත්ථෙව පුරාණ ටීකායං,, ති ගහෙතබ්බං; ආදිතො,,
ති ඉමිනා ඉදං දීපෙති අති දුල්ලභං ඛණ සමවායං ලභිත්වා ආලසිය
දොසෙන අප්පටිපජ්ජන්නෙහි ච අඤ්ඤාණ දොසෙන අඤ්ඤථා පටිප
| සික්ඛාප්පකාසකොගන්ධො කත්ථචි
*ඉත්ථිලිඟා දිවසෙන - කත්ථචි
| ලබ්භති * අවධාරණං -+නාසෙති කත්ථචි
සටීකා
2) පාරාජිකා ච චත්තාරො ගරුකා නව චීවරං
රජනානි ච පත්තෝ ච ථාලකා ච පවාරණා -
3) කාලිකා ච පටිග්ගාහො මංසෙසු ච අකප්පියං
නිස්සග්ගියානි පාචිත්ති සමණකප්පා ච භුමියො -
4) උපඣාචරියවත්තානි *වච්චපස්සාව ඨානිකං
ආපුච්ඡ කරණං නග්ගො නහාණකප්පො අවන්දියො -
5) චම්මං උපාහණා වෙව අනො ලොකිය මඤ්ජනි
අකප්පියානිසයනානි සමානාසනිකො පි ච -
6) අසංවාසිකො ච කම්මං මිච්ඡාජීවවිවජ්ජනා
වත්තං විකප්පනාචෙව නිස්සයො කායබන්ධනං -
7) පඨවී,ච පරික්ඛාරො භෙසජ්ජුග්ගහදුසනං
වස්සුපනායිකා චෙවා වෙභහියං පකිණ්ණකං -
8) දෙසනා ඡන්දදානාදි උපොසථපවාරණා 1/2
සංවරො සුද්ධි සන්තොසො චතුරාරක්ඛා 1/4 විපස්සනා,, ති -
1 පාරාජිකා ච වත්තාරො,,ති-
ජ්ජන්තෙහි ච අහුත්වා ආදිතො පට්ඨාය නිරන්තර මෙව තීසු සික්ඛා
සු සම්මා පටිපජ්ජනවසෙන ආදරො ජනෙතබ්බො,, ති
උපසම්පන්නෙන උපසම්පන්නාය ච සික්ඛිතබ්බං ආසෙවිතබ්බං, ති උ
පසම්පන්න සික්ඛිතබ්බං1/2 එකසෙස්නයෙන * උපසම්පන්නතා සාම
ඤේඤන වා උපසම්පන්නාය පි එත්ථෙවාවරොධා,,ති ද 3/4 උපසම්පන්නෙ
න සික්ඛිතබ්බං,, ති සමාසො නනු අධිසීලාද යාෙව සික්ඛිතබ්බා එවං ස
ති කථාප්පකරණඃ 1/4 සික්ඛිතබ්බත්ථෙන වුත්තං,, ති නායං දොසො; සි
ක්ඛාය සික්ඛිතබ්බත්ථෙ සති. තද්දීපක ගන්ථස්සා පි ආසෙවිතබ්බතා ආප්
ජ්ජතී,, ති; සුඛ ගහනත්ථං වත්තබ්බවිනිච්ඡයං සකලම්පි සංගහෙත්වා මා
තිකාය ඨපනතො සහමාතිකායා,,ති සමාතිකං තග්ගුණ සංවිඤ්ඤා
ණෙයං බහුබ්බෙහි; තස්ස බුද්දසික්ඛා සංඛාතස්ස අඤ්ඤපදත්ථස්ස යො ගු
ණො මාතිකාසංඛාතං විසෙසනං තස්ස ඉධ විඤ්ඤායමානත්තා; සුඛෙ
නෙව හි ගහණං සියා මාතිකානුසාරෙන තං තං විනිච්ඡයං ඔලොකෙ
න්තානං සංඝයාපගමතො;-
2,3,4,5,6,7,8) ඉදානි සමාජිකං,, ති වුත්තත්තා මාතිකාපදානි තාව
* උපජ්ඣාචෙර චිත්තානි - කත්ථචි පොත්ථ කෙ
| වච්චප්පස්සාව- කත්ථචි - නහාණ කප්පො - කත්ථචි
1/2 උපොසථප්පවාරණා - කත්ථ - 1/4 චතුරක්ඛා - කත්ථචි
1/2සික්ඛිතබ්බං,,ති - * නයෙ - 3/4 විරොධො,, ති - කත්ථචිපොත්ථෙකෙ
1/4කථම්පකරණං -- කළුවි
බුද්ද සික්ඛා
9) මග්ගන්තයෙ අනික්ඛිත්තසික්ඛෝ සන්ථත සන්ථතෙ
අල්ලොකාසෙ නිමිත්තං සං තිලමත්තම්පි සත්ථතං -
10) අසන්ථතමුපාදිණ්ණං පවෙසන්තො චුතොථ වා
පවෙසනට්ඨි තුඬාර පවිට්ඨකෝණසාද කො -
උද්දිසිතුං පාරාජිකා ච චත්තාරො,,ති ආදි ආර ං—එත්ථාහ තීසු සි
ක්ඛාසු අධිසීලසික්ඛාව කස්මා පඨමං වුත්තා; ති සබ්බසික්ඛාන මූල
භූතත්තා " සීලෙ පතිඨාය නරොසපඤ්ඤො; චිත්තං පඤඤච භාවයං,,
ති හි වුත්තං තත්රාපි මහා සාවජ්ජත්තා මුලච්ඡෙජ්ජවසෙන පවත්තන
තො සබ්බපඨමං ජානිතබ්බා,,ති පාරාජිකාව පට්ඨමංවුත්තා,, ති වෙදි
තබ්බං, මාතිකාපදානං පන අත්ථො තස්ස තස්ස මාතිකාපදස්ස නි
ද්දෙසවසෙනෙව විඤ්ඤායති,, ති න ඉධ විසුං දස්සයිස්සාම; අවිඤ්ඤාය
මානම්පන තත්ථ තත්ථෙව පකාසයිස්සාම-
ඉදානි උද්දිට්ඨපදානුක්කමෙන නිද්දෙසං ආරබ්භන්තො පාරාජි
කා ච චත්තාරො,, ති පඨමං මාතිකාපදං උඩරි; එචමුපරිපි;-ඉදානි
පාරාජිකායො උද්දිසිත්වා උද්දිට්ඨ පදානුක්ක මෙන නිද්දෙසං ආරබ්භ
න්තො ගරුකා නවා '' තිදුතියං පදං උඬරි '' ති ආදිනා යථා යොගං ව
ත්තබ්බං - තත්ථ සික්ඛාපදං අතික්කමෙත්වා ආපත්ති ආපන්නා පුග්ගලා
තාය පරාජයන්තී,,ති පරාජියා; තෙයෙව පාරාජිකා උපසග්ගස්ස වුද්ධිං
කත්වා යකාරස්ස කකාර කරණෙන තෙ පන ගණන පරිච්ඡෙදවසෙ
න චත්තාරො,,ති අත්ථො -
9–10) ඉදානි තෙ දස්සෙතුං මග්ගත්තයෙ,, ති ආදි ආරද්ධං; එවමු
පරිපි යථායොගං යොජෙතබ්බං;-
නත්ථ මග්ගත්තයෙ,, ති එත්ථ මග්ගා ච නාම තිංස මග්ගා මනුස්සා
මනුස්සතිරච්ඡානගතවසෙන හි තිස්සො ඉත්ථියො; තන්ථ තිරච්ඡාන
ගතාය අයං පරිච්ඡෙදො;-
අපදානං අභිමච්ඡා දිපදානච කුක කුටී
චතුප්පදානං මජ්ජාරී වත්ථුපාරාජිකස්සීමා,, ති -
තාසං වච්චපස්සාවමුඛමග්ගවසෙන තයො තයො කත්වා නව
මග්ගා තථා උභතොබ්යජනකානං පුරිසානං පන වච්ච මුඛ මග්ගවසෙ
නද්වෙ ද්වෙ කත්වා ඡ; තථා පකානං,,ති තිංස; තෙස තයෙ කී
දිසෙ,, ති ආහ සන්ථතසන්ථතෙ,,ති; සන්ථතෙ අසත්ථතෙ,, ති පදංච්ඡෙ
දො; න සත්ථතං අසත්ථතං තස්මිං අසන්ථතෙ නකාරො එත්ථ අබ්රාහ්ම
ණො,, ති ආදිසු විය පයිරුදා සෙතං කිරියායුත්තස්ස තාදිසස්ස අ
ඤ්ඤස්ස වත්ථුනො විධානෙන සත්ථතස්ස වත්ථුනො පයිරුදාසනං ප
රිච්චජනං පයිරුදාසො,, ති න පසජ්ජපටිසෙධෙ සන්ථතං පස
|
මොග්ගලලායනව්යාකරණං
|
Moggalalayanawyakaranan
|
මොග්ගල්ලාන හිමි
|
Non-Fiction; Language
|
1890
|
1070 - 1232
| 0.9051
|
නානා පාඨා
පිඪෙ. පන්තියං. මුදදිතපත්ථකෙ. ලිඛිතපොත්ථකෙසු.
2 13 ගරු ගරු
" 14 ඉයුවණණා කඬලා ඉසුවණ්ණජ්ඣලා
3 10 චො දෙසෝ ටා දෙසො
" 21 මයං මයං ච
" 33 තන්තු නන්තු
4 6 සාව යාව
" 33 පච්චා සත්ත පච්චා සත්යා
5 8 යාචකෙ ආගතෙ යාචකෙ ආහතෙ
6 13 අජ්ඣත්තං බොජ්ඣත්තං
" 30 රුක්ඛං රුක්ඛං වසති රුක්ඛං සීවති
7 12 යාවබොධං යාවාබොධං
8 27 පරිසමත්ත්ය පරිසමත්ය
" 28 ක්රියායච්චන්ත ක්රියායාච්චන්ත
9 30 ධි ආදීහි යුත්තතො ධි ආදියුත්තතො
10 17 සත්තම්යාධිකො සත්තම්යාධිකෙ
11 3 ජළත්තා ජළත්තාය
" 20 නාලං දාරභරණය නාලං දාරාභරණය
13 35 (සම්පජානමුසාවාදෙ පාචිත්තියං)
15 10 එවරූපිං එවරූපා
16 31 රත්යාදිහි රත්යාදිහි
19 30 කිච්චානි කිච්චානු
34 3 ආයතිගවං ආයතියවං
35 23 අසමත්ථත්ථෙහිපි අසමත්ථෙ හිපි
36 2 භූසනාදරානාදරෙස්වලං සාසා භුස නාදරා නාදරෙ ස්වලංසායා
42 26 ලතුපිතාදින මාරං ලතුපිතාදී
" 35 දාතුභත්තාරො දාතුභාතරො
43 33 අනත්තටා දෙසා අත්තධාදෙසා
47 3 පච්චයෙහි ධෙය්යෙ පච්චයෙහි ධෙයෙ
50 31 සස්සොවක් සස්සොක්
51 6 දස්සොවක් දස්සොක්
61 20 යමලක්ඛණික සලක්ඛණිකං
63 13 බාධකො බධකො
71 35 මානස්ස වී පරස්ස ච මං මානස්ස ළිං සරස්ස ච මං
89 14 පරස්සෙය්යස්ස පරස්සෙය්යස්ස
විරුද්ධ විරුද්ධ පාඨා.
පිට්ඨෙ. පන්තියා. විරුද්ධො. අවිරුධො.
1 19 ඒ ඕ එඔ
3 29 සයංච සංච
10 2 පතිපරිහි පතිපරීහී
14 25 සීඝ තමො සීස තමො.
" 26 සීස තමා. සීඝතමා.
" 27 පඨමත්ථ පඨමාර්ථ
22 2 ඛ්යෙහි අසංඛ්යෙහි
" 3 සංඛ්යෙහි සඛ්යෙහි
" 26 රාජුභි රාජුහු රාජුභිරාජු රාජෙහි රාජෙහි
" 30 නාහිනිමි නාම්හනිමි
25 11 දළළ්හ ධම්මා; අම ළහ ධම්මා අස්ම
28 28 කිං කි
32 14 ගාමො තුම්හෙ අම්හෙ ගාමො තුම්හෙ
" 33 මොග්ගල්ලායන මොග්ගල්ලානෙ
35 19 ආපන්න ජීවිකො ආපන්නජිවිකො;
39 21 යක්ඛා දිථිනී ච යක්ඛා දින්විනීච
40 27 නදි නදී
48 21 මාසසුතියං මාසසුතියා
56 12 ගාවෙ ගාවො
63 14 තුංස්මා ලොපො ච වීච්ඡාසං තෙ, තුංස්මා ලොපො චිච්ඡායං තෙ
64 35 අපරොක්ඛෙසුති අපරොක්ඛෙසු මානන්තත්යාදි
67 30 සාදී සදී
70 29 වර්තමාන තෙ ථ වත්තමානත්ථෙ
71 2 ඛජසානමෙකස්සරො ද්වෙ ඛජසා නමෙකස්සරොදී ද්වෙ
73 12 හොතියකාරෙ හොතයකාරෙ
81 8 අනාගතත්තා වගම්යතෙ අනාගතත්තා වගම්ය තෙව (1)
82 6 සංවෙසනාචාපි,* සංවෙසනාචාපි,
" 7 අඩඑරත්තං වා අඩඪ රත්තං වා *
86 8 අගඤ්ඡි, අගච්ඡා අගඤඡා, අගච්ඡා
1.අනාගත තත්මවගම තෙව.
මොග්ගලායනව්යාකරණං.
පඨමො කණෙත්වා.
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
සිද්ධ මිද්ධ ගුණං සාධු නමස්සිත්වා තථාගතං,
සධම්ම සංඝං භාසිස්සං මාගධං සද්ද ලක්ඛණං.
අආදයො තීතාළීස වණ්ණ. 1.
අකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා තෙචත්තාළීසක්ඛරා වණ්ණ නාම හොන්තී;
අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඒ ඔ ඕ ක ඛ ග ඝ ඛ ච ඡ ජ ඣඤ ට ඨ ඩ ඪ ණ ත ථ ද ධ
න ප ඵ බ භ ම ය ර ල ව ස හ ළ අං; තෙන ක්වත්ථො " එඔන මවණ්ණෙ " ති
තාළිසාති වචනං කත්ථචි වණ්ණ ලොපං ඤාපෙති; තෙන - පටිසංඛායොනි
සොති - ආදි සිද්ධං.
දසාදො සරා. 2.
තත්ථාදීමහි දස වණ්ණ සරා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො " සරො ලො
පො සරෙ' ච්චාදි,
ද්වෙද්වෙ සවණ්ණා. 3.
තෙසු ද්වෙද්වෙ සරා සවණ්ණා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො "
වණ්ණ පරෙන සවණ්ණෙපි".
පුබ්බො රස්සා, 4.
තෙසු ද්වීසු යොයො පුබ්බො සොසො රස්ස ස ඤ්ඤො හොති; තෙසු ඒ ඕ
සංයොගතො පුබ්බාව දිස්සන්ති; තෙන ක්වත්ථො "
රස්සො වෙ'' ච්චාදී.
මොග්ගල්ලායන ව්යාකරණෙ -
පරො දීඝො. 5.
තෙස්වෙව චීස්ර යොයො පරො සොසො දිස්වඤෙඤ හොති;තෙ
ත්ථා '' යොලොපතිසූ දීඝො'' වචාදී.
කාදයො බ්යංජනා, 6.
කකාරාදයො වණ්ණ නිග්ගහීත පරියන්තා බ්යංජන සඤ්ඤා හොන්ති; තෙ
න ස්වත්ථො බ්යංජනෙ දීඝරස්සා" දිවාදි
පව පංචකා විහ්ව. 7.
කාදයො පංචකා පංච වග්ගා නාම හොන්ති; තෙන ත්වත්ථො ''වග්ග වග්ග
න්තො'' ච්චාදි.
බින්දු නිග්ගහීතං. 8.
ස්වායං වණ්ණො බින්දුමත්තො සො නිග්ගහීත සඤ්ඤා හොති න ක්ව
ත්ථො "නිග්ගහීතමි '' ච්චාදි ගරු සඤ්ඤා කරණං අන්වත්ථ සඤ්ඤ
ඉයුවණ්ණ ඣලා නාමස්සන්තෙ. 9.
නාමං පාටිපදිකං තස්ස අන්තෙ වත්තමානා ඉවණු වණ්ණ ඬලසඤ්ඤා
හොන්ති යථාක්කමං, තෙන ක්වත්ථො ' ලා වෙ ' වාදි.
පින්දිය, 10
ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වර්තමානා ඉවණු වණ්ණා පස
ඤ්ඤා හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ' " යෙ ප සිවණ්ණස්ස " ඉච්චාදි,
ඝා. 11.
ඉන්දියං වන්නා මානස්ස නාමස්සත වත්තමානො ආකාරො ඝසඤ්ඤො
හොති; තෙන ස්වත්ථො " සබ්රහ්මාදිතෙ ච්චාදි.
ගොස්යාල පනෙ. 12.
ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො හොති; තෙන ඣත්ථො " ගෙ වෙ '' ච්චාදි.
විධි බ්බිසෙසනන්තස්ස, 1.
යං විසෙසනං තද තස්ස විධිඤාතබ්බො " අතො යොනං ටාටෙ " නරා
නරෙ.
සත්තමියං පුබ්බස්ස 2.
සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව කාරියං ඤාතබ්බං " සරො ලොපො සරෙ "
වෙලග්ගං, තමහන්තිධ කස්මා න හොති? සරෙතොපසි ලෙසිකාධාරො
තත්ථෙතාව වුච්චතෙ පුබ්බස්සෙව හොති න පරිස්සාති.
පංචමියං පරිස්ස, 3
පංචමීනිද්දෙසෙ පරස්ස කාරියං ඤාතබ්බං "අතො යොනං ටාටෙ " නරා
නරෙ; ඉධ න හොති ජන්තුයො අනනතා; ඉධ කස්මා න
අනන්තරෙ කතත්ථතාය න ව්යවහිතස්ස කාරියං
හොති? ඔසධ්යා
පඨමො ක ණය.
ආදිස්ස. 4.
"පරස්ස සිස්සමානං කාරියමාදිවණ්ණස්ස ඤා තබ්බං, "ර සංඛ්යාතො මා "
තෙරස.
ඡඪියන්තස්ස. 5.
ඡභීනි දද්දිට්ඨස්ස යං තදන්තස්ස * විඤය්යං; රාජස්සී නාමම්හි " රාජිනා.
ධනුබන්ධො. 6.
ං කාරො නුබන්ධො යස්ස සො කස්ස හොති " ගොස්සාවබ් " ගවාස්සං.
ටනු බන්ධානෙක වණ්ණ සබ්බස්ස. 7.
ටකාරොනුබන්ධො යස්ස සොනෙකක්ඛරො වාදෙසො සබ්බස්ස හොති;
''ඉමස්සාතිත්ථියං ටෙ '' එසු '' නාම්හනිමි " අනෙන.
ඤකානු බන්ධාන්තා. 8.
ඡඨිනිදදිට්ඨස්ස ඤානුබන්ධකානුබත්වා ආද්යහා හොන්ති; "බ්රෑතො තිසස්සි
ඤ් '' බ්රවීති, '' භුස්ස වුක් '' බහුව.
මනුබන්ධො සරා නමන්තා පරො, 9.
මකාරොනබන්ධො යස්ස සො සරා නමන්තා සරා පරො හොති; "මච රුධාදී
නා '' රුජ්ඣති.
විප්පටිසෙධෙ. 10.
ද්වින්නං සාවකාසානමෙකත්ථප්ප ග පරො හොති, යථා - වින්නං තී
ණ්ණං වා පුරිසානං සහප්පත්තියං පරො; සො ච ගච්ඡති ත්වං ච ගච්ඡසි,
තුම්හෙ ගච්ඡථ; සො ච ගච්ඡති ත්වං ච ගච්ඡසි අහං ච ගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම.
සංකතොනවය වොනු බන්ධො. 11.
යො නවය භූතො සද්ධෙකතො සොනු බන්ධොති ඤාතබ්බො; " ලතුපිතාදි
නමා සිහි" කත්තා, සංඝො තොති කිං ? පකතියාදි සමුදායස්සානුබන්ධතා
හොතූති, අනවයවොහි සමුදායො සමුදායරූපන්තායෙව; අනවයවග්ගහ
ණා කි? අනෙත ජනෙන; ඉමිනාව ලොපස්සාචගතත්තා නානුබන්ධ ලොපාය
වචන මාරද්ධං.
වණ්ණ පරෙන සවණෙණෙපි. 12.
වණ්ණ සද්දො පරො යස්මා තෙන සවණ්ණොපි ගයති සයංච රුපං;
''යුවණ්ණානමෙම ලුත්තා " වාතෙරිතා, සමොනා.
හතු වන්තුමත්වා වතුනවන්තු සම්බන්ධී. 13.
වනත්වාදිසන්ධීයෙව නතු ගබ්භති; " නන්ත නතුනං න්තො යොම්හි පඨ
මෙ" ගුණවන්තා; වනත්වාදී සම්බනන්ධීති කිං ? ජනන්තු තන්තු.
* ජඨිනිද්දිට්ඨස්ස යං කාරියං තදන්තස්ස වණ්ණ ස්ස.
+සබ්බෙතග්ගහණං.
මොග්ගල්ලායන ව්යාකරණෙ -
සරො ලොපො සරෙ. 1.
සරෙ සරො ලොපනීයො හොති; තත්රිමෙ, සද්ධින්ද්රියං, නොහෙතං, භික්ඛු
නොවාදො, සමෙතායස්මා, අභිභායතනං, පුත්තාමත්ථි, අසතත්ථ,
පරො ක්වචී. 2.
සරම්හා පරො සරො ඣවී ලොපනියො හොතී; සොපි, සාව, යතො දකං,
තතොව; ක්වවීති කිං? සන්ද්රියං, අයමධිකාරො ආපරිච්ඡෙදාවසානා තෙන
නානිප්පසංගො.
නද්වෙවා. 3.
පුබ්බපරසරා වෙපි වා ක්වන ලුප්යන්තෙ; ලතා ඉව ලතෙව ලතාව.
යුවණ්ණාන මෙම ලුත්තා. 4.
ලුත්තා සරා පරෙසං ඉවණණුව ණානං - එම හොන්ති වා යථාක්තමං;
තස්සෙදං, වාතෙරිතං, නොපෙති, වාමොරු, අවඤේඤ, වොදකං; කථං
පච්චොරස්මිංති? යොග විභාග, වාත්වෙව - තස්සිදං; ලුත්තෙති කිං? ලතා ඉව.
යවා සරෙ. 5.
සරෙ පරෙ ඉවණණ්ණවණ්ණානං යකාරවකාරා හොන්ති වා යථාකමං
ව්යාකතො, * ඉච්චස්ස, අජජ්ඣි නමුත්තො, ස්වාගතං,
ත්වෙව - ඉතිස්ස; ඣ චිත්වෙව - යානීධ, සූපඨිතං.
එබනං. 6.
එබනං යවා හොන්ති වා සරෙ යථාක්කමං; ත්යජ්ජ තෙජ්ජ, ස්වාහං සොහං,
ඣ චි ත්වෙව - පුත්තාමත්ථි, අසන්තත්ථ.
ගොස්සාවඞ්. 7.
සරෙ ගොස්ස අවබ් හොති, භවාස්සං, ථරිව තථරිවෙති - නිපාතාව; භුසාමි
වෙතිඉවසද්දො එවත්ථො.
ව්යංජනෙ දීඝරස්සා. 8.
රස්සදීඝානං ඣචි දීඝරස්සා හොන්ති ව්යංජනෙ; තත්රායං, මුනිචරෙ, සම්ම
දෙව, මාලභාරී.
සරම්හා ද්වේ. 9.
සරහා පරස්ස ව්යංජනස්ස ස්වව ද්වෙ රූපා හොන්ති, පග්ගහො; සර,
ති - කිං? තංඛණං.
චතුත්ථි දුතියෙස්වෙසං තතිය පඨමා. 10.
චතුත්ථ දුතියෙසු පරෙස්සොසං චතුත්ථි දුතියානං තබ්බග්ගෙ තතිය පඨමා
හොන්ති පච්චාසත්යා; නිගෙඝොසො, අක්ඛන්ති, බොජ්ඣංගා, සෙතච්ඡත්තං,
දඩ්ඩො,නිට්ඨානං, මහඬනො, යසත්ථෙරො, අපඵුටං, අබ භූග්ගතො, එසවිති .
කිං? ථෙරො; එසන්ති - කිං? පනෙථා.
* ව්යාකාසි.බුසාමි වෙති.
|
සන්න සහිත අභිසම්බෝධි අලංකාරය
|
Sanna sahitha Abhisambodhi Alankaraya
|
වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ හිමි
|
Non-Fiction; Religious
|
1897
|
1698 - 1778
| 0.9989
|
සන්න සහිත
අභිසම්බොධි අලංකාරය.
නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
1 බුද්ධං සුද්ධ ගුණා කරං දසබලං දෙවාතිදෙවං ජිනං
ධම්මං තෙන සුදෙසිතං භවනුදං දුක්ඛාපහං නිම්මලං
සංඝඤ්චාපි නිරංගණං මුනිසුතං වන්දාමහං මුද්ධනා
බුද්ධො ධම්ම ගණො තථාගතවරා පාලෙන්තු තෙ මං සදා
1 සුද්ධගුණකරං, (භගවත් අර්හත් සම්යක් සම්බුද්ධතාදි ) පිරිසිදු
ගුණයට උත්පත්ති ස්ථාන වූ දසබලං, දශබලධාරී වූ; දෙවාතිදෙ
වං, දෙවාති දෙව වූ; ජිනං, පස්මරුන් දිනුවා වූ; බුද්ධඤ්ච, (පරොප
දෙශරහිත කාලත්රය වර්තී වූ සර්ව ධර්මයන් සර්වාකාරයෙන් දත්තා
වූ) සර්වඥයන් වහන්සේද; තෙනසුදෙසිතං, ඒ සර්වඥයන් වහන්
සේ විසින් මනා කොට දෙසන ලද්දා වූ; භවනුදං, භවොත්පත්තිය
නසන්නා වූ; දුක්ඛා පහං, (එහෙයින්ම) ජාත්යාදී සියළු දුක් දුරු
කරන්නා වූ, නිම්මලං, (රාගාදි මලාපගමයෙන්) නිර්මල වූ; ධම්මං,
සපර්යාප්තිකනවලොකොත්තර සද්ධර්මයද, මුනිසුතං, සර්වඥ පුත්ර
වූ; නිරංගණං, ක්ලේශාංගණ රහිත වූ; සංඝඤ්චාපි, අෂ්ටාර්යය
පුද්ගල මහ සංඝයා ද; අහං, (රත්නත්රයදා සොපගත වූ) මම; මු
ද්ධනා, උත්තමාංගය කරණ කොටගෙන, වන්දාමි,) භක්ති ප්රෙ
මයෙන්) වඳිමි.
බුද්ධො ධම්ම ගණො, බුද්ධධර්ම සංඝයන, තෙතථාගතවරා, ඒ
තථාගතවරයෝ; මං, (සර්වොපද්රව නිවාරණය පිණිස නමස්කාර
කොට සිටිනා වූ) මා; සදා, (යුගසංවත්සර මාසාර්ධ මාසරත්තින්දිව
පූර්වාණ්හ අපරාන්හාදි) සර්වකාලයෙහිම; පාලෙන්තු,) ආයුරා රො
ග්යාදි සකලාභිවෘද්ධි වර්ධනය කොට දීමෙන්) රක්ෂා කර වදාරණ
සේත්වා.
2 නත්වා වත්ථුත්තයං එවං සුලද්ධා අභයම්පි ච
යථා වජිරාලයං පත්තො රතනත්තය පාලිතො
කරිස්සං අභිසම්බොධි අලංකාරං මනොරමං.
3 සහස්ස කප්පානසතඤ්ච උත්තරෙ
අසංඛ සංඛ්යාන චතුං නමයක
නිරුත්තරෙ උත්තමජම්බුදීපකෙ
පුරං අහූ යං අමරාභිධානකං.
4 තහිං දයා සීතල මානසො ච යො
ගුණුත්තමො පඤ්ඤවරංගණාලයො
අසෙස වෙදණ්ණවපාරතීරගො
විසාරදො සිප්ප විසෙසඤතකො.
2 එවං, මේ යථොක්ත ක්රමයෙන්, වත්ථුත්තයං, බුද්ධාදි වස්තුන්
ය; නත්වා, වැඳ; අභයම්පි ච, (සර්වොපද්රව නිවාරණ වශයෙන්) අභ
යද; සුලද්ධො, මනාකොට ලද්දා වූ; යථාචජිරාලයං පත්තො, විදුරු
ගෙයකට වන්නාක්හු යම්සේද (එමෙන්) රතනත්තිය පාලිතො.
බුද්ධාදි රත්නත්රය විසින් රක්ෂා කරණු ලබන්නා වූ මම,මනොරමං,
මනෝරම්ය වූ; අභිසම්බොධි අලංකාරං, අභිසම්බොධි අලංකාර
නම් ප්රකරණයක්; කරිස්සං, (සංක්ෂෙපයෙන්) කෙරෙම්;
හෙවත් කථනය කෙරෙම්;
3 සහස්ස කප්පානං, සහශ්ර ප්රමිත කල්පයන් සම්බන්ධ වූ; සත
ංඤ්ච උත්තරෙ, සියයක් ද උතුරු කොට ඇති; අසංඛසංඛ්යානං,
අසංඛ්ය ප්රමිත සංඛ්යාවන් සම්බන්ධි වූ, චතුන්නං මත්ථකෙ, සත
රක්හුගේ මතුයෙහි හෙවත් සාරා සංඛ්ය කල්ප ලක්ෂයකින් මත්
තෙහි; නිරුත්තරෙ, නිරුත්තර වූ උත්තමජම්බුදීපකෙ, උතුම් වූ
ජම්බුද්වීපයෙහි; අමරාභිධානකං, අමරපුර යයි යන නම් ඇති; යං
පුරං අහු, යම් නුවරෙක් වීද.
4 තහිං, ඒ පුරයෙහි; යො, යම් (අප මහා බෝසතානෝ) කෙ
ණෙක්; ද, කරුණාවෙන්, සීතල මානසො, සිහිල් වූ චිත්ත
සන්තාන ඇති, ගුණුත්තමො, උතුම් වූ ගුණ ඇති; පඤ්ඤවරංග
ණ, උතුම් වූ ප්රඥා නමැති අංගණාවට; ආලයො, ගෘහයක් බඳු වූ;
අසෙස වෙදණ්ණව, සියළු වෙද නමැති සාගරයෙහි; පාරතිරගො,
පරතෙරට පැමිණියා වූ; විසාරදො, විසාරද වූ; සිප්ප, (සියළු)
ශිල්පයන්, විසෙසඤ්ඤතකො, විශෙෂයෙන් දත්තා වූ;
5 අනංගරූපො වර විප්ප අත්වයො
අහූ සුමෙධො ඉති පණ්ඩිතො සුධී
මහද්ධනොමාතු පිතුන්න මච්චයෙ
සරෙ ඨිතො සො සකමෙව බුද්ධියා.
6 භවෙ ච භොගෙ ව සකඤ්ච ජීවිතෙ
විලොකයිත්වාන අසාරභාවකං
පදානතො වත්ථු ගහෙත්ව සාරකං
රුදං මුඛං ඤාතිගණම්පහාය තං.
7 අනන්ත සචාර මිගින්දකාදිනං
නිකූජිතං පක්ඛිමයුර කාදිනං
සුමණ්ඩිතං චන්දන කානනාදිනං
නිසෙවිතං තාපස පුංගවාදිනං.
5. අනංගරූ පො, මකරජසන්ති භවුරූ ඇති; වර විප්පඅන්ධ
යො, උතුබ්රාහ්මණ වංශ ඇති; සුධී, නුවණැත්තා වූ, සුමෙධො
ඉති පණ්ඩිතො අහු, සුමෙධ පණ්ඩිතය යන නමින් ප්රසිද්ධව උපන්
සේක්ද; (එසේ ඉපිද) මහද්ධනො, මහඬන ඇතිව; මාතු පිතු
නං අච්චයෙ, මව්පිය දෙදෙනාගේ ඇවෑමෙහි; ඝරෙඨිතො,
ගිහිගෙයි සිටියා වූ; සො, ඒ සුමේධ පණ්ඩිත තෙම; සකමෙව
බුද්ධියා, (තමන්ගේ ) ස්ව බුද්ධියෙන්ම;
6. භවෙච, භවයෙහිද ; භොගෙච, භොගයෙහිද; සකඤ්ච
ජීවිතෙ, ස්වකීය ජීවිතයෙහි ද, අසාරභාවකං, නිස්සාරභාවය,
විලොකයිත්වාන, විශෙෂයෙන් බලා; පදානතො, දන් දීමෙන්;
වත්ථුසාරකං, වස්තුසාරය; ගහෙත්වා, ග්රහණ කොට; රුදම්මුඛං,
හඬ නමුහුණු ඇති, තංඤාති ගණංපහාය, ඒ ඤාති සමූහයා හැර,
7. මිගින්දකාදිනං, මෘගෙන්ද්ර සංඛ්යාත සිංහරාජාදීන්ගේ; අන්
න්ත සචාරං, අපමණ වූ සංචාර ඇති; පක්ඛිමයුර කාදීනං, මයු
රකාදී පක්ෂීන්ගේ, නිකූජිතං, පවත්වන හඬ ඇති, චන්දනකා
නාදිනං, චන්දනකානනාදීන්ගේ, සුමණ්ඩිතං, මනා සැරසීම් ඇ
තාපස පුංගවාදීනං, තාප සපුංගවාදීන්ගේ; නිසෙවිතං, සේ
වනය ඇති;
8. හිමාචලන්තං සමුපෙච්ච උත්තමං
පහාය වෙසං අඛිලං ඝරාරහං
ඉසින පබ්බජ්ජ වසා තදා හිතු
ගවෙසමානො අමතං සුපබ්බජි.
9. එවඤ්ච සො පබ්බජිතො සමානො
කත්තබ්බ කිච්චේව භිවාය මානො
සහෙවභිඤ්ඤාවරඣණ ලාභී
වසා වසී තෙන සුඛෙන තස්මිං.
10 ලෝකත්තයෙ මොහතමප්පබන්ධං
හන්ත්වා ධරන්තං වරධම්මදීපං
දීපංකරං ලොකගුරුං මහන්තං
සමූපගන්ත්වාන ජිනං මහෙසිං.
8. තං උත්තමං හිමාචලං, ඒ උතුම් හිමවත් පර්වතය කරා,සමු
පෙච්ච, එළඹ; ඝරාරහං; ගෘහජනයන්ට සුදුසු වූ; අඛිලංවෙසං,
සියළු වේසය; පහාය, හැර, තදා හිතු, එසමයෙහි වනාහි, ඉසීන
පබ්බජ්ජවසා, ඍෂීන්ගේ ප්රවෘජ්ජා වශයෙන්; අමතං ගවෙසමා
නො, අමෘත සංඛ්යාත නිර්වාණය ගවෙසණය කරණ මහසත්
තෙම; සුපබ්බජි, මනාව පැවිදි වූ සේකි.
9. එවං, මෙසේ, පබ්බජිතො සමානො ච, පැවිදි වූ සේකුත්
කත්තබ්බ කිච්චෙව, ක්රත්තව්ය වූ කෘත්යයෙහිම; අභිවායමානො,
වෙසෙසින් උත්සාහ කරන සේක්; සහෙවභිඤ්ඤා, අභිඤ්ඤාහා
සමග; වරඣානලාභී, උතුම් ධ්යාන ලාභි වූ; සොවසී, ඒ වසී ප්රාප්ත
තෙම, තෙන සුඛෙන, ඒ ධ්යාන සුවයෙන්; තස්මිං, ඒ හිමාලවන
යෙහි, වසං, වසන සේක්;
10.ලොකත්තයෙ, භුවනත්රයෙහි; මොහතමප්පබන්ධං, මො
හාන්ධකාර ප්රබන්ධය; හන්ත්වා ධරන්තං, න සාදරන්නා වූ, වරධ
ම්ම දිපං, උතුම් වූ ධර්ම ප්රදීප ඇති; ලොක ගුරුං, ලොවැදුරු වූ; මහ
නං, (වෛපුල්ය පූජා සඤ්චයෙන්) මහත් වූ; ජිනං, පස්මරුන්
දිනුවා වූ; මහෙසිං, මහෙෂී වූ; දීපංකරං, දිවකුරු බුදුන් කරා; සමූ
පගන්ත්වාන, මොනවට එළඹ;
11 දිස්වා තං ලොකනාථං සුරනර මහිතං බුද්ධ රංසිජ්ජලන්තං
පූජෙත්වා අත්තභාවං දසබල මුනිනො ජිවිතංචාපි තෙන
සිද්ධත්ථොයං ජිනින්දො භවති ඉති තදා ව්යාකතො ධම්මරඤ්ඤා
තං සුත්වා බොධිසත්තො පරහිත නිරතො පීතියා පුණ්ණකායො.
12 යෙ බෝධිපාචන කරා ඉධ බුද්ධ ධම්මා
කාලත්තයේ මුනිවරෙහිපි සෙවමානා
දානාදිනා දසවිධා සමතිංසකා ච
තෙ බුද්ධ ධම්ම නිඛිලෙ සමධිට්ඨහිත්වා.
13 කොණ්ඩඤ්ඤම්පි ච නායකං දසබලං කාලඤ්ඤකං මංගලං
ලොකග්ගා සුමනහයං ථිර ගුණං
මොක්ඛාකරං රෙවතං
රූපග්ගම්පි ච සොභිතං චරඅනොමා දස්සී දීඝගුලිං
ධම්මග්ගං පදුමං ජිනං අමතද පූජාරහං නාරදං;
11 ලොකනාථං, ලොකනාථ වූ; සුරනරමහිතං, දෙවිමිනිසුන්
විසින් පුදනු ලබන්නා වූ; බුද්ධ රංසිජ්ජලන්තං, බුද්ධ රශ්මින් දිලි
හෙන්නා වූ; තං දිස්වා ඒ සර්වඥයන් දැක, දසබල මුනිනො, දශබ
ලධාරී වූ ඒ බුදුන්ට; අත්තභාවං, ආත්ම භාවයද, ජීවිතද්වාපි, ජීවි
තයද; පූජෙත්වා, පුද; තෙන ධම්ම රඤ්ඤා, ඒ ධම්ම රාජයා විසින්;
අයං, මේ තෙම; සිද්ධත්ථො ජිනින්දො භවති ඉති, සිද්ධාර්ථ නන්ජිනෙ
න්ද්රයෙක් වන්නේ යයි; තදා, එ සමයෙහි; ව්යාකතො, විවරණ දෙ
නු ලබන්නා වූ; පරහිත නිරතො, පරවැඩෙහි ඇළුනා වූ; බොධි
සත්තො, මහ බෝසත් තෙම; තංසුත්වා, ඒ වචනය අසා, පීතියා
පුණ්ණකායො, ප්රීතියෙන් පරිපූර්ණ ශරීර ඇත්තේ.
12. ඉධ, මේ ලොකයෙහි, බොධි පාචන කරා, බොධිය මුහු කර
වන්නා වූ; යෙ බුද්ධ ධම්මා, යම් බුද්ධ ධම්ම කෙණෙක්; කාලන්තයෙ
මුනිවරෙහිපි, කාලත්රයෙහි මුනිවරයන් විසිනුදු, සෙවමානා,
සෙවුනා ලබන්නාහුද; දානාදිනා, දානාදීන් විසින් දසවිධා, දශ
විධ වූවාහුද, සමතිංසකාච, (දශපාරිමිය දශ උපපාරමීය දශ පරම
ර්ථපාරමිය යන ප්රභේද හෙයින්) සමතිසක් වූවාහු ද, තෙබුද්ධ ධ
ම්ම නිඛිලෙ, ඒ සියළු බුද්ධ ධර්මයන්ම; සමධිට්ඨහිත්වා, මනාව අධි
ෂ්ටාන කොටගෙණ.
13 දසබලං, දශබලධාරී වූ; කොඬඤ්ඤම්පිචනායකං, කොඬ
ඤ්ඤ නම් බුදුන් ද; කාලඤ්ඤකං, කාලඤ්ඤ නම් වූ; මංගලං ලො
කග්ගං, මංගල නම් ලොකාග්රද; ථිර ගුණං, ස්ථිර වූ ගුණ ඇති,
සුමනව්හයං; සුමන නම් බුදුන්ද; මොක්ඛාකරං, මොක්ෂා කර වූ;
රෙවතං, රෙවත නම් බුදුන් ද; රූපග්ගං, රූපාග්ර වූ; සොභිතම්පිච
සොභිත නම් බුදුන් ද; වර, උතුම් වූ; අනෝමදස්සී දිඝංගුලිං,
අනොම දර්ශ දිර්ඝාඟුලීහුද; ධම්මග්ගං, ධර්මාග්ර වූ; පදුමං ජිනං, පදු
මනම් බුදුන් ද; අමත දං, අමෘත දායක වූ නාරදං පූජාරහං, නා
රද නම් පූජාර්හද,
|
ඔකඳපොල සන්නය හෙවත් බාලාවතාර ලියන සන්න
|
Okandapala Sannaya hewath Balawathara Liyana Sanna
|
දොන් අන්ද්රිස් සිල්වා
|
Non-Fiction; Language
|
1888
|
1760 - 1778
| 0.9884
|
නමො තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
බුධං තිධාභිවන්දිත්වා බුද්ධ බුජවිලොචනං
බාලාවතාරං භාසිස්සං බාලානං බුද්ධවුද්ධියා.
යන මේ ග්රතථ ප්රමුඛ බාලාවතාර නම් වූ ප්රකරණයාගේ " ලොක
ග්ගො, බුද්ධො '' යනාදි පද සිද්ධික්රමය බුද්ධශාසනාභිවෘධි වර්ධනයෙහි තත්
පර ශ්රද්ධා බුද්ධි සම්පන්නාශෙෂ ශාස්ත්රාභිලාසි කල්යාණ ජනයාට නිරායාස
යෙන් දැනගන්නා පිණිස ස්වදේශ දේශාන්තර ප්රසිද්ධ ශීලාචාර ගුණ ශ
නංග සංගත ඡන්දස් නිඝණ්ඩු ව්යාකරණ ධර්ම විනයාද්යර්ථයන් මනා
කොට දත්තා වූ වැලිවිට පිණ්ඩපාතික පරණංකරාභටය ප්රතීත සංඝ
රාජස්ථානාන්තර ප්රාප්තය නිශ්වරයන් වහන්සේගේ ශිෂ්ය වූ ඔකොඳපොල
ආරාමවාසී වූ ධර්ම ජොතිනම් භික්ෂු කෙඅනෙකුන් විසින් සන්ධිකප්ප රූපසි
ආදියෙහි පදසිද්ධි ක්රමයද විමසා බලා ශබ්ද ශාස්ත්රානුකූල කොට මෙම
ව්යාඛ්යානය කිරීමට ප්රාරම්භ කළෝ.
එහි " බුද්ධං තිධාභිවන්දිත්වා " යනාදීන් කියේ නම් සුපුෂ්පිතාති මනො
හර නීලොත්පල පත්ර ප්රතිභාගාභිසුන්දර පංච වර්ණ ප්රසාදාතිමනොඥ
නයනද්වනෙවා පශොභිත අතීතායති එතරහිකාලාඛ්ය ප්රභේද කාලත්රය
ප්රවෘත්ත අශෙෂාර්ථයන් නිරවශෙෂ කොට කරනල මධ්යගතාතිසුන්දර
සුපරිශුද්ධ ජොති රංගමාණික්යාකාරයෙන් අවිපරිත කොට ස්වයම්භුඥාන
යෙන් නිශ්චය කොට දත්තා වූ ද්වාත්රිංශත්වර මහාපුරුෂ ලක්ෂණශිත්ය
නු ව්යංජන ඛ්යාම ප්රභා මණ්ඩල මණචිත කෙතුමාලාලංකාර සශොහන
අසදෘශාතුල්ය අනන්ය සාධාරණෙත්තම ශෙසශ්රී භාරධාරික වූ සර්වඥ
රාජොත්තමයානුන් වහන්සේගේ ෂොඩශොත්තර විත ප්රමාණ අසාධාර
ණෙත්තම මංගල්ය ලක්ෂණ ග්රීසාර විරාජිත ප්රමාණතික්රාන්ත රාජාධිරාජ
ප්රශස්ත සමස්ත ජන මස්ත කාලකෘත කිරීට කොටි මාණික්ය ස්වරූප වූ
ශ්රී පාද යුගමය ලොහාචාර කුලභයාදි විරහිත වූ කාවී සිමුනි සංඛ්යාත
ද්වාරත්රයොපපුරිත භක්තිප්රෙම පූර්වාංගම උත්තමාංගයෙන් සක්ෂා වැඳ
අශෙෂ බුද්ධ වචනයන් විශෙෂයෙන් අවිදිත වූ අව්යක්තා දක්ෂ බාලජනය
න්ගේ ඥානාහි වෘද්ධිය පිණිස බාලාවතාර නම් ප්රකරණයක් කරන්නා වූ
පූර්වාවයත්තමයානන් වහන්සේ
උක්තාත්යුක්තාදි ෂඩ්විංශත් ඡන්දසාන්තරයෙන් තුන්දහස් අටසිය සත
ළිස් අඟුල් ප්රමාණ වූ පෘථිවි ප්රදේශයෙක්හි සර්වගුරු පාදයෙන් පටන් සර්ව
ලඝු පාදය දක්වා ප්රස්තාර කටයුතු වූ සර්ව ගුරු වෘත්ත එකක් හා එකක් ලඝු
වෘත්ත අටක් හා දෙකක්ලඝු වෘත්ත විසි අටක් හා තුණක් ලඝු වෘන්න සප
ණසක්ද සතරක් ලඝු වෘත්ත සැත්තෑවක් හා පසක් ලඝු වෘත්ත සපණ
සක්ද සයක් ලඝු වෘත්ති විසි අටක් හා සතක් ලඝු වෘත්ත අටක්ද සර්ව
ලඝු වෘත්ත එකක් ඇතුළුව ෂට්පණා සොත්තර විශත ප්රමාණ වෘත්ත
චින්තා කර්තව්ය වූ අනුෂ්ටුබ් නම් ඡන්දසෙහි එකවිංශත් ත්රයානු පංචෛකා
ශීති චතු ස්ථානොත්පන්න පදසතර එයින් ගෙණ පථ්යාවක්ත්ර නම් වෘත්ත
යට නගා බාහිරාභ්යන්තරොදින සර්වෝපද්රවතාක් පදමපත්රප්රාප්ත උදක
බිවාකාරයෙන් අලගතව නිදුක්ඛ නිර්ව්යාධි භාවාදී සර්ව කල්යාණ ධර්ම
ප්රාතුර්භූත වීමෙන් කාය චිත්ත ප්රීති ප්රමොද්යය ජනනය කරණු කැමතිව
ඉෂ්ට දෙවතා නමස්කාර සඳහා මෙම " බුද්ධං තිභිවන්දිත්වා '' යනාදී
ගාථාව රචනා කළෝල.
''අක්ඛරාපාදයො එක චත්තාලීසං " යන සූත්රයෙන් '' අ ආ ඉ ඊ
උඌ එම කබ ගඝ ඞ චඡ ජඣ ඤ ටඨ ඪ ණ තථ දධ න පූළු
බහමය ර ල ව ස හ ළ අං" යන මේ එක්සාලිසක් පමණ වු අක්ෂර
යන්ට අක්ෂරයෝ යයි කියා සංඥා කළනියාය.
''තත්ථො දන්තා සරා අට්ඨ " යන සූත්රයෙන් ඒ සතළිස් එකක් පමණ වූ
අක්ෂරයන්ගේ පළමු කොටම කී "ආආ ඉර් උඌ එඔ '' යන මේ අක්ෂ
රයන් අට දෙනාට ස්වරාක්ෂරයෝ යයි සංඥා කළ නියාය.
"ලහුමත්තා තයො රස්සා" යන සූත්රයෙන් ඒ ස්වරයන් අටදෙනාගෙන්
අ ඉඋ යන අකුරු තුණට හ්රස්වාක්ෂරයෝ යයි සංඥා කළ නියාය.
''අඤ්ඤෙ දීඝා '” යන සූත්රයෙන් ඒ ස්වරයන් අට දෙන අතුරෙන් හ්රස්ව
අකුරුතුණ හැර ඉතිරිව තුබූ '' ආ ඊ ඌ එ ඹ’ යන මේ අක්ෂරයන් පස්
දෙනාට දීර්ඝ ස්වරයෝ යයි සංඥා කළ බවය.
මෙහි එකාර ඔකාර දෙදෙන ' ' ඵත්ථ සෙය්යො ඔට්ඨො සොත්ථි " යනා
දී තැන්හි මෙන් සමහර තෙනෙක්හි හුස්වයන් මෙන් යුහුව කිවද මෙම
උදාහරණයෙන්ම දීර්ඝ බව හැඟේ.
''සෙසා බ්යංජනා " යන සූත්රයෙන් යථොක්ත වූ ස්වරයන් අට දෙනා
හැර " කබ ගඝ ඞ චඡ ජඣ ඤ ටඨ ඩඪණ තථ දධ න පථ බස
මයර ලව සහ ළ අං" යන මේ අක්ෂරයන් තෙතිස් දෙනාට බ්යංජ
නාක්ෂරයෝ යයි සංඥා කළ බවය.
''වග්ගා පංච පංචසො මන්තා" යන සූත්රයෙන් ඒ බ්යංජන අක්ෂර
යන් තෙතිදෙනාගෙන් " කඛ ගඝන්ධ චජ ජඣ ඤ වඨ ඩඪණ තථ
දධන පඵ බහ ම" යන මේ පසක් බැගින් වර්ග පසක් වූ අක්ෂරයන්
පස්විසි දෙනාට වර්ගාක්ෂරයෝ යයි සංඥා කළ බවය.
මෙම වර්ගාක්ෂරයන්ගෙන් ප්රථම ද්විතීය වූ '' කඛ චිඡ ටට්ඨ තථ පත්ව,
යන දසාක්ෂරයෝද සකාරයද යන මේ අක්ෂරයෝ එකොළොස්දෙන අ
ඝාෂාක්ෂරයෝල.
''ළන්තාඤ්ඤඝොසා '' යන්නෙන් එම වර්ගාක්ෂරයන්ගේම පළමුව
න දෙවන අක්ෂරයන් හැර ඉතිරිව තුබූ '' ගහඬ ජඣ ඤ ඩ ණ ධ
න බහමයරලව හ ළ යන අක්ෂරයෝ එ විසි දෙනාට ඝො
ෂාක්ෂරයෝයයි සංඥා කළ බවය.
'' අං ඉති නිග්ගහීතං " යන සූත්රයෙන් කෙළවර ' අං, කිරි බින්දුවට
" නිග්ගහීත " යයි සංඥා කළ බවයි.
''කඛ ගම්ඩ අහ" යන මේ අක්ෂරයෝ සත් දෙන කණ්ඨයෙන්
උපදිත්ල,
"චර ජජ්ඣ ය " යන මේ අක්ෂරයෝ සත්දෙන තල්ලෙන් උප
දිල.
''පථ බහම උ" යන මේ අක්ෂරයෝ සදෙන ඔන්ධයෙන් උපදිත්ල.
" ටඨ ඬඪ ණ ර ළ" යන මේ අක්ෂරයෝ සත්දෙන මුදුනෙන් උපදි
ත්ල.
''තථ දධ නල ඝ" යන මේ අක්ෂරයෝ සත්දෙන දන්තයෙන් උප
දිල.
ඒකාරය තෙම කණ්ඨයෙන් හා තල්ලෙන් උපදිල.
ඔකාරය තෙම කණ්ඨයෙන් හා ඔෂ්ඨයෙන් උපදිල.
වකාරය තෙම දන්තයෙන් හා ඔන්ධයෙන් උපදිල.
සංඥා කාණ්ඩයයි.
" ලොකග්ගො " කියා සංහිතා කාර්යයක් කළමනා තන්හි '' ලොක
කියා වේ -අග්ගො කියාවේ - '' ලොක අග්ගො" යන තන්හි '' පුබ්බව
ධොඨිත මස්සරං සරෙන වියොජයෙ '' යන පරිභාෂා සූත්රයෙන් ස්වරයා
කෙරෙන් ව්යංජන පහවෙයි - පහවන්නෙහිදු කකාරස්ථ අකාරයා කෙ
රෙන් කකාර පභ වේ - කකාර හල් වේ. ස්වරයා පර කල්හි පුර්ව ස්වර
යා හට '' සුරා සරෙ ලොපං " යන සුත්රයෙන් ලොප් වේ - යට සිටි ස්වර
රහිත වූ ව්යංජන තෙම " නයෙ පරං යුත්තෙ "යන පරිභාෂා සූත්රයෙන්
පරාක්ෂරයා කරා පැමිණේ - "ලොක අග්ගො '' කියා පද බිඳ තුබූ තන්හි
සංහිතා කාර්යයව ' ලොකග්ගො '' යනුවේ.
මේ සූත්රයෙහි '' සරා සරෙ ලොපං" කියා ඖජශ්ලෙසිකාධාර සප්ත
මියෙන් දැක්වූ හෙයින් වර්ණ ව්යවධාන කාල ව්යවධානයක් යම් සන්ධි
යෙක පෙණේ නම් එබඳු තන්හි සංහිතාකාර්යය නොවේ.
එහි වර්ණ ව්යවධාන නම් "අක්කොච්ඡිමං අවධි මං '' යනාදී ගාථාවෙ
හි '' මං අවධි මං අජිනි '' යන තන්හි ස්වරයන් පරවුවද මකාරස්ථ අකාර
ලොප් කොට පරාක්ෂරයාකරා පමුණුවා ' ' මවධි මජිනි " කියා පද සිද්ධ කිරීම
මා යන නිග්ගහිතයා විසින් බාධිත හෙයින් මේ වර්ණ ව්යවධාන නම.
කාල ව්යවධානය නම් '' පමාදමනුයුඦ න්ති 2 යනාදී ගාථාවෙහි '' බා
ලා දුම්මෙධීනො ජනා අප්පමාදංච මෙධාවී" යන තන්හිද " කමාචානන්ද
අනිච සඤ්ඤා" යන තන්හිද '' ජනා" කියාද " ආනන්ද " කියාද මදක
ලක් නැවතී සිට "අප්පමාදද්ව" කියාද " අනිචචසඤ්ඤා" කියාද පසුව
කියන හෙයින් " ජනප්පමාදං " කියා ද ආනන්දනිච්චසඤ්ඤා " කියාද .
සංහිතාකාරිය කිරීම නොහැකි බව කාලව්යවධානු නම.
සෙසු සංහිතාකාර්යයෙහිදු මෙසේමැයි.
"පනමෙ පනිමෙ කියා සංහිතාකාරියක් කළමනා තන්හි, පන
කියාවේ - ඉමෙ කියාවේ - පනී කියාවේ - ඉමේ කියාවේ 'පන ඉමෙ
පන ඉමෙ ” යන තන්හි '' පුබ්බධොඨි තමස්සරං සරෙන වියොජයෙ,,
යන පරිභාෂා සූත්රයෙන් ස්වරයා කෙරෙන් ව්යංජන පහවේ - පහවන්
නෙහිදු නකාර ස්ථ අකාරයා කෙරෙන් නකාර පභවේ - නකාරහල් වේ-
අසමාන වර්ණයා කෙරෙන් පරස්වරයා හට '' වා පරො අසරූපා” යන
සූත්රයෙන් විකල්පයන් ලොප් වේ- තුබූ පක්ෂයෙහි පරස්වරයා හට
'' වා පරො අසරූපා '' යන සුත්රයෙන් ලොපැමි කල්හි එහිම
අනුවෘත්ත ශබ්ද ග්රහණයෙන් ප්රතිෂේධව 'සරා සරෙලොපා" යන
සුත්රයෙන් පූර්ව ස්වරයා හට ලොප් වේ - යට සිටි ස්වර රහිත වූ ව්යනජ තෙම
" නයෙ පරං යුත්තෙ " යන පරිභාෂා සූත්රයෙන් පරාක්ෂරයාකරා පැමිණි
"පන ඉමෙ පන ඉමෙ '' කියා පද ද තුබූ තන්හි සංහිකාව
" පනමේ පනිමෙ " යනු වේ.
මතු කියන සියලුව සංහිතා කාරියෙහිදු යෙදෙන යෙදෙන පරිද්දෙ
න් මෙසේම වාක්යයොදා ගත යුතු - මේ " පනමෙ පනිමෙ '' යන එක්
පක්ෂයෙක්හි පුර්ව ස්වරය හට ලොප් කෙළේ නම් අසමාන වර්ණයා *
රෙන් වුවත් පරස්වරයා හට කිසි තැනෙක්හි ලොප් නොවන බව හහවන
පිණිසයි.
"බන්ධුස්සෙව නොපෙති '' කියා සංහිතාකාරියක් - කළමනා තන්ති
'' බන්ධුස්ස කියාවේ - ඉව කියාවේ - න කියාවේ - උපෙති කියාවේ-
" බන්ධුස්ස ඉවන උපෙති " යන තන්හි '' පුබ්බ - පෙ -ස්වරයා පරකල්හි
පූර්ව ස්වරය හට '' සරා සරෙ ලොපං" යන සූත්රයෙන් ලොප් වේ - පූර්ව ස්වර
ය හට ලොප් කළ කල්හි පරස්වරය හට '' ඣචාසවණ්ණං ලුත්තෙ '' යන සු
ත්රයෙන් අසවර්ණ බධවේ-වන්නෙහිදු ස්ථානාසන්න හෙයින් ඉකාර උ
කාරයන්ට එකාර මකාර දෙදෙන යථා ක්රමයෙන් ආදෙශවෙත් - යට සිටි
ස්වර රහිත වූ ව්යංජන තෙම " නයෙ පරං යුත්තෙ '' යන පරිභාෂා සූත්ර
යෙන් පරාක්ෂරයා කරා පැමිණ " බන්ධුස්ස ඉව න උපෙති " කියා පද බිද
තුබූ තන්හි සංගීතා කාර්යව '' බන්ධුස්සෙව නොපෙති " යනු වේ.
''තත්රායං යානීධ බහුපකාරං සංධ තථුපමං " කියා සංගීතාකාර්යය
යක් කළමනා තන්හි තත්ර කියාවේ - අයං කියාවේ-යානි කියා වේ - ඉධ
කියාවේ - බහු කියාවේ - උපකාරං කියාවේ - සද්ධා කියා වේ - ඉධ කියා වේ-
තථා කියාවේ - උපමං කියාවේ - '' තත්ර අයං යානි ඉධ බහු උපකාරං සිද්ධා
ඉධ තථා උපමං '' යන තන්හි '' පුබ්බ - පෙ - ස්වරයා පරකල්හි පූර්ව ස්වර
යහට '' සරා සරෙ ලොපං " යන සූත්රයෙන් ලොටේ - පූර්ව ස්වරය හට
ලොප් කළ කල්හි පර ස්වරයහට " දීඝං " යන සූත්රයෙන් සමහර තැනෙක
දීර්ඝ වේ - යට සිටි - පෙ-පැමිණ " තත්රායං යානීධ බහුපකාරං සද්ධීධ තථුප
මං " යනුවේ.
''කිංසූධ '' කියා සංහිතා කාරියක් කළමනා තන්හි කිංසු කියාවේ-
ඉධ කියාවේ - " කිංසු ඉධ '' යන තන්හි '' පුබ්බ - පෙ- අසමාන වර්ණයා
කෙරෙන් පරස්වරය හට '' වාපරො අස රූපා' යන සූත්රයෙන් ලොවේ.
පරස්වරය හට ලොප් කළ කල්හි පූර්ව ස්වරය හට ''පුබ්බොව '' යන සූත්ර
යෙන් දීර්ඝ වේ - යට සිටි - පෙ - පැමිණ '' කිංසුධ '' යනු වේ.
''ත්යජ්ජ ත්යානං" කියා සංහිතා කාරියක් කළමනා තන්හි තෙ කියාවේ
අජ්ජ කියාවේ - තෙ කියාවේ - අහං කියාටේ '' තෙ අජ්ජ තෙ අහං'' යන ත
න්හි '' පුබ්බ පෙ-ස්වරයා පරකල්හි පදානන්ත වූ එකාරය හට '' යමෙ
දන්තස්ස දෙසො '' යන සුත්රයෙන් යකාර දෙශවේ ''' පච්චසාද නිට්ඨා නි
පාතතා සිජ්ඣන්ති" යන සූත්රයෙන් යකාර තකාරයෙහි බද්ධ වේ - පූර්ව ස්ව
රය හට ලොකළ කල්හි පරස්වරය හට '' දීඝං " යන සූත්රයෙන් එක් පක්ෂ
යෙක්හි දීර්ඝ වේ - යට සිටි පෙ - පැමිණ "ත්යජ්ජ තහහං " යනු වේ.
" නෙත්ථ " කියා සංහිතාකාරියක් කළමනා තන්හි නෙ කියාවේ - එත්ථ
කියාවේ - " නෙ එත්ථ' යනකන්හි පදාන්ත වූ ඒකාරය හට ''යමේ
ඥන්තස්සාදෙසො '' යන සූත්රයෙන් යකාරා දෙශපත්තෙහි මෙම සූත්රයේ
හි අනු වෘත්ත ත්වවිග්රහණයෙන් ප්රතිෂෙධ වේ. පූර්ව ස්වර ලොවේ පරා
ක්ෂරයා කරා පැමිණ " නෙත්ථ " කියාම වේ.
"ස්වස්ස අත්වෙති " කියා සංහිතා කාරියක් කළමනා තන්හි සො කියා
වේ අස්ස කියාවේ - අනු කියාවේ - එති කියාවේ - '' සො අස්ස අනු එති "
යන තන්හි " පුබ්බ - පෙ - ස්වරයාපර කල්හි පදාන්ත වූ ඔකාර උකාරයන්ට
'' වමොදු දන්තානං" යන සූත්රයෙන් වකාර දෙශවේ '' පච්චයා දනිට්ඨානි
පාතනා සිජජ්ඣන්ති " යන සුත්රයෙන් ඒකාරසකාරයෙහි වකාරනකාර
යෙහි බද්ධ වේ. පූර්ව ස්වරය හට " සරා සරෙ ලොපං " යන සූත්රයෙන් ලො
චේ - යට සිටි - පෙ - පැමිණ " ස්වස්ස අන්වෙති'' යනු වේ.
" තයො අස්සු සමෙතු ආයස්මා' යන තන්හි ස්වරයා පර කල්හි පදා
න්ත වූ ඔකාර උකාරයන්ට '' වමොදු දන්තානං ” යන සූත්රයෙන් වකාරා
දෙශපත්තෙහි මෙම සූත්රයෙහි අනුවෘත්ත ක්ව විග්රහණයෙන් ප්රතිෂෙධ වේ.
පූර්ව ස්වර ලොවේ පරාක්ෂරයා කරා පැමිණ " තයස්සු සමෙතායස්මා ''
යනුවේ.
මෙයින් මතු සියලු සංහිතා කාරියෙහිම පූර්ව ස්වර ලොප් කරන්ට කී තැන
''සරා සරෙලොපං " යන සූත්රයෙන්ද - පරස්වර ලොප් කරන්ට කී තැන
'' වාපරො අසරූපා" යන සුත්රයෙන් ද ලොකට යුතුය - පරාක්ෂරයාකරා
පමුණුවන්ට කී තැන '' නයේ පරා යුත්තෙ " යන සුත්රයෙන් පරාක්ෂරයා
කරා පැමිණ විය යුතුයි.
''ඉදාහං '' කියා සංහිතා කාරියක් කළ මනා තන්හි ඉධ කියාවේ - දහා
කියාවේ - '' ඉධ අහං '' යන තන්හි ස්වරයා පර කල්හි ධකාරය හට ' දොධ
ස්සව '' යන සූත්රයෙන් සමහර තැනෙක්හි දකාරයෙක් ආදෙශවේ දකා
රස්ථ අකාරයා කෙරෙන් දකාර පහවේ දකාරහල්ගේ ස්වරයාපර කල්හි
පුර්ව ස්වර සහට '' සරා සරෙ ලොපං '' යන සුත්රයෙන් ලොප් වේ - පූර්ව ස්වර
යහට ලොප් කළ කල්හි පරස්වරය හට" දීඝං " යන සූත්රයෙන් දීර්ඝවේ ප
රාක්ෂරයා කරා පැමිණ " ඉදාහං " යනු වේ.
''ඉධ එව '' යන තන්හි ස්වරයාපර කල්හි ධකාරය හට ' දොධස්සව
යන සූත්රයෙන් දකාරාදෙශ පත්තෙහි මෙම සූත්රයෙහි අනුවෘත්තඣග්රහ
ණයෙන් ප්රතිෂේධව පූර්ව ස්වර ලොවේ පරාක්ෂරයා කරා පැමිණ "?
ධෙව " කියාම වේ.
''ඉධ භික්ඛවෙ '' යන තන්හි බ්ය ජනයා පරකල්හි ධකාරය හට
'' දොධස්සච '' යන සූත්රයෙහි චග්රහණයෙන් දකාරා දෙශව' ''ඉදභික්ඛ
වෙ'' යනු වේ - එසේම " ෂුගදො " යන තන්හි දකාරය හට තකාරදෙශ
ව '' සුගතො " කියාද - ''දුක්ඛිතං " යන තන්හි ත කාරයාටට කාරව
" දුක්කවං " කියාද " ගන්තබ්බො '' යන තන්හි තකාරයාට ධකාරව
'' ගන්ධ බ්බො " කියාද - '' අත්තජො " සන තැන තකාරයට ත්රකාරව
" අත්රජො '' කියාද - " කුලපගො" යන තැන ගකාරයාට කකාරව " කුලු
පකො '' කියාද - මහාසාරො " යන තැන රකාරයාට ළකාරව " මහා
සාළො '' කියාද - '' ගවයො '' යන තන්හි යකාරයාට ජකාරව ; ' ගව
ජො " කියාද - " කුච්චතො '' යන තන්හි වකාරද්වයට බකාරවයක්ව " කු
බ්බතො '' කියාද - '' සයො '' යන තැන යකාරයාට කකාරට " සකො "
කියාද - " " නිජං පුත්තං " යන තැන ජකාරයාට යකාරව නියංපු
ත්තං " කියාද - " නියතො '' යන තැන තකාරයාට කකාරව " නිය
කො " කියාද - " භතා " යනතැන තකාරද්වයට වකාරවයක්ව " භ
ච්චො '' කියාද - " නිප්පත්ති " යන තැන පකාරයාව ඒකාරව '' නිප්ඵ
ත්ති " කියාද - යනාදි මේ ආදෙශයෝ " දො ධස්සව " යන සූත්රයෙහි චග්ර
හණයෙන්ම වෙත්-
''පච්චන්තං වුන්ත්යස්ස '' කියා සංහිතාකාරියක් කළමනා තන්හි, පති
කියාවේ - අන්තං කියාවේ- වුත්ති කියාවේ - අස්ස කියාවේ - '' පති අන්තං
වුත්ති අස්ස '' යන තන්හි, '' පුබ්බං - පෙ - ස්වරයා පරකල්හි ඉසා සහට
''ඉවණ්ණෙ යන්නවා '' යන සුත්රයෙන් කිසි තැනෙක්හි යකාරාදේශ
වේ, " පච්චයාද නිට්ඨාදී " සුත්රයෙන් යකාරතකාරයෙහි බද්ධ වේ, කර
ණ ලද සකාරාදෙශ ඇති තිශබ්දය හට ''සබ්බොච්චන්ති '' යන සූත්රයෙන්
|
කුදුසික
|
Kudusika
|
Unknown
|
Non-Fiction; Poetry
|
1894
|
1270 - 1293
| 0.9988
|
සන්න සහිත කුදුසික
නමො තස්ස භගවතො අරහතො
සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
1 ආදිතො උපසම්පන්න සික්ඛිතබ්බං සමාතිකං,
ඛුද්දසික්ඛං පවක්ඛාමි වන්දිත්වා රතනත්තයං.
1 රතනත්තයං, (බුද්ධාදී) රත්නත්රය; වන්දිත්වා, (කාය වාග්මනොද්වා
රයෙන් සකස් කොට) වැඳ; ආදිතො, ආදියෙහි පටන්, උපසම්ප
න්න, උපසපනුන් විසින්, සික්ඛිතබ්බං, (ග්රහණ ධාරණ ප්රතිපත්ති
ඈ වශයෙන්) හික්මිය යුතු වූ, (නිරන්තරයෙන් පරිහරණය කටයුතු
වූ) සමාතිකං, මාතෘ කාපද සහිත වූ; ඛුද්දසික්ඛං, (සංක්ෂෙප මධුර
බහු විධ ශික්ෂාවන් ප්රකාශ කරණ හෙයින්) කුදුසික නම් වු ප්රකරණ
යක්; පවක්ඛාමි, ආදරයෙන් කියම්, නොහොත් අනෙක ප්රකාර
යෙන් හදාරම්
("පාරාජිකා ච චත්තාරො " යනාදි උදෙස් පදම විස්තරයට ජනි
කාවන බැවින් විස්තරය ප්රව කරණ බැවින් මාතිකා නම් වේ.
" ඛුද්දසික්ඛං" යන්නෙහි සික්ඛා නම් ත්රිවිධ ශික්ෂායි. කීයේ මැනෝ
" සික්ඛාති තිස්සො සික්ඛා අධිසීල සික්ඛා අධිචිත්තසික්ඛා අධිප
ඤ්ඤා සික්ඛා'ති, තත්ථ පචංගදසංග සීලං සීලමෙව, පාතිමොක්ඛ
සංවර සීලම්පන අධිසීලං, පාතිමොක්ඛ සංවරතො ' පි ච මග්ග ඵලස
ම්පයුත්ත මෙව සීලං අධිසීලං, කාමාවචරානි පන අට්ඨකුසලචි
ත්තානි ලොකිය අට්ඨ සමාපත්තිචිත්තානි ච චිත්තමෙව, විපස්සනා
පාදක අට්ඨ සමාපත්ති චිත්තං පන අධිචිත්තං, තතො ' පිච මග්ගඵ
ල චිත්තමෙව අධිචිත්තං, අත්ථි දින්නං අත්ථි යිට්ඨන්ති ආදිනයප්පව
ත්තම්පන කම්මස්ස කතාඤාණං පඤ්ඤා, තිලක්ඛණාකාර පරිච්ඡේද
කම්පන විපස්සනාඤාණං අධිපඤ්ඤා, තතො ' පි ච මග්ග ඵල පඤ්ඤා
'ව අධිපඤ්ඤා, එතායෙව සික්ඛිතබ්බතො සික්ඛා' ති අධිසීල සික්ඛා
අධිචිත්ත සික්ඛා අධිපඤ්ඤාසික්ඛාති වුච්චන්ති *යි.)
* මෙහි අර්ථ - ශික්ෂා යනු අධිශීල ශික්ෂා අධිචිත්ත ශික්ෂා අධි
සන්න සහිත
(තත්රායං මාතිකා)
2 පාරාජිකා ච චත්තාරො ගරුකා නව චීවරං,
රජනානි ච පත්තො ච ථාලකා ච පවාරණ
3 කාලිකාව පටිග්ගාහො මංසෙසු ච අකප්පියං,
නිස්සග්ගියානි පාචිත්ති සමණ කප්පා ච *භූමියො.
4. උපජ්ඣාචෙරවත්තානි වච්චපස්සාවඨානියං,
පුච්ඡකරණං නග්ගො නහාන කප්පො අවන්දියා.
2 පාරාජිකා ච චත්තාරො, සතර පාරාජිකාවෝද; (මෙහි අනුක්ත
සමුච්චයාර්ථ "ච" ශබ්දයෙන් වක්ෂ්යමාන උබ්හජානු මණ්ඩලිකාදිප
රිජි සමුච්චිත යයි ගතයුතු) ගරුකානව, (විකුම් කෙණෙහි ඇවැද්ද
යුතු) නව වැදෑරුම් සඟවෙසෙස්හු ද; චීවරං, (කැප අකැප) සිව්රු ද;
රජනානි ච, (කැප අකැප) රජන් ද; පත්තො ච, (කැප අකැප)
පාත්ර ද; ඵාලකා ච, (කැප අකැප) තලුද, පවාරණ, (පිළිකෙව්) පවු
රුණුද.
3. කාලිකාච, (සිව්)) කැල්ලෝද; පටිග්ගාහො, පිළිගැණුම්ද,
මංසෙසු ච අකප්පියං, මාංසයෙහි අකැප මස්ද, නිස්සග්ගියානි,
නිසගි (පවිති)ද; පාචිත්ති, (සුද්ධ) පචිති ද; සමණ කප්පා ච, ශ්රමණ
ව්යවහාරයෝ ද; භූමියො, (කැප) කිළිහුද.
4 උපඣාචෙර වත්තානි, උපද්ධ්යාවත් ආචාර්යවද්ද; වච්චපස්සා
වඨානියං, වච්ච කුටි පස්සාව කුටියෙහි වද්ද; ආපුච්ඡ කරණං, (මහලු
ප්රඥාශික්ෂා යන ත්රිශික්ෂාවෝයි, ඔවුන් අතුරෙන් පඤ්චගශීල
දශංග ශීල යන මොහු ශීලයම වෙයි; ප්රාති මොක්ෂ සංවර ශීලය
වූ කලී අධිශීලය නම් වෙයි, ප්රාතිමොක්ෂ සංවර ශීලයෙනුදු, මා
ර්ගඵල සම්ප්රයුක්ත ශීලයම අධිශීලය නම්වෙයි; කාමාවචර අෂ්ට
කුශල චිත්තයෝ ද, ලෞකික අෂ්ට සමාපත්ති චිත්තයෝ ද චිත්ත
යම වෙයි; විදර්ශනා පාදක අෂ්ට සමාපත්ති චිත්තය වනාහි අධිචි
ත්තය නම් වෙයි, ඉනුදු මාර්ගඵල චිත්තයම අධිචිත්තය නම් වෙයි,
දුන්දෙය ඇත මහා යාගය ඇත යන මේ ආදි ක්රමයෙන් පවත්නා වූ
කම්මස් වියතාඥානය වනාහි ප්රඥා නම් වෙයි, ත්රිලක්ෂණකාරයෙන්
පිරිසිඳීම කරණ විදර්ශන ඥානය වනාහි අධිප්රඥා නම් වෙයි ඉනුදු
මාර්ග ඵල ප්රඥාවම අධිප්රඥා නම් වෙයි, මොතොමෝම හික්මිය යුතු
හෙයින්, ශික්ෂානුයි අධිශීල ශික්ෂා, අධි චිත්ත ශික්ෂා, අධි ප්රඥා ශික්ෂා, ය
යි කියනු ලැබෙත්.
* සමණක්කප්පභූමියො - බුරුම පොත්.
+සතර-ඇතම්.
කුදුසික
5 චම්මං උපාහනාචෙව අනොලොකියමඤ්ජනී,
අකප්පියානි සයනානි * සමානාසනී කො' පි ච.
6 අසංවාසිකො ච කම්මං මිච්ඡාජීව විවජ්ජනා,
වත්තං විකප්පනා චෙව නිස්සයො කාය බන්ධනං.
7 පඨවී ච පරික්ඛාරො භෙසජ්ජුග්ගහදුසනං,
වස්සුපනායිකා චෙවා' වෙභංගිය පකිණ්ණකා
8 දෙසනා ඡන්දදානාදි උපොසථපවාරණ,
සංවරො සුද්ධී සන්තොසො චතුරාරක්ඛා විපස්සනා 'තී.
සඟුන්) පිළිවිස කිරීම් ද, නග්ගා, නග්නවද්ද; නහානකප්පො
නහන විදිද; අවන්දියා, (පකතත්තයා විසින්) නොවැන්ද යුත්
තෝද.
5 චම්මං, (කැප අකැප) සම්ද, උපාහනා වෙව, (කැප අකැප)
වහන්ද; අනොලොකියං, (මහණුන් විසින්) නොබැලිය යුතු දෑ ද;
අඤ්ජනී, (කැප අකැප) අඳුන් (නල)ද; අකප්පියානි සයනාති,
(උසසුන් මහ අසුන් විසින්) අකැප හෝනා හිඳිනා දෑද; සමානා
සනි කොපි ච, එක අස්නෙහි හි ද යුත්තෝද.
6 අසංවාසිකො ච, (එක කර්මාදි) සංවාසයට
නොනිස්සෝද; ක වං, (චතුවිධ) කර්මද; මිච්ඡාජිව විවර්ජනා, ලාමක ජීවිකාවගේ
දුරු කිරීමද, වත්තං, (ආගන්තුක වත්තාදි) වද්ද; විකප්පනාව,
විකපුන්ද, නිස්සයො, නිස ( ගැණුම) ද; කාය බන්ධනං, (කැප අ
කැප පටිද.
7 පඨවීව, (කැප අකැප) පොළෝ ද, පරික්ඛාරො, (කැප අකැප)පී
රිකර ද; භෙසජ්ජ,බෙහෙත් (කිරීම් කරවීම් ආදිය) ද; උග්ගහ, අකැ
පවත් පිළිගැණුම්ද; දූසනං, (කුල) දූෂන ද; වස්සුපනායිකාවේ
ව, වසේළඹීම්ද, අවෙහංගියා, (අවෙහංගි යයි කියන ලද) ගරු
භාණ්ඩ ද; පකිණ්ණකං ( නොයෙක් පරිද්දෙන්) සංකීර්ණයද.
8 දෙසනා, ඇවැත් දෙසීමද; ඡන්දදානාදි, සැඳපිරිසිදු පවුරුණු
දිම්ද, උපොසථ, පොහෝද; පවාරණා,පවුරුණුද, සංවරො(ඉන්ද්රීය)
සංවරද; සුද්ධි, දෙශනා ශුද්ධි අශුද්ධි ද; සන්තොසො, ප්රත්යය
සන්තො
සද; චතුරාරක්ඛා, සිව් අරක්ද, විපස්සනාති, විදර්ශනාද (යන
මෙ
තෙක්දෙන යථා ක්රමයෙන් මෙහි කියනු ලැබෙත්.)
*අකප්පියසයනානි - බුරුම පොත්.
සන්නසහී ත
"පාරාජිකා ච චත්තාරො "ති.
9. මග්ගන්තයෙ අනික්ඛිත්ත සික්ඛො සන්ථතා'සත්ථතෙ,
අල්ලොකාසෙ නිමිත්තං සං තිලමත්තම්පි සන්ථතං.
10 අසන්ථත මුපාදින්නං පවෙසෙන්තො චුතො ' ථවා,
පවෙසනට්ඨිතුඬාර පවිට්ඨක්ඛණ සාදකො.
මේ සත්වයින් කී පණපදයෙහි ආදිය පටන් ' පවාරණ,යනු දක්
වා පන්සාළිස් පදයකින් අධිශීල ශික්ෂාවකීහ, සංවරො, යන්නේහි
පටන් ' චතුරාරක්ඛා' යනු දක්වා සතරපදයකින් අධිචිත්ත ශික්ෂා
ව කීහ. ' විපස්සනා, යන එක පදයෙන් අධිප්රඥා ශික්ෂාව කීහයි
දත යුතු.
"පාරාජිකා ච චත්තාරො "ති, පාරාජිකාච චත්තාරො යන්නෙහි
(සතර පාරාජිකාවෝ නම්.)
9. 10 අනික්ඛිත්ත සික්ඛා, නොපස්විකණ ලද සික ඇති මහණ,
සන්ථතා සමතෙ, (චම්මචොලතිපුපට්ටාදීන්) වසන ලද හෝ
නොවසන ලද හෝ මග්ගන්තයේ, (වච්චමග්ගාදි) තුන් මගින්
යම්කිසි මගෙක්හි අල්ලොකාස, (එහිදු පියවි සුලඟ නොපහර
ණ) තෙත් පියෙස්හි; සත්ථිතං, වසන ලද හෝ; අසත්ථිතං, නො
වසන ලද හෝ, උපදින්නං, අනෂ්ටකාය ප්රසාද ඇති; සං (නිමි
ත්තං,, ස්වංග ජාතය (තමා නිමිත්;) තිලමත්තම්පි, තල ඇටක් පම
ණ කුඩු පවෙසෙන්තො, ප්රවේශ කරන්නේ (සෙවුනා සිතින් මෙ
හෙයන්නේ;) චුතො,(ශාසනයෙන්) වූත වේ; අථවා, නොහොත්;
(තමා නිමිත්හි මෙරමාගේ උපක්රමයක් ඇති කල්හි) පවෙසන,
ප්රවේශක්ෂණය, ඨිති, ස්ථිතීක්ෂණය; උද්වාර, උද්ධා රක්ෂණය, පවිට්ඨ
ක්ඛණ, ප්රවිෂ්ටක්ෂණය; ( යන මොවුන් අතුරෙන් යම්කිසි ක්ෂණ
යෙක්හි) සාදකො, ඉවසන්නේද, හෙවත් සෙවුනා සිත් ඵල
වන්නේද; (වුතො, එකෙනෙහිම ශාසනයෙන්) චුත වේ.
(''මග්ගො'ති වපච්චස්සාව ඛෙලාදිනං නික්ඛමණ පථො" *
" අග පටන් මුල දක්වා මෙහෙයීම ප්රවේශ නම්, සියලු මෙහෙයු සඳ
පවිට්ඨ නම්, මෙහෙයුවා අදනා සඳ අතුරෙහි සිටිනා සඳද සුකු
රු විසට සමයෙහි මාගමඛ්යායාමයෙන් බැරම් සිටිනා සඳ ද ඨිති
නම්, අග දක්වා අදිනාසඳ උද්ධරණ නම් ' යනු විනය සන්නයි).
* මාර්ග යනු මල මූත්ර කෙල ආදීන් නික්මෙන මාර්ගයයි
කුදුසික
11 ආදියෙය්ය හරෙය්යා ' වහරෙය්ය ඉරියාපථං,
කොපෙය්ය ඨනා චාවෙය්ය සංකේතං විතිනාමයෙ.
12 අදින්නං ථෙය්ය චිත්තෙන
භවෙ පාරාජිකො‛ථවා,
ථෙය්යාබලකුසච්ඡන්න පරිකප්පාව හාරකො
භණ්ඩ කාලග්ඝ දෙසෙහි පරිභොගෙනෙත්ථනිච්ඡයො.
13 මනුස්ස විග්ගහං චිච්ච ජීවිතා වා වියොජයෙ,
සත්ථං වා අස්ස මරණ චේතනා උපනික්ඛිපෙ.
14 ගාහෙය්ය මරණූ පායං වදෙය්ය මරණෙ ගුණං,
චුතො පයොගා සාහත්ථිනිස්සග්ගාණත්තිථාවරා.
15 ඉද්ධි විජ්ජාමයා කාලවත්ථවායුධරියාපථා,
ක්රියා විසෙසො ඔකාසො ඡ ආණත්ති නියාමකා.
11. 12 අදින්නං, (ස්වාමීහු විසින් කයින් හෝ වචසින් හෝ) නු
දුන් ආරාමාදි වස්තුව, ථෙය්යචිත්තෙන, සොර සිතින්; ආදියෙය්ය,
(සටන් බැණ) ගණී නම්, හරෙය්ය, (ගෙණ යමින් සිට) ගනී නම්,
අවහරෙය්ය, (තමා කෙරෙහි නගා තුබුවා මම් නොගන්මි යනා
දීන් බොරු කියා) ගණී නම්; ඉරියාපථං කොපෙය්ය, (බඩු ගෙණ
යන්නහුගේ පියවී) ඉරියව් කොවා (ගණී) නම්; ඨානා චාවෙය්ය;
තුබූ තැනින් පහකොට ගණී නම්; සංකෙතං වීති නාමයෙ, සුන්
වත් ගන්නා තැන හෝ තමා විසින් පිරිකැපූ තැන හෝ ඉක්මවා
(ගණී) නම්; පාරාජිකො භවෙ, (කෙලෙස් සතුරන් විසින්) පර
දවන ලද වන්නේයි; අථවා, නොහොත්, ථෙය්යා; (සන්ධිච්ඡෙදා දී
විසින්) නොදක්නා සේ, බල, බලාත්කාරයෙන්; කුස, කුසපත්
පෙරලීමෙන්, ඡන්න, (තෘණපර්ණදින්) මුවහ කිරීමෙන්, පරික
ප්පා,(භාණ්ඞාවකාශ) පරිකල්පනාවෙන්; අවහාර කො, ගන්නේද,
පාරාජිකොභවෙ,(කෙලෙස් සතුරන් විසින්) පරදවන ලද වන්නො
යි; භණ්ඩ, (සොරාගත්) වස්තුවය, කාල, (අවහාර) කාලය, අග්නි,
(භාණ්ඩයෙහි) අගය; දෙසෙහි, (අවහාර) දෙශය යන මොවුන්
විසින් ද, පරිභොගෙණ, (භාණ්ඩයෙහි ස්වාමි) පරිභොග විසින්ද,
එත්ථ, මේ අදත්තාදානයෙහි, නිච්ඡයො, විනිශ්චය කටයුතු.)
13. 14.15 මරණ චෙතනො, වධක චේතනා ඇති මහණ, චිච්ච,
මොහු මරමි ප්රයොග කොට; මනුස්ස විග්ගහං, මිනිස්සතක්හු; ජීවි
සන්න සහිත
16 කානාදි භේද නොසන්ත මත්තනත්තූපනයිකං,
කත්වා කොට්ඨාසමෙකෙකං පච්චුප්පන්න භවස්සිතං.
17 අඤ්ඤා පදෙස රහිතං දිපෙන්තො ' නධිමානිකො,
කායෙන වාචා විඤ්ඤත්ති පථෙ ඤාතේ චුතො භවේ.
තාවා වියොජයෙ, රූපාරූප ජීවිතයෙන් චුත කෙරේ නම්; සත්ථං
වා, * (දිවි ගෙනයන අසි ආදි) ශාස්ත්රයක් හෝ; අස්ස උපනික්ඛිපො
මියනු කැමැත්තහු සමීපයෙහි ගතහැකිසේ එලවාතබා නම්; ම
රණූපායං, ("සත්ථං වා ආහර විසං වා ඛාද") යනාදීන් මරණට උ
පාය හෝ; ගාහෙය්ය, උගන්වා නම්; මරණෙ ගුණං, මරණෙහි අ
නුසස් හෝ; වදෙය්ය, ('' ත්වං ඛොසි උපාසක කත කළ්යාණෙ අක
තපාපො මතං තෙ ජීවිතා සෙය්යා" යනාදීන්) කියා නම් චුතො,
(ශාසනයෙන්) චුත වේ; සාහත්ථි, ස්වහස්ථ (යෙන් පැහැරීම)ය;
නිස්සග්ගි, (ඉසු ආදීන්ගේ) නිස්සජනය; ආණත්ති, ඇණවීමය; ථා
වරා, (ඔපාතඛණනාදි වූ) ථාවරය (යන මොහුද;) ඉද්ධිවිජ්ජාමයා,
(කර්ම විපාකජ වූ); සෘද්ධියගේ යෙදීමහා (මරණ මන්ත්රාඛ්ය) විද්යාව
ගේ පරිජපනයද ( යන මොහු සදෙන;) පයොගා, (වධ) ප්රයෝග
යොයි, කාල, (පූර්වාණ්හාදී වශයෙන් යුක්ත) කාලය, වත්ථු (මැරි
ය යුතු) සත්වය, ආයුධ, (මරණ) ආයුධය; ඉරියාපථා, (මැරිය යුත්තහු
ගේ ස්ථාන නිසුද්යාදී) ඉයාපථය (යන මොහුද ) ක්රියා විසෙසො,
(ඡෙදන භෙදනාදී) ක්රියා විශේෂය ද; ඔකාසො, (ග්රාම වනාදි) අව
කාශයද (යන) ඡ, සදෙන, ආණත්ති නියාමකා, ආණපණය නිය
ම කරන්නාහුයි.
16. 17 අධිමානීකො, (අදිට්ඨෙ දිට්ඨසඤ්ඤිතාදි විසින් අධිගත
ධර්ම ඇත්තෙමි යන) අදිමන් නැති මහණ, අත්තනි, තමාසතන්
හි; නොසන්තං, (මේ ඇත් බව නොඉපද වූ බැවින්) නැත්තා වූ;
ඣානාදි භෙදං, ධ්යානාදි ධර්ම විශේෂ ඇති උත්තරී මනුෂ්ය ධර්මය;
කොඨාසං, (ධ්යාන විමොක්ෂදි) කොටසක් හෝ; එකෙකං, (ප්රථ
මධ්යානාදි) එකක් එකක් හෝ අත්තූපණායිකං කත්වා; තමා කෙ
රෙහි ඇතිවක් කොට; ( තමා කරා එලවා) පච්චුප්පන්න භවස්සි
තා, වර්තමාන භවය ඇසුරු කොට; අඤ්ඤාපදෙස රහිතා, (යම්
මහණෙක් තොපගේ වෙහෙර වෙසේද ඒ මහණ ප්රථම ධ්යානාදි
* සත්ථහාරකංවා - පොත්.
† ආයුධයක් හෝ ගණුව විෂයක් හෝ අනුභව කරව.
+උපාසකය තොපි කළ කුසල් ඇත්තෙහිය නොකළ පව්
ඇත්තෙහිය තොපගේ ජීවත් වීමට වඩා මරණය උතුම්
|
මොග්ගල්ලාන පංචිකා ප්රදීපය
|
Moggallana Panchika Pradeepaya
|
Unknown
|
Non-Fiction; Language
|
1896
|
1070 - 1232
| 0.9918
|
පචිකා ප්රදීපය.
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
සම්බොධි නිම්මල පයොධි සමුබභවස්ස
යස්සුජ්ජලන්තවචනජ්ජුති සන්තතී හි
සංකාවමෙන්ති පරවාදි මුඛාර වින්දා
වන්දෙ සදා තම තුලං මුනිරාජ චන්දං
ආදිච්ච වංසක මලා කරභාකරෙන
රාජින්ද මොලිමණි රජිතසාසනෙන
ලංකිස්සරෙන මය මත්රජ පෙම බුද්ධ්යා
සංවඩ්ඪිතා පිතුපදාධිගතෙන යෙන
සත්ථන්තරෙ ච විවිධෙ සමයන්තරෙ ච
භාසන්තරෙ ච සකලෙ පිටකත්තයෙ ච
ආචෙර භාව මුපගම්ම භජාම පීතිං
දීඝං ස ජීවතු පරක්කමබාහුරාජා
මොග්ගල්ලායනාචරිය ථෙරෙන ථිරබුද්ධිනා
කතා යා පංචිකා සුද්ධා ගුළ්හභාවා සවුත්තියා
ව්යාඛ්යා තුනම කොසල්ලා නාධීතා චිරමන්තරෙ
සා ටීකාය' පි දුබොධා සත්ථන්තරනයාකූලා
තස්මා සීහළ භාසාය තිමුන්යාදීහි භාසිතං
ලක්ඛණං දස්සයිත්වාන දීපො තස්සා විධීයති
යම්කිසි ප්රකරණයක් විකීෂු වූ ආචාර්යයා විසින් සංඥා
නිමිත්ත කර්තෘ පරිමාණ ප්රයෝජනයැ යන මේ පංච පදාර්ථය
සන්දර්ශිත ව්යයි.
පංචිකා ප්රදීපය.
එහි සංඥා වක්තෘ ශ්රොතෘ ලොකයාගේ ව්යවහාර සෞකර්යය
සඳහා වක්තව්යයි.
කීයේ මැ නෝ :-
''යථා ගන්ධවශාස්ඵුල්ල මලිනො යාන්ති ශාඛ නම්
තථොඝාත වශාච්ඡාස්ත්ර මුපගච්ඡන්ති සාධවඃ " යී.
නිමිත්ත ද මනීෂිජන සමභාවනාව ග්රත්ථොත්පත්ති නිමිත්ත
පරිඥාන මූලක වැ වන්නෙන් තදුත්පාද සඳහා වක්තව්යයි.
කීයේ මැ නෝ :--
"ක්ෂත්රස්ය සුනොනෘප ලොක භක්තිර් -
ඥානාද්යථා ස්යාතප්රභවස්ය ශුද්ධො
සම්භාවනා බුද්ධිමතාන්තථෛව
ග්රත්ථෙ නිමිත්තාවගමාන්න වීනෙ '' යි.
ග්රන්ථ කර්තෘ ද පුද්ගල ප්රමාණ ලොකය හට ග්රන්ථ විෂය ගෞර
වයැ පුද්ගලද්වාරක වැ වන්නෙන් තදුතපාද සඳහා වක්තව්යයි.
කීයේ මැ නෝ :--
''ශාස්ත්ර ප්රමාණම පුරුෂ ප්රමාණ -
ත්තෙ' පි ප්රමාණමප්රණයන්ති
ආචාරමාහුශ්ච පුනස්සතීයං
ධර්මස්ය චාප්යචරිතුඃ ප්රමාණම් '" යි.
පරිමාණද ප්රතිපත්ති ප්රොත්සාහනයැ වන හෙයින් වක්තව්යයි.
කීයේ මැ නෝ :-
''පරිමාණ වචනං ශිෂ්යස්ය යථාශක්ති ප්රතිපත්තූර්ථම් " යී.
ප්රයෝජනද තත් ප්රයොජනාපෙක්ෂ වැ පවත්නා ජනයන්
ගේ ප්රවෘත්ති සඳහා වක්තව්යයි.
කීයේ මැ නෝ :-
"සර්වයෛව හි ශාස්ත්රස්ය
කර්මණෙ වා'පි කස්යචිත්
යාවත්ප්රයොජනං නොක්ත-
න්තාවත්තත්තෙන ගෘහ්යතෙ" යී.
මේ යථොක්ත ප්රකාරයෙන් සප්රයොජන වූ සංඥාද්යෙ පංචකයැ
දක්වන්නට චිරන්තන ව්යාඛ්යානකාරයෝද කීහ :-
''සංඥා නිමිත්තං කතාරම්පරිමාණම්ප්රයොජනම්
ප්රාගුත්වා සර්ව තනා ප්රාණාමථි බ්රෑයාවිචක්ෂණඃ " යී.
සංඥාදිකාණ්ඩය.
එහි සාමාන්යසංඥායැ විශෙෂ සංඥා යැයි සංඥා ද්විවිධ වේ-
මෞද්ගල්යායන ව්යාකරණයැ යනු සාමාන්ය සංඥායැ මුගලන්
පංචිකායැ යනු විශෙෂසංඥායි — ඒ " සංවණ්ණනං ” යන්නෙන්
දක්වන ලදී - අන්තනිමිත්තයැ බාහ්ය නිමිත්තයැයි නිමිත්ත
ද්විවිධ වේ...." තස්සාපි සංඛෙපනයෙන සොව සංවණ්ණනං
දානි සමාර භෙය්ය '' යී ප්රතිඥා කරණයට මූල කාරණ වූ කරුණාව
අන්තර්නිමිත්ත නමැ; සත්පුරුෂ වූ ශ්රොතෘජන තෙම බාහ්ය
නිමිත්ත නම් වේ - කර්තර්තෘහු අනුරාධපුරයෙහි ස්තූපාරාම විහා
රාධිවාසී ශීලාචාර ශ්රද්ධා වීර්යය ප්රඥාකෘපාදි ලෞකික ගුණරත්න භූෂ
ණයෙන් විභූෂිත වූ:-
"යා ශක්තඃ පාණිනෞ යා ව චන්ද්රකාත්යායනාදිෂු
සෙයම් මූර්තිමතී මන්යෙ මෞද්ගල්යායනරූපිණී."
යනාදීන් ස්වකෘත ව්යාකරණ ශ්රවණ පරිණත ප්රීතිභරිත තදා
නීන්තන මහා වෛයාකරණක විවරයන් විසින් ශබ්ද ශාස්ත්රකර
ණයෙහි දත්තාභිෂෙක ඇති භුමණ්ඩල මණ්ඩන සකල ගණි
ගණයන් විසින් සම්භාවනීය වූ ආචාර්ය මෞදගල්යායන මහා
ස්වාමිපාදයෝයි - ඔහු " යො ඉද්ධිමන්තෙසු " යනාදීන් දක්වන
ලදහු - පරිච්ඡෙදපරිමාණයැ ග්රන්ථපරිමාණයැයි පරිමාණ
ද්වි විධ වේ - එහි සංඥා දි කාණ්ඩයැ ස්යාදි කාණ්ඩයැ සමාස
කාණ්ඩයැ ණාදි කාණ්ඩයැ ඛාදි කාණ්ඩයැ ත්යාදිකාණ්ඩයැ යනු
පරිච්ඡෙද පරිමාණයැ – '' සමන්තා චායං මොග්ගල්ලාන පංචිකා
වීසතියා භාණවාරෙහි " කී බැවින් බණවර විසින් විසි බණ
චරෙකැ ග්රන්ථ විසින් පන්දාසෙකැ අක්ෂර විසින් එක් ලක්ෂ සැට
දාසක් අකුරු වේ- මේ ග්රන්ථපරිමාණයැ; හේ ''සංඛෙප
නයෙන'' යන්නෙන් දක්වන ලදී - මුඛ්ය ප්රයෝජනයැ ආනු
ෂංගික ප්රයෝජනයැයි ප්රයෝජන ද්විවිධ වේ-එහි මුඛ්ය
ප්රයොජන නම් විචිත්ර ප්රකරණ කරණයෙහි ශක්තියැ විද්වත්සභා
යෙහි අභිමතාර්ථ ප්රතිපාදනයෙහි යුක්ත්යාගමානුගත කෞශලයැ
යන මේ ආදියයි.
කීයේ මැ නෝ රත්නශ්රීඥානාචාර්යයන් විසින් :--
"ශබ්දාර්ථ රූපාවගච්ච සම්ය -
ක්ත විත්ව වක්තෘත්වයශඃප්රසිධිඃ,
සත්කාර ලාභාවපි සම්භ වෙතාං
ගුණ ප්රියෙයඃ ඵලලෛහි කන්තත් ".... යී.
පංචිකා ප්රදීපය.
- නොහොත් ධර්ම විනය දෙකෙහි කුල පුත්රයන් හික්මැවීමද
පරිවාසමානත්තාදි විනය කර්මයෙහි තදනු රූප කර්ම වාක්ය
යොදා තත්තකර්ම නිස්තරණ සාමය ද මුඛ ප්රයොජනයි -
ආනුෂංගික ප්රයොජන නම් :-" සද්දලක්ඛණවබොධනෙන
පදාව බොධො තෙන පාළියත්ථ විජානනං තෙන යොනිසො
පටිපජ්ජනං තෙන කිලෙස සංසාරෙහි විමොක්ඛා '' යනුයි.
යථොක්ත සංඥා පූර්ව පංචකයද රත්නත්රය ප්රණාම පූර්වක කොටැ
දක්වනු කැමැති වැ පංචිකාපර නාමධෙයයක් ඇති මේ මෞද්ග
ල්යායන වෘත්ති වර්ණනායෙහි ප්රථම කොටැ " මහාදයො "
යනාදි ගාථා ප්රාරම්භ කොළෝ.
මෙහි සමුදායාර්ථයැ අවයවාර්ථ යැයි අර්ථ දෙකෙක් වේ - සමුදා
යාර්ථ නම් ඉෂ්ට දෙවතානමස්කාරය හා සංඥාර්ථ පංචකයැ හේ
පූර්ව නිර්දිෂ්ටයි - අවයවාර්ථ ද ව්යුත්පන්න්යර්ථයැ පදාර්ථයැයි ද්වීප්රකාර
වේ - එහි ව්යුත්පන්ත්ය නම් " මහාදයො '' යනාදි තත්තත්පද
යන්ගේ ව්යුත්පත්ති නිමිත්තාර්ථයි - මහාදයො යන තන්හි
'අරහ - මහ - පූජායං ” යන ධාතුයැ, '' දය - දාන ගතිහිංසා
දානෙසු " යන ධාතුයැ, කෘදන්තයෙන් බහු භි සමාසයි - විසය
මහන්තතාය මහතී පසත්ථා වා දයා අස්සාති මහාදයො - යො
යනු යශබ්දයැ අර්ථ මාත්රයෙහි ප්රථමායි - ජනතා හිතාය යන
තන්හි "ජන - ජනනෙ " යන ධාතුයැ, " හි - ගතිම්හි " යන
ධාතුයැ, ජනානං සමූහො ජනතා, තස්සා හිතාය, තද්ධිත
කෘදන්තයෙන් තත්පුරුෂ සමාසයි - සම්බොධිසම්පාපක ධම්ම
ජාතං යන තන්හි සංපූර්ව වූ '' බුධ - අවගමනෙ " යන ධාතු යැ
සංපපූර්ව වූ අප-පාපුණනෙ ' යන ධාතු යැ, '' ධර - ධාරණෙ ''
යන ධාතු යැ, "ජන - ජනනෙ " යන ධාතු යැ, කෘදන්තයෙන්
තත්පුරුෂ සමාස හා විශෙෂණ සමාසයි - සම්බොධියා සම්පාප
කං සම්බොධි සම්පාපකං, ධම්මානං ජාතං ධම්මජාතං, සම්බොධි
සම්පාපකංච තං ධම්ම ජාතචෙති සම්බොධි සම්පාපක ධම්ම
ජාතං - සම්පූරයං යනු සංපූර්ව වූ '' පූර - පූරණෙ '' යන ධාතු යැ,
කෘදන්තයෙන් අර්ථ මාත්රයෙහි ප්රථමායි—ඒ " යො " යනු හා සමා
නාධිකරණයයි " භින්න නිමිත්තස්ය ශබ්දස්ය එකස්මින්න වේ
ප්රවෘත්තිස්සාමානාධිකරණ්යම්, අථවා එක විභක්තාන්ත පද වාච්ය
ත්වං සාමානාධිකරණ්යම්"- දුක්ඛං යනු දුපූර්ව වූ '' ඛන - ඛණ '
අවදාරණෙ '' යන ධාතුයැ, කෘදන්තයෙන් කර්මකාරකයෙහි
ද්විතීයයි - අනත්ත රූපං යන තන්හි ¨ අම-ගම - ගමනෙ '' යන
සංඥාදිකාණ්ඩය.
ධාතුයැ, "රුප-රුප්පනෙ '' යන ධාතුයැ, කෘදන්තයෙන්
බහුහි සමාසයයි - නත්ථි අන්තං එතස්සාති අනන්තං, අන
න්තං රූපං අස්සාති අනන්ත රූපං - අඛින්න රූපො යන තන්හි
'' බිද— අසහනෙ '' යන ධාතුයැ, ''රුප-රුප්පනෙ '' යන
ධාතුයැ, කෘදන්තයෙන් බහුරීහි සමාසයි - අඛිනන්නං රූපං
සභාවො අස්සාති අධින්න රූපො - අනුභවී යනු අනුපූර්ව වූ
භූ - සත්තායං" යන ධාතුයැ, ආඛ්යාතපදයි - සුඛං යනු සුපූර්ව වූ
'' ඛන - ඛණ - අවදාරණෙ " යන ධාතුයැ, කෘදන්තයෙන්
කර්මයෙහි ද්විතීයායි -ඉව යනු උපමාද්යොතක අසංඛ්යයි - මේ
ආදි ක්රමයෙන් සෙසු ගාථායෙහි ද වෛයාකරණයන් විසින්
ව්යුත්පන්න්යර්ථවිභාග දත යුතු.
පදාර්ථ කියනු ලැබේ.
(1) යො, යමෙක්; මහාදයො, (දුඃඛාර්ණව නිමග්න වූ
අනත්තාත්රාණ සත්වයන් කෙරෙහි අභිව්යාප්ත වැ පවත්නා
හෙයින්) මහා විෂය වූ කරුණ ඇත්තේ; නොහොත් (මහා
කරුණා සමාපත්ති වශයෙන්ද අනන්යසාධාරණ වැ පවත්නා
බැවින්) ප්රශස්ත වූ කරුණ ඇත්තේ; ජනතා, (කර්ම
ක්ලෙශයෙන් ජනිත වූ හෙයින් ජන නම් වූ) සත්ව ලොකය
හට; හිතාය, අභිවෘද්ධියැ පිණිසැ; හෙවත් (අවිඥාත පුර්ව
කොටි ඇති සංසාරයෙහි වෘත්ත දුඃඛ ප්රවෘත්තියෙන් මුදා
නිර්වාණ සුඛභාක් කරනු පිණිසැ; -සම්බොධි, (සවාසනා
සර්වක්ලෙශාත්යන්ත සමුච්ඡෙද කර වූ) අර්හන මාර්ග ඥානයට; ( නො
හොත් ආකාංක්ෂා ප්රතිබද්ධ අනාවරණ ඥාන සංඛ්යාත) සර්වඥතා
ඥානයට; සම්පාපක, පමුණුවන්නා වූ ; ධම්මජාතං, (පංචමහා
පරිත්යාගානුගත දාන ශීලාදී සමත්රිංශත් පාරමී) ධර්ම සමූහය;
සම්පූරයං, (සරයන්තො), සම්පූර්ණ කොට නිෂ්පාදනයැ
කරන්නේ; අනන්ත රූපං, (කාරණ වශයෙන්) අපරිමිත ස්ව
භාව වු; දුක්ඛං, (කායික) දුඃඛයැ; සුඛංව, සුව (විඳිනාක්)
මෙන්; අබින්නරූපො, ඛෙදයට (පරිශ්රමයට) නොපැමිණි
යා වූ (චිත්ත) ප්රකෘති ඇත්තේ; අනුභවී, අනුභවයැ කෙළේද;
හෙවත් වින්දේද
(1) මහාදයො යො ජනතා හිතාය සම්බොධි සම්පාපක ධම්ම ජාතං,
සම්පූරයං දුක්ඛමනන්ත රූපං අඛිනන්න රූපො ' නුභවී සුඛංව.
පංචිකා ප්රදීපය.
(1) ජිතමාර වීරං, අභිභවනයැ කරන ලද වීර වූ (දෙවපුත්ර
මාරයා ඇති; හෙවත් දෙවපුත්ර මාරයාගේ බලවිධ්වංසනයැ
කළා වූ; සුධන්න සොවණ්ණනිහං, මොනවට පිඹ නඟන ලද
ස්වර්ණයකට බඳු වූ ශොභා ඇති; නොහොත් මනා කොටැ
උත්තප්ත වූ කාංචන ප්රතිමාවක් හා සදෘශ වූ ; ධම්ම රාජං, (පරො
පදෙශ රහිත වැ ස්වයම්භූ ඥානයෙන් සමුත්පාදිත වූ ආගමාධි
ගම) ධර්මයට ස්වාමි භාවයෙන් රාජන් වූ; තං, ඒ (සර්වඥ
යාද); මොහන්ධතම, (චිත්තාධ්ය ලක්ෂණ වූ මොහ නැමැති
ගාඩාන්ධකාරයැ; පධංසිං, ප්රකාරයෙන් විවංසනයැ කරන
සුලු වූ; ධම්මච, (වදාළ පරිද්දෙන් පිළිපදනවුන් අපායාදි දුඃඛ
යෙහි නොහිය දෙනු කොටැ ධරන හෙයින් ධර්ම නම් වූ :-
"සොතාපත්තාදයො මග්ගා චත්තාරො තප්ඵලානි ච
චත්තාරි අථ නිබ්බානං ධම්මා ලොකුත්තරා නව " යී
දක්වන ලද සපර්යාප්තික නව ලොකොත්තර) සද්ධර්මය ද ;
ගුණෙහි, (ශීල සමාධි ප්රඥා විමුක්ති විමුක්ති ඥානාදි වූ) ගුණයෙන්;
සංඝටිතං, සංගත වූ (යුක්ත වූ); සංඝන්තථා,
(" චත්තාරො ච පටිපන්නා චත්තාරො ච ඵලෙ ඨිතා
එස සංඝො උජු භූතො පඤ්ඤා සීල සමාහිතො '' යී
දක්වන ලද සංවෘති සංඝ සහිත වූ අෂ්ටාර්ය්ය පුද්ගල) සංඝයා ද;
නමිත්වා, (කායාදි ද්වාරයෙන් සකසා ) වැඳ; හෙවත් (මනො
ද්වාරගත භක්ති ශ්රද්ධාතිශයෙන් ප්රෙරිත වැ වාද්වාරයෙන්
ස්තුති කොටැ කායද්වාරයෙන්) ප්රණීත වැ
(2) ඉද්ධිමන්තෙසු, (ලෞකික ලොකොත්තර) සෘද්ධි විධාදීන්
යුක්ත වූ මහා ශ්රාවකයන් අතුරෙහි; මහත්ත පත්තො, මහත්
බවට පැමිණියා වූ; හෙවත් " එතදග්ගං භික්ඛවෙ මම සාව
කානං භික්ඛූනං ඉද්ධිමන්තානං යදිදං මහා මොග්ගල්ලානො '' යී
සර්වඥයන් විසින් ඍද්ධිමතුන් අතුරෙහි එතදග්ර භාවයට පමුණු
(1) තං ධම්ම රාජං ජිතමාරවීරං සුධන්ත සොවණ්ණ නිභං නමිත්වා,
ධම්මංච මොහන්ධ තමප්පධංසිං සංඝන්තථා සංඝටිතං ගුණෙහි.
(2) යො ඉද්ධිමන්තෙසු මහත්තපත්තො
තන නාමධෙය්යෙන තපො ධනෙන,
යං සද්දසත්ථං රවිතං අනූනං
වුත්තී ච තස්සාථ කතා සමාසා.
|
කුසජාතක විවරණය (ප්රථම භාගය)
|
Kusajathaka Wiwaranaya (Prathama Bagaya)
|
මුනිදාස කුමාරතුංග
|
Non-Fiction; Religious
|
1932
|
1887 - 1932
| 0.9701
|
කුස ජාතක විවරණය
නැමැඳැ මුනි ස රණය
දුහුනනට පිළිස රණ ය
සිටැ මගැ විය රණය
කෙරෙම් නව කුස දා විව රණ ය
ස්වස්ති. තථාගත සර්වඥයන්ගේ වහන්සේ ගේ
චරිතා වදානයක් වූ කුස ජාතකය කවි භාෂායෙන් කියටි වු
අලගියවන්න මුකවෙටි තුමෝ ග්රන්ථයා ගේ අවින
පරිසමාපත්තිය පිණිස ඉෂ්ට දෙවතා නමස්කාරය කරන්නාහු
''තිත් ගනඳුරු මිතුරු'' යනාදිය කියත්.
1. තිත් ගන'ඳුරු මිතු රු
විනෙදන කුමුදු නිසයු රු
ගුණ මිණි මහ සයු රු
වඳිම් මුනිඳු තුමන් තිලෝ ගු රු
අත්වය : ත් ගන අඳුරු මිතුරු වින්නේ දන කුමුදු
නිසයුරු ගුණ මිණි මහ සයුරු තිලෝ ගුරු මුනිඳු උතුමන්
වඳිම්.
පදාර්ථ : තිථික නමැති ඝනාන්ධකාරයට සුර්ය වූ, විනෙය
ජන නමැති කුමුදයනට නිශාකර වූ, ගුණ නමැති මණිනට
මහා සාගර වූ, තුන් ලොවට ගුරු වූ මුනීන්ද්රොත්තමයනට
නමස්කාර කෙරෙම්.
ටිප්පණී : තිත් තීර්ථකයෝ නම් සතත්වයන් ගේ
මොක්ෂයට මාර්ගය මේ යැයි උවදෙස් දෙමින් බුද්ධ කාලයෙහි
විසූ පිරිසෙකි. විනෙ දන - බුදුන් විසින් හික්මැ වියැ යුතු
සත්වයෝ. කුමුදු - රාත්රි කාලයට පිපෙන්නා වූ දිය මල්
වෙසෙසෙකි. ‘එළ මානෙල්' යනු ව්යවහාර නාමය යි. කුමුදු
පුබුදු වන්නේ චන්ද්රයා යැ යනු කවි සමයයි. නිසයුරු -
කුස ජාතක විවරණය
නිශාකර. චන්ද්රයා. රාත්රිය කරන්නේ චන්ද්රයා යැයි සලකා
දුන් නමෙකි. ගුණ — ශීල සමාධ්යාදිය ද අර්හත්වාදිය ද ගුණ
මහ සයුරු - සාගර පත්ල මැණික්වලින් පිරුණ හ යි
යෙති. එ හෙයින් සාගරයට මිණිඅකර යන ආදී නාම ද
වෙයි. තිලෝ -- කාම, රූප, අරූප, වශයෙන් ද ස්වර්ග, ම,
පාතාල වශයෙන් ද ලොකය ත්රිවිධ වෙයි. මුනිඳු - මුනිනට
ඉඳු - මුනිඳු. මෞන යැයි කියන ලද ඥානයෙන් යුක්ත හෙයින්
මුනි නම් වූ අගාර මුනි, අනගාර මුනි, සෙඛ මුනි, අසෙඛ
මුනි, පච්චෙක මුනි යන පඤ්ච විධ මුනින්නට ඉන්ද්ර (ප්රධාන)
හෙයින් බුදුහු මුනිඳු නම් වෙත්. වඳිම් - 'වඳ' (වැඳීමෙහි)
ධාතුයෙන් වූ ආඛ්යාත පද යි. ' වඳ ' ධාතුව 'රක්' ආදි ගණ යි.
පරසෛම පදයි. (කතු කරු) වදි - වඳිති - වැඳී . (කම් කරු)
වැඳේ - වැඳෙති - වැඳිණි - වැඳුණු.
2. සව් කෙලෙස් මුලුපු ට
බුදු වැ මොක් සිරි පළ කො ට
දෙසූ සව් ලෙව් හ ට
අනැඟි සදහම් වඳිම් හැම වි ට
අන්ධය; සව් කෙලෙස් මුල් උපුව බුදු වැ මොක් සිරි පළ
කොට සව් ලෙව් හට දෙසු අනැඟි සදහම් හැම විට වඳීම්.
පදාර්ථ : සියලු ක්ලෙශයන් මුලින් උදුරා දමා සර්වඥ වැ
නිර්වාණ ශ්රීය ප්රකාශ කොට සකල ලොකයා හට දෙශනා
කළා වූ අනර්ඝ වු සද්ධර්මයට හැම කල්හි නමස්කාර කෙරෙම්.
ටිප්පණී: කෙලෙස් - සිත කිලුටු කරන්නා වූ රාග
වර්ෂාදීහු ක්ලේශයෝ යැ. උපුට - 'උපුර' (උදුරා දැම්මෙහි)
ධාතුව නිසා නිපතිත වූ පූර්ව ක්රියා නිපාත පද යි. 'උපුර' ධාතුව
'බල' ආදි ගණයි. පරම පදයි. (කතුකරු) උපුරා - උපුරති -
ඉපිරී - ඉපිරූ (කම් කරු) ඉපිටරේ - ඉපිරෙති - ඉපිරිණි - ඉපුරුණු
මේ ධාතුයෙන් 'උපුළ' යී නිපතිත වන්නා වූ අතීත ආඛ්යාත
රූපයක් වෙයි. දෙ බස්හි සමයි. 'වපුර' ධාතුයෙන් වන
'වපුළ ', 'වදාර ' ධාතුයෙන් වන ' වදාළ' යනාදිය ද සලකන්නේ
බුදු වැ - බුදු වීම නම් දත යුතු සියල්ල දැන ගැන්මේ
නුවණ ලැබීමයි. වැ... 'ව' ධාතුයෙන් වූ පූර්ව ක්රියා නිපාත
යි. 'බල' ආදි ගණ ' ව ' ධාතුව පරම පදයි. වා - වති -
වී - වූ. ' රක් ' ආදි ගණ ' ව ' ධාතුව ආත්මනෙ පදයි. වේ-
කුස ජාතක විවරණය
වෙති-විණි-වුණු. මොක් සියලු සංසාර දුකින් මිදීම.
කොට -- ' කර ' ධාතුව නිසා නිපතිත වූ පූර්ව ක්රියා නිපාත
පද යි.
3. බඹ සුර නර මු ඳුන්
සිය සිරි පා කමල දුන්
පින් කෙත් ගුණ බ දුන්
වඳීම් මහ සඟ ලොවට සෙත දුන්
අන්වය : බඹ සුර නර මුඳුන් සිය සිරි පා කමල දුන්
පින් කෙත් ගුණ බඳුන්, ලොවට සෙත දුන් මහ සඟ වඳිම්.
පදාර්ථ : බ්රහ්මාමර මනුෂ්යයන් ගේ මුදුනෙහි ස්වකීය ශ්රී
පාද නමැති පද්මමය දුන්නා වූ, පින් කෙත් වූ, ගුණයනට
භාජන වූ, ලොකයට ශාන්තිය දුන්නා වූ මහා සංඝයා
වහන්සේට නමස්කාර කෙරෙම්.
විස්තර: පා වඳින්නට හිස බිමැ තුබූ කලැ වැඳෙන්න හු
ගේ පය වඳින්නහු ගේ මුඳුනෙහි ගෑවෙයි. මහ සඟුන් ගේ
ශ්රී පාද නමැති පදය බ්රහ්මයන් ගේ ද දෙවියන් ගේ ද
මිනිසුන් ගේ ද මුදුනෙහි දීම නම් ඒ ශ්රී පාදයට ඔවුන්
නමස්කාර කිරීම යි.
ටිප්පණී : පින් කෙත් - මනුෂ්යයෝ මහා සංඝයාට දන්
දී ඔවුනට ආදර ගෞරව දක්වා පින් රැස් කෙරෙති. එ හෙයින්
මහා සංඝයා මිනිසුනට පින් බිජුවට වැපිරීමට කෙතක් හා
සමාන යැ. ගුණ - සුප්රතිපන්නතාදි ගුණ සමූහය. ගුණ
බඳුන් ---ගුණයනට ආධාර වූ. ගුණ දරන්නා වූ, දුන් - ' දෙ
(දීමෙහි) ධාතුයෙන් වූ අතීත කෘදන්ත නාමයි. ' දෙ ' ධාතුව
'බස්' ආදි ගණ යි. පරම පදයි.දේ - දෙති - දිනි - දුනු.
4. සත් අත් සක් සක ත්
වත් අත් තිනෙත් බරනෙ ත්
මත් තලත් න ත්
සෙත් කෙරෙන් සත් ලොවට මෙ සුග ත්
විප්පණි : සත් අත් - මහා බ්රහ්ම.අතෙහි ඡත්රයක්
(කූඩයක්) දරනුයෙන් මේ නම යෙදෙයි. සක් - ශක්ර
විෂ්ණු. අතෙහි චක්රයක් වනුයෙන් (සක්+ අත්) මේ මෙ නමි.
කුස ජාතක විවරණය
වත් අත් --ගණ දෙවි. වස්ත්රයෙහි හෙවත් මුහුණෙහි අතක්
ඇති හෙයින් ගණ දෙව මේ නමින් ද හැඳින්වෙයි. මොහුට
ඇන් මුහුණෙක් වේ ල.මුහුණෙහි වන්නා වූ අත නම් සොඬ
යැ තිනෙත් - ඊශ්වර. මොහුට ඇස් තුනෙකි. තුන් වන
ඇස නළල මැද පිහිටියේ යැ. බරනෙත් -- ස්කන්ද කුමාර.
මොහුට මුහුණු සයෙකි. බර (දොළොස්) නෙත් වනුයේ
හෙයිනි. පත්මත් - (පත්ම අත්) සුයි. මොහු ගේ
හස්තයෙහි නෙළුම් මලෙක් ඇත්තේ යැයි යෙති. තලත් -
(තල්+ අත්) බලභද්ර. මොහු ගේ හස්තයෙහි තල් ගසෙකැ
රූපයක් ඇති ධ්වජයෙක් වෙයි. එ හෙයින් මේ නම යෙදෙයි.
නත් – අනන්ත නම් නා රජ. සුගත් - යහපත් ශරීර ඇති
හෙයින් දෙවියනට ' සුගත් ' යැ යෙත්. කෙරෙත් — 'කර'
(කිරීමෙහි) ධාතුයෙන් වූ ආඛ්යාත පද යි. මෙහි ආශිර්වාදා එයෙහි
යෙදිණ. ආශී ක්රියායෙහි ' වා' නිපාතය මෙ තන්හි ප් වැ
සිටියේ යැ. මේ නිපාත ලොපය සිංහල සත් කවීන් විසිනුදු
කරන ලද බව, ගුත්තිලයෙහි,- " මෙ සත් සුර සත් ලොවට
සෙත් දෙත් ' යන්නෙන් ද, කාව්යශේඛරයෙහි, - " මෙ දෙවි
ගණ නිති කෙරෙත් සුබ සෙත " යන්නෙන් ද පෙනේ.
'කර' ධාතුහු ගේ වර නැඟීම ගැන මහත් මත හෙද
පවතී.
1. 'කරා' 'කරත්' යනාදිය ' බල' ආදි හෝ ' බම' ආදි හෝ.
වන බව හඟවයි.
2. 'කැරැ ' යනු 'බල' ආදි නො වන බව හඟවයි.
3. ‘කළු’ (කළ) යනු 'බස්' ආදි බව හඟවයි.
4. ‘කිරීම්’ යනු ‘බණ' ආදි බව හඟවයි.
5. 'කළ' යනු ' උපුරු ' ආදි ධාතු පංතියට අයත් බවක්
හඟවයි.
6. කෙරේ - කෙරෙති - යනාදිය බල ආදි හෝ 'බම' ආදි
හෝ ' බණ' ආදී හෝ වියැ යුතු බව හඟවයි.
ඉතින් මේ අවුලින්කෙ සේ මිදෙමුද?
1. 'බල' ආදි වුව හොත් කරා-කරති-කැරී- කැරූ- ඈ විසින්
වර නැඟියැ යුතු යැ. එ කලැ 'කරා ' යී පූර්ව ක්රියා
රූපයක් වුව මනා යැ. හෙත් එය හෝ කැරි - කැරූ-
කුස ජාතක විවරණය
යනාදිය හෝ ප්රයුක්ත බවෙක් නො පෙනේ. " කළු
යන්නට ද එහි ඉඩෙක් නැති. ' කිරීම්' ' කැරැ ' යන
දෙක ද නො ලැබේ.
' බම ' ආදි වුව කරා - කරති - කිරි - කුරු - ඇ විසින්
වර නැඟියැ යුතු යැ. 'කැරැ' යන්නට අවසර ලැබේ.
'කිරීම් ' ' කළු '
යනාදිය ද කෙවල වැ නො ලැබෙයි.
දෙකට ඉඩ නැති. " කිරි ' ' කුරු
' බණ ' ආදි වුව හොත් කරි - කරිති - කිරි - කිරු
ඈ විසින් වරනැඟේ. 'කැරැ ' ' කිරීම ' යන
ඉඩ ලැබේ. ' කළු ' යන්නට නොලැබේ.
යන දෙක මැ අප්රයුක්ත යැ.
' රක්' ආදි වන්නට හේතු නැති.
' බය ' ආදි වුව හොත්
කරි - කරිති - කළ - කළු - ඈ විසින්
වරනැඟෙයි. 'කළු' යන රූපය රහල් හිමියෝ යෙදූ හ.
කරී-කරිති යනාදිය පෙරැ සේ මැ යැ. ' කිරීම් ' යන්නට
මෙහි දු ඉඩ නැති.
5. මුනි සරණ මුදුන ත
තෙවළා දහම් සවන ත
විජය සිරි කග ප ත
සැදූ බුවනෙක බාහු නම් සු ත
ටිප්පණී : මුදුනත - හිසෙහි " මුදුන තැ' යි වියැ යුතු
න්හි එළි වැට රක්නා පිණිස " මුදුනත ' යී කරන ලද.
පවනත' - ' පත ' යන දෙ තැන්හි ද මෙ සේ යැ. තෙවළා -
ත්රයැ, අභිධර්ම යැ, විනය යැ යන ත්රිපිටකය.
වන් - අත. මෙහි ' අත ' යන්න විශෙෂාර්ථයක් නොදෙයි.
ජය සිරි - සියලු සතුරන් ජය ගැනීමේ සම්පත්තිය, සැදූ--
සද' (සැදීමෙහි - සැරැසීමෙහි) ධාතුයෙන් නිපන් අතීත
මෘදන්ත නාම යි. ' සද ' ධාතුව ' බල' ආදි ගණයි. පරසෛම
දෙයි. (කතු කරු) සදා - සදති - සැදී - සැදු (කම් කරු ) සැදේ -
නැදෙති - සැදිණි-සැදුණු. 'බස්' ආදි ගණ ආත්මනෙ පදයෙහි
බැදේ - සැදෙති - සැදිණි, සනි, සැදි - සැදුණු, සනු, සැදී.
වනෙක බාහු -- බුද්ධ වර්ෂ 2077 දී රජ පැමිණැ ජයවර්ධන
රය රාජධානි කොට ගෙනැ අට අවුරුද්දක් රාජ්යානුශාසනය
ගළ පස් වැනි භුවනෙක බාහු.
කුස ජාතක විවරණය
පද්යය, ගුත්තිලයෙහි,-
''මුනි පද උතුම ගේ
තෙවළා දහම් දිව ගේ
ජය සිරි මඬල ගේ
සැදූ පැරැකුම්බා නිරිඳු ගේ
ඝන පද්යය බලා කැරුණු සේ පෙනේ.
6. නරනිඳු ගෙන් මහ රු
ලත් මහ ඇමැති තනතු රු
වෙළෙඳ තුල පිවිතු රු
සේපාල අදිකාරි නම් ග රු
ටිප්පණී: ලත් -.. 'ලබ’ ලැබීමෙහි ධාතුයෙන් වූ අතීත
කෘදන්ත නාමයි. ' ලබ ' ධාතුව ' බල' ආදි ගණ ද ' බස'' ආදි
ගණ ද වෙයි. 'බල' ආදි ගණ 'ලබ ' ධාතුව පරම පද යි.
(කතු කරු) ලබා - ලබති-ලැබී-ලැබූ. (කම් කරු) ලැබේ-
ලැබෙති - ලැබිණි-ලැබුණු. 'බස්' ආදි ගණ 'ලබ ' ධාතුව
ආත්මනෙ පද යි. ලැබේ-ලැබෙති-ලැබිණී, ලැබි, ලදි-
ලැබුණු, ලැබි, ලදු. 'ලදු’ යන්නෙහි අන්ත්ය ස්වරය
වීමෙන් 'ලද්' යනු වැ ඉක්බිති අඝොෂාදෙශයෙන් ' ලත් '
යනු වී යැ. නැවැතැ 'අ' කාරවත් වූ කලැ 'ලද' යන රූපය
ලැබේ. වෙළෙඳ කුල පිවිතුරු වර්ණවංශයට ආභරණ වූ.
' පිවිතුරු ' යනු ආභරණයට නමි. ඒ කුලයේ
හේතු වන බැවින් ආභරණයෙකි.
7. මැති සඳුට මිනිපි රි
රුසිරින් දෙවඟනක ස රි
රස බසැති සුමිහි රි
උබය කුලයෙන් සදිසි සක කි රි
ටිප්පණී: සඳුට - මෙහි ' සඳ ' යනු චන්ද්රයාට නමි.
උත්තමා එය පිණිස වෙයි. චන්ද්ර, සූර්ය, සිංහ, හස්ති, ව්යාඝ්ර, වෘෂභ,
හංස, යන මේ ආදීන් හඟවන නාමයෝ අන්ය නාමයකට
පර වැ යෙදුණාහු ගෞරව පිණිස වෙති. උබය කුලයෙන් -
මව ගේ කුලය යැ පියා ගේ කුලය යැ යන දෙ කුලයෙන්.
කුල නම් පවුල සැ. සක කිරි - සකෙහි ලූ කිරි=සක කිරි.
කිරි සුදු යැ, පවිත්ර යැ. සකද සුදු යැ, පවිත්ර යැ. එ හෙයින්
කුස ජාතක විවරණය
සකෙහි වූ කිරි අන්යර්ථයෙන් සුදුද පවිත්රද වෙයි. යම්
කිසිවෙකැ අතිපරිශුද්ධත්වය හැඟවීමට අවශ්ය වූ කල්හි එය
සක කිරි වැන්නැ යි කීම කවීන් ගේ සිරිති.
8. රිවි කුල කොත් පබ ඳ
රජසිහ රජු ගෙ මනන ඳ
සිරි පද සෙවණැ සො ඳ
වැඩුණු සැප සේ සව් ඉසුරු වි ඳ
අන්ධය :පබඳ රිවි කුල කොත් මන නඳ රජසිහ රජු ගෙ
සොඳ සිරි පද සෙවණැ සව් ඉසුරු විඳැ සැප සේ වැඩුණු.
ටිප්පණී : රිවි කුල - වංශය. ආදිකල්පික 'මනු'
නම් රජ සූයා ගේ පුත්ර වී ල. එ හෙයින් ඔහු ගේ කුලය රිවි
කුලය වී යැ. විඳැ -- ' විඳු' (විඳීමෙහි) ධාතුයෙන් වූ පූර්ව ක්රියා
නිපාත පද යි. ' විඳ ' යනු වූයේ එළි වැට රක්නා පිණිස යැ.
' විඳු ' ධාතුව ' රක්’ ආදි ගණ යි. පරම පදයි. (කතු කරු)
විඳී - විඳිති - විඳී - (කම් කරු) විඳේ - විඳෙති - විඳිණි - විඳුණු. මේ
ධාතුව ' බස් ' ආදි ගණ පරසෛම පද ද වේ. විඳි - විඳිති - විනි-
වුනු. වැඩුණු - ' වඩ ' (වැඩීමෙහි ) ධාතුයෙන් වූ අතීත
කෘදන්ත නාමයි. මේ ' වඩ' ධාතුව රක් ආදි ගණ යි.
අකමිකයි. ආත්මනෙ පදයි. වැඩේ - වැඩෙති - වැඩිණි, වැඩී --
වැඩුණු, වැඩි. සකර්මක ' වඩ ' ධාතුව ' බල ' ආදි ගණ
පරසෛම පදයි. (කතු කරු) වඩා - වඩති - වැඩී - වැඩූ. (කම්
කරු) වැඩේ -වැඩෙති - වැඩිණී - වැඩුණු.
9. යසසින් ලොවැ පසි ඳු
අත්තනායක මැති ස ඳු
සුරතුර වැලැඳි මු ඳු
සුපුල් ලෙළ රන් ලතාවක් බ ඳු
ටිප්පණී: සුර තුර - දිව්ය වෘක්ෂය. දිව්ය ලොකයෙහි
ඇතැ යි යෙන මේ ගස සිතූ පැතූ සියලු සම්පත් දීමෙහි
සමල. මෙ බඳු ගුණ සම්පන්න වූ දිව්ය වෘක්ෂ පසෙකි. ඒ බව්,
'පඤ්චතෙ දෙවතරවො
මන්දාරඃ පාරිජාතකඃ
සන්තානඃ කල්ප වෘක්ෂව
(පුංසි වා) හරිචන්ද නම් "
|
ව්යාකරණ විවරණය හෙවත් සිංහල භාෂාවේ ව්යාකරණය
|
Wyakarana Wiwarana hewath Sinhala Bashawe Wyakaranaya
|
මුනිදාස කුමාරතුංග
|
Non-Fiction; Language
|
1937
|
1887 - 1937
| 0.9029
|
ව්යාකරණ විවරණය
හෙවත්
සිංහල භාෂාවේ
ව්යාකරණය
1. පරිච්ඡෙදය
1.භාෂාව පිළිබඳ නිරවද්ය ව්යවහාරය දක්වන්නා වූ
නීති ශාස්ත්රය ව්යාකරණ නමි.
ශිෂ්ට සමාජය සාමාජික නීතියෙන් රැකේ. එ මෙන්
මැ, ශිෂ්ට භාෂාව ව්යාකරණ නම් වූ භාෂා නීතියෙන් රැකේ.
අශිෂ්ට මනුෂ්යයෝ සමාජ නීති බිඳිති. ශිෂ්ටයෝ එය
ගුරු කමට නො ගනිත්. වැළි, අශිෂ්ටයනුදු ශිෂ්ට කරන්නට
වැර වඩත්, නූගත්තු භාෂා රීති බිඳිති. උගත්තු එය
ගුරු කමට නා ගෙනැ, නූගතුන් ද උගතුන් කරන්නට
තැත් කෙරෙත්. අශිෂ්ටයන් ශිෂ්ට කිරීමට වඩා ශිෂ්ටයන්
අශිෂ්ට බවට පෙරැළීම පහසු යැයි සලකා, ශිෂ්ටයෝ
තමන්ගේ ශිෂ්ටත්වය නො හරිති. එ මෙන් මැ උගත්තු
නූගතුන් ගේ පහසුව සලකා, තුමූ නූගත් බවට, භාෂා
රීති බිඳින්නන් බවට, අශිෂ්ට අව්යාකරණීය භාෂාව
ව්යවහාර කරන් නන් බවට, නො පෙරැළෙති. එ හෙයින්
භාෂා ව්යවහාරය නීතියට අනුකූල ලෙස මැ කිරීම දන්න -
වුන් ගේ යුතු කම යැ. ව්යාකරණානුකූල භාෂා ව්යවහාරය
සියල්ලවුන් විසින් නොකළ හැක්කේ යැ. එ හෙයින්
සියල්ලවුන් විසින් ප්රයත්න රහිත වැ ව්යවහාර කළ හැකි
ව්යාකරණ විවරණය
භාෂාවට ඉඩ දියැ යුතු යැ යි කියා, තමන් නොදකම
දත් කමක් ලෙස හඟවන්නට තැත් නො කොටැ, නො
දත් දැය දැනැ ගන්නට උත්සාහ කිරීම නො දන්නවුන්
ගේ යුතු කම යැ.
2. භාෂාවක් නම් වාක්ය සමුදායයෙකි.
අපේ අදහස්පැවැසෙන්නේ වාක්ය වලිනි. එක්
සම්පුර්ණ අදහසක් දක්වන්නේ වාක්යයෙකි.
(අ) ඉර බබළා.
(ඇ) රජ රට රකී.
(ඉ) මනරම් තරුණිය ගේ මිහිරි ගීය මඳින් මඳ ඇසේ.
මේ එක එක වාක්යයෙකි.
3. වාක්යය පද වලින් යුක්ත යැ.
වාක්යය කොටස්වලට බෙදා ඇත්තේ යැ. ඒ එක්
එක් කොටස පදයෙකි.
(අ) ඉර බබළා.
මෙහි පද දෙකෙකි.
(ඇ) රජ රට රකී.
මෙහි පද තුනෙකි.
(ඉ) මනරම් තරුණිය ගේ මිහිරි ගිය මඳින්
මඳ ඇසේ.
මෙහි පද අටෙකි.
4. පදයක් කියවන කලැ අපට ඇසේ. පදයක්
ලියූ කලැ අපට පෙනේ.
1. පරිච්ඡෙදය
පොතින් පද නො ඇසේ. පොතෙහි පද දැක්කැ
හැකි යැ.
5. කියවන කලැ ඇසෙනුයේ ශබ්දයි. ලියූ කලැ
පෙනෙනුයේ ලකුණු යි.
'ඉර ' යනු කියවන්නැ.ඇසෙන ශබ්ද සිතට ගන්නැ.
ශබ්ද දෙකක් ඇසෙන බව ද, ඒ ශබ්ද දෙක ලිවීමෙහි දී
ඉ - ර -
යන ලකුණු දෙකින් දක්වන ලද බව ද පැහැදිලි වෙයි.
6. එක් එක් ශබ්දයට ද ඒ ශබ්දය දක්වන ලකුණට
ද අක්ෂර (අකුරු)යැයි කියනු ලැබේ.
ඉර
යන තන්හි 'ඉ' යැයි එක් අකුරෙකි, 'ර' යැ යි තවත්
අකුරෙකි.
ව්යාකරණය කුමක් කුමක් පිළිබඳ වියැ යුතු ද යනු
මෙයින් වැටැහෙයි.
7. ව්යාකරණයෙහි ප්රධාන කොටස් තුනෙකි.
(1) අක්ෂර
(2) පද
(3) වාක්ය
යනු ඒ කොටස් තුන යි.
ව්යාකරණ විවරණය
2. පරිච්ඡෙදය .
අක්ෂර
සිංහලයෙහි අක්ෂර රූප සිවු පනසෙකි.
අ ආ ඈ ඈ ඉ ඊ උ ඌ
ඍ ඎ ඏ ඐ
එ ඒ ඓ ඔ ඕ ඖ
ක් ඛ් ග් ඝ් ඩ්
ච් ඡ් ජ් ඣ් ඤ්
ට් ඨ් ඩ් ඪ් ණ්
ත් ථ් ද් ධ් න්
ප් ඵ් බ් භ් ම්
ය් ර් ළ් ල් ව්
ශ් ෂ් ස් හ් ඃ
ං
යන මේ යැ ඒ සිවු පනස. මේ එක එක මැනැවින්
ශබ්ද කරන්නැ. එකක් අනෙකින් වෙනස් වන අයුරු
විමසා බලන්නැ.
මුල් අටළොස ඉතා පහසුයෙන් කියැවියැ හැකි යැ.
ය්,ව්,ර්,ළ්,ල් යන අකුරුත් ඒ තරම් මැ පහසුයෙන්
කියැවියැ හැකි යැ. ඉ උ සෘ හ යන අකුරු වලින් ලැබෙන
ශබ්ද මැ වෙන ලෙසෙකින් දැක් වූ සැටි යැ මේ.
ඞ් ඤ් ණ් ම් ං
ශ් ෂ් ස් හ් ඃ
යන ලකුණෙන් දැක්වූ ශබ්ද ද පහසුයෙන් පැවැත්වියැ
හැකි වේ.
2. පරිච්ඡෙදය
ක් ඛ් ග් ඝ්
ච් ඡ් ජ් ඣ්
ට් ඨ් ඩ් ඪ්
ත් ථ් ද් ධ්
ප් ඵ් බ් භ්
යනුයෙන් දැක්වුණු ශබ්ද පැවැත්වියැ හැකි නො වේ. මේ
නම් ලකුණු පමණෙකි. පිටතට ඇසෙන සේ නැඟියැ හැකි
ශබ්දයෙක් එහි නැති.
මේ එක එකට මුලැ කී ' ආ ' ආදි ශබ්ද එක් කොට
බලමු
ක් + අ = ක ක් + ආ = කා
ක් + ඇ =කැ ක්+ ඈ = කෑ
ක් + ඉ = කි ක් + ඊ = කී
ක්+උ = කු ක් + ඌ = කූ
ක් + සෘ = කෘ ක් + ඎ = කෲ
ක් + ඏ = කෟ ක් + ඐ = කෟ
ක් + එ = කෙ ක් + ඒ = කේ
ක් + ඔ = කො ක් + ඕ = කෝ
ක් + ඓ = කෛ
ක් + ඖ = කෞ
බ් + අ = ඛ යනාදිය ද එසේ මැ යි.
' අ ආ ' ආදි අටළොස හොඳට ඇසෙන සේ පහසුයෙන්
කියැවියැ හැකි යැ. එ පමණෙක් මැ නො වේ. ඇසෙන
සේ ශබ්ද නගා කියැවියැ හැකි නො වන ශබ්ද ද, ඒ 'අ ආ
ආදීන් ගේ උපකාරයෙන් ශබ්ද නගා කියැවියැ හැකි වෙයි.
2. පහසුයෙන් කියැවියැ හැක්කේ, එ සේ නො
කියැවියැ හැකි තැන් කියැවීම පහසු කරන්නේ, ස්වර
නමි.
ව්යාකරණ විවරණය
අ ආ ඈ ඈ ඉ ඊ උ ඌ
ඍ ඎ ඏ ඐ
එ ඒ ඓ ඔ ඕ ඖ
යන මේ අටළොස ස්වර යි.
මේ එක එක ශබ්දය ප්රාණවත් යැ, පැවැත්වියැ හැකි
යැ. එ හෙයින් ප්රාණ යනු දු නම් වේ. ස්වරයෙකැ ශක්ති
දෙකෙකි. එකෙක් නම් පවතින ශක්තියයි. බැහැරින්
වහලක් නැති වැ පවත්නට පිළිවන් මේ ශක්තිය ප්රවෘත්ති
ශක්ති නමි. අනෙක නම් පවත්වන ශක්තිය යි. අනෙ -
කක් පවත්වන්නට පිළිවන් මේ ශක්තිය ප්රවර්තක ශක්ති
නම් වේ.
3. ස්වරයේ ශබ්දය වෙනස් නො කොටැ ඒ ස්වරය
හා එක්විය හැක්කේ ව්යඤ්ජනයි.
ක් + අ = ක
බ් + අ = බ
ග් + අ = ග
ස් + අ = ඝ
ඬ්+ අ = ඞ
සෙසු 'ච්' ආදිය ද ගෙනැ, මෙ සේ 'අ' පමණක් නො වැ,
'ආ' ආදි කවර ස්වරයක් වුව ද එක් කළ හැකි යැ.
ස්වරයේ ශබ්දය වෙනස් නොවේ. එහෙත් ඒ එයට මුලින්
සිටි 'ක්' ආදියේ හඬ ද ඇදෑ ගෙනැ මුවින් නික්මේ.
ශරීරය ප්රාණය දරා සිටින්නාක් මෙන්, ' ක් ' ආදිය ' ආ ' ආදි
ශබ්ද දරා සිටී. එ හෙයින් ' ආ ' ආදිය ප්රාණ වේ නම්, ඒ
ප්රාණ දරා සිටින 'ක් ' ආදිය ගාත්ර යි (ශරීර යි.)
|
පරවි සංදේශය
|
Parawi Sandheshaya
|
Unknown
|
Fiction; Poetry
|
1873
|
1430 - 1440
| 0.9902
|
පරවි සන්දේශය.
සන්න සහිතයි.
I සැරද පරවිඳු සඳ - පඬුවන් සුරත් සරණින්
පහළ කිරි මුහුදින් - සහ පබල පලු සක්වන් -
1 මෙහි ප්රථම කොට දක්වන ලද, අතිශයින් කණි රසායන මධුර
පදාන්විත වූ යහගියෙහි පදච්ඡෙද සමාසාදිය සැකෙවින් දක්වනු
ලැබේ.
සැරදා, යන පදය, පරවිඳු සඳ, යනපදය, පඬුවන් සුරත්සරණින්
යන පදය, පහළ, යන පදය, කිරි මුහුදින්, යන පදය, සහ පබල පලු
සක්වන්, යන පදය, යී, මෙසේ මේ කාව්යය පද ෂටිකයෙන් ඇන්
නේවේ.
සැර,යනු අකර්මක ධාතු අනාගතකාල ත ශබ්දාකාරක ( මධ්ය මසු
රුෂ ) එක වචන ආශිර්වාද ක්රියා ගබ්බ කොට ඇති විධි ක්රියායි. සැර,
යනු පුර්ව කොට ඇති, දිව්, පණ දැරිමෙහි යන ධාතු කෙරෙන් පරව, 'ව
ත්මන් අනාරූ' යනාදී උපාංග සූත්රයෙන්, ආශීර්වාදාර්ථයෙහි විධික්රියා
අප්රත්යය කොට ' සදරුත් ' යනාදි අංග සූත්රයෙන් ධාබන්තවර්ණ ලොප
යහා, දකාරයාගේ ස්වර ලොපයද, 'පෙර පරවණන්' යනාදි උපාංග
සූත්රයෙන් ප්රත්යය ස්වරයා ගාත්රාක්ෂරා රූඪද කළ කල්හි 'සැරද 'සී, පද
සිද්ධිය වේ.
පරවි ඉඳු, පරවිඳු, පූර්ව ස්වර ලොප සන්ධියයි. පරවියන්ට ඉඳු 'පර
විඳු ' සම්බන්ධ විභක්ති සමාසයි; ' සඳ' යන නිපාතය; උත්තමාර්ථය කා
ලාර්ථය පද පූරණය, කියා ත්රිවිධාකාරයි; මෙතන්හි ' සඳ' යන්න අර්ථ
සූන්ය පද පුරණ මාත්රයකි, පඬුම වන් 'පඬුවන් ' විශේෂණ සමාසයි;
නාරත්, 'සුරත්' කු ඇවඟෙහි අව්යය සමාසයි; එයින් සරණූයි, ' සර
ණ´ සර සැරීමෙහි යන ධාතු කෙරෙන් ' දයින් නෙමෙන් ' යනාදි උපා
ංග සූත්රයෙන් වූ කරණකාරකයෙහි ණප්රජයයයි, පඬුවණද සුරත්සරණ
ද ' පඬුවන් සුරත් සරණ ' උකාරාර්ථ සමාසය, පඬුවන් සුරත් සරණ ඇ
තියේ, 'පඬුවන් සුරත් සරණ ' සඹන්ධ විභක්තියෙහි වූ අන්යාර්ථ සමාස
යි, ඒ පඬුවන් සුරත් සරණින් ' පහළවන ලද්දේ, ' පහළ ', 'ප' පුර්ව වූ
හර, හැරීමෙහි යන ධාතු කෙරෙන් කම්කාරක අ ප්රත්යය හා ධාන්වන්ත
වර්ණයා හට ලකාරා දෙශ ද ප්රත්යය ස්වරයා ගාත්රාක්ෂරාරූඪය හා ලිංග
සංඥා දිය ද කළ කල්හි පද සිද්ධයි, කිරෙහි වන් මුහුද 'කිරිමුහුද’ ආ
ධාර විභක්ති සමාසයි, ඒ ' කිරි මුහුඳින් ' පබලයාගේ පලු 'පබල පලු '
පරවි සන්දේශය.
සඹන්ධ විභක්ති සමාසයි, පබල පලු සහ වූයේ 'සහ පලපලූ' අව්යය
සමාසයි, පබල පලු සහ වූයේද එම සක්වුයේ ද 'සහ පබල පලු සක් ' වී
ශෙෂණ සමාසයි, සහ පබල පලු සක්වන් වූයේ යමෙක්ද එතෙම ' සහ
පබල පලු සක්වන් අන්තර්ථ සමාසයි
'පරවිඳු සඳ සැරද යනු ක්රියාකාරක පද සම්බන්ධයි, 'සැරද' යන
කර්තෘ ක්රියාව විසින් උක්ත හෙයින් 'පරවිඳු සඳ ' යනු උක්ත කර්තෘයි, 'සැ
රද' යන ධාතූ පදය අකර්මක හෙයින් මෙහි කර්තෘ ප්රයොගම මුත් කම්
ප්රයෝග නොවන හෙයින්, කුමක් සැර දේදැයි. කම් චොදනාවෙක්
තැත්මය
'පරවිඳු සඳ ' යනු විශෙෂ්යය, ' පඬුවන් ' යනුද, ' සුරත්සරණින් ' යනු
ද, ' කිරි මුහුදින් පහළ, යනුද, සහ පබල පලු සක්වන් යනුද, ත
ත්තුල්යාධි කරණ. විශේෂණ පදයෝයි. මෙහි 'පරවිඳු සඳ' යන්න
හා, සුරති සරණින් ' යන කරණය කෙසේ සමානාධිකරණ වේදයත්,
කිරිය සැපයීමෙහි ' යනාදියෙන් නිදිෂ්ට කරණය නොව උපලක්ෂණ
ර්ථයෙහි කරණය හෙයින් සමානාධි කරණ වේ මැයි
මෙසේ පදංච්ඡෙදාදී ක්රමය දක්වා තදනන්තරව අර්ථ කථනය කෙ
රෙම්.
'පරවිඳු සඳ සැරද' පාරාපතෙන්ද්රය චිරකාලයක් ජීවත් වෙහිවා, නො
හොත්, ජීවත්වව් කිමෙකින් විශිෂ්ට පාරාපතෙන්ද්රයෙක් ද යත්
කිරි මුහුදින්, ක්ෂීරාණිවයෙන්, පහළ, ප්රාදුර්භූත වූ, සහ පබල පලු, ප්ර
වාල පල්ලව සහිත වූ, සක්වත්, සංඛයක් මෙන්, පඬුවන්, පාර (සු
දු) වර්ණයෙන් හා, සුරත් සරණින්, අතීරක්ත චරණයෙන් ද (යුක්ත වූ)
පරවිඳුසඳ, පාරාපතෙන්ද්රය, සැරද, චිර කාලයක් ජීවත් වෙහිවා මෙ
හි දැක්වූ ප්රථම ගීයෙන් පාරා පත පක්ෂීහුගේ දෘෂ්ට ජන නයනාජන
රූප වර්ණනාවෙන් ආමන්ත්රණ කාලය රැගෙණ ශුභ සිද්ධිය සඳහා ආ
ශිර්වාද කොට තදනන්තරව පාරාපත පක්ෂීහු මිත්රයන් සතුටු කිරිමෙහි
සමර්ථභාවය ප්රකාශ කිරීමෙන් ආමන්ත්රණයද පූර්වොක්ත රූප වර්ණ
නාවෙන් ප්රශ්න දකොට සම්මොදනීය කථා සම්භාෂණයෙන් තමන්
ගේ සන්තොෂභාවය ප්රකාශ කරන්නහු මිතුරු තුරු සරහණ' යනාදී
උපජාති නම් දසපද සැහැල්ල කිහ
2 මිතුරු තුරු සරහණ - මමිතුරු නව වසතයුරු -
නුබීනෙන සඳෙහි නඳ මඳ මඳ පවන ලෙ ලි
හෙබි පුල් කුමුදු හැඟැ නොගතු ද අතින්ගි ලි
සුර ගඟිනල නෙළුඹු-දැලි සඳ හසැ නොවෙත පත -
සුදු බුදු නිවෙසි නෙන තොප දැකැලෙව් එස ඳ
සුදු බුදු රැස් පිඬෙකැයි නොකළෝද පු ද
පරවීසන්දෙශය.
සඳෙකින් නදුනුයනිනෙන මලෙක සුර න ඹේ
සඳෙකින් ලොබින් වටලා නොදැමූ ද ඉ ඹේ
නිදුකින් අවුද සකිසඳ අතරමග නු ඹේ
ඉති කින් අපට සැප නම් දැක්ම මයි නු ඹේ
2 මිතුරු, මිත්ර නමැති, තුරු, වෘක්ෂයන්, සරහණ, අලංකාර කර
න්නා වූ, නව වසතයුරු, අභිනව වසන්ත කාලය බඳු වූ, මමිතුරු, මා
ගේ මිත්රය - නඳ, සතුටු විය යුතු වූ, මඳ මඳ පවන, මන්ද මන්ද මාරුත
යෙන්, ලෙලී, ලී ලොපෙතව, නුබින්, ආකාශයෙන්, එන සඳෙහී, ආ
ගමනය කරණ කල්හි, හෙබි, ශොභමාන වූ, පුල්, පිපුනා වූ, අතින්, හ
ස්තයෙන්, ශිලී, ගලිත වූ, කුමුදු හැඟැ, කෞමද යයි සංඥා කොට, නො
ගතුද,(ලෙවියනුද තොපයනුද මේ සැහැල්ලෙහි පස්වෙනි පදයෙන්
අනුවර්තන කටයුතුයි) ලොකවාසීහු ග්රහණය නොකළෝද, සුර
ගඟිනල, ආකාශ ගංගාවෙන් උපස්ථිත වූ, නෙළුඹු දැලි, හිෂනාලය
(නෙළුම් දණ්ඩ) කැයි, සඳහ සැ, ආධ්යාශය කොට, වෙත, යුෂ්මත්හු
සමීපයට, නොපත, නොපැමිණියහුද, සුදු බුදුනි වෙසින්, ශුද්ධ බුද්ධ
නිවාසයෙන්, එන, ඇගමනය කරන්නා වූ, තොප, යුෂ්මත් ශබ්දාදවා
චීහු, දැකැ, දර්ශනය කොට, එසඳ, එකල්හි, ලෙව්, ලොකවාසීහු, සුදු
බුදුරැස් පිඬෙකැයි, ඉවත බුද්ධ රසම්පිණ්ඩයකැයි, පද නොකළෝ
ද, පූජා නොකළහුද ෴ නදුනු යනින්, නන්ද නොද්යනයෙන්, සඳෙ
කින්, චන්දන වෘක්ෂයකින්, එන එන්නා වූ, මලෙක, පුෂ්පයකැයි, සු
රනඹේ, දිව්යාංගනාවෝ, සඳෙකින්, චිත්තයකින්, ලොබින්, ලොභ
යෙන්, වටලා, පරික්ෂෙප කොට, ඉඹේ, චුම්බනය කොට, නොදැමුද,
ප්රක්ෂේප නොකළෝ ද, සකි සඳ, මිත්රොත්තමය, අතරමග නුඹේ,අ
තරා මාර්ග ආකාශයෙහි, නිදුකින්, දුඃඛ රහිතව, අවුද, ආගමනය
කෙළෙහිද, ඉතිකින්, ඉතින්කිම, අපට අෂ්මත් ශබ්දවාචීන් හට, සැප
නම්, සෞඛ්යය නම්,නුබේ දැක්ම මයි, යුෂ්මත්හුගෙ දර්ශනය මයි
3 තමා ඉටු මිතුරු කරණි පැමිණි ව ර
පමා නොවෙති සුදනෝ මෙත් කයැති ක ර
පෙමා එයිනුවම් මිණි රුවනින් පව ර
මෙ මා වදන් පස් කැන් කන් ලකර ක ර
මෙමා මෙන මැඳුරු තුරු මිතුරු යූරු
මිතුරු සඳ මෙසඳ කුම් කෙරෙම් දෝ හෝ
3 තමා, තමාගේ, ඉටුමිතුරු, ඉෂ්ට මිත්රයන්ගේ, කරණි පැමිණිව
ර, කටයුතු පැමිණි කල්හි, සුදනෝ, සජ්ජනයෝ, මෙත්, මෛත්රීයම,
කයැතිකර, ශරීරය (මෙන්) විද්යමාණ කොට, පමා නොවෙති, ප්රමාද
නොවෙත්ය, පෙමා, ප්රෙමාන්විතය, එයින්, එහෙයින්, පවර, උතුම් වූ,
පරවිසන්දේශය.
උවම් මිණි රුවනින්, උපමා නමැති මාණික්ය රත්නයෙන්, (යුක්ත වූ)
මෙමා, මේ මාගෙ, වදන් පස්කැන්, වචන නමැති තාංක (කුණ්ඩ
ලාභරණ) ය, කන්, කණියෙහි, ලකර කර, අලංකාර කරව
මේ මාගෙ සිත නමැතිගේ ඇතුලෙහි, පහණක් වැනි වූ මිත්රොත්ත
මය මේ කාලයෙහි (මම) කුමක් කෙරෙම්ද
4 විපුල් කුළුණු මෙත් ගුණයෙන් ලෙව් පු ස්න
කොපුල් අත දළැස ලෙස තෙද රැස් ඉ ස්න
තෙපුල් ගෙණැ සුරිඳු රකිණ ලෙව් ස ස්න
උපුල් වන් සුරිඳු දැකැ දෙව් මේ හ ස්න
මියුරු රසබස් නුමුතු අස්නැ තතු වණමි
දැන් තා නිකුත් පුරවර වෙසෙස අස
4. විපුල්, මහත් වූ, කුළුණු මෙත්ගුණයෙන්, කරුණ මෛත්රී ගුණයෙ
න්, ලෙව්පුස්න, ලොකයා පොෂ්යය කරන්නා වූ, කොපුල්අත, ඊශ්ව
රයාගේ, දළැස ලෙස, ලලාටාක්ෂිය පරිද්දෙන්, තෙද රැස්, තෙජො
සමූහය, ඉස්න, සිංචනය කරන්නා වූ හෙවත් පතුරුවන්නා වූ, සු
රිඳු, ශක්රයාගෙ, තෙපුල්, වචනය, ගෙණැ ග්රහණය කොට, ලෙස්
න, ලොක ශාසනය, රකි, රක්ෂා කරන්නා වූ, උපුල්වන් සුරිඳු, උ
තත්පල වර්ණ සුරෙන්ද්රයා, දැකැ, දර්ශනය කොට, මේ හස්න, මේ සන්දේශය,
දෙව්, දානය කරව්
මධුර රස වචනයෙන් නිතොර වූ අස්නෙහි තත්වය (නැවත) ව
ර්ණනා කරමි- දැන් යුෂ්මත්හු විසින් පිටත්වන්නා වූ උතුම් නුවරෙහි වි
ශෙෂය අසණු
5 තුනු රුවනෙහි බැති පෙම් තර සත නිතො ර
උනු නොවයුත් පහදද බිහිදොර පත ර
මනු කුල මුදුන් නිරිඳුන් රඳන හැමව ර
දනු මමිතුර ජයවද්දන පුර පව ර
5 තුනුරුවනෙහි, ත්රිවිධ රත්නයෙහි, තර, ස්ථිර වූ, බැති පෙම්,භක්ති
ප්රෙමය ඇති, සත, සත්වයාගෙන්, නිතොර, අතරක් නැත්තා වූ, පත
ර, මහත් වූ, පහ, ප්රාසාදය, දද, ධ්වජය, බිහිදොර, බහිචාරය (තො
රන්) යන මෙයින්, උනු නොවයුත්, අනූනත්වයෙන් යුක්ත වූ, මනු කූ
ල, මහාසම්මත වංශයට, මුදුන්, මස්තක වූ, නිරිඳුන්, නරෙන්ද්රය
න්, හැමවර, සදාකල්හි, රඳන, රජමාණ
වන්නා වූ, ජයවද්දනපුර පවර, ජයවර්ධනපුර ප්රවරයයි, මමිතුර, මාගෙ මිත්රය, දනු, ජනනය
කරව
පරවි සන්දේශ යි.
6 කල සුල කළ හෙළ රුවනින් තුඟු නැබ ල
ලෙල සිලිලෙන් පිරි පිරි වෙතැ පවුරදු ල
අල ලනවර කිරණව මත් පහර බ ල
පල කෙළෙ සළා දී නැගිවට තරඟ වැ ල
6 සුලකළ, අන්ය ලකෘත වූ, හෙළ රුවනින්, ස්ඵටික (පලිඟු) මා
ණික්යයෙන්, කළ, කරණ ලද්දා වූ, තුඟු, උස් වූ, නැබල, මහත් වූ,ලෙ
ල සිලිලෙන්, ලීලොපෙත ජලයෙන්, පිරි, සම්පූර්ණ වූ, පිරිවෙන නැදු
ල; පරිඛා සමීපයෙහි දිලියෙන්නා වූ, පවුර, ප්රාකාර (තාප්ප) ය, (කෙ
සේද) කිරණාව, ක්ෂීරාණිවය, අලලනවර, ආලොලනය කරණ කල්හි,
මත්පහර බල, මථන (කලඹන්නා වූ) ප්රහාර බලයෙන්, වට, හාත්
පස්හි, සළාදී, ඡෂ්ටා දානය කොට, හෙවත් දියසුලි සෑදෙමින්,නැඟි,
නැංගා වූ, තරඟවැල, තරංගාවලිය, පළ කෙළේ, ප්රකාශ කෙ
ළේය.
7 සොබමන් උවන් නෙත් පියයුරු බැම සස ල
අඟනන් දිය කෙළිනු දැකැමෙහි ගෙ දිගු වි ිල
ගනරන් පියුම් නිළුපුල් තිසර බිඟු කැ ල
දන කැන් දනිති තොරතුරු ඇසුමෙන් තෙපු ල
7 සොබමන්, ශෝභමාණය වූ, උවන්, වක්ත්රය, නෙත්, නෙත්රය, පි
යයුරු, පයොධරය,සසල, චංචල වූ, බැම, ශ්රීය, (යන මෙයින් යු
ක්ත වූ) අඟනන්, අංගනාවන්ගෙ, මෙහි, මේ ජයවර්ධනපුරයෙහි, ගෙ
දිඟු විල, ගෘහ දිර්ඝකාතටාකයන්හී, දියකෙළිනු දැක, ජල ක්රීඩාව දර්ශන
යකොට, ගනරන් පියුම්, ඝන ස්වර්ණ පද්මය, නිලුපුල්, නීලොත්පලය, ති
සර, හංසය, බිඟුකැල, භෘද්ධ්යා සමූහය, (යන මොවුන්ගෙ) තොරතු
රු, විශේෂ විභාගය, තෙපුල ඇසුමෙන්, වචන ශ්රවණය කිරීම කර
කොටගෙන, දනකැන්, සත්ව සමූහයෝ, දනිති, ජානනය කෙ
රත්
8 කිකිණි දැලින් ලෙල දෙන මුතු ලැළ් සම ග
ගිහිණි ලකුළු තුඟු පහ මුදුනැ මනර ඟ
කිරණි නොවැදි සැදි රතමිණි කැරලි අ ග
පැමිණි මෙපුර නුබමැදෑ හිරු ලහිරු ර ඟ
8 ලෙල දෙන, ලීලාදානය කරන්නා වූ, මුතුලැල් සමග, මුක්තා ලති
ක්රාව සමග, කිකිණිදැලින්,කිංකිණි කජාලාවෙන්, ගිහිණි, ග්රහණ
වූ, ලකුළු, අලංකෘත වූ, තුඟු, උස්වූ, මන රඟ, චිත්තාලය වන්නා වූ,
පහ මුදුනැ, ප්රාසාදමස්තකයෙහි, (වූ), කැරලි අග, ශෘංගාග්රයෙහි,
රතමිණි, රත්තමාණික්යයාගෙ, ඔවැදි, ප්රස්තත වූ, කිරණින්, ර
පරවිසන්දේශය.
මියෙන්, සැදි, අලංකාර වූ, මෙපුර, මේ නගරයෙහි, නුබිමැද, ආ
කාශ මධ්යයට, පැමිණී, ප්රාප්ත වූ, හිරු. සූර්යය තෙම, ලහිරුරඟ, බා
ලාකියාගේ ආකාරයි.
9 නිල් මිණි පැහැති තුඟු පහ මිහිඟු නිනදි නේ
කුල් මත් මෙනෙන් රැවටුනු මැඳුරු සිකි කැ නේ
තුල් ගන ගිඟුම් අසමින් නොමඳ ඇම දි නේ
පිල් නොම හඹත් දිනිඳුට මුත් උදාස නේ
9 නිල්මිණී, ඉන්ද්රනීල මාණික්යයන්ගේ, පැහැති, වර්ණය ඇත්තා
වූ, තුඟු, උස් වූ, පහ, ප්රාසාදයන්හි, මිහිඟු නදිනේ, මෘදංග හෙරි
නාදය කරණකොට ගෙණ, කුල්මත් මෙනෙත් රැවටුනු, ක්රීඩාමත්ත
චිත්තයෙන් රැවටුනා වූ, මැඳුරු සිහි කැනේ, ගෘහමයුර සමූහයො, තු
ල්, මහත් වූ, ගනගිඟුම්, මෙඝ ගර්භ න්නාව,නොමද, අමන්දව, අසමින්,
ශ්රවණය කරමින් ඇමදිනේ, සෑම දවස්හි, උදාසනේ, ප්රාතඃකාල
යෙහි, දිනිඳුටමුත්, සූර්යයාට මිසක්, පිනොමහඹත්, පිජාවෘත්තන
ය නොකෙරෙත්මය
10 මනහර පුළු ලුකූළු පියයුරු බරන් දැ ක
මෙහෙවර සියුම් බඹ නොපහළ වනැයි සැ ක
හැමවර ඟනන් මැද පෙදෙසින් නෙලබු සෙ ක
පුරතුර සරණ සලෙලුන් බල සකි නොයෙ ක
10 මනහර, මනොඥ වූ, පුළුලුකුළු, ප්රථුළ ශ්රොණින් හා, පියයුරු
බරන්, පයොධරභාරයන්, දැක, දර්ශනය කොට, බඹ, බ්රහ්ම තෙමේ,
සියුම් මෙහෙවර, තීක්ෂණ කර්මාන්තයෙහි, නොපහළවනැයි, සමර්ථ
නොවන්නේය (යන) සැක, ශාකාව, අංසක, ස්වල්පයකුත්, හැ
මවරඟනන්, සකල උත්තමාංගනාවන්ගෙ, මැද පෙදෙසින්, මත්ස්ය
ප්රදෙශ (ඉඟටි) ය කරණකොටගෙණ, නෙලබු, නොලද්දා වූ, පුර
තුර, නගරාභ්යන්තරයෙහි, සරණ, හැසිරෙන්නා වූ, නොයෙක ස
ලෙලුන්, අනෙක සල්ලාලයන්, සති, යහළුව, බල, අවලොකන
යකර
11 මෙපුර ඟනන් තන පිඬු වැනි යොවුනිති රී
එ බර සුලා හඬණෙව් නද මෙවුල් සි රී
පවර මොනර කර දඟවී තම නොස රී
නිතර කියන වැනි මිණිනු පුර ගිගි රී
11 මෙපුරඟනන්, මේ පුරාංගනාවන්ගෙ, තනපිඬු, පයොධර පි
ංඩය, යොවුනිතිරි වැනි, යෞවනය ඉතිරෙන්නාක් වැනිය, මෙවුල්,
පරවිසන්දේශය.
මෙඛලාවන්ගේ, නදසිරි, නාදශ්රීය, එබර, ඒ පයෝධර පිණ්ඩභාරය,
උසුලා, උද්වහනය කොට, හඬණෙව්, රොදනය කරන්නාක්වැනි
ය, මිණිනූපුරගිගිරි, මාණික්ය නූපුර ගර්ජනාව, පවර, උතුම් වූ, මො
නර කර තම, මයුර ග්රීවයතමා, දඟ, ජංඝාවට, නොසරිවී, අසමාන
යයි, නිතර, අනවරතයෙන්, කියන වැනි, කථනය කරන්නාක්
වැන්න.
12 කොමල අදරකර සරණත ලපලුද ර
උදු ල දසන් කුසුමැති තන පල පත ර
ස ල ල සලෙලු යදි දන මන නදන ක ර
ලකල මෙපුර ලිය කප්ලිය වෙනි පව ර
12 කොමල, කොමල වූ, අදර කර සරණත, තොල් අතුල් ප
තුල් නමැති, ලපලුදර, බාලපල්ලවයන් දරන්නා වූ, උදුල, උජ්වලි
තවූ, දසන්කුසුමැති, දන්ත නමැති පුෂ්ප ඇත්තා වූ, පතර, මහත්
වූ, තනපල, පයෝධර නමැති ඵල ඇත්තා වූ, සලුල, ලීලා සහිත වූ,
සලෙලුය දිදන, සල්ලාල නමැති යාචක සත්වයාගේ, මන නඳනකර,
චිත්තසන්තොෂ කරන්නාවූ, ලකල, අලංකෘත වූ, මෙපුරලිය, මේන
ගරස්ත්රීහු, පවර, උතුම් වූ, කප්ලියවෙනි, කල්පලතාවෝමෙනි.
13 ඇති දොර දොර රන් ඉඳුනිල් මිණි තො රණ
පැති ර අඳුරු හැරැ කරැ පැලඹෙන කි රණ
නිති රැ සරණ වේමැදැ සුරඟණ හ රණ
වෙති මෙහි බිසරු දිගැසිය සහතුටු උ රණ
13 දොරදොර, ද්වාරයක් පාසා, ඇති, විද්යමාණ වූ, රත්, ස්වර්ණ (තො
රණයන්ගේද), ඉඳුනිල්මිණි තොරණ, ඉන්ද්රනීල මාණික්යතොරණය
න්ගෙද, කිරණ, රසමීය, පැතිර, ප්රස්තරිතව, අඳුරුහැරැ, අන්ධකාර
ය පහකොට ද, කරැ, අන්ධකාරය කොටද, පැලඹෙන, විජෘම්භිමා
ණ වන කල්හි, වේමැදෑ, විථි මධ්යයෙහි, නිති, අනවරතයෙන්, රෑ,රා
ත්රියෙහි, සරණ, හැසිරෙන්නාවූ, සුරඟනහරණ, දිව්යංගනාවන්
සමාන වූ, මෙහි, මේ නගරයෙහි, අබිසරු දිගැසිය, අභිචාරිකාංග
නාවෝ, * සහතුටු, සන්තොෂය සමග, උරණ, කොපයද, වෙති,
වෙත්ය.
14 ත ර පහ අගල බල කලදෝ කො තේයා
හ ර ගිර හිසින් හූනු සුරගඟ වෙ තේයා
තොර නොව ලෙලෙන රන් දද පල වෙ තේයා
සුරඟණ එගඟ බැසැ කෙළිතී සි තේයා
14 පහඅග, ප්රාසාද මස්තකයෙහි, කලදෝ කොතේයා, කල ධෞ
*පුරුෂයන් කිවු තැනට යන ස්ත්රීවරු
|
ගඩලාදෙණි සන්නයයි ප්රසිද්ධ වූ බාලාවතාරේ පුරාණ ව්යාඛ්යානය
|
Gadaladeni Sannayai Prasidhdha wu Balawathare Purana Wyakyanaya
|
හික්කඩුවේ ශ්රි සුමංගල හිමි
|
Non-Fiction; Language
|
1877
|
1827 - 1911
| 0.997
|
නමො තස්ස
භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.
බුද්ධං තිධාභි වන්දිත්වා බුද්ධම්බුජවිලොචනං
බාලාවතාරං භාසිස්සං බාලානං බුද්ධී වුද්ධියා.
බුද්ධ, ප්රබුද්ධ වූ; අම්බුජ, පියුම් බඳු වු; විලොචනං, ඇස් ඇති, බුද්ධං,
සර්වඥයා; තිධා, (කයින් වචසින් මනසින් යයි) තුන් පරිද්දෙන්; අභිව
න්දිත්වා, වැඳ; බාලානං, (අව්යුතන්න) බාල ජනයන්ගේ; බුද්ධි වුද්ධි
යා, ප්රඥාව වඩනා පිණිස; බාලාවතාරං, බාලාවතාර නම් ප්රකරණ
යක්; භාසිස්ස, කියම්. *
''අක්ඛරා' පාදයො එක චත්තාළීසං" යනු සූත්රයි - අක්ඛරා යන
පදය අපි යන පදය ආදයො යන පදය එකචත්තාළීසං යනු පදයි -
අක්ඛරාපි, අක්ෂරයෝ ද; අකාරාදයො, අකාරයා ආදී කොට ඇති; එ
ක චත්තාළීසං, එක්සාළිස් දෙනෙක්; සුත්තන්ත පිටකත්රයට; උපකා
රා, වහල්හුයි - තං යථා, හේ මෙසේයි -
අ, අකාරය; ආ, ආකාරය-පෙළ, ළකාරය; අංඉති, අංයන මො
හු (අක්ෂරයෝ නම්හු) යි.
''තත්ථො 'දන්තාසරාඅට්ඨ " - යනු සූත්රයි - තත්ථ යනපදය ඔදන්තා
යන පදය සරා යනපදය අට්ඨ යනු පදයි --
තත්ථ, ඒ; අක්ඛරෙසු, අක්ෂරයන් අතුරෙහි; ඔකාරන්තා, ඔකාරයා
අන්ත කොට ඇති; අට්ඨ, අට දෙනෙක්; සරානාම, ස්වරයෝ නම්හුයි -
තත්ථඉති, තත්ථ යනු වර්තතෙ, වැටේ - " වත්තතෙ " ය ' එව' ය යන
*"අවතරන්ති සත්ථමනෙනාති" අවතාරො - අව පූර්ව වූ " තරතර
ණෙ '' යන්නහු කෙරෙන් කරණ කාරකයෙහි 'ණ' වේ-බාලානං
අවතාරො බාලාවතාරො - ෂෂ්ඨිතත්පුරුෂයි— " බාලාව බොධනං "
යනාදියෙහි මෙන් මෙහිදු සත්ථං " යනු අධ්යාහාර වේ." අනුක්තස්යා
වශ්ය වක්ත ව්යහරණ මධ්යාහාරඃ'' යනු බැවින් නොකීවද අවශ්ය
යෙන් කියයුක්තක්හුගේ ගැණීම අධ්යාහාර නමි-කෙසේය යත්,
අගුලගත් දොරින් පිටත සිට දොර යයි කී පමණකින් " හළ මැනව "
යනු හැඟෙන හෙයින්ම මෙහිදු" අවතරන්ති " කීපමණකින් " සත්ථං ''
යනු ලැබේ; මත්තෙහිදු මෙසේම දතයුතුයි.
දෙශබ්දයෙන් දැවූ දෙය කීප සුතුරක් හා සම්බන්ධ කරණු ලැබෙ
යි- '' අධිකාර " ශබ්දයෙන් දැක්වුදැය බොහෝ සුතුරු හා යයි දත යුතුයි.
ලඝු - පෙ -ලහුමත්තා ය, තයො.ය, රස්සා ය, යනු පදයි -
තත්ථ, ඒ; සරෙසු, ස්වරයන් අතුරෙහි; ලහුමත්තා, ලඝු මාත්රා වූ; අ
ඉ. උ. ඉති, අකාර, ඉකාර, උකාරය, යන; තයො, තුන්දෙනෙක්; ර
ස්සා, හ්රස්වයෝ නම් හූයි -
අඤ-පෙ-අඤ්ඤෙ ය, දීඝා ය, යනු පදයි--
තත්ථ, ඒ; සරෙසු, ස්වරයන් අතුරෙහි; රස්සෙහි, හ්රස්වයන් කෙරෙ
න්; අඤ්ඤෙ, සෙස්සෝ ; දීඝා, දීර්ඝයෝ නම් හුයි --
සංයොගතො, සංයොගයෙන්; පුබ්බෙ, පූර්ව වූ; එ ඔ, එකාර ඔකා
ර යන දෙදෙන; රස්සාඉව, හ්රස්වයන් මෙන්; +උච්චන්තෙ, උච්චාර
ණය කරනු ලැබෙත්; කියනු ලැබෙයි සේයි -
අනන්තරා, ඛ්යවධාන රහිත වූ; (මැද ස්වරයක් නැති බැවින්) බ්ය
ජනා, බ්යංජනයෝ, සංයොගො, සංයොග නම් --- එත්ථ යනු ව්යංජන
රහිත කෙවල එකාරයාට උදාහරණය; සෙය්යො, යනු ව්යංජන සහිත
වූ එකාරයාටයි - ඔට්ඨො, සොත්ථි, යනුදු මෙසේ මැයි
සෙසා - පෙ - සෙසා ය, බ්යඤ්ජනා ය, යනු පදයි
සරෙ, ස්වරයන්; ඨපෙත්වා, හැර සෙසා, සෙසු කාදයො, කකාරයා
ආදි කොට ඇති, නිග්ගහීත ' න්තා, නිග්ගහීතයා අන්ත කොට ඇත්
තාහූ; බ්යංජනා, බ්යංජනයෝ නම්හුයි -
වග්ගා - පෙ --වග්ගා ය, පංච පංචසො ය මන්තා ය, යනු පදයී -
බ්යංජනානං, ව්යංජනයන් අතුරෙහි; කාදයො, කකාරයා ආදි කො
ට ඇති; මකාරන්තා, මකාරයා අන්ත කොට ඇති; පංච පංචසො, පස්
පස්පරිද්දෙන්; අක්ඛරවන්තො, අක්ෂරයන් ඇත්තාහු වග්ගා, වර්ග
යෝ නම්හුයි -
වග්ගානං, වර්ගයන් අතුරෙහි; පඨම, පළමුවනු වූ; '' කචටතප''
යෝද; දුතියා, දෙවනු වූ " ඛඡඨථඵ " යෝද; සොච, සකාරයද; අඝො
සා, අඝොසයෝ නම්හුයි -
ළන්තා, ළකාරයා අන්ත කොට ඇති අඤේඤ්ඤෙ, සෙසු බ්යංජනයෝ;
ඝොසා, ඝොසයෝ නම්හුයි - ඝොස, ඝොසය; අඝොස, අඝොසය යන
සඤ්ඤාව, සංඥාවෝ දෙදෙනද " පරසමඤ්ඤා පයොගෙ '' ඉති, පර
සමඤ්ඤා පයොගෙ යන සූත්රයෙන්; සංගහීතා, සංග්රහ කරණ ලද
* එකමත්තො භවෙ රස්සො, ද්විමත්තො දීඝමුච්චතෙ
මත්තා ඉතිච විඤ්ඤෙය්යා, උම්මිසො නිම්මි සොපිවා -
+('ක්වච්' යන්නක් ඉතා පරණ බාලාවතාර පොත්හි පෙනෙන නු
මුත් මේ සන්නයෙහි ඒ පදය හෝ කිසිතැනෙක යන අර්ථව්යාඛ්යාන
යක් හෝ නොපෙනේ)
හුයි; ( මේ මාගධ ව්යාකරණයෙහි ඇතුලත් කරණ ලදහු යයි සේයි ) -
එවං, මෙසෙයින්; ලිංග, ලිංගය; සබ්බනාම, සර්ව නාමය; පද, පද
ය; උපසග්ග, උපසර්ගය; නිපාත, නිපාතය; තද්ධිත, තද්ධිතය; ආඛ්යා
ත, ආඛ්යාතය; කම්මප්ප වචනීයාදී, කම්මප්ර වචනීය යනාදි; සඤ්ඤා
ච, සංඥාවෝද; (සංග්රහ කරණ ලදහුයි)-
අං ඉති - පෙ -- අං ය, ඉති ය, නිග්ගහීතං ය, යනු පදයි -
අං ඉති, අංයයි; අකාරතො, අකාරයා කෙරෙන්; පරං, පරව; යො
බින්දු, යබින්දුවෙක්; සූයතෙ, අසනු ලැබේ ද; තං, ඒ තෙම; නිග්ගහී
තං නාම, නිග්ගහීත නම් --
චූළාමණි, සිළුමිණකට බඳු වූ ආකාරො, ආකෘති ඇති; බින්දු, බින්දු
යෙක් තෙමේ; නිග්ගහීතං ඉති, නිග්ගහිත යයි; වුච්චතෙ, කියනු ලැ
බෙයි; කෙවලස්ස, හුදකලා (බින්දු) හුගේ; අප්පයොගත්තා, ප්රයො
ගනැති හෙයින්; අකාරො, අකාරය තෙම; සන්නිධීයතෙ, ලං කරණු
ලැබේ- (හුදකලා බින්දුව නොකියහැකි හෙයින් අකාරයහා එක්
කොට කියනු ලැබෙයි සේයි.)
අ, අවර්ණය, කවග්ග, කවර්ගය; (ක ඛ ග ඝ ඞ ය) හා, හකාරය
යන මොහු; කණ්ඨජා, කණ්ඨයෙන් උපදිත්.
ඉ, ඉවර්ණය; චවග්ග, චවර්ගය; (ච ඡ ජ ඣ ඤය) යා, යකාරය
යන මොහු; තාලුජා, තල්ලෙන් උපදිත්
උ, උවර්ණය; පවග්ගා, පවර්ගය; (ප ඵ බ භ ම) යන මොහු; ඔට්ඨ
ජා, ඔෂ්ඨයෙන් උපදිත්.
ට වග්ග, ටවර්ගය; (ට ඨ ඩ ඪ ණය) රළා, රකාරළකාර යන මො
හු; මුඛජා, මුදුනෙන් උපදිත්.
තවග්ග,තවර්ගය; (ත.ථදධනය) ලසා, ලකාර සකාර යන මො
හු; දන්තජා, දතින් උපදිත්
එ, එකාරය තෙම; කණ්ඨතාලුජො, කණ්ඨයෙන් හා තල්ලෙන් උපදී.
ඔ, ඔකාරය තෙම; කණ්ඩාඨ, කණ්ඨයෙන් හා ඔෂ්ඨයෙන්
උපදී.
වො, වකාරය තෙම; දන්තොට්ඨජො, දන්තයෙන් හා ඔෂ්ඨයෙන්
උපදී.
සඤ්ඤා, (අක්ෂර) සංඥා විධානයයි-
ලොක අග්ගො ඉති, ලොක අග්ගා යන; අස්මිං, මෙහි (සන්ධි වූ
ච්චතෙ, සංහිතා කියනු ලැබේ - '' සන්ධි වුච්චතෙ " යන වාක්යශෙ
ෂය තෙමේ මුල නොකීවද අධ්යාහාරයෙන් කියනු ලැබේ)--
පුබ්බ-පෙ-වියොජයෙ ඉති '' පුබ්බමධොඨිත මස්සරං සරෙන වියො
ජයෙ " යන සූත්රයෙන්; පුබ්බ බ්යංජනං, පූර්වව සිටි ව්යංජන තෙම; සර
තො, ස්වරයා කෙරෙන්; පුථක්ඛාතබ්බං, වෙන් කටයුතුයි-
සරා - පෙ-සරා ය; සරෙ ය, ලොපං ය, යනුපදයි -
අනන්තරෙ, අව්යවධාන වූ; සරෙ, ස්වරයක්හු; පරෙ, පරකල්හි; ස
රා, පූර්ව ස්වරයෝ; ලොපං, ලොපට; පප්පොන්ති, පැමිනෙත් -(ලොප
නම් වර්ණ විනාස යයි වර්ණයාගේ නොකීමයයි සේයි) -
නයෙ-පෙ- " නයෙ පරං යුත්තෙ " යන සූත්රයෙන්; අස්සරො, ස්ව
ර රහිත වූ; බ්යංජනො, (පූර්ව) ව්යංජන තෙම; පරක්ඛරං, පරඅකුරකරා,
නෙ තබ්බො, පැම්න විය යුතුයි - ලොකග්ගො - යි සිද්ධ වේ--
සුරෙ ඉති, "සරෙ " යන අස්මිං, මෙහි; ඔපසිලෙසිකො කාස සත්ත
මිථූප ශෙලසිකා ධාරසප්තමීය; තතො, එහෙයින්; වණ්ණ, වර්ණය
කියා විසින් ද, කාල, කාලයක්හු විසින් ද; ව්යවධානෙ, අතුරක් ඇති
කලින්;කාරියං, (සංහිතා) කාර්ය තෙමේ; නහොති, නොවේ - යථා,
හේ මෙසේයි ;- මං අහාසි ඉති, මං අහාසි කියාද; පමාද මනු යුජ
න්ති ඉති, පමාද මනුයුඦන්තියන පාදය; ආදි, ආදි කොට ඇති;
ගාථායං, ගාථාවෙහි; ජනා අප්පමාදන්තිච, ජනා අප්පමාදං කියාද
වේ-* සබ්බ සන්ධිසු, සියලු සංහිතායෙහිම; එවං, මෙසේ දත යුතුයි -
(“සරාසරෙ ලොපං " යන්නෙන් පූර්ව ස්වරය හටම ලොපැයි නියම
කරණු පිණිස “ අනන්තරං " යනාදිය කියන ලදි) --
අනන්තරං, ඉක්බිතිව; පරස්ස, පරවූ; සරස්ස, ස්වරයහට;ලොපං,
ලොප; වක්ඛති, ( සූත්රකාරක තෙම) කියයි; තස්මා, එහෙයින්; අනෙ
න, මේ සුතුරෙන්; පුබ්බස්ස, පූර්ව ස්වරය හට; ලොපො, ලොපතෙමේ;
ඤායති, දන්නා ලැබේ−(“වාපරො අසරූපා"-යන සූත්රයෙන් පරස්ව
රයා හට සූත්රකාරකයා ලොකී හෙයින් මේ සුතුරෙන් පූර්වස්වරයහ
ටම ලොප හැඟෙයි සේයි - මේ සුතුරෙහි "පරෙ " යන්නක් නොකිව
නොවැටෙතුදු “පරෙ” යනු ලැබෙන බව හඟවණු පිණිස " තෙ
නෙව '' යනාදි කීය)-
*මං අහාසි යන්නෙහි, අකාරයක්හු පරවුවද, නිග්ගහීතයා මැ
දව සිටි හෙයින් පූර්ව කාර ස්ථ අකාරය හට ලොප් නොවේ -
"පමාද මනුයුඦන්ති, බාලා දුම්මෙධිනො ජනා -
අප්පමාදඤ්ච මෙධාවී, ධනං සෙට්ඨංච රක්ඛති"
යන මේ ගාථාවෙහි පූර්වාධය කෙළවර සිටි“ජනා” යන පදයෙහි න
කාරස්ථ ආකාරය හට අපරාධයෙහි පූර්ව වූ, '' අප්පමාදං " - යන පදයෙ
හි ආදි වූ අකාරයා පරවුව ද කාලව්යවධාන ඇති හෙයින් ලොප්නා
වේ, පූර්වාර්ධය කියා මැද සැතැප්මක් ඇතිව අපරාධය කියන හෙයින්
අධ්යන් දෙදෙනාගේ උච්චාරණය අවිච්ඡින්නව නොපවත්නා හෙයි
න් මධ්යයෙහි විරාම කාලයක් ඇත්නුයි කල්හු විසින් ව්යවධාන නම්.
තෙනෙව, එහෙයින්ම;(පූර්ව ස්වරය හට ලොප්වන හෙයින්ම) සත්ත
මී නිද්දිට්ඨස්ස, සප්තමීන් දක්වන ලද්දහුගේ පරතා´පි, පරබවද; ග
ම්යතෙ, හැඟේ - ( මෙහි සත්තමීන් දක්වන ලද්දේ නම් " සරෙ” යනුයි).
සරෙ ඉති, සරෙයනු; අධිකාරො, සම්බන්ධ කරණු ලැබේ-(අධිකරී
යති, සම්බන්ධීයතීති අධිකාරො - මෙහි " සරෙ " යනු ස්වරසංහිතා මු
ලුල්ලෙහිම වැටෙයි එහෙයින් " අධිකාරො " යනු කීයේයි).
පන ඉමෙති, පනඉමෙ යන; ඉහ, මෙහි; (සංහිතා කියනු ලැබේ)
සරාඉති, සරා යනුද; ලොපං ඉතිච, ලොපංයනුද, එව, වැටේ. -*
වාපරො-පෙ-වා ය, පරො ය, අසරූපා ය, යනු පදයි -
අසමාන රූපා, සමාන ස්වරූප නොවන්නා වූ; සරහා, ස්වරයා
කෙරෙන්; පරො, පරවූ; සරො, ස්වර තෙම; වා, විකල්පයෙන්; ලුප්ය
තෙ, ලොප් කරණු ලැබේ - පනමෙ, යනු වේ - නොවූ තැන්හි “සරා
සරෙ ලොපං" යි පූර්ව ස්වරය හට ලොප් වේ-පනිමෙ—යනුවේ-
බන්ධුස්ස - පෙ - බන්ධුස්ස ඉව - න උපෙති යන; ඉධ, මෙහි; (සං
හිතා කියනු ලැබේ)-
ඣචාස-පෙ-ඣචි ය, අසවණ්ණං ය, ලුත ය, යනු පදයි -
සරෙ, පූර්ව ස්වරයා; ලුත්තෙ, ලොකරණ ලද කල්හි; පරසරස්ස,
පරවූ ස්වරයහට; ක්වචි, සමහර තැනෙක්හි; අසවණ්ණො, අසමාන
වර්ණයෙක්; හොතීති, වේ නුයි; ඉ. උ. ඉති, ඉකාර උකාරයන; එතෙ
සං, මොවුන්ට; ඨානාසන්නා, ස්ථානයෙන් ආසන්න වූ; එ. ඔ එකාර
ඔකාර දෙදෙන; (යථා ක්රමයෙන් වෙති) + බන්ධුස්සෙව නොපෙ
ති, යනු වේ---|
නත්ර අයං - පෙ - තථා උපමං ඉති, තථා උපමං යන; එතස්මිං, මෙහි.
දීඝං - යන සූත්ර එකපදිකයි -
*“එව” ශබ්දයා පද පූරණය, අවධාරණය, කෙවලානු වෘත්තිය
ප්රස්තාවානු වෘත්තිය යන අර්ථවාචක වුවද මෙතැන කෙවලානු වෘ
ත්තියෙහි වැටෙයි - චාන්ද්ර පඤ්චිකා කාරද බොහොසේ " එව" ශබ්ද
යෙන්ම අනු වෘත්ති දක්වා -
+තාලුක ස්ථානීය '' ඉ'' කාරයහට කණ්ඨතාලුකස්ථානීය "එ" කාර
ය එක දෙශයකින් ආසන්නය - ඔෂ්ඨ ස්ථානීය උවර්ණය හට කණ්ඩං
ෂ්ට ස්ථානීය "ඔ" කාරයද එසේ මැයි-
| "පනිමෙ" යනු ක්රමයෙන් " ඣචි" ග්රහණයෙන් අසවර්ණ
ළ තැනි—මේ ප්රකරණයෙහි එක විසයකට උදාහරණ දෙකක් දැක්
වූ ප්රයොජන විශෙෂයෙක් ඇතැයි දත යුතුයි -
|
මගේ මල්ලි
|
Mage Malli
|
ජී .එච් පෙරේරා
|
Fiction; Poetry
|
1938
|
1886 - 1938
| 0.8659
|
මගේ මල්ලි.
පීය‘ දර මලණුවනි, අද කොහි සිටිනෙහි ද?
එඩිතර ගුණය තවමත් සිතැ රකිනෙහි ද?
දුක'ඳුර පැමිණ වැසුයෙන් නොපෙනෙනුවුව ද?
කරදර මබස් අසනට පමණත් බැරි ද?
2 ලොසක් දිනිඳු දිනු දින මඟුලෙහි සා රේ
ව සක් පාසා ම වැද රස සිලිලා රේ
ගොසක් නඟා ඔබ කියැ වූ අත නෑ රේ
වසක් ගීතය යි මගෙ මේ මේ වා රේ
3 සල්ලී ඉඩම් ගහ කොළ බොරු
නොම වෙද් දැයි
සෙල්ලී නොයන පෙම් අලගුවකට ඇද් දැයි
එල් ලී සුරැකි සොහොයුරු බව පරසිද් දයි
මල්ලී මගෙන් වෙන්වී ගොස් අවුරුද්දයි
4 මව් පිය දෙදෙන මාගෙන් නිසි සැප නොවිඳ
දිව් කෙළවර කෙළෙන් ඒ හරසර ඇම ද
සෙ මට මට ඇතැ' යි තැකු මල්ලී කොහිද?
ව් කරුවෙකි අහෝ! මම හිස් ලොවෙක අද
5 ''කලින් වෙන්ව ගිය මගෙ සොහොයුරු සදෙන
කොතැන් හිදැ?' යි උන් සුව දුක් සොයන මෙන
මෙයින් ඔබ ගියෙහි මා තනි කර ලමි න
මලන් ඩිය, සැබෑ සොහොයුරු බව එතැ න
6 කටින් පමණක් ම සොහොයුරු කම් සුරැ ක
ඉඳින් න්නන් පිරුණු පුහු ඔප ඇති ලොවෙ ක
සිතින් සැබෑ සොහොයුරු ගුණ දැරු අදි ක
ඔවැන් නකුට ඉඩ නැත, නැත පුදුම ය ක
7 කදිම සොහොයුරකු වෙන් වී දැන් වසෙ කී
තවම සොයා නො බැලූ තද හදෑනියෙ කී
"පුදුම මිනිහෙකැ " යි ඔබ මිතුරකු හට කී
කියුම ගැන මල්ලියෙ ඉන් සැබෑව කී
8 දවස පටන් ගන්නේ මලණුවනි මෙ මා
දෙයැ'ස මගේ ඔබ පිළිරුව දෙසෙහි යො මා
සව ස දකින්නේ ද අවසන් වරට එ මා
සරොස නොවන් මේ මට හැකි වැඩේ ත මා
9 මගෙන් ඔබ වෙන් වු මොහොතෙහි
වන් නැබු ළු
සොවින් වියලි ගිය මම දර කඩෙකි ර ළු
හඬන්නන් මැදෙහි ඔබ වෙනුවෙන් යහළු
කොයින් ගන්නෙම්ද වගුරන්නට කඳු ළු?
10 කවදා නමුත් අප දෙදෙනාගෙන් කෙන කු
හද දා යා යුතුය වැද මේ වියෝ දු කු
බොළඳා ඔබට එය බැරි බරෙකැයි සැල කු-
කල දා හය උරුම සොහොයුරු හටයි. ලො කු
11 මළෙම් නම් අහෝ ! ඔබ ඉන්ද දී ම ම
ම පෙම් බර මල්ලි ළ පැළෙනු සැකක් කි ම
බිරම් එ දුක නුදු නිමි සිතුවද මෙහෙ ම
තරම් වේ ද මට සැනසෙන්නට එය ම?
12 රුදුරු රෝ රකුසු අනුකම්පා නැ තුව
උරිරු මස් උරා බී දඬුකඩ යු තුව
වැතුරු නෙහි වුව ද ඔබ හුදු ළෙන් ග තුව
ඇසුරු කළ අපේ සුව සෙතමය පැ තුව
13 ' 'අයියේ මට හැදුණු මේ රෝගය
නපුරු යි
කොයි බෙහෙතින් වුව ද සුවයක්
ලබනු බොරු යි
ඇයි? ඔය කරන කටයුතු ඔක්කොම
වියරු යි
ගෙයි සුවයම පැතුම මල්ලිට හොඳට හුරුයි
14 අවුරුදු දෙකක් ඔබ ලෙඩ ඇඳ සිටි හෙයි න
පිය සොයුරු හැමගෙන් ලද යුතු ' වට න
සෙවු මට නොහැකි වුන මුත් මා කළ දෙයි න
පවු නැහැ ඔබට මල්ලියෙ සැනසෙන් එයි න
15 ලෙඩින් දර කඩව විදිතත් දුක නොම ඳ
රිදෙනේනේය සලකා අයියාගෙ හ ද
දැනෙන් න්නට නොදී සඟවන්නට එ ස ඳ
නොදන් නෙම් ද මල්ලියෙ ඔබ වින්ද ව ද?
16 හිතවත් සැබෑ මිතුරන් ගුණ යුතු නිය ම
ලැබගත් කෙනෙකු ඔබ මිස නොම දිටිමි මම
ඔබ නෙත් පියෙවූ කල වැලපුණු ඔවුහු ඇ ම
තවමත් කඳුළු වනරති මා කරනු කී ම
17 දිළින් දන් වුව ද ඔබේ සුමිතුරු පිරි ස
ඔවුන් හට කළැකි හැම උවසර පිණි ස
නොවින් දොද කවර දුක් දිව රෑ දව ස
එ යි යින් පෙනෙනුයෙන් ඔබෙ ගුණයෝය උස
18 අයුතු කමට හද තද යකයින් තැනු ණ
නියුතු යුතු කමට වේ බව මෙන් නැමූ ණ
දිමුතු මෙ ගුණ සන්දා ඔබ ලද කල ණ
එ මිතු පිරිස මට වෙද අඩු ගුණ නුව ණ
19 යළි නෙත් නො හරිනා ලෙස අවසන් නින්ද
ඔබපත් වන තුරා මිතුරන් එක මෙ න්ද
සුසුමත් නොහැර දුක් රැස
වෙනුවෙන් වින් ද
මටවත් කමක් නැත සලකනු කුමකින්ද?
20 සැපක් විදින්නට ඔබ ලද මිනිස් බ වේ
ඉඩක් ලැබුණෙ නැහැ එය මගෙ
දොසක් නො වේ
'වැඩක් සතට සලසම්මැ' යි මෙ ලක් දි වේ
ඉමක් නොනක් නොමැතිව
වෙහෙසුණෙන්ම වේ
21 දිමුතු යුතු කමට මිස නිල බල හ මුවේ
අයුතුකමට නැහැ මල්ලී හිස නැ මුවේ
නොසිතු විපතකට මරු ඔබ ඇද දැ මුවේ
උමතු සතුරු කමකිනි බොරලැස්ග මුවේ
22 ලෝවැස් සන් 'සැපය' යන දේ වියරු තෙපුල්
සේ අ ස් කොට සිතින් ගිහි සැප
නො කොට ඉඳු ල්
සුතිස් වසක් රැකි නොකිලුටු සිරුරම මල්
නෑහිස් කෙළේ පර වැඩ සැලසුමෙන් විපුල්
23 ඇද හුයෙ මගෙ මල්ලි පිරි සුදු බුදු දහ මයි
නි ද හස රටෙහි පැතුයේ එහෙයිනි නිය මයි
හොඳ හදවතක හැටි සිහිවන කල පුදු මයි
අ ද මට වෑවෙන්ට බැරි ඒ නිසා ත මයි
24 ඔබ යුතු කම රකිත එඩියෙන් මුවහ ත්ව
බලගතු ඇතැම් දන පහරින් බිය ප ත්ව
සිතු පැතු බව කියති මේ විපත ඉසිමි ත්ව
දත යුතු ඔවුහු මා ඇති බව ජීව ත්ව
|
ලියනෝරා නාඩගම
|
Liyanora Nadagama
|
Unknown
|
Fiction; Poetry
|
1936
|
1852 - 1927
| 0.9935
|
ලිය නෝරා නාඩගම
මූලාරම්භය.
1 සකල ලොව සව්සතුන් වෙත පතලමේත් සිතින් පතා පෙරු
මන් එසිව් අසන්කය පසු ටා
තුසිත පුර සැප නොමින් විඳ අ ව අයදුමෙන් මෙමෙනු
සිද්ධාර්ථ නම් දරා බිහිව සිංහනද කො ටා
සපිරි පුන්සඳ ලෙසින් නිසි වයස පසු වෙමින් යසෝදර කුමා
රිය සරන කර දරු සැපත් ලැබූෂු කලකිරී ගිහි ගෙ ටා
දැසමරුන් බින්දමින් දසපාරමී බලෙන් බුදු වූ අපෙ මුනිතුමන්
දෙසු දහම් සඟ රුවන් නළදි නෙම් හැම වි ටා
2 බැල්බෙරා නම් නගර සීමොන් දොර නිසුරලත් පෙමැති පුත්
කුමරු සිප්සතර දැන එන්ට ගොස්ම නා
බැල්ඩින් එ පුරවර විස්තාර නරඹන සෙ ගිය සඳේ උයනෙ
උන් හිටු නදිනි රුසිරු දැක මන ආල බඳිමි තා
දැන්න සඳ සුරන්ගනවන් රුසිරු, මිලිනා ලඳ ගුවන් තලයෙන්
යකෙක් අරන් ගියෙ පින පිනා
දැන් මගේ නැණ පමනයෙන් එ විසිතුරු කියමි දොස්
ඇතත් පඬිදනන් රොස් නොවෙන් කුළුනි නා
3 ප්රන්ස පුරවර පවර රන්ලියසෙ රුසිරු දෑරු සිසිලියා නම්
කපටි වෙසගනක් විසුවෙ නා
මන්ත්ර බලයෙන් යකුන් ගෙන්නමින් සුරතෙ ඇති රන්
මුදුවේ බන්දනය කරගෙ නා
යන්දේසණයන් යනෙන කුමරුවන් ගෙන්වමින් දාදු කෙල
පරදවා වාල් වැඩ ගනිමි නා
ඉන්න සඳ වූ පුවත් මෙමා දත් පමනයෙන් ව නම් දැන්
ගී බසින් දොස් ඇතත් ගැත්රකින් සදාකල් කුළුනි න
පොතේ සින්දුව.
තන තන තත්ත තාත තාන
දසමරුබින් දමින් ජය වූ විසගෝර මාරසෙන් පැරයු, අසදිස බෝ
මුලදී බුදු වූ සුගතිඳු නමෝ නමා.
දෙසු දහමින් මොක්පුර සැදුව, අට අරී පුද්ගල සංඝරූව, සිතු
බැතියෙන් නිරතුරුව සිහිකර නමෝකමා.
සිරිපිරි බැසෝරා නගර, නහර සීමොන් නර පවර, පෙම්
කර උන් ඒ පුත් කුමරු, හිටුනන්දනීට ආලෙන්.
සිදුඋන දේ මමදත් පමන, සහ ඔහුගේ නැඟ නිට වූ වින, සිසිලියා
නම්ම් රූපත් තරුන, වෙසඟන ගැන කියමි
මෙහි නෙක දොස් ඇතිමුත් නොගෙන, සරු හැත් වූ
රකින ලෙස නිතර අය දින්නෙමි බැතින, තිසරණ වැඳ පිදී.
බහුබුත කෝලමාව
පොතේ විරුදුව .
ගතේ සැම් වැරහැලි ඇඳ අයකටනරිදන්ත විලසි නා
නෙතේ රතු බරවමින් බින කර විහිළු මැත දොඩව නා
කැතේ යනතුරු සුපාන කර උදර නෙරවාහ නා
සි තේ ලෙද බහුබුත කෝලමා රඟ සබට නික්මු නා
පොතේ සින්දුව.
තාන තෘන තම් දෙන නා
කේස පෑසී වදුරෙක් සේ, මුගෙ වාසෙ නිතර, පිලිකනු අභූ
අස්සේ, දස ඔරව රකුසෙක් සේ, නීති පහස, විඳින්නටමයි සිතු ආ
සේ දන්ඩිය මු පෙන්නන්නේ; රාමන්ඩි සොයා, තැන තැන ඇවි
දින්නේ, කබඩ නැතුව කුසගින්නේ, අඟනුන්ට නුරා, බස් බො
හොම කියන්නේ, ගනේ කොරල හත්තට්ටු, මුගේ කැතේ දුටුව,
කවුරුත් නොව කිට්ටු, සිතේ, බොහොම උරුට්ටු, වෙරි මතේ
නවයි, කරමින් පාරට්ටු, බෝලවදන් නිති කීමෙන්, මන මාල
කමෙන්, අගනුන්ට සිනාවෙන්, පාන නැටුන් නෙයියාඩන් බැළුවාම
පෙනෙයි, කාටත්, එය සැබවින්
කියා නටන සින්දුව.
නන්නා නා නන
මෙල්ලවෙලා සිටියොත් වරදී, මේ ලෙල්ලන් නාවේ තිබුනේ
පෙරදී, අල්ලාගන්ඩ දීලා මුලදී, නරි බලොවගේ උන්නා වැරදි
බාල වයස සොඳ කාලේමගේ, දන්, සීලෙරැකුම් බැරුවා වගේ;රා
ලෙ උඹ දනිතොත් මෙමගේ, කුල, දූල දෙනව මට උඹලාගේ
පාට සුදින් තිබුනත් මේ කෙසා, විසිපහටත් අඩුයි වරුසෙන දොල
සා, ගේව ඒ සුදුහුනු ගාපු නිසාසුදු පාට උනයි මගෙ මෙවෙනි කෙසා
චන්ඩි කමට මම් බොහො හපනා, පුප්පන්ඩ ගොසින් ලෙ ඇට
බිදුනා, කන්ඩ අඳින්නට බොහො තිබෙනා, මන, දෙන්ඩ ලියෙක්
නැත්තේ ඔබිනා
සීමොන් රජුට සහ මැතිට
පොතේ විරිදුව.
දෙරණ කම්පිත නාද ගිඟුම්පා සුසැට බරණින් සැ දී
ලෙලෙන රන්දජ පෙලින් සුසැදි සෙන් පිරිවරා පසඟතුරු නද දිදී
හෙලෙන චාමර පවන් විඳ තමන් මැති සමග චතරංගසෙන් සැ දී
නරණ සීමොන් වඩිති පුරවරේ විස්තාර දකින්නට සිත් බැ දී
රජ වවණේ, පුරවරේ වර්තමාන පහදා පවසනු මත්රියනී
රජ සහ මැති සින්දුව.
නන් නන නන තනන නනන
(ර) නන්දර සිරිසාර පවර බැසෝරනන් මෙම ප්රර, කින්ද
අමුතු කියනු පෙමැති. මන්ත්රිනි මට නොසභා. (මැ) ලත් ඔබේ
මිනි කිරාළව, යටහත් වූ මෙපුර වැසියො සැවොම, කෙත් වතු සරු
සාරයකර ; දෙත් අය බදු යෙහෙනා (ර) තීක්ෂණ ඤානෙන් පර
සිදු, වික්මැති යුද්ධ හරඹ පුරුදු, දක්ෂ වූයෙන් කොපමණ මෙහි ඇත්
ෙද මැති පවසන් (මැ) තේජ බලැති ඔබගෙ කිරුල, තෑජ ක
රන්නට කිසි කල, නෑ සමතෙක් මේ දිය තුල, ඒ ගැන සැක නො
වෙනු. (ර) මන්ත්රීනි මගෙ අසනු නොමැති, සුන්දර මිනිකිරුල අ
යිනි,ප්රැන්කේලියො කුමරා, නොමදන්න්නෙය සිප්සතරා (මැ) ගම්බි
ර සිප් සතර නොදැන, උනොත් ගොති රට නොහොබින, ඉන්ම
ගෙ පුතු සමඟ රාජ; ගුරෙකු වෙතට යවමු.(ර) මනහර සිප්
සතර සයුර, නැත නැවියෙන් දුටු පරතෙර වසන රාජ ගුරෙකු
සොයා, කැඳවා එනු මන්ත්රි (මැ) දුන් අන ලෙස නිරිඳුන් මම, නන්
දැරු රාජ ගුරෙකු වහම කැන්දා ගන එමි කිසි සැක, නම් ඒ ගැන
නොවෙනු.
මැනි කියායන සිංදුව.
(වෘතය ) මෙමන් කල ඒ
සිරින් පිරිමේ පුර සාරා, බෝ බලධීරා ඒ රජුගේ කුමරා, මගේ
කුමරා සහ බොහො මිත්රඃ, සෙල්ලමයෙන් පසුවෙන්නේ නිරන්
තර= ඉන් නිරිඳුන් සිත විය කරදර෴ නමින් ගරු ඒ රනින්දා,මාව
එකැන්දා, වියමන නන්දා, පුරේ විස්තාර අසා මෙ සඳා, රාජගුරෙක්
කැඳවාගෙන එන්නට, රාජතුමා අන දුන්නේය මේ මට. නෙසිප්
සතදත් පරසින්දු, ඒ ඇදුරින්දු, වෙත්හි ගොසින් නිරිඳු= විසින්
අන දුන්න ලෙස පසිඳු, යාම වෙමි, බැල්ඩින් පුර ඒ සොඳ; රාජ
ගුරුන් කැඳවා එනසේ අද මගේ ප්රේමවන්ත වූ පුත්රා සහ රජ
පුත්රා, සිප් දැනගත් එවරා මිති කිරුළත් පලඳී නොහැරා; ඒ නිරි
ඳුන් හට මාගේ ප්රතා මැති, වී සැපතින් බොහො කාලෙයවයි නිති
මැති කුමරු සහ රජ කුමරුට
පොතේ විරුදුව
මෙපුරවර පවර සීමොන් නරනලත් පෙමැති නන්ද නා
අබරනින් පැලඳ ගත අනගසේ රූ සිරින් පුර නා
මිතුරු වී වසන් මැති කුමරා සමගින් මෙදින කතන කරමින්ම නා
අදරයෙන් ක්රීඩාවට අන පිනිස බොලඳ කුමරුන් දෙදෙන නික්මු නා
කියා යන තග සින්දුව.
(වෘතය; රංජිතනේ)
(ර. කු) සුගුන මගේ මිතුරානනි අසමය, මෙ සඳ එකර
ප්රෙමා දෙනන එකපන ලෙසින් වැස ඉඳයෙන් කලක් වෙන් වෙන්ට
වේවිද. (මැ.කු.) නිබඳ පෙමින්= ඉඳලා, එකපන ලෙසක කෙලෙසද
වෙන් වෙන්නේ, මවුන් නැති අපි දෙන්න එකයුරු පෙමින් නිති
රකින්නේය. සමුරු (ර. කු.) ජෙන්ද්ර පියා= මෙමගේ නිසි වයසෙදි =
සුන්දා මිනිකිරුලා +නිහා නොව මට දැණොත් අත්කර මගේ මති
ලෙස තමි සුමිතුර (මැ. කු) වැළඳ පෙමා=අදරින් පිය මහරජ
නිබඳම සැප දෙන්නේ *හා නසා සිටිමුත් මිතුරෙ ඔබටම, අගේ වඩ
වන කිරුළෙ හිමිකම; (ර) ආලවඃඩු =මපියා අප හට රොස,
වේද නොදන්නේ මෙමා සෙල්ලමින් අපි ඉන්නේ නිරතුරු,
ලෙල්ලමක් සිදුවේද මහිතුරු. (ම, කු) අකීකරුවී සිටියොත්
පියවෙන නිති, රොසවෙන බව සතිරා * දසා වැඩු ඒ පියා අන ලස
සැමාකාරෙන් වසම නොව දොස (රකු) මන් පිනනා= මිතරා
තනි දැන් අපි, දෙන්න නොවී මෙන සේ * පන්දු ක්රීඩා කරන ලෙස
සිත, බැන්දි තිබේ එනු යනන්ට නොනැවත. (මැ.කු) සබඳ මගේ
පැවසූ ලෙස මින් නිති, යෙන් තුටුවෙම එගැනා +ලමෝ සමගින්
එකතු වී අපි, සැමා සෙල්ලම් කරමු නොව කිපී.
රජ කුමරු වචනේ.
ලමයි පැමිනෙනතරු අප දෙදෙනා පන්දු ක්රීඩා කරමු. මිතුරා හනි
මෙතනදී පන්දු ක්රීඩා කරනු.
මොන්ටිසෝ රාජගුරුට
පොතේ විරිදුවේ.
සකල සැපතින් සපිරි එබැඋඩින් පුරවරේ වැජඹෙ නා
විපුල බල නැණ නැවින් මහරු සිප්සතර සැම පරතෙරට සපැමි නා
නිමල ගුනයෙන් පසිඳු මොන්ටියො මහත් ආනන්දෙ නා
නරන සීමොන් අනට යන පිණිස මැති සමග සිප් සැලෙන්නික් ම නා
රාජගුරු සින්දුව.
වෘතය. (බ්රහ්මකුලගොත්ර)
සිප්සතර සමුදුරෙන් එතර වී, නැණවින්, ගරු වික්රම වූ
ටියො නමින් යුත් රාජගුරුවරයාය නම්,සාර වූ සිප්පුහුනු කෙර මට
මාසෙ සමතෙක් නැත්තෙ මිහිපිට නන් පසිඳු සිරියෙන්
රාජභොතිරෙන්, කුමරුන් ඒවා, කිලිනත් දෙමින් වැස, ඉන් න,
සිප් ඉගනීමෙන්; ජෝති විසි වියරන ද මනහර හරඹයුද මම් පුදු
කරනෙමි.. ගම්බිරෙන් පරසින්දු වික්රම කුමරුන්, ගෙන එන් න
බොහො ඳන, දෙන්නෙ තුඩ තුති; ඉන්නෙ මම නිති ආලෙන් සයා
වෙන් සැමදෙනාහට මම පියා මෙන් රැකබලමි නිතරම දැන්
මෙදින මම් යන්නෙපුර බැසොරා කැඳවන්නෙ කීම නාම න්
තෙමම් නිරිඳුන් එසීමොන් පවරා බාරදුනොත් කුමරු
මට නෑර සිප්සත කරමි එතරට
ගුරු - රජුට තාල මිරිදුව.
ගම්බිර පරසිදු බැල්සෙරාපු රස පින්සිරියෙන් අග පත් වෙමි නා
නන්දුරු මිනි කිරුලට යවහත් වැසි - යන් හට කප්තුරයෙන් වස නා
පින්සරු තිරිඳුනි අගමැති යවමින්, ගෙනනුව කාරන මා මේ දි නා
මම් බැතියෙන් අයදින්නෙමි ඒ කම, දෙන් විසඳා අනුකූලයෙ නා
රාජගුරු වවන්නේ- මේමා ගෙන්නු කම පවසනු මැනව මහ රජානනි
රජ - ගුරුට කවිය.
මන් පෙමින් වසන නිති සුන්ද්ර මගෙ පුත් කුම ර
මන්ත්රී පුතනුන් සමඟ කැඳවගෙන ගොස් එපු ර
නන් දැරූ තෙසිස් සයුරෙන් දෙදෙන එතරක ර
දුන් නොතින් ඒ ගැන තුටු පඬුරු දෙමි නොවිත ර
රජ වචනේ - කුමාරයින් ගෙන් වනතුරු ගිමන් හරිනු ගුරුතුමාණෙ නි
දාසයාට වවනේ - - තොප ගොස් කුමාරයින් දෙදෙන කැන්දා
එනු දාසයිනි.
දාසයා " කියායන සිංදුව.
වෘතය - (මේ පුජ නරතුමා)
මේ පුර නිරිඳු දුන් අන ලෙස කුමරු සොයන මෙන් - සපුර
සිතින යාම කරමි මෙමම කඩිසරින් සුතනු සමග මැතිඳු තුම
ගෙ කරන කුමරුවන්, මිතුරුකමින් කාලය ගත කරණ දනින්
දෙන්න කුමරුවන් එකපන මෙන්ම වෙන් නොවී, ඉන්න එබව
දන්න බැවින්, සෙවුම බැරි නොවේ. ජෙන්ද්ර කුමරු පන්දු ක්රීඩා
කරන ඉඩමට දැන් යමි එහි ඉන්නා බව දැනෙය මෙ මට
දාසයා කවිය.
ගන්බිර නැන උදුල පන්සැරසෙ රූ සිරි න්
ලන්කාර කිරුල හිමි සමි කුමරුවනි උතු ම්
පින්සාර ඔබගෙ පිය නරන අන ලෙස මෙදා න්
මම් වහම ආමි පද පංකජය නම් දිනෙ ම්
දාසව්වනේ - පියනිරිඳුන් අනලෙස යන්ට නික්මෙනු ඝමකුමරුවනි
රජකුමරු මැති කුමරු දාසයා තර්ගය
(නමින් පසිඳු,)
රකු - ජෙන්ද්ර මපිය බුද්ධිපාලා, කැඳවන්නෙ කිමද කම මේ කලා
මා සිතනන් බිය වීමෙන් තැවෙන්නේය. පියා මාවෙත බෝපෙමින්
රකි නමුත් සිත සම බියෙන්, නෙතා ලෙස පෙම්කොල නමුත් පිය
වෙත යන්නට ඉතා සැකවිය (මැකු) දූන එවා කර කඩිනන්
කැඳවීම කිමද නොම දැනෙ දැන්, කැත්වන බුපති - වෙත් දවස ර
නිති, ඉන්න අගමැති මගෙ පියා, දෙන්න අප හට බොහො දසා
උන්නහොත් රජ මැදුරෙ මහෙපිය, වෙන්නෙ නැත කිසි දොසක්,
නැත බිය (රකු දන්නේ නම් දූත මෙවගං පවසන්න මෙතුමු
මට නොසඟා, මාපිය දැනරොස, විඳවන්නෙද බොලඳ වදනින්
සිපලඟේ චැලඳඋන් මව්ව්බිය මගේ, උන්න නම් මගෙ පෙමැති මව්
සඳ, යම් දොසක් පැමිණෙන්නෙ කෙලෙසද
(දා) කීමද කරුන නොම දන්නේ -
අනවිලස ආවෙ සොයමින්නේ, දුන් අන ලෙස තොස. දැන් මම
ආවා මිස=කුළුණු ගුන මුහුනින් සරා - නිරිඳු උන්නෙය මෙවරා, ඉතා
අදරින් වයන ඔබේ පිය වෙතා යන්නව වෙන්නෙ ඇයි බිය
(මැ. කු) නොගනු සිතට බිය කිසියම් පිය මැතිඳු සමඟ සිත සතු
ටින්. කතනය කරමින් වැස ඉන්න බව දැන් පෙනෙන්නේය
උඩු මාලිගේ, එයින් සිත බිය නෑ මගේ, ලත්තු අපෙ පිය, දෙන්න
හට පෙම; සිත් ලෙසින් නමදි නෙමු දෙන්නම්..
රජුට කවිය
දුගි දනට කතුරක් වැනි මෙමගෙ පිය තුම නි
ඔබෙ අනට ආමි දැන් බොහෝ කඩිසරයෙ නි
සිතු ලෙසට අපි දෙන්න උනෙ නොමවී අවෙ නි
නැත දැනට වෙන දෙයක් සමාවෙන් කුළුනෙ නි
වචනේ - මා ගෙන්නුකම නොදැනේය පිය මහ රජානනි.
රජ වචනේ -- පවසමි සවන්දෙනු ප්රිය පුතනුවනි.
රජ මැති රාජගුරු කුමරු සිව් නර්ගය
(එකැල තුලයෙදි)
ර- නයන වැනි මගෙ අදර පුත - යුහ කන් දී මාදෙන බස අසන්
කන්දී මාදෙන බස අසන්, මැතිඳුන්ගෙ කුමරා සහ ගොසින් = මහරු
සිප් සත මෙ ගුරුතුමගෙන් ඉගෙන ඔහු බොහො කඩිනමින්,
(කු) බොලඳ බස් දී වැලඳ මෘනිති; ඉන්න ඔබ හැරලා කෙසේ, ඉන්න
ඔබ හැරලා කෙසේ පසුවෙන්ද ගොස් ඔබ ඒ දෙසේ, කතර බො
හො දුර නිසා සොහොයුරි සමඟ ඔබ දකිනෙමි කෙසේ (ගු) නො
වෙනු දුක කිසි එ ගැන කුඹරුනි සමග යන මිගමන් = සමහමා
යන මේ ගමන් සැපදෙමින් රැක බලනෙමි මෙමම පියාවෙත් බො
හො දයාවෙන් මම ඉඳිමි කුමරුනි දුක් නොවන් (ර) කිමද පුත
නුඹ මෙලෙස දුක්ගෙන අඬා ඉන්නේ ඇයි මෙසේ ; අඩා ඉන්නේ
ඇයි මෙසේ දොඩ දොඩා මිතු සමගින් යසේ,මේ භූරු
|
නිකම් හැකියාව
|
Nikam Hakiyawa
|
මුනිදාස කුමාරතුංග
|
Fiction; Poetry
|
1941
|
1887 - 1941
| 0.8932
|
තුන් හෙළය දිනේවා!
නිකම් හැකියාව
සැර දෙත් වා, සුරැඳෙත් වා, වොරැඳෙත් වා යහතින්,
හෙළයෝ ඉමතින්
ජය ගෙනැ හැම‘තින්.
සැර දෙත් වා..
රැකැ හෙළ තෙරුවන්
බෝ කැරැ විරුවන්
සැර දෙත් වා......
මැඬැ පර - ගැතියන්
හෙළ ගුණ නැතියන්
සැර දෙත් වා.....
පිටැ නැහැ විරිදුන්
හෙළයට දිරිදුන්
සැර දෙත් වා, සුරැඳෙත් වා, වොරැඳෙත් වා යහතින්.
(නළු නයුවා ද අතැ - වැසියා ද සිටිති.)
නළු නයු: 2. දරුව, බලව, බලව!
පින්- කඳු ගොඩෙකි! දැන් අපි
මෙ පින්වතුන් පිනවනුව,
විනොයනුව, කුම් කෙරෙමුද?
නිකම් හැකියාව
අතැවැසි : 3. ඔබ මැ කියනු මැනැවි.
න. අපි නව නළුවක් පාමු.
අ. මැනැවි. කාගෙ නළුවක්ද?
න. කුමරතුඟු මුනිදස්හු ගෙ.
අ. 4. හෙ නම් කවරෙක් වෙද?
න. කවරකු වුවත් කීම ඔහු?
අ. හහා! නළු-කරු නො හැඳිනැ,
මෙ පින්වත්තු මනදෙත්ද?
න. 5. නළු-කරු, තරමින් මැ,
නැණැතියෝ නළු නො මනිති.
මෙ පින්වත්තු නැණවත්තු.
නළුව මනිති නළුයෙන් මැ.
6. නම, ගම, උස, මහත,
තනතුර, පරපුර අසා,
එතෙකින් කම මනනුවෝ
කමකට නැති අමනුවෝ.
7. එ බන්දෝ නො වෙති,
මෙ පුර පුරන පින්වත්තු.
නුවනට, කොතැනැත්, එළිය
එළිය යි, අඳුර අඳුරයි.
අ. 8. කිමෙක් ද ඔබ කියන
නළුව?
න. 'නිකම් හැකියාව'
අ. අනේ; නම!
න. කිම එහි දොස?
කම බලා නම විමසව.
නිකම් හැකියාව
9. හෙළුයෙන් හෙලු වැ සිටි
සමහර පහළ හෙළයෝ,
හෙළුව නිකම් දතුම්හ යි,
එය හෙළනට ඇස් හෙළති.
10. උන්ගේ මහ විහිළු
විහිළු විලසට දක්වා,
තුන් හෙළය මැ හුවන්නට
හරවන තැතෙකි මෙ නළුව.
අ. 11. හැරෙමු, හැරෙමු, බලමු
හරවන හැටි.
න. පළමු කොටැ
ගයමු ගීයක්.
අ. හොඳ මැ යි.
න. දෙ දෙනා හවුලට ගයමු.
(දෙ දෙන;මැ ගයති.)
12. ඔබට පින් සිදු වේ!
ගැත්තන් ගේ මෙ නළුවට
නෙත් කොන් ලා ඉඳැ රුවට
සිත්න් තොස් දෙන ලොවට
පළමු වන තැන - මාවත
('අයා ' අතින් පතක් ගෙනැ එයි.)
අයා: 13. තමන්ගේ කටයුතු
තමනට මැ කළ හැකි නම්,
කොපමණ හොඳ ද? කුමට
අනෙකකුගේ අත් අපට?
14. බිරින් - දෑ අද උන් -
දෑ ගෙ රුව අඳවන්නට
කීවා. මා මැ ඇන්දා.
ඉතින් නරක ද කළ හැටි?
('ඇයා ' පිට අත ගගා එයි.)
අයා. 15. ඇයි මේ අඬන්නේ?
ඇය. ඈ ඈ ඇ ඈ ඈ ඈ
අ. කුමරතුඟු මුනිදස්හු ගෙ ගෙ
ඔබ ගෝළයෙක් වත් දෝ?
ඇ. 16. නෑ. ඇයි අසන්නේ?
අ. ඇයි, දෙවියනේ, මෙ තරම්
ඇ-යනු, නාසයෙන් වුවත්,
ඇද නො වැ, කියැවියැ හැකි ද?
ඇ 17. ඇද වුණා යැ, ඉතින්?
අ. එ තමා මහ මැ පුදුමය!
ඇයි අඬන්නේ?
ඇ දැන් මට
ගෙදර ඇත්තන් බෙදුවා.
අ. 18. කන්නට බැරි තරම්?
ආදරය වැඩි කමට නො?
අපට කොහි ද එ වැනි සැප?
ඇ. සැප! විඳිතොත් සැප තමා !
19. අර ගැට උල් මහත
කොහු මිටින් පිට හරහට
හතක් අටක් බෙදූ විටැ,
එහි ඇති හරි සැප දැනේ!
නිකම් හැකියාව
අ 20. කොහු මිටින්! ඇයි? මහ
වරදක් කරන්නට ඇති.
ඇ. වරදක් මා කෙළේ නෑ.
අ ඇයි, එ සේ නම් කොහු මිට?
ඇ. 21. අවුරුද්දකට පෙරැ
මළ, පළමු වැනි සැමියා
ඔත්-පළ වැ ඉන්නා බව
හීනෙන් දැකැ, අද උදේ,
22. වෙදාණන් කැඳවා
එන්නැ'යි මට අණ කළා.
අ. ඉතින්?
ඇ ' මට හැකි ලෙස, වෙද
කම කරන්නම් 'කීවා.
අ. 23. බොහො මැ හරි.
ඇ. හරි නම්,
ඇයි කොහු මිටින් බෙදුයේ?
ඇ. සැබැවින් එය නො දනිත් ද?
ඉගෙනැ-ගන්නැ. කියා දෙමි.
24. හිරමනය එ .අසලැ
නොතිබුණායින් වියැ යුතු.
මට උදයැ ආ වැඩුයේ
හිරමනයෙන් තමා.
ඇ. හා!
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.